KHUYẾN KHÍCH DOANH NGHIỆP
KHUYẾN KHÍCH DOANH NGHIỆP
Nuơi dưỡng tinh thần nghiệp chủ - suy ngẫm và khuyến nghị
Ông Tan Wee Liang
Đại học Quản lý Singapore

Hiện nay, nhiều quốc gia đang rất quan tâm đến việc nuôi dưỡng tinh thần nghiệp chủ. Các tổ chức
cũng thường quan tâm đến vấn đề này nhằm thúc đẩy quá trình đổi mới và tinh thần nghiệp chủ tại
tổ chức. Các doanh nghiệp có hoạt động kinh doanh phát triển cũng mong muốn điều này đối với
tổ chức của chính mình. Chính vì vậy, những nhà quản trị xuất sắc đều muốn những ý tưởng sáng
tạo của mình được tiếp tục phát triển ngay cả khi họ không còn gắn bó với tổ chức nữa. Các nhà
điều hành chủ chốt trong những tập đoàn và các tổ chức lớn đang say mê với việc tập trung vào
nguồn vốn con người trong tổ chức. Họ bắt đầu để ý đến tiếng gọi của việc thực hiện cái gọi là
tinh thần nghiệp chủ trong nội bộ tổ chức.

Tơi xin tập trung vào 3 đối tượng quan tâm đến vấn đề này hiện nay là: nhà hoạch định chính sách,
các nhà doanh nghiệp và các nhà quản lý hay quản trị tổ chức. Ba nhóm người này có thể quan tâm
đến việc nuôi dưỡng phát triển tinh thần nghiệp chủ.
Trong phạm vi này, tơi sẽ đề cập đến những vấn đề sau: (1) Loại tinh thần nghiệp chủ nào cần
được khuyến khích?; (2) Cần có những yếu tố gì để nuôi dưỡng và phát triển tinh thần nghiệp
chủ?; (3) Chúng ta có thể làm gì đối với nhân tố chủ đạo - con người?

1. Loại tinh thần nghiệp chủ nào cần được khuyến khích?
Hiện nay, trên thế giới chưa có định nghĩa chính thức nào về tinh thần nghiệp chủ. Đây được coi
là một phạm trù được thiết lập và đã được kiểm chứng. Hầu hết các nhà đào tạo sẽ đồng ý rằng
thuật ngữ này đề cập đến một sự kết hợp giữa các đặc tính cá nhân với kỹ năng kinh doanh. Phần
lớn các chương trình về doanh nghiệp định nghĩa khái niệm này trong phạm trù kinh doanh: một
hình thức kinh doanh mới, sự phát triển doanh nghiệp hoặc giới doanh nghiệp trong một loại hình
kinh doanh. Shane & Venkataraman (2000) cho rằng giới doanh nghiệp, với tư cách là một lĩnh
vực nghiên cứu, cần tập trung vào cách thức và đối tượng cũng như những yếu tố ảnh hưởng mà từ
Page 1 of 12

Bản thân từ "giá trị" đã bao hàm một ý nghĩa tích cực. Chúng ta sử dụng từ này trong mối quan hệ
với các giá trị của quốc gia và tổ chức. Về bản chất, nếu chỉ cĩ ý nghĩa cho một phía, tức là chỉ cĩ
Page 2 of 12
KHUYẾN KHÍCH DOANH NGHIỆP
giá trị cho một bên thì giá trị của một hoạt động sẽ khơng được cơng nhận. Một tên ăn trộm khơng
phải là nghiệp chủ bởi anh ta sẽ khơng cung cấp giá trị. Trong một ví dụ khác, một cá nhân nếu tối
đa khai thác lợi nhuận cho riêng mình thì sẽ khơng mang lại giá trị hoặc cĩ đĩng gĩp đối với xã hội.
Theo ý nghĩa này, hiện đang cĩ sự tranh cãi cho rằng xã hội với những chuẩn mực của mình đã
phân loại các giá trị được coi là giá trị doanh nghiệp. Xã hội đang kêu gọi hành vi cĩ trách nhiệm
trong đĩ bao gồm trách nhiệm của doanh nghiệp về mơi trường và phát triển bền vững. Đây cịn
được gọi là hành vi mang tính đạo đức.

Những doanh nhân tương lai (những doanh nhân trẻ), chủ các doanh nghiệp vừa và nhỏ, những
người chủ tương lai của các doanh nghiệp vừa và nhỏ, và chính bản thân các doanh nghiệp vừa và
nhỏ cĩ rất nhiều việc phải làm nếu họ muốn tạo dựng, phát triển và lớn mạnh. Sự trợ giúp cho các
chủ doanh nghiệp và các cơng ty vừa và nhỏ cĩ thể dưới hình thức các phương tiện hỗ trợ thuộc
mạng lưới trợ giúp. Ở đây, mạng lưới trợ giúp được đề cập đến như cơ sở hạ tầng cho quá trình
nghiệp chủ..

Cho dù khái niệm nào được chấp nhận, điều quan trọng là ta phải hiểu rõ sự mong đợi của mình.
Nếu khơng cĩ sự rõ ràng, ta sẽ dễ bị rơi vào tình trạng khẩu hiệu xáo rỗng, do vậy cần xác định
mục đích cụ thể. Tuy nhiên, nếu ta muốn cụ thể hố mục đích, cần phải xác định ngụ ý của mình
với khái niệm doanh nghiệp bằng cách xác định các bước hành động cần thực hiện để cung cấp
cho sự tăng trưởng và phát triển.

Cần cĩ những yếu tố gì để nuơi dưỡng và phát triển tinh thần nghiệp chủ?
Tinh thần nghiệp chủ cũng cần phải cĩ những điều kiện nhất định để phát triển. Tại nhiều quốc gia,
nhiều chính phủ đã tiến hành các biện pháp khuyến khích và các chương trình hỗ trợ. Chúng ta sẽ
gọi các yếu tố này là "Hạ tầng nghiệp chủ". Dưới gĩc độ các tổ chức, để tạo được tinh thần nghiệp
chủ trong nội bộ tổ chức, cần quan tâm đến cơ cấu tổ chức.

nghiệp tương lai phải cĩ vốn và các trang thiết bị phù hợp. Mạng lưới trợ giúp chỉ hoạt
động hiệu quả khi cĩ các phương tiện hỗ trợ giúp cho các chủ doanh nghiệp đang mong
mỏi cĩ được vốn và các trang thiết bị phù hợp.
• Thơng tin. Chủ các doanh nghiệp vừa và nhỏ cần cĩ thơng tin để thực hiện tốt cơng việc
của mình. Ví dụ, các thơng tin về mơi trường. Nếu các chủ doanh nghiệp tương lai muốn
đưa ra những quyết định đúng đắn thì họ cần phải cĩ các thơng tin như thơng tin về nền
kinh tế, thị trường, pháp luật, cơng nghệ... Những thơng tin này cĩ thể cĩ được từ những
phương tiện trợ giúp trong hạ tầng nghiệp chủ.
Page 4 of 12
KHUYẾN KHÍCH DOANH NGHIỆP
• Tri thức. Các chủ doanh nghiệp nhỏ và các doanh nghiệp vừa và nhỏ chỉ cĩ thể đạt được
thành cơng cuối cùng nếu họ cĩ được những tri thức phù hợp với những cơng việc mà họ
phải hồn thành. Những tri thức đĩ cĩ thể cĩ được qua bề dày kinh nghiệm và cả những lần
vấp ngã. Tuy nhiên, những tri thức đĩ cũng cĩ thể cĩ được thơng qua đào tạo bài bản theo
các phạm vi nội dung và kỹ năng mà cĩ thể áp dụng trực tiếp trong cơng việc kinh doanh.
Khi cĩ các phương tiện trợ giúp để khuyến khích việc chuyển giao các tri thức đĩ thì cĩ thể
nĩi các phương tiện đĩ là thành phần của hạ tầng nghiệp chủ.
Khích lệ và phát triển doanh nghiệp - Chìa khố cho sự đột phá về Năng suất
Nguyễn Thị Bích Hằng
Trung tâm Năng suất Việt Nam

I. Vai trị của chủ doanh nghiệp và tinh thần nghiệp chủ:
1. Thế nào là chủ doanh nghiệp và tinh thần nghiệp chủ?
Mặc dù cĩ thể phân chia doanh nghiệp thành nhiều loại hình khác nhau: theo nguồn vốn, quy mơ
lao động, ngành nghề, lĩnh vực hoạt động... nhưng giới doanh nghiệp đề cập đến ở đây bao gồm
tồn bộ các doanh nhân, thương chủ, những người sẵn sàng chịu rủi ro hoạt động trên thương
trường. Định nghĩa một cách tổng thể thì họ là "những người khởi xướng và tiên phong trong hoạt
động kinh doanh, cĩ tinh thần làm chủ cao, tự đảm nhận trách nhiệm và luơn tìm tịi cái mới, biết
chấp nhận và tìm cách chế ngự rủi ro trong quá trình kinh doanh, luơn cĩ cái nhìn thống nhất và
quyết đốn trước những khĩ khăn, trở ngại". Cịn đi vào chi tiết, các chủ doanh nghiệp này thường