NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CHUNG VỀ TỔ CHỨC KẾ TOÁN
CHI PHÍ SẢN XUẤT VÀ TÍNH GIÁ THÀNH SẢN PHẨM
I. LÝ LUẬN CHUNG VỀ CHI PHÍ SẢN XUẤT VÀ GIÁ THÀNH SẢN PHẨM
1. Chi phí sản xuất
1.1. Khái niệm chi phí sản xuất :
Trong điều kiện nền kinh tế sản xuất hàng hoá, quản lý theo cơ chế thị
trường có sự điều tiết của nhà nước, các doanh nghiệp phải tạo ra ngày càng nhiều
sản phẩm hữu ích để đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của xã hội, đồng thời phải tự
trang trải những chi phí đã chi ra trong sản xuất sản phẩm và nâng cao doanh lợi,
đảm bảo thực hiện tái sản xuất mở rộng. Những chi phí mà doanh nghiệp đã chi ra
trong quá trình sản xuất sản phẩm bao gồm chi phí về lao động, vật tư, tiền vốn…
được gọi là chi phí sản xuất.
Như vậy, chi phí sản xuất là toàn bộ hao phí lao động sống, lao động vật hóa
và các chi phí cần thiết khác mà doanh nghiệp phải chi ra cho quá trình sản xuất
trong một thời kỳ nhất định, biểu hiện bằng tiền.
1.2.Kết cấu, nội dung chi phí sản xuất.
Trong điều kiện kinh tế hiện nay, cac doanh nghiệp sản xuất không chỉ đơn thuần
thực hiện hoạt động sản xuất kinh doanh mà còn thực hiện các hoạt động dịch vụ
thương mại khác (như mua bán hàng hóa, xúc tiến thương mại...). Như vậy, khi
tiến hành hoạt động sản xuất kinh doanh của mình thì các doanh nghiệp này phải
bỏ ra những chi phí nhất định, bao gồm:
Chi phí sản xuất sản phẩm gồm có:
+ Chi phí nguyên vật liệu trực tiếp: Là các chi phí về nguyên liệu, vật liệu, nhiên
liệu được sử dụng trực tiếp vào chế tạo sản phẩm, hàng hóa, dịch vụ.
+ Chi phí nhân công trực tiếp: Là các khoản trả cho người lao động trực tiếp sản
xuất như tiền công, tiền lương và các khoản phụ cấp có tính chất lương, bảo hiểm y
tế, bảo hiểm xã hội, kinh phí công đoàn của công nhân trực tiếp sản xuất.
+ Chi phí sản xuất chung: Là những chi phí chung phát sinh ở các phân xưởng như
tiền lương và các khoản phụ cấp cho nhân viên phân xưởng.
Chi phí bán hàng: Gồm các khoản chi phí phát sinh trong quá trình tiêu thụ sản
phẩm, hàng hóa, dịch vụ như tiền lương, các khoản phụ cấp có tính chất lương trả

xuất kinh doanh còn là tiền đề để kiểm tra giá thành sản phẩm, xác định phương
hướng cụ thể cho việc phấn đấu hạ giá thành, mà làm được điều đó thì doanh
nghiệp phải biết tiết kiệm bất kỳ một loại chi phí nào.
1.3. Phân loại chi phí sản xuất :
Chi phí sản xuất trong các doanh nghiệp bao gồm nhiều loại khác nhau cả về
nội dung, công dụng và vai trò của nó trong quá trình hoạt động của doanh nghiệp,
từ đó nhất thiết phải tiến hành phân loại chi phí sản xuất theo những tiêu thức khác
nhau để tạo điều kiện thuận lợi cho việc quản lý và hạch toán chi phí sản xuất. Tùy
theo mục đích và yêu cầu khác nhau của công tác quản lý, chi phí sản xuất có thể
được phân loại theo một số cách sau:
1.3.1. Phân loại chi phí sản xuất theo nội dung, tính chất kinh tế của chi phí.
Theo cách phân loại này, toàn bộ chi phí sản xuất trong kỳ được chia thành
các yếu tố chi phí sau:
* Chi phí nguyên vật liệu: Bao gồm toàn bộ chi phí về các loại nguyên vật
liệu chính, vật liệu phụ, nhiên liệu, phụ tùng thay thế, vật liệu thiết bị xây dựng cơ
bản mà doanh nghiệp đã sử dụng cho các hoạt động sản xuất trong kỳ.
* Chi phí nhân công: Bao gồm toàn bộ số tiền công phải trả, tiền trích bảo
hiểm y tế, bảo hiểm xã hội, kinh phí công đoàn của công nhân và nhân viên hoạt
động sản xuất trong doanh nghiệp.
* Chi phí khấu hao TSCĐ: Bao gồm toàn bộ số tiền trích khấu hao các tài
sản sử dụng cho sản xuất của doanh nghiệp.
* Chi phí dịch vụ mua ngoài: Bao gồm toàn bộ số tiền doanh nghiệp đã chi
trả về các loại dịch vụ mua từ bên ngoài như : tiền điện, nước, tiền bưu phí…phục
vụ cho hoạt động sản xuất của doanh nghiệp.
* Chi phí khác bằng tiền: Là toàn bộ các chi phí bằng tiền chi cho hoạt động
của doanh nghiệp trong kỳ, ngoài các yếu tố chi phí đã kể trên.
Cách phân loại này cho phép hiểu rõ cơ cấu, tỷ trọng của từng yếu tố chi phí
sản xuất, là cơ sở để phân tích, đánh giá tình hình thực hiện dự toán chi phí sản
xuất, lập báo cáo chi phí sản xuất theo yếu tố…
1.3.2. Phân loại chi phí sản xuất theo mục đích và công dụng của chi phí.

đắp những hao phí lao động mà doanh nghiệp đã bỏ ra trong kỳ để sản xuất sản
phẩm và có lãi thì sản phẩm của doanh nghiệp sản xuất ra phải được bán cao hơn
với giá thành của nó. Điều đó có nghĩa là giá thành phải là lượng chi phí tối thiểu
của giá cả sản phẩm, hàng hóa trên thị trường. Để xác định được giá thành sản
phẩm, doanh nghiệp phải tập hợp được toàn bộ chi phí sản xuất chi ra trong kỳ có
liên quan đến hoạt động sản xuất của doanh nghiệp. Do đó, chi phí sản xuất là cơ
sở để hình thành nên giá thành sản phẩm. Giá thành sản phẩm là một trong những
chỉ tiêu kinh tế tổng hợp phản ánh chất lượng hoạt động sản xuất kinh doanh và
quản lý trong doanh nghiệp.
2.2. Phân loại giá thành sản phẩm:
Để đáp ứng yêu cầu của quản lý, hạch toán, lập kế hoạch giá thành và xây
dựng giá bán sản phẩm, người ta thường tiến hành phân loại giá thành sản phẩm
theo nhiều tiêu thức khác nhau. Sau đây là 2 cách phân loại chủ yếu:
2.2.1. Phân loại giá thành theo cơ sở số liệu và thời điểm tính giá thành.
Theo tiêu thức này, giá thành sản phẩm được chia thành 3 loại :
- Giá thành kế hoạch: Là giá thành sản phẩm được tính trên cơ sở chi phí sản
xuất kế hoạch và sản lượng kế hoạch.
- Giá thành định mức: Là giá thành sản phẩm được tính trên cơ sở các định
mức chi phí hiện hành và chỉ tính cho đơn vị sản phẩm.
- Giá thành thực tế: Là giá thành sản phẩm được tính trên cơ sở số liệu chi phí
sản xuất thực tế đã phát sinh và tập hợp được trong kỳ.
2.2.2. Phân loại giá thành theo phạm vi và các chi phí cấu thành.
Theo tiêu thức này, giá thành sản phẩm được chia thành 2 loại sau:
- Giá thành sản xuất hay còn gọi là giá thành công xưởng: Là giá thành sản
phẩm bao gồm các chi phí sản xuất như : chi phí nguyên vật liệu trực tiếp, chi phí
nhân công trực tiếp, chi phí sản xuất chung tính cho sản phẩm, công việc hay lao
vụ đã hoàn thành. Giá thành này được sử dụng để hạch toán thành phẩm nhập kho
và giá vốn hàng bán ( nếu xuất bán thẳng không qua kho ), là căn cứ xác định giá
vốn hàng bán và mức lãi gộp trong kỳ ở doanh nghiệp.
- Giá thành toàn bộ của sản phẩm tiêu thụ: Là giá thành bao gồm cả giá thành

CD : chi phí sản xuất chuyển sang kỳ sau .
AC : giá thành của những sản phẩm hoàn thành trong kỳ
Như vậy, chi phí sản xuất phát sinh trong kỳ là BD, còn giá thành của những
sản phẩm hoàn thành trong kỳ là: AC = AB + BD - CD.