LÝ LUẬN CHUNG VỀ CÔNG TÁC KẾ TOÁN BÁN HÀNG VÀ XÁC ĐỊNH KẾT QUẢ
KINH DOANH TRONG DOANH NGHIỆP THƯƠNG MẠI
I/ ĐẶC ĐIỂM KINH DOANH THƯƠNG MẠI CÓ ẢNH HƯỞNG ĐẾN KẾ TOÁN BÁN
HÀNG VÀ XÁC ĐỊNH KÉT QUẢ KINH DOANH.
Nền kinh tế nước ta là một tổng thể nền kinh tế quốc dân thống nhất .Nó bao
gồm nhiều ngành và mỗi ngành thực hiện một chức năng nhất định .Trong đó
thương mại cũng là một ngành kinh tế quốc dân rất quan trọng .
Các ngành ra đời và phát triển trong nền kinh té quốc dân là do sự phân công
lao động xã hội .Chuyên môn hoá sản xuất đã làm tăng thêm lực lượng sản xuất xã
hội và là một trong những động lực chủ yếu của tăng trưởng kinh tế và tiến bộ
khoa học kỹ thuật .Chính yếu tố chuyên môn hoá sản xuất đã đặt ra sự cần thiết
phải trao đổi các phẩm giữa người sản xuất và người tiêu dùng .Mối quan hệ trao
đổi tiền- hàng đó chính là lưu thông hàng hoá .
Qúa trình lưu thông hàng hoá tất yếu đòi hỏi một sự hao phí lao động nhất
định trong quan hệ trao đổi hành hoá trực tiếp giữa người sản xuất với ngươi tiêu
dùng và cả trong việc thực hiện những hoạt động mua và bán giữa họ với nhau, lao
động đó là cần thiết và có ích cho xã hội . Nếu như mọi chức năng lưu thông đều
do người sản xuất và tiêu dùng thực hiện thì việc chuyển hoá lao động xã hội sẽ bị
hạn chế , năng xuất lao động thấp , hiệu quả lao động không cao....Vì vậy đã thúc
đẩy sự ra đời của ngành lưu thông hàng hoá .Các ngành trương mại và kinh doanh
thương mại có một số đặc điểm riêng biệt sau:
- Đặc diểm về hoạt động : hoạt động kinh tế cơ bản của kinh doanh
thương mại và lưu chuyển hàng hoá . Lưu chuyển hàng hoá là sự tổng hợp các hoạt
động thuộc các quá trình mua và bán , trao đổi và dự trữ hàng hoá.
-Đặc điểm về hàng hoá : Hàng hoá trong kinh doanh thương mại gồm
các loại vật tư, sản phẩm có hình thái vật chất hay không có hình thái mà doanh
nghiệp mua về với mục đích để bán .
-Đặc điểm về phương thức lưu chuyển hàng hoá : Lưu chuyển hàng hoá
trong kinh doanh thương mại có thể theo một trong hai phương thức là bán buôn và
bán lẻ . Bán buôn hàng hoá là bán cho người kinh doanh chứ không bán thẳng tới
tay người tiêu dùng . Còn bán lẻ là bán tới tận tay người tiêu dùng từng cái , từng ít

Bán hàng (tiêu thụ ) có thể được hiểu theo nhiều cách khác nhau song có
thể hiểu theo bán hàng là quá trình các doanh nghiệp thực hiện việc chuyển hoá
vốn sản xuất kinh doanh của mình từ hình thái hàng hoá sang hình thái giá trị ,
thực hiện giá trị sử dụng của hàng hoá thông qua quan hệ trao đổi.
Theo quan điểm của hiệp hội kế toán quốc tế thì tiêu thụ hàng hoá , lao vụ
dịch vụ là việc chuyển quyền sở hữu sản phâmr, hàng hóa, lao vụ dịch vụ đã thực
hiện cho khách hàng , đồng thời thu được tiền hàng hoặc được quyền thu tiền bán
hàng .
Như vậy tiêu thụ là khâu quan trọng của hoạt động thương mại doanh
nghiệp , tức là thực hiện mục đích của sản xuất và tiêu dùng , đưa sản phẩm hàng
hoá tư nơi sản xuất đến nơi tiêu dùng . Tiêu thụ là khâu trung gian , là cầu nối giữa
một bên là sản xuất , một bên là tiêu dùng . Ngày nay tiêu thụ dược hiểu theo nghĩa
rộng hơn , tiêu thụ là quá trình kinh tế bao gồm nhiều khâu , từ việc nghiên cứu thị
trường , xác định nhu cầu khách hàng , tổ chức mua hàng và xuất bán theo yêu câù
của khách hàng nhằm mục đích đạt hiệu quả cao nhất .
Qua tiêu thụ mới khẳng định được năng lực kinh doanh của doanh nghệp .
Sau tiêu thụ doanh nghiệp không những thu hồi được tổng chi phí bỏ ra mà còn
thực hiện được một phần giá trị thặng dư . Phần thặng dư này chính là phần quan
trọng đóng góp vào ngân sách nhà nước , mở rộng quy mô kinh doanh .
Tuy nhiên mục tiêu của các doanh nghiệp không phải là tiêu thụ được nhiều
hàng hoá mà từ những hoạt động này phải đem lại lợi nhuận cho doanh nghiệp .
Đây mới chính là điều mà các doanh nghiệp đặc biệt quan tâm , kết quả của hoạt
động tiêu thụ có vị trí quyết định sự tồn tại , phát triển hay suy thoái của doanh
nghiệp .
 Doanh thu bán hàng : là tổng giá trị được thực hiện do việc bán hàng hoá , cung
cấp lao vụ dịch vụ cho khách hàng . Tổng số doanh thu bán hàng là số tiền ghi
trên hoá đơn bán hàng trên hợp đồng cung cấp lao vụ dịch vụ .
Doanh thu bán hàng sẽ được ghi nhận khi tất cả các điều kiện sau được thoả
mãn :
- Doanh nghiệp dã trao toàn bộ cho người mua phần lớn rủi ro cũng

đã có nhiều đổi mới tích cựu trên cơ sở vạn dụng kế thừa có chọn lọc chuẩn mực
kế toán quốc tế để ngày càng phù hợp với điều kiện kinh tế của Việt Nam .
 Giảm giá hàng bán : là số tiền giảm trừ cho khách hàng ngoài hoá đơn hay hợp
đồng cung cấp dịch vụ do các nguyên nhân như hàng kém phẩm chất , không đúng
quy cách , giao hàng không đúng thời hạn ... Ngoài ra tính vào khoản giảm giá
hàng bán còn bao gồm khoản thưởng khách do trong một khoảng thời gian nhất
định đã tiến hành mua một khối lượng lớn hàng hoá trong một đợt và khoản giảm
trừ trên giá bán thông thường vì mua khối lượng lớn hàng hoá trong một đợt (bớt
giá).
 Hàng bán bị trả lại: Là số hàng đã được coi là tiêu thụ (đã chuyển giao quyền sở
hữu, đã thu tiền hay được người mua chấp nhận ) nhưng bị người mua từ chối trả
lại cho người bán không tôn trọng hợp đồng kinh tế đã ký kết như không phù hợp
yêu cầu, tiêu chuẩn , quy cách kỹ thuật , hàng kém phẩm chất ...Tương ứng với
hàng bán bị trả lại là giá vốn hàng bán bị trả lại cùng với thuế GTGT đầu ra phải
nộp cửa hàng đã bán bị trả lại.
 Doanh thu thuần: là số chênh lệch giữa tổng doanh thu với các khoản giảm giá ,
chiết khấu thương mại, doanh thu của số hàng bán bị trả lại , thuế tiêu thụ đặc biệt ,
thuế xuất khẩu.
 Gía vốn hàng bán : Là trị giá vốn của sản phẩm, vật tư , hàng hoá, lao vụ dịch vụ
tiêu thụ . Đối với lao vụ , dịch vụ tiêu thụ giá vốn là giá thành sản xuất hay chi phí
sản xuất. Với vật tư tiêu thụ , giá vốn là giá thực tế ghi sổ, còn với hàng hoá tiêu
thụ giá vốn bao gồm trị giá mua của hàng tiêu thụ cộng với chi phí thu mua phân
bổ cho hàng tiêu thụ.
Việc xác định giá vốn cho hàng bán ra là hết sức quan trọng , nó có ảnh hưởng
trực tiếp đến kết quả kinh doanh , đặc biệt trong nền kinh tế thị trường hiện nay
còn nhiều biến động thì các doanh nghiệp càng phải quan tâm trong việc lựa chọn
phương pháp xác định giá vốn thích hợp cho mình sao cho có lợi nhất mà vẫn phản
ánh đúng được trị giá vốn của hàng hoá theo quy định của bộ tài chính.
 Lợi nhuận gộp : Là chỉ tiêu phản ánh số chênh lệch giữa doanh thu thuần
với giá vốn hàng bán phát sinh trong kỳ baó cáo.

- Xác định đúng thời điểm hàng hoá được coi là tiêu thụ để kịp thời lập
báo cáo bán hàng và phản ánh doanh thu . Báo cáo thường xuyên kịp thời tình hình
bán hàng và thanh toán với khách hàng chi tiết theo từng loaị , từng hợp đồng kinh
tế nhằm giám sát chặt chẽ hàng bán về số lượng , chát lượng thời gian .... đôn đốc
thu tiền khách hàng nộp tiền về quỹ .
- Tổ chức hệ thống chứng từ ban đầu và trình tự luân chuyển chứng từ
hợp lý . Các chứng từ ban đầu phải đầy đủ hợp pháp , luân chuỷển khoa học hợp lý
không quá phức tạp mà vẫn đảm bảo yêu cầu quản lý , nâng cao hiệu quả công tác
kế toán .
- Xác định đúng và tập hợp đầy đủ chi phí bán hàng phát sinh trong quá
trình tiêu thụ hàng hoá cũng như chi phí quản lý doanh nghiệp , phân bổ hợp lý chi
phí cho hàng còn lại cuối kỳ và kết chuyển chi phí cho hàng tiêu thụ trong kỳ để
xác định kết quả kinh doanh chính xác.

III/ TỔ CHỨC CÔNG TÁC KẾ TOÁN BÁN HÀNG VÀ XÁC ĐỊNH KẾT
QUẢ KINH DOANH Ở DOANH NGHIỆP THƯƠNG MẠI
1. Kế toán doanh thu bán hàng
Trong quá trình bán hàng bao gồm : Một là doanh nghiệp xuất giao hàng
cho người mua và hai là người mua trả tiền hoặc cháp nhận thanh toán.
Trên thực tế hai giai đoạn này lại ít khi trùng nhau mà nó tuỳ thuộc vào các
quy định trong hợp đồng kinh tế , các phương thức bán hàng . Mà phương thức bán
hàng là một ván đề hết sức quan trọng trong khâu bán hàng , để đẩy nhanh được
tốc độ tiêu thụ , ngoài công việc nâng cao chất lượng , cải tiến mẫu mã ... thì doanh
nghiệp phải lựa chọn cho mình những phương pháp tiêu thụ hàng hoá sao cho có
hiệu quả là điều tối quan trọng trong khâu lưu thông , hàng hoá đến tay người tiêu