Tranh
vœ cÒa
c∏c bπn
h‰c sinh
Qu∂ng
Nam
Tranh
vœ cÒa
c∏c bπn
h‰c sinh
Qu∂ng
Nam
Tranh
vœ cÒa
c∏c bπn
h‰c sinh
Qu∂ng
Nam
Nguy‘n Thfi ThÛy Di‘m. LÌp 5B1 Tr≠Íng TH Tam PhÛ 1, Tam K˙ Nguy‘n Thfi Éi T©m. LÌp 6/1 THCS Nguy™n Du, Tam K˙
Nguy‘n H˜u HÔng. LÌp 5D Tr≠Íng TH Tr«n Ng‰c S≠¨ng, Ti™n Ph≠Ìc
Nguy‘n H Thanh Vinh. LÌp 6/2 Tr≠Íng THCS Ti™n Hi÷p, Ti™n Ph≠Ìc
V‚ V®n Chinh. LÌp 7/1 Tr≠Íng THCS Tr«n Ng‰c S≠¨ng, Ti™n Ph≠Ìc
Phπm Thanh PhÛc. LÌp 8/1 THCS Nguy‘n Tr∑i, Ti™n Ph≠Ìc
Rng Xanh
3
Cc em thân mn,
Chng mnh vn bit hấ và s t
ặu là nhng v cha t cềa
mun loài nhng cc em ặ bao
gi nghe ni rêng chng là h
Gc chuyn gia 17
Cễng suy ngh 20
Cã cây hu ch 21
Hấ mang cha 22
Ting ni t cẩng ặng: Năi chân ni Nàng Tin 23
Vn quậc gia cềa em: Pễ Lung - Cc Phăng 24
S gi Rng Xanh: Cuẩc phiu lu cễng ặàn chim di c 26
Cc chăng trnh gio dc mi trng 30
Trang câu lc bẩ 31
Găng sng mi trng 44
Rng Xanh ci 46
Cễng xem và Suy ngm 47
Hẩp th - Gii ặp 48
Vđn phng Bc Côy Vên 49
M
|
C
L
|
C
Thng tin
Rng Xanh
5
T
in tc! tin tc...
H
H
ẻ
o
t
t
h
h
g
g
i
i
è
è
i
i
s
s
c
c
h
h
h
h
ă
ă
n
n
Hẻng ng ngày làm cho th gièi sch hăn vèi chề ặ
g
à
à
v
v
o
o
i
i
l
l
è
è
n
n
n
n
h
h
t
t
Ngày 3/12/2004, lc lểng cng an ặ pht hiữn 276 chic
ngà voi ặểc giu trong bao ti da ti cng ty cấ phôn
xut nhp khằu òc Minh, Hà Nẩi. òây là v bun bn
sn phằm t ặẩng vt hoang d lèn nht t trèc
tèi nay ẻ nèc ta. Kt qu ặiu tra cho bit sậ ngà
voi trn c ngun gậc t Tan-da-ni-a, châu Phi.
c
c
n
n
g
g
m
m
ẩ
ẩ
t
t
l
l
o
o
à
à
i
i
p
p
h
h
o
o
n
n
m
m
Thng 8/2004, Phân viữn Sinh hc òà Lt ặ cng bậ kt qu nhân giậng v tnh
thành cng loài lan hài ặã. Cc nhà khoa hc cho bit lan hài ặã ch c ẻ nèc ta và
là mẩt loài phong lan nhiữt ặèi cc k qu him trn th gièi. Loài lan này ặ ặểc
mẩt ngi Php pht hiữn nđm 1913. Tuy nhin, nhng nđm gôn ặây, chng ặ b
khai thc ặn cn kiữt. Kt qu nhân giậng thành cng này s gip lan hài ặã thot
khãi nguy că b tuyữt chềng.
Bo Tuấi Tr sậ 191 ngày 17/8/2004
M
M
ẩ
ẩ
t
t
t
t
h
h
ề
ề
ặ
ặ
o
o
n
n
v
è
i
i
Nh tin bo cềa ngi dân ặa phăng, ngày
6/9/2004, ặẩi kim lâm că ặẩng tnh òổc Lổc ặ
bổt gi mẩt chic xe chuyn dng chẻ xđng
và pht hiữn trong bn cha xđng c g
khai thc lu. Li xe sể hi ặ bã trận.
Bo Lao òẩng sậ 283 ngày 9/10/2004
T
T
h
h
m
m
h
h
a
a
i
i
k
k
h
h
u
u
d
ể
ể
c
c
U
U
N
N
E
E
S
S
C
C
O
O
c
c
n
n
g
g
n
n
h
h
o
o
h
h
o
o
a
a
m
m
a
a
i
i
ô n≠Ìc ta, b∏o hoa mai lÌn th¯
hai sau hÊ. ChÛng khoŒ vµ r†t
linh hoπt. ChÛng c„ th” sËng Î
nhi“u ki”u rıng kh∏c nhau.
B
B
∏
∏
o
o
g
g
†
†
m
m
M
o
o
c
c
Mo c là loài duy nht trong h Mo c
màng băi ẻ chân trèc. Chng hay băi
lẩi và thch bổt c. Chng hung d và
tn cng c nhng loài to lèn hăn mnh.
M
M
o
o
r
r
i
i
Mo ri là bà con gôn vèi mo nhà. Mc dễ
nhã bọ nhng chng chy kh nhanh.
Loài này rt him gp trong thin nhin.
M
M
anh em h cềa mnh v cn li kh nhiu
trong t nhin. Tuy nhin, mo rng
cng ặang b sđn bổt ẻ nhiu năi.
6
Tı xa x≠a, loµi hÊ lµ bi”u t≠Óng cÒa s¯c
mπnh, cÒa s˘ oai hÔng lu´n khi’n con
ng≠Íi ph∂i sÓ h∑i, k›nh n” nh≠ng ngµy
nay khi con ng≠Íi ngµy cµng Æ´ng h¨n,
h‰ t˘ cho m◊nh quy“n Æfinh Æoπt vπn
vÀt. Con ng≠Íi r◊nh rÀp vµ s®n lÔng hÊ
khi’n chÛng trÎ thµnh mÈt trong
nh˜ng loµi thÛ bfi Æe d‰a tuy÷t
chÒng cao nh†t tr™n th’ giÌi.
9
ô n≠Ìc ta, hÊ
cfln lπi r†t ›t
trong t˘ nhi™n,
c„ th” ch≠a Æ’n
150 con. ChÛng
ph©n bË r∂i r∏c Î
mÈt sË khu rıng vµ r†t hi’m khi
xu†t hi÷n. Ngay c∂ Î nh˜ng n¨i nµy, ng≠Íi ta v…n ng†m ng«m s®n bæn chÛng
vµ khai th∏c ki÷t qu÷ nh˜ng con mÂi cÒa hÊ nh≠ mang, nai, lÓn rıng.
10
Th´ng tin
Rıng Xanh
Chπy Æ©u
cho tho∏t
HÊ lµ loµi thÛ khoŒ vµ hung d˜. ChÛng kh´ng
sÓ b†t k◊ loµi nµo kh∏c trong t˘ nhi™n. Tuy
chng ặ b ngi ta mấ
x ặ ly da, xăng và
mng vuật.
Cc bẩ
phn cềa
hấ b con
ngi ặem
ra mua bn và s
dng vèi nhiu mc
ặch khc nhau.
Bn c bit?
Trn th gièi ặ tng c tm phân loài hấ nhng ch trong th k trèc ặ c ba phân
loài b tuyữt chềng. Tt c nđm phân loài cn li ặu trong tnh trng nguy cp.
Hấ ch c ẻ châu ẫ và cn nhiu nht ẻ n òẩ.
Hấ A mua (sậng ẻ vễng lnh thấ gia Nga, Trung Quậc và Bổc Triu Tin) là phân loài
hấ lèn nht vèi cân nng trn 300 ki-l-gam.
Mi ch hấ trẻng thành ặu côn mẩt khong rng rt lèn ặ làm lnh thấ ring. Nu ẻ
ặ con mi khng phong ph, hấ càng phi di chuyn rẩng hăn và xa hăn ặ kim đn.
Trong mẩt ặm, mẩt ch hấ c th di chuyn trn diữn tch tèi vài chc ki-l-mọt vung.
D≠Ìi bµn tay lπnh
lÔng cÒa con ng≠Íi,
x≠¨ng hÊ dÔ "ræn
nh≠ Æ∏, c¯ng nh≠
thäp" cÚng bfi bi’n
thµnh cao. Th¯ cao
†y Æ≠Óc b∏n cho
ii
H«u nh≠ t†t c∂ c∏c bÈ
phÀn cÒa hÊ Æ“u bfi Æem
b∏n vÌi gi∏ r†t cao
nh≠ng c„ lœ th¯ mµ
ng≠Íi ta quan t©m h¨n
c∂ ch›nh lµ bÈ x≠¨ng.
Th h Mo
Nhng chuyn gia sđn mi
14
Thng tin
Rng Xanh
H nhà Mo đn tht nn ặậi vèi chng viữc sđn mi cc k quan trng. S thng
minh, ranh mnh, nhanh nhy và mẩt că th thch nghi hoàn ho ặ gip chng
trẻ thành nhng k sđn mi hiữu qu mà kh loài nào khc trong t nhin c th
snh ặểc. Mc dễ thng ặi sđn ặăn ặẩc nhng chng
c th h gc ặểc c nhng con mi
to lèn và khãe mnh gp ặi, gp ba
lôn că th chng.
Cc em hy cễng theo di ch
Bo Hoa Mai, mẩt chuyn gia sđn
mi nhọ!
R
R
n
n
h
h
h
i
i
ữ
ữ
n
n
c
c
o
o
n
n
m
m
i
i
ò bận nđm ngày nay cha c g
vào bng, Hoa Mai cm thy cn
cào nhng n vn nêm yn. Màn
tậi bao phề, ặ ặn lc thun lểi ặ
kim mi. N bổt ặôu di chuyn.
òi mổt sng quổc trong ặm tậi
quan st hôu khổp mi pha. òi tai
rẩng vành vnh ln, nhc nhch theo
cc hèng ặn nhn tt c nhng âm
thanh dễ là nhã nht. òẩt nhin, n
dng li.
n
n
g
g
Nhanh nh chèp
sau mẩt ci
qut ặui mnh
m và dn toàn
bẩ sc bt cềa
mnh ln ặi
chân sau, n
giăng bẩ vuật
sổc ging xuậng
con mi mẩt c v
bt ng khin con
mi ng vt ra. Hai
chân trèc cềa Hoa Mai qup cht và hàm rđng kho nh gng km vèi bận
rđng nanh to, nhn hoổt ngom cng vào cấ con mi. Th là kt thc gn gàng
cuẩc ặi sđn!
Êm nh ru khng mẩt ting ặẩng nh lèp ặữm tht ẻ dèi bàn chân, n rn rọn li
gôn con mi. H c bt k du hiữu nghi ng nào cềa con mi, ngay lp tc n dng
li, h thp thân mnh xuậng nhng mổt vn dn cht vào mc tiu. Con mi ặ
nêm gn trong tôm ngổm.
H
H
c
h
n
n
t
t
r
r
o
o
n
n
g
g
ặ
ặ
m
m
Cc loài h Mo c ặi mổt c th nhn
ặểc rt tật trong ặm tậi. Nhng nu
tri tậi ặen nh mc, hoàn toàn khng
c mẩt cht nh sng le li nào th
chng cng nh chng ta, chng thy
g c.
16
Thng tin
g
Ngoài nhng khi đn uậng, ci lẽi cềa
chng cn ặểc dễng vào rt nhiu viữc
khc. Chng dễng lẽi ặ ra mt
bêng cch lim chân trèc
tht sch ri sau ặ
chễi chân ln
mt. Lẽi
cng là
chic bàn
chi làm
vữ sinh
thân th,
chi
mểt
lng và
quọt ci
mễi ặc
biữt cềa chng ln khổp că th.
V
V
l
l
n
n
h
t
t
Loài bo bm châu
Phi là loài ặẩng
vt cn chy
nhanh nht.
Chng c th ặt
ặn tậc ặẩ hăn 100km/h,
nhanh hăn c mẩt chic
t xn chy trong ặiu kiữn
ặng cã savan.
Thng tin
Rng Xanh
17
"
Ai c mo k ặ khng phi sể ni c ặăn
"
Da-ni-en ò-ph (mẩt nhà vđn, nhà bo nấi ting cềa Anh th k 17-18)
"
Thểng ặ ặ sinh ra mo ặ cho con ngi c mẩt con hấ mà vuật ve ặểc
"
Vch-to Huy-g (nhà vđn v ặi ngi Php th k 19)
M
M
con ngi tiu diữt chuẩt và cc loài gm nhm khc bo vữ mễa
màng. Chng cng khng tha cc lai gin bằn
thu và thch sễng hay chui
vào thc đn. Dôn dôn,
chng trẻ thành bn cềa
con ngi và c
mt ẻ khổp
năi trn
th gièi.
B
B
n
n
n
n
đ
đ
n
n
g
g
h
h
o
o
a
a
n
ữ
n
n
ặ
ặ
a
a
u
u
t
t
h
h
ă
ă
n
n
g
g
Tuy mo ặng yu nh vy nhng
khng phi lc nào mo cng ặểc
con ngi yu mn. Vào cuậi thi
Trung Cấ ẻ châu Âu, ngi ta ặ
thiu sậng hàng trđm nghn ch
mo v tin rêng chng là phễ thu
- s gi cềa qu d - ho thành. Hu
qu là chuẩt hoành hành ẻ khổp mi
năi và bữnh dch hch lan tràn khng th
g
y
y
u
u
Mo nhà là loài vt cng cềa nhiu ngi
v chng thng minh, tinh nghch, sch s
và rt ặng yu. Ngi ta cn v chng vèi
phi n v chng thch ặểc vuật ve, chiu
chuẩng và ặi lc cng rt ặãng ặnh.
Mẩt sậ nhà tâm l hc cho rêng nhng
ngi nui mo c th sậng lâu và hnh
phc hăn v hàng ngày h ặểc nghe
nhng ting g g âu ym khin tâm hn
trẻ nn th thi và d
chu.
Mo nhà - Bn cềa chng ta
18
Gc phng vin
Rng Xanh
ò
ò
ể
ể
c
h
ề
ề
y
y
,
,
t
t
n
n
h
h
H
H
o
o
à
à
B
B
n
n
h
h
c
i
u
u
t
t
r
r
è
è
c
c
ặ
ặ
â
â
y
y
t
t
n
n
g
g
l
y
ặ
ặ
g
g
i
i
i
i
n
n
g
g
h
h
ữ
ữ
,
,
B
B
t
t
X
ậ
c
c
l
l
ẩ
ẩ
i
i
g
g
i
i
a
a
c
c
i
i
n
n
ổ
ổ
n
n
g
n
n
n
n
h
h
à
à
c
c
ặ
ặ
p
p
h
h
ã
ã
n
n
g
g
v
v
khng nhng khng sđn hấ na mà khng sđn c nhng con vt nào khc t lâu lổm
ri. Gi ta khng cn muận st sinh na. - C nhn ti mà ni.
***
Tm hiu thm ti mèi bit, c c tt c mi ngi con nay ặu ặ trẻng thành
và khng ai trong sậ h theo ngh thể sđn. Hiữn nay, c và ngi con trai t ặang
nhn bo vữ và chđm sc hăn mi học ta rng quanh nhà.
Kt thc câu chuyữn, ti chào tm biữt c ặ trẻ v. Lc t ặi ngang qua Vn quậc
gia Cc Phăng, ti bt chểt tẻng tểng nh nghe thy ting gôm oai phong cềa
loài hấ vng ra t sâu thm khu rng y.
Bt Xanh
Tr chuyữn
vèi mẩt thể sđn
Tr chuyữn
vèi mẩt thể sđn
Thng tin
Rng Xanh
19
PPhhôônn11::
Cc câu hãi dèi ặây c th c
nhiu ặp n. Mi cc chuyn gia hy
th tài hiu bit cềa mnh bêng cch
tm cc câu tr li ặng nhọ.
1
1
.
.
ụ
ụ
n
n
.
.
.
.
.
.
a. Cn rt nhiu
b. Cn khong 2.000 con
c. Cn khng ặn 150 con
d. ò b tuyữt chềng
2
2
.
.
C
C
c
c
m
m
ậ
ậ
i
i
ặ
ặ
e
e
à
à
:
:
a. Nn sđn bổn và bun bn tri phọp
b. Cc khu rng b thu hóp và chia cổt
c. Rng ngp mn b ph làm ặôm nui
tm
d. Cc con mi cềa hấ ặ b ặa vào
qun ặc sn.
3
3
.
.
T
T
r
r
n
n
t
t
h
h
g
g
c. Nđm phân loài hấ
d. Ba phân loài hấ
4
4
.
.
C
C
a
a
o
o
h
h
ấ
ấ
n
n
n
n
ặ
ặ
ể
ể
c
c
c
c
h
h
a
a
b
b
ữ
ữ
n
n
h
h
?
?
òng/Sai
5
5
.
.
C
C
h
h
n
c
l
l
o
o
i
i
t
t
h
h
u
u
ậ
ậ
c
c
t
t
t
t
h
h
o
a
y
y
c
c
h
h
o
o
c
c
a
a
o
o
h
h
ấ
ấ
?
?
òng/Sai
6
6
.
.
T
T
h
h
g
g
ặ
ặ
ă
ă
n
n
l
l
.
.
L
L
o
o
à
à
i
i
d
d
u
u
y
y
n
n
t
t
h
h
e
e
o
o
b
b
ô
ô
y
y
l
l
à
à
:
:
a. Hấ b. S t
c. Mo rng d. Bo gm
7
7
.
.
L
L
o
o
n
n
h
h
n
n
h
h
t
t
?
?
a. Săn dăng b. Nga
c. Bo bm d. B tt
8
8
.
.
T
T
t
t
c
c
ặ
ặ
u
u
c
c
t
t
h
h
l
l
e
e
o
o
t
t
r
r
o
o
9
.
.
N
N
è
è
c
c
t
t
a
a
k
k
h
h
n
n
g
g
c
c
s
n
g
g
t
t
n
n
h
h
i
i
n
n
?
?
òng/Sai
1
1
0
0
.
.
V
V
i
i
l
l
o
o
à
à
i
i
t
t
h
h
h
h
M
M
o
o
s
s
i
i
n
n
n
n
?
?
a. Ba măi su loài b. Mi loài
c. Tm loài d. Nđm loài
1
1
1
1
.
.
L
L
o
o
à
à
i
i
h
h
ấ
ấ
ẻ
ẻ
n
n
a
a
p
p
h
h
ă
ă
n
n
g
g
e
e
m
m
c
c
l
l
o
o
à
à
h
h
s
s
ậ
ậ
n
n
g
g
k
k
h
h
n
n
g
g
?
?
H
H
y
y
n
n
à
à
e
e
m
m
c
c
t
t
h
h
l
l
à
à
m
m
ặ
ặ
b
b
M
M
o
o
t
t
r
r
o
o
n
n
g
g
t
t
n
n
h
h
i
i
n
n
òổt-x-tin
"Con hấ cng khng to lổm.
Lng cềa n c màu vàng và
c nhng sc ặen. N đn
tht và sậng ẻ trong rng."
An-ặ-ru
"S t khng lèn
lổm. N c chic
ặui màu nâu,
chic mi ặen,
vuật trổng, c
mẩt ci bm
trn ặôu
và chic
o khoc
nâu. N
sậng ẻ
châu Phi,
trong nhng
cnh rng
nhiữt ặèi."
Mc-k
22
Cễng suy ngh
Rng Xanh
Cc em tht may mổn v ẻ nèc cc em c tèi tm loài th h Mo. Cc em hy bo vữ
chng ặ chng mi mi ặểc sậng bnh yn trong ngi nhà cềa mnh nhọ"
C gio Mọc-ghi, trng Xanh M-ni-ca, Đ-x-trây-li-a
T
T
nhn
ra tè
khng? Tè chnh là cã gà, c mt ẻ
khổp mi năi. Trong thân, r và l cềa
tè c cha ặng và muậi kali nn c
th gii kht và rt c lểi cho thn
cềa con ngi. C ngi cng dễng tè
ặ tr sật và tr rổn cổn na ặy.
C
C
ã
ã
t
t
r
r
a
a
n
n
h
h
Cằn thn khi s vào mọp l cềa tè
nhọ v bn c th b ặt tay ặy!
Mi ngi hay dễng l cềa tè ặ
lểp mi nhà, cn r cềa tè nu
ặem phăi kh ặ sổc uậng s
trẻ thành mẩt v thuậc mt,
bấ mu và c th gii ặẩc.
C
C
ã
ã
m
m
c
c
Mnh thuẩc h Cc nhng
ngi mnh d nn cng b gi
là cã. Thc ra, mnh chnh là cây
nh ni. Tr em mà b sật là ngay
lp tc cc bà mó côn ặn
mnh. Ngoài ra, mnh cng c
mẩt sậ cng dng khc nh
côm mu, st trễng, tr ho
lao, vim hng, ặau mổt và lẻ nga.
Trong vn nhà chng mnh thng c cã di mc. Chng b coi
là nhng k đn bm làm hi ặt và cc cây hoa màu nhng chng my ai bit rêng
cc loài cã ặ cng là nhng v thuậc c ch mà chng ta chng mt t
cng sc trng và chđm bn nào.
C
C
ã
ã
b
b
ể
ể
a
y
y
Cc bn chổc khng
t lôn b ht cềa tè
bm ặôy ậng quôn ri
nh! òy là cch tè pht
tn ặ sinh si ny nẻ ặy.
Thân cềa tè gip con ngi ặiu tr
ặểc bữnh gan, vàng da và vàng
mổt, cn qu th ặ tr giun sn.
C
C
ã
ã
g
g
u
u
Cc bn nhã hay nhấ tè ln ặ ly cề đn
chăi v n thăm thăm và
bễi bễi. Cề gu trng bọ
bọ vy mà c nhiu cng
dng lổm. N gip đn ngon miững
và tr ặểc cc bữnh ặau d
dày và ặau bng ặi ngoài.
Nu bn b ặau rđng th
nhai cề gu vào cng s ặẽ.
Hấ mang cha tn ti khng phấ bin trn th gièi mà ch c ẻ mẩt sậ nèc
châu ẫ, trong ặ c nèc ta. Chng vận d ặ khng c nhiu trong t nhin, nay li
b ặe da bẻi nn sđn bổt tri phọp nn ngày càng trẻ nn khan him.
Hấ mang cha
Hấ mang cha thng lằn trnh k thễ nu b pht hiữn. Ch khi b dn vào
ặng cễng, khng cn ặng thot thân n mèi quay li nghnh chin. N
bnh mang ặe da và nu k thễ vn tin tèi, ngay lp tc n sn sàng cổn
php vào ặậi phăng và truyn nc ặẩc. Cc nhà khoa hc cho bit lểng nc
ặẩc trong mẩt nht cổn cềa rổn hấ mang cha c th git cht tèi vài con voi
lèn.V vy, nu bn ặi tham quan trong rng tnh c gp chng tật nht hy
bnh tnh, ặng qu sể hi và quan trng nht là ặng tru chc chng nhọ.
Ting ni t cẩng ặng
Rng Xanh
25
Làng ti nêm dèi chân ni
Nàng Tin, mi ngi thng gi là
ni Ch Mom Ray. Theo li già làng
k li, nđm 1986 khi mẩt sậ ngi
ặn ặnh c thy trong làng c ba
ci gậc cây to nn ặ ặt tn cho
làng là "Bargậc". Ci tn ặ ặểc
gi mi ặn gi và lun là nim t hào cềa tt c dân làng chng ti.
Già làng k rêng hi làng mèi ặnh c ni rng vn cn nguyn să lổm, th rng
cng cn rt nhiu. Trong ặ phi k ặn hấ, mẩt loài ặểc mữnh danh là "Cha t
rng xanh". Theo ting dân tẩc Ê ặ chng ti th hấ ặểc gi là E mong. òm ặm,
E mong hoành hành, bổt trâu, b, lển cềa dân làng. V th, ch côn nghe ci tn ặ
là ai ny ặu sể hi nấi gai ậc. Dân làng ti phi làm hàng rào bo vữ làng bn nhng
cng khng sao ngđn cn ặểc E mong. Già làng ni ngày xa cc ng trong làng
thng by E mong bêng by sp. Nhng con E mong b sa by ặểc ặem v làm
vt trang tr trong nhà và thuậc cha bữnh.
Tranh hc sinh d thi, D n PARC Yok òn
Copyright: Tài liệu đại học ©