Những lý luận chung về Vốn và hiệu quả
sử dụng Vốn của doanh nghiệp.
1.1 Tổng quan về Vốn của doanh nghiệp.
1.1.1 Vốn của doanh nghiệp và nguồn hình thành Vốn.
1.1.1.1 Khái niệm Vốn của doanh nghiệp.
Trong nền kinh tế sản xuất hàng hoá, để tiến hành SXKD mỗi doanh nghiệp
đòi hỏi phải có một lợng Vốn tiền tệ nhất định để đầu t vào SXKD. Lợng Vốn tiền
tệ đó gọi là Vốn của doanh nghiệp.
Quá trình sản xuất của doanh nghiệp diễn ra thờng xuyên, liên tục nên Vốn
của doanh nghiệp cũng vận động không ngừng. Sự vận động đó thể hiện qua sơ đồ
sau:
T- H TLSX(TLLĐ + ĐTLĐ) sx
( )
TTTH
>
'''
SLĐ
Quá trình vận động của Vốn bắt đầu từ việc nhà sản xuất bỏ Vốn tiền tệ để
mua sắm các yếu tố đầu vào cho sản xuất. Lúc này Vốn tiền tệ đợc chuyển hoá
thành Vốn dới hình thức vật chất ( TLLĐ, ĐTLĐ, SLĐ ). Sau quá trình sản xuất,
số Vốn này kết tinh vào sản phẩm. Sau quá trình tiêu thụ sản phẩm số Vốn này lại
quay lại hình thái ban đầu là Vốn tiền tệ.
Nh vậy, Vốn SXKD của doanh nghiệp là biểu hiện bằng tiền của toàn bộ tài
sản đợc sử dụng đầu t vào hoạt động SXKD của doanh nghiệp nhằm mục đích
sinh lời. Chỉ có những tài sản có giá trị đợc sử dụng vào SXKD mới đợc coi là
Vốn.
1.1.1.2 Đặc điểm của Vốn:
Trong kinh tế thị trờng, Vốn của doanh nghiệp có những đặc điểm cơ bản sau:
+ Vốn không những đợc biểu hiện bằng một lợng giá trị thực của những tài
sản hữu hình nh: nhà xởng, máy móc thiết bị, nguyên vật liệu, đất đai để sản
xuất ra một lợng giá trị sản phẩm, mà nó còn biểu hiện bằng tiền của những tài

hình thức khấu hao cơ bản. Nh vậy, trong quá trình tham gia vào sản xuất, một bộ
phận giá trị của VCĐ đợc rút ra khỏi quá trình sản xuất và đợc tích luỹ lại dới
hình thức quỹ khấu hao cơ bản, trong khi đó một bộ phận giá trị vẫn đợc cố
định trong hình thái của TSCĐ. Và cứ sau mỗi chu kỳ sản xuất, bộ phận giá trị
hao mòn rút ra khỏi quá trình sản xuất tăng dần, do đó quỹ khấu hao cơ bản
tăng dần lên còn bộ phận cố định trong TSCĐ thì giảm dần đi. Khi TSCĐ hết
thời hạn sử dụng thì VCĐ mới hoàn thành một vòng tuần hoàn còn gọi là một
vòng luân chuyển.
Đặc điểm luân chuyển của VCĐ đã chi phối việc bảo toàn Vốn ở tất cả các
khâu từ khâu mua sắm đến khâu sử dụng, quản lý TSCĐ trong kinh doanh, trích
khấu hao để thu hồi và sử dụng quỹ khấu hao cơ bản. Bên cạnh đó, việc kinh
doanh kém hiệu quả, sản phẩm làm ra không tiêu thụ đợc, giá bán thấp hơn giá
thành nên thu nhập không đủ bù đắp mức hao mòn của TSCĐ. Thiểu phát cũng là
nguyên nhân gây thất thoát Vốn mà trong công tác bảo toàn VCĐ doanh nghiệp
phải chú trọng.
b, VLĐ của doanh nghiệp .
VLĐ của doanh nghiệp là số Vốn tiền tệ ứng trớc để đầu t, mua sắm các
TSLĐ của doanh nghiệp nhằm đảm bảo cho quá trình SXKD đợc bình thờng, liên
tục. VLĐ thuần của các doanh nghiệp đợc xác định bằng tổng giá trị TSLĐ của
doanh nghiệp trừ đi các khoản nợ ngắn hạn.
Theo vai trò của từng loại VLĐ trong quá trình SXKD thì VLĐ đợc phân bổ ở
các khâu nh sau:
+ VLĐ trong khâu dự trữ sản xuất: gồm giá trị của các khoản nguyên vật liệu
chính, vật liệu phụ, nhiên liệu động lực, phụ tùng thay thế, công cụ lao động nhỏ,
bao bì, vật đóng gói.
+ VLĐ trong khâu sản xuất: bao gồm các khoản giá trị sản phẩm dở dang, bán
thành phẩm, các khoản chi phí chờ kết chuyển.
+VLĐ trong khâu lu thông: gồm các khoản giá trị thành phẩm trong kho chờ
tiêu thụ, Vốn bằng tiền, các khoản đầu t ngắn hạn, các khoản thế chấp, ký cợc, ký
quỹ ngắn hạn, các khoản Vốn trong thanh toán.

của doanh nghiệp mà doanh nghiệp phải có trách nhiệm thanh toán nh: khoản vay
ngân hàng, vay các tổ chức tín dụng khác, vay từ phát hành trái phiếu, phải trả cho
ngân sách Nhà nớc, phải thanh toán với ngời bán, phải trả công nhân viên và các
khoản phải trả khác.
Cách phân loại nh trên nhằm tạo khả năng xem xét và có các phơng án tối u
để huy động các nguồn Vốn sao cho tạo ra cơ cấu nguồn Vốn hợp lý,tối u để đảm
bảo an toàn cho doanh nghiệp tăng hiệu quả hoạt động kinh doanh và tăng giá trị
của doanh nghiệp.
+) Nếu căn cứ vào thời gian huy động Vốn và sử dụng Vốn thì có thể chia
nguồn Vốn của doanh nghiệp thành: nguồn Vốn thờng xuyên và nguồn Vốn tạm
thời.
Nguồn Vốn thờng xuyên là nguồn Vốn mà doanh nghiệp sử dụng có tính
chất ổn định và lâu dài trong SXKD bao gồm: Vốn chủ sở hữu và các khoản vay
dài hạn. Đây là nguồn Vốn lâu dài, đợc dùng để đầu t, mua sắm TSCĐ và một bộ
phận TSLĐ tối thiểu thờng xuyên cần thiết cho hoạt động kinh doanh của doanh
nghiệp.
Nguồn Vốn tạm thời là nguồn Vốn có tính chất ngắn hạn( dới một năm) mà
doanh nghiệp có thể sử dụng để đáp ứng các nhu cầu có tính chất tạm thời nh :
các khoản vay ngắn hạn ngân hàng và các tổ chức tín dụng khác, các khoản phải
trả nhng cha đến hạn trả.
Việc phân loại này giúp cho các nhà quản lý doanh nghiệp xem xét huy động
các nguồn Vốn phù hợp với thời gian sử dụng, đáp ứng kịp thời Vốn cho SXKD
với chi sử dụng Vốn hợp lý, nâng cao hiệu quả sử dụng Vốn.
+) Nếu căn cứ vào phạm vi hoạt động thì nguồn Vốn kinh doanh đợc chia thành
2 loại là: nguồn Vốn bên trong và nguồn Vốn bên ngoài doanh nghiệp.
Nguồn Vốn bên trong: là nguồn Vốn có thể huy động đợc từ chủ sở hữu
doanh nghiệp và đợc hình thành từ kết quả hoạt động kinh doanh, đó là lợi nhuận
để lại, từ tiền khấu hao cơ bản TSCĐ, từ các quỹ của doanh nghiệp ( quỹ khuyến
khích phát triển sản xuất, quỹ dự phòng tài chính) và các khoản thu từ thanh lý,
nhợng bán TSCĐ. Đây là nguồn Vốn đảm bảo vững mạnh về tài chính của doanh