THỰC TRẠNG KIỂM TOÁN BÁO CÁO TÀI CHÍNH CÁC DỰ ÁN DO CÔNG
TY KIỂM TOÁN VÀ ĐỊNH GIÁ VIỆT NAM (VAE) THỰC HIỆN
I. TỔNG QUAN VỀ CÔNG TY VAE
1. Lịch sử hình thành và phát triển của VAE
Công ty Kiểm toán và Định giá Việt Nam là công ty kiểm toán đã được
thành lập trên cơ sở giấy phép số 0103000692 ngày 21/12/2001 do Sở Kế hoạch và
Đầu tư Thành phố Hà Nội cấp hoạt động theo Luật doanh nghiệp số 13/1999/ QH
ban hành ngày 12/6/1999 của Quốc hội nước cộng hoà XHCN Việt Nam.
Mở tài khoản tại Ngân hàng công thương khu vực Ba Đình.
Công ty đặt trụ sở chính tại số 54 Giang Văn Minh - Ba Đình - Hà Nội
Điện thoại : 04. 7.223.197 – 04 7.223.198
Fax: 04.7.223.196
Email:
Ngoài ra công ty còn có hai chi nhánh tại thị xã Sơn La và thị xã Hà Giang.
Ngay từ khi mới thành lập, công ty đã xác định rõ mục tiêu hoạt động là không
ngừng nâng cao lợi ích hợp pháp của các cổ đông, tăng tích luỹ, phát triển kinh
doanh, góp phần làm trong sạch nền tài chính quốc gia.
Để đáp ứng nhu cầu kiểm toán, tư vấn tài chính, kế toán, thuế của các doanh
nghiệp, các đơn vị, tổ chức thì Công ty Kiểm toán và Định giá Việt Nam cung cấp
rất nhiều dịch vụ như:
+ Dịch vụ kiểm toán, kế toán, thuế: kiểm toán độc lập báo cáo tài chính, lập
hệ thống kế toán và hướng dẫn thực hiện cho các doanh nghiệp, hướng dẫn khách
hàng kê khai thuế.
+ Dịch vụ kiểm toán xây dựng cơ bản: kiểm toán báo cáo quyết toán vốn đầu
tư xây dựng cơ bản hoàn thành các công trình dự án, kiểm toán xác định giá trị
công trình, kiểm toán báo cáo tài chính hàng năm của ban quản lý dự án.
+ Dịch vụ kiểm toán dự án: kiểm toán độc lập, soát xét hệ thống kiểm soát
nội bộ, kiểm soát tính tuân thủ của dự án,...
+ Dịch vụ định giá tài sản: Định giá tài sản, vốn góp kinh doanh, cổ phần
hoá doanh nghiệp.
+ Dịch vụ tư vấn kinh doanh: Tư vấn về chính sách kinh tế hiện hành, tư vấn

A. TSLĐ và ĐTNH 1.538.431.447 2.082.967.007
B. TSCĐ và ĐTDH 351.477.156 496.519.691
I. TSCĐ 351.477.156 496.519.691
1. TSCĐHH 351.477.156 496.519.691
- Nguyên giá 483.647.294 595.647.294
- Hao mòn lũy kế (132.170.168) (99.127.603)
TỔNG TÀI SẢN 1.889.908.603 2.579.486.698
NGUỒN VỐN
A. Nợ phải trả 455.282.439 573.188.390
B. Nguồn vốn chủ sở hữu 1.434.626.164 2.006.298.300
1. Nguồn vốn kinh doanh 1.000.000.000 1.000.000.000
2. Lợi nhuận chưa phân phối 434.626.164 1.006.298.308
TỔNG NGUỒN VỐN 1.889.908.603 2.579.486.968
Bảng số 02: Báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh
Phần I - Lãi, Lỗ (Đơn vị tính:đồng)
Chỉ tiêu 31/12/2002 30/09/2003
DTBH,CCDV 2.150.315.190 1.700.455.000
1. Doanh thu thuần 2.150.315.190 1.700.455.000
2. Giá vốn 960.890.830 475.147.247
3. Lợi nhuận gộp 1.189.424.360 1.225.307.753
4. Doanh thu HĐTC 5.993.147 7.584.163
5. Chi phí HĐTC
6. Chi phí QLDN 559.451.384 392.197.586
7.Lợi nhuận HĐKD 635.966.123 840.694.330
8.Thu nhập khác 12.190.000 -
9. Chi phí khác 9.000.000 -
10. Lợi nhuận khác 3.190.000 -
11. Tổng lợi nhuận trước thuế 639.156.123 840.694.330
12. Thuế TNDN phải nộp 204.529.959 269.022.186
13.Tổng lợi nhuận sau thuế 434.626.164 571.672.144

Phòng tư
vấn,
đầu
tư
Cố vấn
Cơ quan quyết định cao nhất của Công ty là đại hội đồng cổ đông, tiếp theo
là hội đồng quản trị, ban giám đốc, các trưởng phòng và phó phòng.
Hiện tại công ty có gần 60 nhân viên được biên chế vào các phòng như sau:
Ban giám đốc gồm có một Tổng giám đốc và hai Phó tổng giám đốc, Tổng giám
đốc là người trực tiếp điều hành các hoạt động sản xuất kinh doanh của Công ty,
Hai phòng kiểm toán tài chính có 25 nhân viên trong đó bao gồm các trưởng phòng
và phó phòng, Các phòng tư vấn và định giá có 15 nhân viên, Hai phòng kiểm toán
đầu tư xây dựng cơ bản có 15 nhân viên còn lại là nhân viên ở các văn phòng đại
diện.
Tổng giám đốc phân công công việc cho các giám đốc phụ trách từng mảng
công việc cụ thể như giám đốc tư vấn - định giá, giám đốc kiểm toán - tài chính,
giám đốc kiểm toán đầu tư xây dựng cơ bản; tiếp tục công việc lại được giao cho
các trưởng phòng và phó phòng kiểm toán, tiếp theo trong từng cuộc kiểm toán cụ
thể công việc sẽ được giao cho các nhân viên trong phòng. Các phòng đều được
giao phụ trách về một mảng công việc và chịu trách nhiệm trong phạm vi công
việc, mang tính chuyên nghiệp cao.
Với cơ cấu tổ chức như hiện nay ở Công ty đảm bảo sự chỉ đạo thống nhất
từ trên xuống đồng thời hoạt động giữa các phòng là độc lập, không chồng chéo,
cản trở nhau.
Công ty có một đội ngũ lãnh đạo có nhiều năm làm việc trong các hãng kiểm
toán Quốc tế và Việt Nam, nhân viên trong công ty đều có trình độ đại học và trên
đại học được đào tạo cơ bản và có hệ thống tại Việt Nam và nước ngoài chuyên sâu
về lĩnh vực kiểm toán, thuế, tài chính, xây dựng...
3. Hệ thống kiểm soát nội bộ của VAE
3.1. Hệ thống kế toán

công theo thỏa thuận.
Tiền lương và các khoản thu nhập được tính theo ngày làm việc thực tế và
được thanh toán theo quy định của công ty. Nhân viên biên chế ở phòng nào thì
thanh toán công tác phí tại phòng đó, nghiêm cấm việc thanh toán ở nhiều phòng.
Tiền thưởng từ quỹ khen thưởng được chi dùng vào các dịp lễ, tết và định kỳ
theo quý hoặc cuối năm theo kết quả bình xét thi đua (kể cả tháng cho người ngoài
Công ty). Tiền thưởng đột xuất do hoàn thành xuất sắc công việc được chi ngay
sau khi hoàn thành công việc. Qũy phúc lợi xã hội được chi cho các kỳ nghỉ hè, trợ
cấp khó khăn, phúc lợi xã hội khác.
3.3. Việc tuyển dụng và đào tạo nhân viên
Về thi tuyển vào Công ty: Người thi tuyển phải nộp một bộ hồ sơ trong đó
có đầy đủ giấy tờ theo quy định của Công ty. Nếu Công ty chỉ tuyển một nhân viên
thì Tổng giám đốc là người trực tiếp tiến hành xét duyệt, còn nếu tuyển từ hai nhân
viên chuyên nghiệp trở lên thì phải lập Hội đồng thi tuyển. Sau khi được tiếp nhận
hồ sơ thì người thi tuyển phải trải qua ba vòng thi. Nhân viên sau khi được ký hợp
đồng tuyển dụng thì phải trải qua thời gian thử
việc, nếu hoàn thành tốt công việc
thì sẽ được Công ty ký hợp đồng chính thức.
Về học tập chuyên môn: Công ty luôn khuyến khích nhân viên tích cực học
tập chuyên môn, nghiệp vụ có liên quan, ngoại ngữ, vi tính,… Hầu như tuần nào
Công ty cũng tạo điều kiện cho toàn bộ nhân viên được cập nhật thông tin, nâng
cao trình độ bằng cách mời các chuyên gia có uy tín ở các trường Đại học về giảng
dậy vào các ngày thứ bẩy trong tuần. Ngoài ra Công ty còn tạo điều kiện và trợ
cấp kinh phí cho các nhân viên có đủ điều kiện tham gia vào các lớp học có trình
độ cao hay các Hiệp hội nghề nghiệp,…
Với chính sách đào tạo và tuyển dụng và đào tạo nhân viên như vậy đã góp
phần nâng cao trình độ chuyên môn của đội ngũ nhân viên trong Công ty, điều đó
đồng nghĩa với việc sẽ nâng cao được chất lượng của cuộc kiểm toán và việc kiểm
soát cũng được đảm bảo.
3.4. Hệ thống kiểm soát chất lượng dịch vụ do VAE cung cấp

lập báo cáo tài chính của dự án, soát xét hệ thống kiểm soát nội bộ của dự án, kiểm
soát tính tuân thủ của dự án, đánh giá khả năng thực hiện của dự án, hướng dẫn
quản lý dự án. Cho đến nay Công ty đã tiến hành cho nhiều dự án lớn, nhỏ, các dự
án được tài trợ bởi Chính phủ các nước, các tổ chức quốc tế như: Dự án hỗ trợ
doanh nghiệp vừa và nhỏ - SMITH - STIFFTING - CHLB Đức, Ban quản lý Trung
ương dự án Thủy lợi (CPO) - ADB, Dự án giảm nghèo các tỉnh miền núi phía Bắc -
Nhóm các tổ chức Nhật Bản thực hiện, Dự án tăng cường nhận thức cho các đại
biểu dân cử các tỉnh miền núi phía Bắc về dân số và sức khỏe sinh sản, Dự án liên
minh sinh vật biển, Ban quản lý các dự án trọng điểm phát triển đô thị Hà nội, Ban
quản lý dự án Thăng Long, Ban quản lý dự án giao thông đô thị Hà nội.
Để dẫn chứng cho tổ chức công tác kiểm toán báo cáo tài chính các dự án
em sẽ sử dụng hồ sơ kiểm toán báo cáo tài chính dự án A thuộc hệ thống các dự án
giảm nghèo các tỉnh miền núi phía Bắc do nhóm các tổ chức Nhật Bản thực hiện
và dự án B là dự án về phát triển đô thị Hà Nội.
VAE đã thiết kế cho mình một quy trình kiểm toán báo cáo tài chính dự án
được khái quát theo sơ đồ sau:
Sơ đồ số 04: Các bước thực hiện kiểm toán BCTC dự án do VAE thực hiện
Lập kế hoạch kiểm toán
Thực hiện kế hoạch kiểm toán
Kết thúc cuộc kiểm toán
Ghi chú: Bước công việc tiếp theo
Cụ thể các bước công việc trên được VAE triển khai đối với hai dự án như
sau:
1. Lập kế hoạch kiểm toán
Lập kế hoạch kiểm toán là giai đoạn đầu tiên của một cuộc kiểm toán có vai
trò quan trọng, chi phối chất lượng và hiệu quả chung của toàn bộ cuộc kiểm toán.
Việc lập kế hoạch kiểm toán được thực hiện chu đáo, thích hợp sẽ giúp cho kiểm
toán viên thu thập được các bằng chứng kiểm toán đầy đủ và có giá trị làm cơ sở
đưa ra các ý kiến xác đáng về các báo cáo tài chính, từ đó giúp các kiểm toán viên
hạn chế các sai sót, giảm thiểu trách nhiệm pháp lý, nâng cao hiệu quả công việc;

+ Tỉnh Hòa Bình có 2 xã:
Xã Tân Dân - Huyện Đà Bắc.
Xã Đú Sáng - Huyện Kim Bôi.
Ban điều hành dự án đối với từng hợp phần như sau:
Hợp phần y tế: Bà Yoshie Takehisa, điều phối viên dự án.
Bà Lê Thúy Quỳnh, trợ lý dự án.
Hợp phần giáo dục: Ông Lê Văn Hảo, điều phối viên dự án.
Bà Naomi Sato, điều phối viên dự án.
Bà Đỗ Thanh Hảo, trợ lý dự án.
Trụ sở của Ban điều hành dự án tại: xxx - Ngọc Hà - Ba Đình - Hà Nội.
Thời gian hoạt động của dự án, cụ thể đối với từng hợp phần như sau:
Hợp phần y tế bắt đầu từ ngày 24/6/2002 kết thúc ngày 28/02/2003.
Hợp phần giáo dục bắt đầu từ ngày 01/9/2002 kết thúc ngày 28/02/2003.
Mục tiêu của dự án A là mở các lớp tập huấn về y tế và giáo dục hỗ trợ nâng
cao năng lực chuyên môn cho các cán bộ y tế xã, năng lực giảng dậy cho các giáo
viên thông qua các chương trình đào tạo thống nhất tại các xã điểm của ba tỉnh Bắc
Giang, Hòa Bình, Phú Thọ và cung cấp các trang thiết bị cho các cơ sở y tế, các
trường học tại 3 tỉnh đó.
* Đối với dự án B:
Ban điều hành dự án được thành lập theo Quyết định số 106/QĐ-UB ngày
02/12/1999 của UBND Thành phố Hà Nội, là một đơn vị hạch toán độc lập, có sử
dụng con dấu riêng, thực hiện các dự án theo hình thức chủ đầu tư trực tiếp quản lý
dự án, thực hiện các dự án theo Nghị Định số 52/1999/NĐ - CP ngày 8/7/1999 Của
Chính phủ ban hành theo Quy chế Quản lý đầu tư và xây dựng, được UBND
Thành phố Hà Nội trực tiếp giám sát, chỉ đạo trong suốt quá trình hoạt động.
Các dự án mà Ban điều hành thực hiện là các dự án trọng điểm - các dự án xây
dựng cơ sở hạ tầng của Thành phố, có tổng mức đầu tư lớn khoảng hơn 4000 tỷ
đồng. Dự án hoạt động bằng nguồn vốn trong nước và nguồn vốn vay ODA.
Trụ sở của ban điều hành dự án tại số xxx Lê Duẩn - Đống Đa - Hà Nội.
Dự án bắt đầu hoạt động từ ngày 02/12/1999 khi có quyết định của UBND Thành

từ.
Để có thể đánh giá được môi trường kiểm soát đối với dự án, VAE thông qua
những buổi gặp gỡ với Ban điều hành dự án và thực hiện đánh giá bằng kinh
nghiệm nghề nghiệp của kiểm toán viên.
Thực tế công việc này đã được thực hiện ngay từ những lần gặp gỡ đầu tiên,
khi khách hàng mời kiểm toán và ký hợp đồng kiểm toán. Quan điểm và phong
cách của Ban điều hành dự án có ảnh hưởng rất nhiều đến đường lối quản lý, điều
hành. Qua những buổi gặp gỡ đó kiểm toán viên đã đưa ra những nhận xét về Ban
điều hành dự án như sau: Ban điều hành dự án bao gồm các điều phối viên của dự
án, các trợ lý dự án đều là những người có trình độ chuyên môn cao, có kinh
nghiệm trong công tác lãnh đạo, có uy tín.
Tuy nhiên đó chỉ là những đánh giá mang tính chủ quan của kiểm toán viên
nên cần phải tiếp tục đối chiếu với các bằng chứng kiểm toán khác thu thập trong
quá trình kiểm toán. Và để đảm bảo tính pháp lý kiểm toán viên yêu cầu Ban điều
VAE
CÔNG TY KIỂM TOÁN VÀ ĐỊNH GIÁ VIỆT NAM
YÊU CẦU CUNG CẤP TÀI LIỆU
Để giúp công việc kiểm toán đạt hiệu quả cao và thuận lợi cho kiểm toán
viên, công ty đề nghị quý khách hàng cung cấp các tài liệu.
Các tài liệu cung cấp
Người chịu trách nhiệm cung cấp
Ngày cung cấp
Ghi chú
1. Giấy phép đầu tư, thành lập doanh nghiệp, đăng ký kinh doanh điều
chỉnh (nếu có).
Ban điều hành dự án
2. Bảng cân đối phát sinh các tài khoản.
Kế toán trưởng
3. Báo cáo tài chính: BCĐKT, BCKQHĐKD, BCLCTT.
Kế toán trưởng

hành chính sự nghiệp kèm theo quyết định số 999TC/QĐ/TCKT ban hành ngày
02/11/1992 của Bộ Tài chính để hạch toán và ghi sổ kế toán. Báo cáo tài chính
được lập trên cơ sở tiền mặt.
- Ghi nhận các khoản thu, chi của dự án: Các khoản thu từ nguồn viện trợ
được ghi nhận khi dự án thực tế nhận kinh phí bằng tiền mặt và khi nhận giấy báo
có tiền gửi ngân hàng tại Ngân hàng ANZ - là ngân hàng do chủ đầu tư lựa chọn.
Các khoản chi của dự án được ghi nhận trên cơ sở tiền đã thực chi cho các mục
tiêu của dự án. Bao gồm các khoản chi phí như: Bồi dưỡng học viên, đồ dùng học
tập cho học viên, trang thiết bị đồ dùng giảng dậy (sách giáo khoa, văn phòng
phẩm, thuốc); chi phí thuê phòng học là các khoản thuê phòng học phục vụ cho
công tác giảng dậy, tập huấn; chi phí về lương chuyên gia Nhật Bản, lương điều
phối viên Nhật Bản, lương nhân viên Việt Nam là số tiền lương và các khoản phụ
cấp tính theo lương được chi trả trực tiếp; phí kiểm toán là số tiền phải trả cho
Công ty Kiểm toán và Định giá Việt Nam để thực hiện hợp đồng kiểm toán hoạt
động tài chính của dự án; các chi phí quản lý và chi phí khác.
- Chuyển đổi ngoại tệ: Ban điều hành dự án lập báo cáo tài chính bằng đồng
đôla Mỹ (USD). Các khoản thu từ quỹ viện trợ khác với đồng đôla Mỹ được quy
đổi sang đồng đôla Mỹ và hạch toán vào báo cáo tài chính. Các khoản chi bằng
đồng Việt Nam (VND) được quy đổi sang đồng đôla Mỹ theo tỷ giá bình quân liên
ngân hàng.
Dự án không có số liệu để so sánh vì đây là báo cáo tài chính được lập cho
kỳ hoạt động đầu tiên.
* Đối với dự án B:
Niên độ kế toán từ ngày 1/1/2002 dến ngày 31/12/2002.
Đơn vị tiền tệ sử dụng trong ghi chép kế toán là VNĐ. Nguyên tắc, phương pháp
quy đổi các đồng tiền khác trong thanh toán vốn ODA quy đổi theo tỷ giá hạch
toán hàng tháng của Bộ Tài chính để thống nhất với thông tri duyệt y dự toán của
Bộ Tài chính.
Hình thức sổ kế toán áp dụng là chứng từ ghi sổ.
Phương pháp tính hao mòn tài sản cố định vận dụng theo phương pháp quy định

Bảng số 06: Báo cáo chi phí thực tế so với kế hoạch tài chính của dự án A
BỘ NGOẠI GIAO NHẬT BẢN Báo cáo tài chính dự án
Tổ chức Thầy thuốc Châu á( AMDA) Cho kỳ hoạt động
Dự án A - Hợp phần y tế Từ 24/6/02 đến 28/2/03
BÁO CÁO THU - CHI DỰ ÁN
Chỉ tiêu
Số tiền (USD)
Ghi chú
I. Thu
17.532,65
II. Chi
13.851,80
1. Bồi dưỡng học viên
2.180,83
2. Tổ chức đào tạo / họp
596,22
3. Visa
291,00
4. Chi máy văn phòng
109,16
* Đối với dự án B:
Bảng số 07: Quyết toán thu - chi của dự án B
Qua việc xem xét các báo cáo này kiểm toán viên nhận thấy các khoản thu,
chi, chênh lệch thu - chi được tính toán và cộng dồn đúng; hầu hết các khoản chi
thực tế đều không vượt quá so với kế hoạch trừ phí kiểm toán, đối với dự án A chi
phí quản lý và chi phí khác nhưng tổng chi phí thực tế vẫn không vượt quá so với
dự toán, thấp hơn mức dự toán là 11.346,1 USD; dự án B Là 461.663.505 đồng.
Điều này chứng tỏ vấn đề chi tiền cho dự án được kiểm soát chặt chẽ.
Để đảm bảo tính trung thực, hợp lý của các bằng chứng thu thập trong quá
trình kiểm toán kiểm toán viên luôn tuân thủ các chuẩn mực kiểm toán Quốc tế và

Chênh lệch
Ghi chú
I. Thu
3.063.088.489
2.763.088.489
+300.000.000
1. Số dư đầu kỳ
263.088.489
công việc, trắc nghiệm phân tích, trắc nghiệm trực tiếp số dư. Đối với kiểm toán
báo cáo tài chính dự án kiểm toán viên tập trung khẳng định các nội dung sau:
Các khoản tài trợ cho dự án (nguồn thu của dự án) được sử dụng đúng mục
đích, phù hợp với các điều khoản quy định của dự án, đem lại hiệu quả, lợi ích kinh
tế - xã hội theo đúng mục tiêu mà dự án đề ra.
Các lần rút vốn thực hiện giải ngân cho dự án có được thực hiện đúng các
thủ tục, đầy đủ các chứng từ, chữ ký, con dấu của bên chủ đầu tư và ngân hàng.
Hàng hóa và dịch vụ mua sắm phục vụ cho dự án có đúng theo thỏa thuận trong
hợp đồng.
Việc bảo quản, lưu trữ, theo dõi các chứng từ sổ sách, báo cáo tài chính, tài
khoản đặc biệt của dự án được thực hiện như thế nào. Báo cáo tài chính của dự án
có được lập theo chuẩn mực kế toán mà Ban điều hành dự án đã lựa chọn một cách
nhất quán, phản ánh trung thực, hợp lý tình hình tài chính của dự án khi kết thúc kỳ
hoạt động của dự án.
1.3.2. Phương pháp tiếp cận kiểm toán
Sau khi tìm hiểu hệ thống kiểm soát nội bộ của khách hàng, kiểm toán viên
đánh giá hệ thống kiểm soát nội bộ thông qua một bảng câu hỏi được gửi cho
khách hàng.
Nếu hệ thống kiểm soát nội bộ hoạt động tốt, hiệu quả thì kiểm toán viên áp
dụng phương pháp tiếp cận hệ thống, dựa trên các kết luận từ hệ thống kiểm soát
nội bộ. Nếu hệ thống kiểm soát nội bộ của đơn vị là yếu kém thì kiểm toán viên
phải sử dụng phương pháp tiếp cận dựa trên các kiểm tra chi tiết.