GIÁO DỤC ĐÀO TẠO VÀ CƠ CHẾ QUẢN LÝ NSNN CHO GIÁO
DỤC VÀ ĐÀO TẠO
1.1 VAI TRÒ VÀ HỆ THỐNG GIÁO DỤC ĐÀO TẠO TRONG NỀN KINH
TẾ QUỐC DÂN
1.1.1 Vai trò của giáo dục và đào tạo trong nền KTQD
Giáo dục được quan niệm như một hoạt động đặc thù riêng có ở xã hội loài
người với mục đích rõ ràng là duy trì phát triển xã hội loài người như một thực thể
có tổ chức- dù chưa còn hoàn thiện như ngày nay.Thực chất đó là quá trình hình
thành và nâng cao phẩm chất, kiến thức, kỹ năng, khả năng học tập nhận thức của
con người qua học tập.
Bất cứ một quốc gia nào muốn phát triển bền vững cũng phải xây dựng và
phát triển con người, đặc biệt là trong thời kì công nghiệp hoá hiện đại hoá, khi
kinh tế tri thức đang trở thành một xu thế thời đại.Chất lượng cuộc sống được đánh
giá qua các tiêu chí thu nhập, giáo dục, sức khoẻ và dinh dưỡng, mức nghèo khổ,…
Vì vậy giáo dục là một trong những mục đích phát triển kinh tế.
Giáo dục được xem là hoạt động xã hội rộng lớn có liên quan trực tiếp đến
quyền lợi và nghĩa vụ của mọi người dân, mọi tổ chức kinh tế- xã hội, đồng thời có
tác động mạnh mẽ đến tiến trình phát triển nhanh hay chậm của một quốc gia.Nghị
quyết trung ương 4 khoá VII nêu rõ: “cùng với khoa học công nghệ, GD-ĐT là
quốc sách hàng đầu “ và báo cáo Chính trị của Ban Chấp Hành Trung Ương Đảng
tại Đại hội lần thứ IX Đảng Cộng Sản Việt Nam khẳng định : “Phát triển giáo dục-
đào tạo là một trong những động lực quan trọng thúc đẩy sự nghiệp CNH- HĐH, là
điều kiện để phát huy nguồn lực con người- yếu tố cơ bản để phát triển xã hội, tăng
trưởng kinh tế nhanh và bền vững”.Giáo dục là tiên đề, là yếu tố hàng đầu thuộc
năng lực nội sinh, có tầm quan trọng hơn so với các hệ thống yếu tố khác như tài
nguyên thiên nhiên, vốn, cơ sở vật chất kỹ thuật.Giáo dục là nền tảng phát triển
khoa học công nghệ. Có kiến thức mới làm chủ được công nghệ và làm chủ được
chính mình không phải phụ thuộc vào bên ngoài. Nâng cao chất lượng giáo dục
đang diễn ra trên quy mô toàn cầu nhằm tạo ra những thay đổi sâu sắc trong giáo
dục, từ xây dựng chất lượng giáo dục, xây dựng nhân cách người học đến cách tổ
chức quá trình và hệ thống giáo dục.

- Chức năng tư tưởng văn hoá: Giáo dục đào tạo không chỉ tạo ra con
người phát triển về trí tuệ, kỹ năng lao động mà còn đảm bảo cho việc hình
thành một hệ tư tưởng, hình thành một nếp sống mới trên nền tảng của một nền
văn hóa mới, nhân sinh quan mới.
Xét về góc độ lịch sử văn hoá chỉ được hình thành thông qua một quá trình
sáng tạo lâu dài, xây dựng và truyền kinh nghiệm từ đời này sang đời khác, từ thế
hệ này sang thế hệ khác. Trong quá trình này không thể thiếu giáo dục đào tạo, đó
chính là truyền lại các giá trị văn hoá. Sự sáng tạo trong quá trình giáo dục đào
tạo làm phong phú hơn những giá trị văn hóa vốn có, làm nảy sinh những giá trị
văn hoá mới.
1.1.2 Hệ thống giáo dục quốc dân
Hệ thống giáo dục quốc dân Việt Nam bao gồm Giáo chính quy và Giáo
dục thường xuyên.
Các cấp học và trình độ đào tạo của hệ thống giáo dục quốc dân bao gồm:
• Giáo dục mầm non có nhà trẻ mẫu giáo
• Giáo dục phổ thông có tiểu học, trung học cơ sở, trung học phổ thông
• Giáo dục dạy nghề có trung cấp chuyên nghiệp và dạy nghề
• Giáo dục đại học và sau đại học đào tạo trình độ Cao đẳng, trình độ Đại
học, trình độ Thạc sỹ, trình độ Tiến sỹ.
Gắn với hệ thống giáo dục quốc dân nước ta, khối giáo dục bao gồm giáo
dục mầm non và giáo dục phổ thông; khối đào tạo bao gồm giáo dục nghề nghiệp
và giáo dục đại học.
TIẾN SỸ
THẠC SỸ
ĐẠI HỌC
CAO ĐẲNG
TRUNG CẤP CHUYÊN NGHIỆP
DẠY NGHỀ
TRUNG HỌC PHỔ THÔNG
THCS

nước cấp phát kinh phí đầu tư cho mỗi thành viên trong xã hội.
1.2.2 Vai trò của NSNN với giáo dục đào tạo
Phát triển GD- ĐT là một trong những động lực quan trọng nhất thúc đẩy
sự nghiệp công nghiệp hoá- hiện đại hoá, là điều kiện tiên quyết để phát triển
nguồn lực con người, yếu tố cơ bản để phát triển xã hội, tăng trưởng kinh tế
nhanh và bền vững. Đặc biệt trong bối cảnh thế giới đang bước sang thời đại
mới- thời đại trí tuệ và trong môi trường toàn cầu hóa, trong đó, các yếu tố tri
thức và thông tin trở thành những yếu tố hàng đầu và là nguồn tài nguyên giá trị
nhất thì giáo dục trở thành đòn bẩy cho sự phát triển kinh tế. Chính vì vậy đầu tư
cho giáo dục là đầu tư cho phát triển, đầu tư cho tương lai, đầu tư hiệu quả nhất.
Đầu tư tài chính giữ vai trò quan trọng trong việc hình thành, mở rộng và
phát triển hệ thống giáo dục quốc dân từ giáo dục mầm non , giáo dục phổ thông,
đáo tạo công nhân, trung học chuyên nghiệp, đại học cho đến đào tạo sau đai học.
Trong số các nguồn lực tài chính đầu tư cho giáo dục đào tạo thì đầu tư từ ngân
sách Nhà nước là tất yếu đóng vai trò chủ đạo trong việc nâng cao chất lượng và
hiệu quả giao dục. Sở dĩ NSNN đong vai trò chỉ đạo là vì:
- Trong hệ thống tài chính nước ta thì tài chính Nhà nước chiếm một tỷ
trọng lớn. Mà trong tài chính Nhà nước bao gồm NSNN và tín dụng Nhà nước thì
NSNN có tỷ trọng lớn nhất. Trong các nhu cầu tiêu dùng xã hội mà NSNN đảm
bảo thì theo chủ trương đường lối của Đảng và Nhà nước thì nhu cầu cho giáo
dục đào tạo đứng hàng đầu. Mặt khác, giáo dục đào tạo là dịch vụ hàng hoá công
cộng tạo ra những ngoại ứng tích cực và có vai trò đến sự phát triển nguồn nhân
lực- nhân tố quyết định đến sự phát triển kinh tế của một quốc gia. Đầu tư từ
NSNN cho giáo dục nhằm đảm bảo điều kiện tài chính để phát triển hệ thống
giáo dục, nâng cao mang lưới các cơ sở giáo dục, điều chỉnh quy mô, cơ cấu và
nâng cao chất lượng hiệu quả của giáo dục. Do đó nguồn tài chính từ NSNN la