NGÔ VĂN HƯNG (Chủ biên)
LÊ HỒNG ĐIỆP - NGUYỄN THỊ HỒNG LIÊN
HƯỚNG DẪN THỰC HIỆN CHUẨN KIẾN THỨC, KỸ NĂNG
TRONG CHƯƠNG TRÌNH GIÁO DỤC PHỔ THÔNG
MÔN SINH HỌC
LỚP 12 (Cấp THPT)
Năm 2009

Lời nói đầu
 !"# $%&$'()*++%,*-"#&.
)/"#'(&%&)01'(23/43'45
'('/6#7801'(3/493'41:*&7)/:3'4;<$*;)+
=>)+?)/&@5ABCD)E)*+01'(*/)=)"*&FG
*H"#5I*B901'(=>)0G+?)/&@*&8%J)
"#ABK5
32CL9M$K*&&J)E8&@N$O01'(*-##))>"#
&6#49&0J9N$>%7*&*P)#>JJ&'0Q5!$)R #S)O01'(
)0G&%B*&)E&+Q#HHT9S)01'(5M$O01'()0GN#&%&
6>"#-)+?9&@98%J01'()E)0GN#&'0).9%&C8*@>%79?)J*&8J
4:;>;49'0Q4'PJ*>05
/U=-@01'(4%9UNPJ&%@V!0W-@S6896,C
"#01'(4%X5$&%@R=Y
Phần thứ nhất :K@*+OS6896,C"#01'(5
Phần thứ hai :!0W-@S686,C'01'(4.
Z=&$)0G*2=92")+9NS6/896,C"#01'(Y3'(N&9
>*&%&'[S6896,CN\P=/90Q]^_S)0G>)=)"N:$P=*+6896,
C*$)4'`Kab5a>9FG*)+6@*F+5
.&9>H'.'4>1&6#49&0J9&*&N$>%7)E##<c'
'(NPJ9&@&%@5O>HN&d->11#98*&e.)E)<<+c6cN
*@&@&%@&5
3''(f&%@9@'#*;)+(='#)=</%P@*U)#?Y

O;'U'+"#=/-*&#n3'J.N\'+"#=/#Y%B!#)qg#N*&c,#
"#)%B5
Chương 4. Ứng dụng di truyền học
a,B'+nOR*B%@*&014nO01)9#94%4nO4**B9
-*B*&)$*BN\)$N9%#J*&6,B'+5

Chương 5. Di truyền học người
Z01P8'+0Q5
I'+4nM>*@'+0Q*&$*;)+HE$
Phần VI.
Chương 1. Bằng chứng tiến hoá
M\8>WnM\84nM\8)#%7*B4nM\8N&4*&4.f
Chương 2. Nguyên nhân và cơ chế tiến hoá
3)/Yq!4"#A#v5M9!4"##`5wn3@)JYG91%0G
*+N\)$N'7n
 #@@)J*+P.*&1Y
 O.1N>n '((&)x)/7nA&4n '((&%&nR*&+
0"#
Chương 3. Sự phát sinh và phát triển của sự sống trên trái đất
Sự phát sinh sự sống trên trái đất ; Khái quát về sự phát triển của giới sinh vật qua các đại địa chất ; Sự phát sinh loài người.
Phần VII
Chương 1. Cá thể và môi trường
Các nhân tố sinh thái ; Sự tác động của nhân tố sinh thái của môi trường lên cơ thể sinh vật và sự thích nghi của cơ thể sinh vật với
môi trườn ; Sự tác động trở lại của sinh vật lên môi trường.
Chương 2. Quần thể
a@*+=/5O#@e#/'$N$=/nO;'U."#=/na70*&-C
'0:%0G/"#=/5`->*&f*9-/"#=/5`-N)$%04*&1)+&%0G
/"#=/5
Chương 3. Quần xã
a@*+=HE5O#@#701'G*&);'#e#/6%&'=HE5

biến dị
Kiến thức :
q  P  )0G  )  ,#
*&6/P)0G$
*&  %J    ]  )+
&*&;'Ub5
qK%&$)J"#uI#E
$>SH)]_%#$.
fuwb5
qK;'UN#RL=YgF)+&]\
:)=L}"#JEbh*FE]:e#
qP)0G*#'{2*F"#;'U5
~gF)+&Y'(-%PU
l
q  P  )0G  )  ,#
E'+*&P)0G
$)x)/"#E
'+5
q3'(N&)0Ge
r  N  7  "#  1
#TuI:
N&.15
bq*F6U]\:)=D}"#JEq
b5
K:*B.1]*6SbE%P
9:*B.-<)J6E
]'bH6z)JE]PHb5
- Mã di truyền%&'(-sH%P'
)'(-sH#H#'
'P5

qM$N#:)=]u•KbY ))/6:)=
E9)#H#5
qM$N#6U]•uu9•uK9•KubY7@6
U'(E5
q.)uIr'#'#`9:6('
m
q3'(N&)0Ge
r  N  7  "#  1
PE*&E5
~M0Y3GJuI
uIq%'#'#HU(&J)1
  +  D} → L}  ]0G  +  *  J  %&
6b5O%P"#'0Q$N&%P6
*J%&6PsN]uh39
Kh‚b5
3'PJE]L}→D}bJ)0G
%P5
3'PJN]D}→L}bJ)0G
G)JJP)Js])Jƒ6#€#6b9
# )<  )J  ƒ6#€#6  )0G  *  # Q
€5
~M0LY!#.fuI)0GJ&
OJG)).(J)1Hs
))<→J&.fuI9')<$
J)0GG{J6#%&"#uI
N#)=]PsNN>Rb5
- Cơ chế phiên mã :
~=Puw%'#€#N*&*F)+&
%&Hs)/%$'#JE]<+
L

→+)1*N>5
„O<+%J€##5
q`-Guwr'#'.
N&9*&6('#9%U`3)#:J
EHs-)J5
k
…*B.19uw#PE)0Gf
'-F%&6)/G'P5
O{:*B.-9uw#PE>
)0GN%JN\%JNd)J6
E]'b9)JE]PHbJ'#
uw'0:&5
- Cơ chế dịch mã :
KR##)JY
~!J#H#Y
uH#~u3Z~uw→ ##huw5
~3G_%Y
„^: )= Y3/)1 * NT"#'NHs*
uw:*'7BN)x@]=N$N#:)=b
*&/)N$N#:)=]u•Kb9##
:  )=
 q
uw*&N$N#:)=])E"#<6*
E:)='PuwPsNb9#
)</=%s*&J'NH&?5
„aT & _  % Y ##

 q uw   *&
'NH])E"#<6*E8;'P
uwPsNb9$%P6

)+  &  J  )$  "#
 :   *B  . 1
](^*&
v#b5
qP)0GP.9
1      "#  
J)$N5
)0G><5 '(80*B)N$
N#*N$N#6U"#.fuw5
„aUYa'NH/#N$N#6
U('(E2%J9/="#
'NH#'#5^$€)x@%JNd#H
#:)=*&><_%5
qO1)+&J)$"#:*B.
1](^*&v#b5
~O;'U"#'A#]>(L5`Kab5
~`-)+&J)$"#'%#€15
„a'0Q6<%#€15
K)+&G'P85Z'P&
%P6**F*B&C>'(P
E%&;'U6J)$5
„a'0Q<%#€15
a'0Q<%#€19$.f%P6
*'P8%&N);(6#
N#+"#<%&'P86/
%P6**F*B&5I)<uw%'#€#
</%P6)0G**F6:)$)/&
PE5
a)0Q%#€1N.>9'P8%J
%P6**F*B&*&'(PEN

0J+)$N5I0"#€f#
#<</':*+JN#)=xJ&)$
N#%=.)5
K→+)$N→)$N
~A;*7*+1)$N-6
x6)U'.)uI]Kh‚→uh
3b9)$"#.40DhM•]uh
3→Kh‚b)/J5
q!B>Y
$N</<J9<%Gx'7
)*$/)$N5^8)$<%G#<J
"#)$N$*&G9)+6@
'0Q5
a†)=%)$N)/0Q*J5
q‡,#Y$N%&RP%@1;
E9E*&N)#E5
~Z.%J)$N-P*&)$N.
J5
~$N6<-##"#
#'5

+ Đột biến gen phụ thuộc vào loại tác nhân,
cường độ, liều lượng tác nhân, thời điểm tác
động và đặc điểm cấu trúc của gen.
q!/)0GB>"#)$N5
~M)'E%P"#
;'U → M)'E%P"#
uw→ M)'E#H#"#
_%018→O</%&#
);'U'P → O</N))$


*{) Sợi
cơ bản (khoảng 11 nm) Sợi nhiễm sắc (2530
nm) ống siêu xoắn (300 nm) Crômatit (700
nm) NST.
qOJ)$N`3Y
+ t bin thay th cú th lm thay
i axit amin v trớ b t bin.
+ t bin mt hoc thờm cú th lm
thay i b 3 mó hoỏ t v trớ b t bin

cú
th lm thay i cỏc axit amin trong chui
pụlipeptit tng ng t v trớ b t bin.
qO1N/@Y$N6)E
z)0GN>#1.)"#
uI5$N</'>
.])$N#fb9:e%=
P.)=P"#Gf])$N+
b9''(P.
"#N&H#])$NH#b5
q`-N)(`3#6(.
N&5
~326('#)6(e#Y<Hs
~326(e#)6('#Y3
Hs5

N ;'U`3];
)J9%x)J9)>)J
*&/ )Jb *& )$

O..)$N.'#-6.%
qP)0G6@919B>*&c
,#"#_J)$N;'U`39
%0G`35
q3'(N&)0G1)R1)$N
%0G`35
L
q P)0G B> *&
*#'{"#J)$
N;'U*&%0G
`35
"#$#$x`3 J'##f
6N(0Q]8#>`3:_xb5
`-6G"##f6N(0Q*
#fN(0Qxe##f6N(
0Q*#zJ'#)$N%@N$5
~3/)#N$Y
O..)$N.'#-6.%
"#&N$x`3J'##f6
N(0Q]8#>`3b5
`-6G"##f6N(0Q*
#fN(0Qxe##f6N(
0Q*#zJ'#)$N)#N$5
q!B>Y
~$N;'UY
Đột biến cấu trúc NST thờng thay đổi số lợng, vị trí
các gen trên NST, có thể gây mất cân bằng gen th-
ờng gây hại cho cơ thể mang đột biến.
~$N%@N$Y$N%@N$%&Cx
>$x$`3%&;.N\&


P 2n ì 2n
G n 2n
F
1
3n
(Tam bội)
P 2n ì 2n
G 2n 2n
F
1
4n
]Tứ bội)
K nng :
qAB)0GN>
1 # T9
PE*&E#
6H6#
*+'(&5
qM%&PN>J
Q`39 HPN>
) *& B J
)0G$*&)$N
%0G `3 0 67
/*#45
#fN(0Q
qg#'{Y
~$N;'UYO; nguồn nguyên liệu cho
quá trình chọn lọc và tiến hoá.
ứng dụng : loại bỏ gen xấu, chuyển gen, lập bản

A
+ 2n
B
)
(Thể song nhị bội hữu thụ)
3'49</f)$N%@
N$)/)0#`3*&1/
65
q*+1.)"#uI9
PE*&E5gN*&'(
N&'P%5
D
CHỦ ĐỀ CHUẨN KIẾN THỨC,
KĨ NĂNG
CỤ THỂ HOÁ CHUẨN KIẾN THỨC, KĨ NĂNG
CHƯƠNG TRÌNH CHUẨN
CỤ THỂ HOÁ CHUẨN KIẾN THỨC, KĨ
NĂNG CHƯƠNG TRÌNH NÂNG CAO
2. Tính quy
luật của
hiện tượng
di truyền
Kiến thức :
q3'(N&)0G1:
N&4"#%B.
%*&%B.%)$
%B"#^)5
- Nội dung quy luật phân li : ^_7'J
$x#%)9$<R2N9$
<R2t5O#%RJ'N&

- Nội dung quy luật phân li độc lập :O
x#%)7'J6#
\'Px`301)R6#
(.%)$%B*&G-]W
Pb''((&#f5
- Ý nghĩa quy luật phân li độc lập : 
%B.%)$%B%&1:<=>
77)#JU"#*B
'-P9%&*B&&
7*'0Q5 %B
.%)$%B{%&1:6#4"#
01%#J)/(&+N
9J)+6@(&+
<C;*&S;#9
*)+6@N;%G"#'0Q5
N)0G&)<%&.%
)$%B</-))0G6>.%
6/(:)Q#5
* Chú ý :
l
qP)0G*7*+7
'J+
])$$$b*&*7
*+)$)#@"#
5
q301Y
~301N5
g7Ya%#8)B1="#)d
W*&#'s*#)0G:Œ


q`%0G%J6/(Y

q3?%@.%6/(Y]LYb

qP)0G6@01Y!#
]#+b6#%6#01
*#F)$7'J5
qK>7)0G6>7@5
- Ý nghĩa của tương tác gen :A&CH;
@NG9H;@7'J
0#<:Nt5^:'#6>C(6
e7'J'%#J
5
m
q  P  )0G  $    )x
)/1N>"#'+
%P6&&5
qP)0G7@"#
^#*+'+%P
66&&*&>
7)0G::N&4
"#    *  5  
,#*5
qP)0Gc,#"#
'+  %P  6  &  &
*&6&&5
q  3'( N&  )0G   7
@*&1:N&4
@&%J'%JN@%7'1/5
qx)/"#%P6&&Y

#W)*9%&H;@
G5
q3=*•3?%@‹%J#
f#*5
q3'T%#.7=*
)0G78Y
×
=
Sè c¸ thÓ cã ho¸n vÞ gen 100
f(% )
Tæng sè c¸ thÓ trong ®êi lai ph©n tÝch
k
"#'+%P6*
75
qP)0Gc,#"#
'+  %P  6  *  
75
q3'(N&)0G)x)/
"#    '+  &  `3
]'+ :/ *&%
%Jb5
)0Q†&%BN>)R'+5
q37@*+-'+%P6*7
]`Kab5
qO1:N&4YI-.%*&G"#x
`37W)-.%*&G"#
\'P`375
q‡,#"#'+%P6*7
I-#*&7'J%P6*7)/.
N@)-9*&)+??%@)-9Š$*&

#$*75
qP6@8>
85
Kĩ năng :
qg)0G1)R%#2
Z→Œ

→Œ

5
qO<6,C>$*&
JN&B*+%B
'+  ]"    )/  /
)0G%7*+
%B'+'N&4b5
q•0:"#e)+6@'0QNP
'*&&)-N/@"#*&#
@e#6/9'0Q*&6/(Y
q‚T*7'6#)/;)0G
0:"#$"#'0Q5
qa@8>8Y3BG6/(
"#F$6/018*'0Q
6#%&8>8"#6/
qKg0W!`*l1)R%#^)5
qKg0W!`>$*&JN&B*+
%B'+'`Ka]2N&'#ll)N&D
'#lmb5
bằng nhân có cấu trúc di truyền khác.
qZ.N@)0G'+'.*&
'+#N&;]/9%J/b5

)U"#)%B!#)q
g#N5‚))0G;
'U"#=/6:
'J.N\
'+5
qKhái niệm quần thể Y =/%&$BG
/F%&9F'$6>
6#H)9*&$Q)/H)
*&<6>C'#)/'({5
q^_=/<$*)x'09/@
:=#%*&=6/"#=
/5
- Tần số mỗi alen •%0G#%)<#%
"#)<'=/J$Q)/H
)5
- Tần số một loại kiểu gen •/<6/
)</'=/5
qO;'U'+"#=/-N)
#@0>=?%@/G9
C=?%@/)RG5
qx)/'+"#=/WY
„O/#-*#5
„ =/#)#J*+6/*&6/
(5
„ =/W</'(=6/
- Khái niệm quần thể giao phối : %&BG
/F%&9F'
$6>6#H)9RJ#
Q#;)9#*#
'#@#5

'()#@5
aH>'#W9=/)J'J
.N\)%B!#)hg#N5a)<>
E)†8Y

uu~u#~

##•
3')<Y%&=#%u9%&=#%#9
~•5
q+6@@)U"#)%BY
~ =/><670%5
~O/'=/>#*
#$WP5
~a<)$"#4%4-P
]/<6/6#<8*&6>
C>0#b5
~a<)$N])$N6H>'#
xH>'#(=)$NB>N\=
)$Nb5
~ =/>)0G%*=/
6]6<-hBe#=/b5
qKg0W87=#%9
4>$N&B'N&B5
('=/)<5
qO8)0G;'U'+"#
=/6)#@W
#$*7/5
q‡,#Y
~Z>'J.N\

qZ01.)$N.JRN0Y
~‚f%7W*BN\.)$N7G5
~O4%4/)$N<6/(5
~3J{="5
qO42RNGY
~3J{="<6/6#5
~A#)/J'#G6#5
~O4%4'#eG5
~eGz-;
x#=)/J'#{=5
q3J<0%##Y
~‘%#YA&@0G%#<C;9
896>C'0:*&'/
#*0G'$*JNt5
~O1 :'+ "#0%# Y O<+>
>71:'+"#0%#9'
)<>P'$)0G+0Q2#B5
K>&'\ ở trạng thái dị hợp về nhiều
R-P*&R.J5
Z.72N0'( .)$N
.J5O&-JN\.
)$N:g@#5
qP01J0%#]%#
6{)196{6T9%#B
b5
L
qO<6@1%0G*+
@N&:-*B
*&)$*BF* 
6>"#U5

F)/J'#eN&<6/.
2)<J'#1/*e)x)/
9x(&1/6N\
>e7&#-'/"#
N&H#\.#*B
9.'R5
~M)0G01;N&
*'  J   t9  J    N\  4
{N&H#<N5
~M)0Gc,#"#@N&
-*BYKU.*7%J
.  'R  c  x J  '#  .  %#
6%&5

q  P  )0G  6  @9
Ps *&e8
"#6,B'+
'  4    *  
*B9-*B*&)$*B5
Kĩ năng :
`0=0%@*+$
&- '4
  'P      *&  :
g@#5
       „;N&)E/.'P
'0Q.J'8'/&5
 „O/*&f"#1/t)/
##*&5
~O;'+Y
A;2)$*B → &#

.#J'55
D

Trích đoạn BÀI 5: NHIỄM SẮC THỂ VÀ ĐỘT BIẾN CẤU TRÚC NHIỄM SẮC THỂ CHƯƠNG II TÍNH QUY LUẬT CỦA HIỆN TƯỢNG DI TRUYỀN BÀI 10 : TƯƠNG TÁC GEN VÀ TÁC ĐỘNG ĐA HIỆU CỦA GEN BÀI 24 : CÁC BẰNG CHỨNG TIẾN HOÁ

---