THỰC TRẠNG QUẢN LÝ DƯ ÁN ĐẦU TƯ XÂY DỰNG CSHT
GIAO THÔNG VẬN TẢI Ở VIỆT NAM
I. ĐÁNH GIÁ TỔNG QUAN CÔNG TÁC ĐẦU TƯ XÂY DỰNG CSHT GTVT 5
NĂM 2001-2005
1. Đặc điểm tình hình:
Nền kinh tế nước ta vẫn giữ được nhịp độ tăng trưởng cao, tạo điều kiện thuận
lợi cho đầu tư xây dựng CSHT GTVT phát triển. Nhà nước ban hành nhiều cơ chế
chính sách tạo tiền đề cho việc tăng cường công tác quản lý tổ chức lại bộ máy,
giải phóng năng lực sản xuất và mở rộng các hình thức huy động vốn. Chính phủ
tiếp tục ưu tiên đầu tư xây dựng kết cấu hạ tầng giao thông vận tải nhằm làm tăng
năng lực và chất lượng dịch vụ vận tải. Ngoài việc tập trung tăng thêm vốn đầu tư
cho giao thông vận tải từ các nguồn đặc biệt, vay tín dụng ưu đãi, phát hành trái
phiếu chính phủ, chính phủ đặc biệt quan tâm chỉ đạo, giải quyết kịp thời những
khó khăn vướng mắc lớn như trả nợ khối lượng hoàn thành, ứng trước vốn kế
hoạch, tháo gỡ khó khăn về tài chính cho các doanh nghiệp… giao trách nhiệm đến
cho các địa phương trong công tác bảo vệ hành lang đường bộ, an toàn giao thông,
giải phóng mặt bằng… Quốc hội, Chính phủ đã có các nghị quyết về chống đầu tư
dàn trải, chống thất thoát, nợ đọng trong xây dựng cơ bản. Tuy vậy thời gian qua
ngành giao thông vận tải cũng gặp nhiều khó khăn. Mặc dù nhà nước tăng vốn đầu
tư nhưng các dự án trong nước vẫn thiếu vốn nghiêm trọng. Nhiều dự án dở dang
phải tạm đình hoãn, các dự án quan trọng, cấp bách không có vốn để triển khai.
2. Thành tựu đạt được trong 5 năm
- Vốn đầu tư thực hiện: Trong 5 năm tổng vốn đầu tư xây dựng cơ bản của
ngành giao thông vận tải được giao 65.028 tỷ đồng trong đó:
+ Bộ giao thông vận tải được giao trực tiếp 61.734 tỷ gồm: vốn ngân sách
13.190 tỷ; vốn ODA 15.777 tỷ; vốn tín dụng ưu đãi 7.062 tỷ; vốn đặc biệt 5.122 tỷ;
vốn trái phiếu chính phủ 18.619 tỷ; vốn doanh nghiệp từ các hình thức đầu tư BT,
BOT 2.001 tỷ.
- Khối lượng chủ yếu hoàn thành
+ Đường bộ: Cơ bản đã nâng cấp cải tạo xong hệ thống trục dọc gồm Quốc lộ
1 từ Lạng Sơn  Cần Thơ cùng với các cầu lớn và hầm Hải Vân, đường Hồ Chí

các cảng hàng không Vinh, Điện Biên Phủ, Pleiku…
+ Năng lực tăng thêm: Trong 5 năm qua có 10.080km đường bộ được nâng cấp
cải tạo và xây dựng mới, xây dựng mới 112.148md cầu và 7.21md hầm đường
+ Giao thông đô thị: Hoàn thành các nút giao thông Nam Thăng Long, Chương
Dương, Ngã Tư Vọng, Ngã Tư Sở, triển khai dự án phát triển giao thông đô thị Hà
Nội, cầu hầm Thủ Thiêm và đường Đông - Tây thành phố Hồ Chí Minh, triển khai
xây dựng một số cầu qua sông Sài Gòn, Sông Đồng Nai; Cầu Vĩnh Tuy, Cầu
Thanh trì qua sông Hồng.
+ Giao thông nông thôn: Đã huy động được 17.901,847 tỷ xây dựng giao
thông nông thôn, từ nhiều nguồn : dân đóng góp, địa phương đầu tư, trung ương hỗ
tr ó xõy dng mi c 15834km ng, sa cha, nõng cp 88.105km
ng cỏc loi. 150.306 md cu bờ tụng ct thộp, 15.327md ngm trn cỏc loi.
Vi nhng n lc trong thi gian qua, h thng CSHT GTVT c nõng cp
mt bc ỏng k, k c vựng nỳi, vựng sõu vựng xa. Nhiu tuyn giao thụng quan
trng, nhiu cu ln, bờn cng, sõn bay c hon thnh a vo khai thỏc s dng
phỏt huy tt hiu qu. Din mo CSHT GTVT t nc, nht l mt s u mi
giao thụng quan trng nh H Ni, H Chớ Minh, Hi phũng, Qung Ninh,
Nng ó mang dỏng dp ca mt h thng kt cu h tng giao thụng hin i.
II. NHNG TN TI TRONG CễNG TC QUN Lí D N U T XY
DNG CSHT GTVT NC TA HIN NAY.
1. Nhng tn ti:
1,5 % là con số mà các Bộ, ngành, địa phơng đa ra về thất thoát và lãng phí trong
XDCB; 10% là con số các chuyên gia kinh tế đa ra; 14 % là con số của kết quả các
đợt thanh tra Chính phủ thực hiện trong năm 2003; 30% là con số mà một đại biểu
Quốc hội đa ra và cho là có cơ sở chắc chắn.
Theo số liệu thống kê của đoàn giám sát Quốc hội về XDCB , trong số 1.505 dự
án đợc kiểm tra có 176 dự án vi phạm thẩm định dự án, 198 dự án công trình vi phạm
qui chế đấu thầu, 802 dự án, công trình thi công sai thiết kế, sai chủng loại vật t, thiết
bị; không phê duyệt khối lợng phát sinh, vi phạm các qui chế về trình tự, thủ tục
trong quản lý đầu t xây dựng.

Bộ, ngành đến khi có dự án và phân cấp theo chính phủ thì bộ Trởng đợc quyền quyết
định những dự án kể cả nhóm A, nhóm B, nhóm C từ viết dự án đến thẩm định dự án,
t vấn thiết kế kỹ thuật, tổng dự án, t vấn giám sát công trình đếu ở Bộ đó.
- Khâu thiết kế hiện nay có điểm yếu là tính chuyên nghiệp
không cao, trình độ nhân viên thấp từ đó dẫn đến các giải pháp kỹ thuật thiết kế
không đúng, không hợp lý làm ảnh hởng nghiêm trọng đến chất lợng của công trình,
những giải pháp cho tổng công trình thiếu cụ thể, thiết kế sơ sài, không sát với thực
tế nên giá thành công trình nhiều khi không kiểm soát đợc và rất cao. Đây là tiền đề
cho đơn vị thi công ăn vào khối lợng, chất lợng công trình sau này dẫn tới thất thoát
không kiểm soát đợc. Nhiều cơ quan t vấn thiết kế không có nhân lực chuyên môn,
chuyên ngành cha nói đến các chuyên gia có kiến thức và trình độ cao nhng vẫn đợc
nhận và thực hiện thiết kế các công trình, lĩnh vực đó. Một vài công trình không đạt
chất lợng và h hỏng ngay sau khi thi công xong, thậm chí cha kịp đa vào sử dụng nh
cầu Văn Thánh. Thực ra nếu rà soát kỹ thì rất nhiều công trình nh vậy nhng trách
nhiệm của thiết kế không nói đến mà chỉ đổ lỗi cho thi công. Nên nhớ giải pháp thiết
kế sai thì thi công thực hiện đúng sơ đồ thiết kế, không còn bớt xén vật t thì công
trình vẫn bị h hại nh thờng, trách nhiệm của thiết kế hầu nh đợc xem rất nhẹ hoặc
không có. Có dự án lập thiết kế kỹ thuật và thi công công trình trên đất đã đợc qui
hoạch, bố trí dự án khác nh dự án Hoóc Môn - Bắc Bình Chánh thuộc dự án thuỷ lợi
miền trung và Thành phố Hồ Chí Minh, gây thất thoát và lãng phí 630 triệu đồng. Dự
án cải tạo và nâng cấp quốc lộ 51 (đoạn km 0 - km 5) và đoạn km 5 - km 73 + 600
trong quá trình thi công phải bổ sung, điều chỉnh nhiều lần các hạng mục công trình
do không tính toán, đánh giá đầy đủ yêu cầu, khả năng phát triển của khu vực, tăng
chi phí 41,7 tỷ đồng. Dự án khôi phục và hoàn thiện cơ sở hạ tầng, nghề cá khối lợng
phát sinh ở 6 cảng cá đợc kiểm toán lên đến 11,8 tỷ đồng bằng 10,3% giá trị quyết
toán. Những công trình nút giao thông Tây Phú Lơng, cầu Thanh Trì do phạm lỗi ở
khâu t vấn thiết kế nên khi thi công phát sinh khối lợng rất lớn, chất lợng không đảm
bảo.
- Đáng lẽ dự án khả thi phải đợc xem xét với nhiều phơng án
khác nhau, phân tích kỹ lỡng cái lợi cái hại và tìm ra phơng án tối u có hiệu quả kinh

và các nhà máy đờng mọc lên ở khắp mọi nơi. Vì vậy khi xây dựng xong một số nhà
máy không có đủ điều kiện và nguyên liệu để hoạt động, một số nhà máy phải di dời
đến các địa phơng khác gây thất thoát và lãng phí về tiền của. Chẳng hạn, công ty đ-
ờng Linh Cảm (Hà Tĩnh) khi xây dựng xong đã phải vay 70 tỉ đồng để di chuyển qua
cả nghìn cây số vào Trà Vinh; nhà máy đờng Thừa Thiên Huế cũng phải di chuyển về
Phú Yên. Một số Nhà máy đờng làm ăn thua lỗ do không tính toán hết các điều kiện