: GIẢI PHÁP NHẰM HOÀN THIỆN CƠ CHẾ QUẢN LÝ NSNN
TRONG LĨNH VỰC Y TẾ Ở VIỆT NAM
3.1. Quan điểm hoàn thiện cơ chế quản lý NSNN trong ngành y tế ở Việt Nam.
Thực hiện mục tiêu phát triển kinh tế trong giai đoạn 2001 - 2010 theo
Quyết định số 32/2001/QĐ-TTg ngày 19/03/2001 của Thủ tướng Chính phủ yêu
cầu đổi mới quản lý NSNN cho y tế cần quán triệt một số quan điểm sau:
Thứ nhất, cần nhận thức rõ quan điểm đầu tư cho y tế là đầu tư con người,
đầu tư cho phát triển. Trong xã hội con người vừa là chủ thể để thực hiện công tác
y tế vừa là khách thể mà các mục tiêu y tế hướng tới. Con người là một trong các
nhân tố của quá trình sản xuất và là nhân tố quyết định, giữ vai trò động lực phát
triển của xã hội. Vì vậy, đầu tư cho sức khỏe để mọi người được chăm sóc sức
khỏe chính là đầu tư cho sự phát triển kinh tế - xã hội của đất nước, nâng cao chất
lượng cuộc sống của mỗi cá nhân và mỗi gia đình.
Thứ hai, trong đầu tư cho y tế NSNN phải giữ vai trò chủ đạo. NSNN đảm
bảo đáp ứng các nhu cầu cơ bản về chăm sóc sức khỏe và khả năng tiếp cận các
dịch vụ y tế cơ bản cho mọi người dân, đặc biệt là đối tượng chính sách, người
nghèo. Ưu tiên chi NSNN trong việc cung cấp các sản phẩm, dịch vụ y tế mang
tính chất công cộng như cho công tác phòng bệnh, cho đầu tư xây dựng cơ sở vật
chất ngành y tế, xây dựng bệnh viện, đầu tư mua sắm trang thiết bị hiện đại.
Thứ ba, chi NSNN phải góp phần thực hiện mục tiêu công bằng trong y tế,
đảm bảo cho mọi người dân đều được hưởng thụ sự chăm sóc sức khỏe, và bảo vệ
về y tế, đặc biệt là những người nghèo. NSNN bố trí nguồn chi tích đáng để thực
hiện chính sách người có công, chính sách bảo trợ xã hội về y tế, tổ chức khám,
chữa bệnh miễn phí hoặc cấp không thu tiền thẻ BHYT cho người nghèo, người
già không nơi nương tựa.
Thứ 4, mở rộng quyền tự chủ, tự chịu trách nhiệm trong tổ chức cung cấp
dịch vụ y tế với các cơ sở y tế công lập, xây dựng cơ chế tự chủ tài chính để các cơ
sở này phát huy được tiềm năng trang bị cơ sởo vật chất, nâng cao năng lực cán bộ,
đa dạng hóa các dịch vụ y tế cung cấp cho xã hội, tăng thu, giảm dần sự bao cấp từ
NSNN.
Thứ năm, thực hiện xã hội hóa trong y tế, đa dạng hóa các nguồn tài chính


về quy hoạch tổng thể phát triển hệ
thống y tế Việt Nam giai đoạn đến năm 2010 và tầm nhìn đến năm 2020 có ghi:
“Xây dựng hệ thống y tế Việt Nam từng bước hiện đại, hoàn chỉnh hướng tới công
bằng, hiệu quả và phát triển, đáp ứng nhu càu ngày càng tăng và đa dạng của nhân
dân về bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe, giảm tỷ lệ mắc bệnh, tật và tử
vong, tăng tuổi thọ, cải thiện chất lượng cuộc sống, đạt và vượt các chỉ tiêu đặt tra
trong Chiến lược chăm sóc và vảo vệ sức khỏe nhân dân giai đoạn 2001 - 2010”.
Trên đây là mục tiêu quan trọng có tính chất xuyên suốt đối với sự phát triển
của lĩnh vực y tế trong suốt những năm tới. Để thực hiện tốt với sự phát triển của
lĩnh vực y tế trong suốt những năm tới. Để thực hiện tốt nhiệm vụ và mục tiêu đặt
ra yêu cầu phát triển sự nghiệp y tế nước ta trong thời gian tới phải bám sát các
định hướng sau:
Một là, cần phải nâng cao tính công bằng trong việc tiếp cận và sử dụng dịch
vụ chăm sóc sức khỏe, đặc biệt là dịch vụ khám chữa bệnh. Yêu cầu này xuất phát
từ bản chất chế độ nước ta là phát triển nền kinh tế thị trường theo định hướng
XHCN, bản chất chế độ quy định mọi người dân đều được công bằng trong trách
nhiệm và hưởng thụ. Trong khi đó quyền được chăm sóc và bảo vệ sức khỏe là một
trong những quyền cơ bản của người dân đã được hiến pháp thừa nhận. Để thực
hiện được điều này thì vai trò đảm bảo quyền được chăm sóc sức khỏe đối với mọi
người dân của Nhà nước là hết sức quan trọng, đặc biệt là vai trò phân phối của
NSNN trong việc cung cấp các dịch vụ y tế công, trong việc chăm sóc y tế cho
người nghèo.
Hai là, nâng cao chất lượng chăm sóc sức khỏe ở tất cả các vùng miền trong
cả nước trên cả lĩnh vực phòng bệnh và khám chữa bệnh, phục hồi chức năng, nâng
cao sức khỏe trong đó ưu tiên phát triển mạng lưới y tế cơ sở, ưu tiên đầu tư cho
vùng nghèo, vùng sâu, vùng xa, vùng kém phát triển.
Ba là, huy động mọi nguồn lực đầu tư phát triển y tế bao gồm: Đầu tư của
Nhà nước, đóng góp của cộng đồng, tranh thủ viện trợ quốc tế.... trong đó, đầu tư
của nhà nước giữ vai trò chủ đạo, từng bước phấn đấu tăng mức chi thường xuyên

nhau đặt ra thách thức với nền y tế nước ta phải biện pháp quản lý, phân phối tài
chính thích ứng với từng hoàn cảnh khác nhau.
- Vấn đề hội nhập và toàn cầu hóa cũng đặt ra những thách thức lớn với
ngành y tế. Việc hội nhập, mở cửa tạo điều kiện cho người dân tiếp cận với nhiều
dịch vụ y tế tiên tiến khác nhau.Tuy nhiên lại đặt ra vấn đề về sự phân phối công
bằng và hiệu quả các dịch vụ y tế.
3.4. Những giải pháp hoàn thiện cơ chế quản lý đối với nguồn kinh phí đầu tư
từ NSNN cho lĩnh vực y tế.

3.4.1. Xã hội hóa hoạt động y tế.
XHH thực chất là huy động toàn xã hội tham gia vào hoạt động chăm sóc
sức khỏe dưới sự tổ chức chỉ đạo của Nhà nước. Thực hiện XHH hoạt động y tế sẽ
mang lại lợi ích thiết thực là :
- Biến các hoạt động y tế Nhà nước hóa thành sự nghiệp chung của xã hội,
của toàn dân. Mọi người dân, các gia đình, toàn thể xã hội đều có quyền lợi và
nghĩa vụ đối với sự nghiệp y tế, phát huy tính năng động sáng tạo, không ỷ lại,
trông chờ vào Nhà nước.
- Thực hiện XHH sẽ tạo cho y tế có thêm nhiều lực để đảm bảo hoạt động.
Các nguồn lực đó là tiềm năng về tài nguyên quốc gia được khai thác và phát huy
nhân lực, vật lực, tài lực sẵn có của quốc gia.
- XHH y tế tạo cơ hội hưởng thụ các thành quả của y tế ngày càng mở rộng
cho mọi người dân trong xã hội. XHH sẽ xóa bỏ những đặc ân đặc quyền, không
còn vùng dành riêng,mọi người dân sẽ trực tiếp nhận các dịch vụ y tế ngày càng
nhiều, bảo đảm sự công bằng hơn trong việc chăm sóc sức khỏe toàn dân.
- Hoạt động y tế tốt tạo điều kiện nâng cao sức khỏe, tri thức cho người dân,
tạo ra đội ngũ lao động có chất lượng cao,thúc đẩy tất cả các ngành, lĩnh vực phát
triển, từ đó thúc đẩy tất cả các ngành, lĩnh vực phát triển, từ đó thúc đẩy kinh tế -
xã hội của đất nước phát triển.
Tiến hành XHH y tế ở nước ta phải làm theo các nội dung sau :
Một là, tạo nhận thức đúng đắn cho nhân dân : ở nước ta nhìn chung XHH

cách gửi những phản hồi của mình về những chính sách y tế đã, đang và sẽ ban
hành của Nhà nước cho các cơ quan chức năng nhằm thực hiện cải cách.
Ba là, đa dạng hóa các sản phẩm dịch vụ, từ đó đa dạng hóa các loại hình
họat động y tế. Nhu cầu về các dịch vụ y tế của xã hội rất phong phú với nhiều
mức độ và thang bậc khác nhau. Từ đó, đòi hỏi các hoạt động y tế trong nền kinh
tế thị trường phải cung cấp được nhiều loại hình sản phẩm dịch vụ, đáp ứng nhu
cầu phong phú của xã họi. Có thể nói xã họi cần loại hình dịch vụ nào là hoạt động
y tế phải phát huy tính chủ động sáng tạo, đưa ra ngày càng nhiều loại hình dịch vụ
phù hợp, tiên tiến đáp ứng người tiêu dùng. Muốn được như vậy đòi hỏi phải đa
dạng hóa nhiều loại hình hoạt động cho phù hợp với điều kiện, hoàn cảnh của
những đối tượng khác nhau như :
- Theo chủ thể sở hữu và quản lý : Tiếp tục cho phép và mở rộng các cơ sở
khám chữa bệnh tư nhân. Các cơ sở này sẽ cung cấp c ác dịch vụ có chất lượng cao
để đáp ứng nhu cầu của tầng lớp nhân dân có thu nhập cao, qua đó có thể tập trung
NSNN để hỗ trợ thêm cho người nghèo. Chuyển các cơ sở công lập đang hoạt
động theo cơ chế sự nghiệp mang nặng tính hành chính bao cấp sang cơ chế tự chủ
cung ứng dịch vụ công ích không bao cấp tràn lan và không nhằm lợi nhuận (gọi
tắt là cơ chế cung ứng dịch vụ) : có đầy đủ quyền tự chủ về tổ chức và quản lý :
thực hiện đúng mục tiêu và nhiệm vụ, hạch toán đầy đủ chi phí, cân đối thu chi...,
thường xuyen nâng cao hiệu quả và chất lượng dịch vụ, sản phẩm, bảo đảom quyền
lợi và cơ hội tiếp cận bình đẳng của người thụ hưởng.
- Đổi mới chế độ thu phí đi đôi với việc thực hiện tốt chính sách ưu đãi các
đối tượng chính sách và trợ giúp người nghèo. Mức phí quy định theo nguyên tắc
đủ trang trãi các chi phí cần thiết, có tích lũy để đầu tư phát triển và xóa bỏ mọi
khoản thu khác. Người thụ hưởng có quyền lựa chọn cơ sở cung ứng dịch vụ phù
hợp với từng lĩnh vực.