TỔ CHỨC CÔNG TÁC KẾ TOÁN QUẢN TRỊ TẠI CÔNG TY LÂM CÔNG
NGHIỆP BẮC QUẢNG BÌNH
3.1. ĐÁNH GIÁ THỰC TRẠNG CÔNG TÁC KẾ TOÁN QUẢN TRỊ TẠI
CÔNG TY LÂM CÔNG NGHIỆP BẮC QUẢNG BÌNH
3.1.1. Những ưu điểm
Để thích ứng với nền kinh tế thị trường, tại Công ty Lâm Công Nghiệp Bắc Quảng Bình
công tác quản lý nói chung và kế toán nói riêng đã có những bước đổi mới phù hợp với nền
kinh tế thị trường.
- Nhìn chung, công tác kế toán tài chính của Công ty được thực hiện một cách khá tốt:
+ Công ty đã xây dựng được hệ thống biểu mẫu, chứng từ, báo cáo kế toán thống nhất
cho các đơn vị trực thuộc thuận lợi cho việc theo dõi, quản lý chặt chẽ từng đơn vị. Trong
đó, các tài khoản được mở chi tiết cấp 2, cấp 3 để thu nhận, cung cấp và xử lý thông tin
bên trong nội bộ Công ty, theo dõi chi tiết từng đơn vị trực thuộc, từng khách hàng, từng
nhà cung cấp.
+ Thực hiện việc ghi sổ chi tiết, sổ tổng hợp và lập báo cáo tài chính kịp thời, đầy đủ,
đảm bảo chất lượng và thời gian của báo cáo quy định.
- Công tác lập kế hoạch sản xuất kinh doanh tại Công ty khá chi tiết cho từng đơn vị,
từng sản phẩm. Mặt khác, kế hoạch chung này được lập trên cơ sở các kế hoạch của các
đơn vị do Công ty trực tiếp hướng dẫn, căn cứ vào tình hình cụ thể của từng đơn vị. Do đó,
kế hoạch mang tính chủ động, linh hoạt, và chính xác hơn dẫn đến hoạt động kinh doanh
có hiệu quả hơn.
- Vấn đề kế toán quản trị chi phí cũng được Công ty quan tâm thông qua việc xây dựng
các quy trình kế toán quản trị chi phí.
3.1.2. Những hạn chế
Từ tìm hiểu thực tế tại Công ty Lâm Công Nghiệp Bắc Quảng Bình, bên cạnh những ưu
điểm nêu trên, Công ty vẫn còn tồn tại một số hạn chế:
Thứ nhất, công tác kế toán và bộ máy kế toán được tổ chức chủ yếu phục vụ cho công
tác kế toán tài chính, chưa chú ý đến kế toán quản trị.
Thứ hai, tài khoản kế toán được mở chi tiết song chỉ chi tiết theo từng khách hàng, từng
đơn vị trực thuộc. tuy nhiên chưa được mở chi tiết theo từng nhóm khách hàng. Đây là mặt
hạn chế mà Công ty cần xem xét.
Thứ sáu, việc lập dự toán được thực hiện thông qua việc lập kế hoạch kinh doanh hàng
năm. Một số dự toán chủ yếu thuộc phạm vi kế toán quản trị hầu như không được lập.
Thứ bảy, hiện nay việc trang bị máy vi tính và các phần mềm trong Công ty phục vụ chi
công tác kế toán là rất quan trọng. Tuy nhiên, ở Công ty vẫn chưa đưa phần mềm vào sử
dụng, do đó hệ thống sổ sách còn cồng kềnh và tính bảo mật thông tin chưa cao.
Tóm lại, hầu như việc thu nhận thông tin chủ yếu tại Công ty là thông tin của Kế toán
tài chính, bởi lẽ những thông tin do Kế toán tài chính cung cấp mang tính khách quan và
trung thực cần thiết để công khai cho các đối tượng bên ngoài doanh nghiệp. Tuy nhiên,
những thông tin nhằm sử dụng cho chức năng quản trị ở đơn vị còn thiếu sự quan tâm.
Nguyên nhân chính là yếu tố con người, do sự nhận thức về phía nhà quản lý và những
người làm công tác kế toán về vai trò và ý nghĩa của kế toán quản trị trong việc thu thập,
cung cấp và xử lý thông tin phục vụ chi việc ra quyết định quản trị doanh nghiệp. Mặc dù
chế độ kế toán đã được cải cách, Nhà nước cũng đã ban hành và tạo dựng môi trường pháp
lý về kế toán quản trị dựa trên văn bản hướng dẫn cho các doanh nghiệp trong việc áp dụng
chế độ hướng dẫn kế toán quản trị tại các doanh nghiệp hầu như chưa được chú trọng và áp
dụng rộng rãi tại các đơn vị.
Khi chuyển sang cơ chế thị trường, mặc dầu nhận thức được sự cần thiết của kế toán
quản trị trong hoạt động quản lý và điều hành đơn vị nhưng khi áp dụng vào thực tiễn còn
nhiều lúng túng. Với các nhà quản trị Việt Nam thì kiến thức về Kế toán quản trị còn là
vấn đề hết sức mới mẻ, việc cập nhật kiến thức không hoàn chỉnh sẽ ảnh hưởng đến hiệu
quả kinh doanh khi đi vào thực tiễn.
3.2. NHỮNG YẾU TỐ ĐẶC TRƯNG CỦA CÔNG TY LÂM CÔNG NGHIỆP
BẮC QUẢNG BÌNH ẢNH HƯỞNG ĐẾN CÔNG TÁC TỔ CHỨC KẾ TOÁN
QUẢN TRỊ
Xuất phát từ đối tượng phục vụ của kế toán quản trị là các nhà quản lý doanh nghiệp, họ
cần những thông tin phản ánh tình hình cụ thể tại doanh nghiệp để đưa ra các quyết định
điều hành hoạt động sản xuất kinh doanh. Cho nên tổ chức công tác kế toán quản trị tại
mỗi doanh nghiệp sẽ có sự khác biệt, chịu ảnh hưởng của đặc điểm sản xuất kinh doanh tại
mỗi doanh nghiệp. Vì thế, khi tiến hành tổ chức kế toán quản trị tại Công ty Lâm Công
Nghiệp Bắc Quảng Bình cần phải nghiên cứu đến đặc trưng hoạt động sản xuất kinh doanh
Nghiệp Bắc Quảng Bình ảnh hưởng đến công tác kế toán quản trị. Vì thế, khi tổ chức công
tác kế toán quản trị, Công ty cần chú ý đến những đặc điểm này để tổ chức tốt công tác kế
toán quản trị, phát huy được vai trò cung cấp thông tin, hỗ trợ cho các nhà quản lý tại Công
ty.
3.3. TỔ CHỨC CÔNG TÁC KẾ TOÁN QUẢN TRỊ TẠI CÔNG TY LÂM
CÔNG NGHIỆP BẮC QUẢNG BÌNH
3.3.1. Tổ chức bộ máy kế toán theo mô hình kết hợp kế toán tài chính và kế toán
quản trị
Hiện nay, có hai mô hình kế toán quản trị đang được ứng dụng là: Mô hình kết hợp và
mô hình tách rời. Trong điều kiện của các doanh nghiệp Việt Nam nói chung và Công ty
Lâm Công Nghiệp Bắc Quảng Bình nói riêng thì việc lựa chọn mô hình kết hợp sẽ có
nhiều thuận lợi hơn. Bởi vì:
- Trong hệ thống kế toán Việt Nam, tuy chưa có những quy định cụ thể về kế toán quản
trị, nhưng cũng có những biểu hiện của Kế toán quản trị như các qài khoản về giá phí sản
xuất (TK621, TK 622, TK 627), Doanh nghiệp có thể xây dựng tài khoản chi tiết, mở sổ
chi tiết theo yêu cầu quản lý. Do đó, có thể nói rằng hệ thống kế toán tài chính tại Doanh
nghiệp Việt Nam đã có sự kết hợp kế toán quản trị, nhưng ở quy mô nhỏ. Trên cơ sở đó,
triển khai mô hình Kế toán quản trị kết hợp với kế toán tài chính sẽ có nhiều thuận lợi hơn.
- Ngoài ra, vấn đề chi phí cũng rất quan trọng. Công ty Lâm Công Nghiệp Bắc Quảng
Bình có quy mô vừa, cho nên việc lựa chọn mô hình kết hợp sẽ tiết kiệm được nhân lực
cho bộ phận kế toán quản trị, dẫn đến tiết kiệm chi phí tiền lương.
Với những lý do nêu trên, việc lựa chọn mô hình kết hợp kế toán quản trị và kế toán tài
chính là phù hợp với Công ty Lâm Công Nghiệp Bắc Quảng Bình.
Theo mô hình này, các nhân viên kế toán từng phần hành vừa thực hiện các công việc
của kế toán tài chính, vừa tham gia giải quyết những công việc của Kế toán quản trị liên
quan đến phần hành đó. Công việc chủ yếu của kế toán quản trị ở các bộ phận này là căn
cứ vào yêu cầu quản lý đối với từng chỉ tiêu lựa chọn trong quản lý đơn vị để xây dựng các
kế hoạch nhằm đạt được các chỉ tiêu xét ở góc độ tài chính. Chẳng hạn, kế toán phần vật tư
sẽ chịu trách nhiệm ghi sổ kế toán tổng hợp và chi tiết tình hình nhập, xuất và sử dụng vật
tư, đồng thời sẽ tham gia vào công tác lập dự toán phần vật tư, kiểm tra, phân tích các báo
Tổ kế toán tổng hợpTổ kế toán vật tư, TSCĐTổ kế toán công nợTổ kế toán thanh toánKế toán xí nghiệp, lâm trườngTổ dự toánTổ phân tích, đánh giáTổ tư vấn dự án
trong kỳ. Bởi vì một số công việc kế toán chỉ thực hiện vào những kỳ nhất định, do đó nếu
bố trí hợp lý thì việc tham gia vào nhiều tổ xử lý công việc khác nhau ở những thời điểm
khác nhau sẽ tận dụng được nhân công. Dựa vào đặc điểm sản xuất kinh doanh của Công
ty Lâm Công Nghiệp Bắc Quảng Bình, ta có sơ đồ tổ chức các phần hành chính trong mô
hình kết hợp kế toán quản trị và kế toán tài chính tại Công ty như sau:
Sơ đồ 3.2 - Sơ đồ tổ chức các phần hành chính trong mô hình kết hợp kế toán quản trị
và kế toán tài chính
Trong mô hình này, mỗi tổ sẽ có một tổ trưởng phụ trách và số lượng người tham gia
vào tổ sẽ thay đổi tại các thời điểm khác nhau tuỳ thuộc vào yêu cầu công việc.
- Kế toán trưởng: Chịu trách nhiệm về công tác kế toán của toàn doanh nghiệp, chỉ đạo
hướng dẫn các nghiệp vụ và tổ chức kiểm tra tính trung thực của các báo cáo kế toán, tư
vấn các hoạt động quản trị cho ban giám đốc.
- Tổ kế toán tổng hợp: Theo dõi chi phí phát sinh tại các đơn vị hạch toán phụ thuộc,
đồng thời tổng hợp số liệu từ các phần hành khác để vào sổ sách tổng hợp, xác định kết
quả kinh doanh, lập báo cáo tài chính và kiểm tra số liệu kế toán. Công việc chủ yếu thực
hiện vào cuối kỳ kế toán (cuối thàng, cuối quý, cuối năm).
- Tổ kế toán công nợ: Theo dõi phải thu khách hàng, phải trả người bán, các khoản phải
thu, phải trả khác.
- Tổ thanh toán: Theo dõi các khoản phải thu, chi bằng tiền mặt, TGNH, theo dõi phản
ánh tiền lương, các khoản trích theo lương, các khoản tạm ứng của cán bộ công nhân viên.
- Kế toán các Xí nghiệp, Lâm trường: Theo dõi chi phí phát sinh tại các Xí nghiệp, Lâm
trường, thống kê vật tư, sản phẩm sản xuất ... cuối tháng tổng hợp số liệu chuyển lên cho
phòng kế toán.
- Tổ dự toán: Xây dựng các bảng kế hoạch ngắn hạn, dài hạn cung cấp cho nhà quản lý.
Công việc của kế toán viên là tập hợp chi phí, phân tích chi phí thành biến phí và định phí,
xây dựng các phương trình chi phí tổng hợp, lập kế hoạch giá thành, giá bán, lập dự toán,
phân tích CVP.
- Tổ phân tích, đánh giá: Có nhiệm vụ so sánh, đánh giá kết quả thực hiện với kế hoạch
đề ra, tìm ra nguyên nhân gây biến động. Kế toán viên sẽ xem xét chi phí, sản lượng tiêu
xưởng máy móc thiết bị theo thời gian thuê, chi phí quản cáo ... Những chi phí này về mặt
tổng số được xem là không đổi khi mức độ hoạt động của doanh nghiệp thay đổi. Đối
tượng tính giá thành là từng sản phẩm, từng đơn đặt hàng. Như vậy nhằm thuận tiện cho
việc xác định chi phí kinh doanh được chính xác.
3.3.2.2. Tổ chức tài khoản chi tiết và sổ chi tiết
Phần lớn thông tin kế toán quản trị cung cấp từ các tài liệu của kế toán tài chính. Nếu
chỉ dựa vào các tài khoản của kế toán tài chính thì kế toán quản trị chưa sử dụng được vì
chúng chưa chi tiết hoá theo yêu cầu của kế toán quản trị.
Trong kế toán quản trị, các chi phí phải được phân thành biến phí và định phí. Vì vậy,
để thuận lợi cho kế toán quản trị, cần mở các tài khoản chi tiết theo dõi riêng chi phí theo
biến phí và định phí ngay khi tập hợp chi phí vào tài khoản. Đồng thời mở thêm tài khoản
chi tiết để theo dõi theo các sản phẩm chủ yếu của Công ty.
Xử lý thông tin từ tài liệu của kế toán tài chính sử dụng cho kế toán quản trị không chỉ
từ các tài khoản chi tiết mà cần phải lập các sổ chi tiết theo dõi cụ thể hơn các chi phí phát
sinh. Đặc biệt, với các doanh nghiệp có mặt hàng đa dạng, tài khoản chi tiết chỉ phản ánh
được các nhóm mặt hàng chính, việc mở sổ chi tiết sẽ rất cần thiết.
TK cấp 1 TK cấp 2 TK cấp 3 Tên tài khoản
154 Chi phí sản xuất sản phẩm dở dang
154 Ghế CPSXSPDD - Sản phẩm Ghế
154 Bàn CPSXSPDD - Sản phẩm Bàn
...............
155 Thành phẩm
155 Ghế Thành phẩm Ghế
155 Bàn Thành phẩm Bàn
...............
511 Doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ
511 Ghế Doanh thu bán hàng - Sản phẩm Ghế
511 Ghế
-BĐ
CPNCTT - Sản phẩm Ghế, phát sinh tại phân
xưởng phôi
622 Ghế-T
CPNCTT - Sản phẩm Ghế, phát sinh tại phân
xưởng tinh
622 Bàn
..................
622 Bàn-P
CPNCTT - Sản phẩm Bàn, phát sinh tại phân
xưởng phôi
622 Bàn-T
CPNCTT - Sản phẩm Bàn, phát sinh tại phân
xưởng tinh
...............
642 Chi phí quản lý doanh nghiệp
6421 Chi phí nhân viên
6421-VP Chi phí nhân viên - VPC.TY
..............
6422 Chi phí vật liệu
6422-VP Chi phí vật liệu - VP
...............
6423 Chi phí đồ dùng văn phòng
6423-VP Chi phí đồ dùng văn phòng - VPC.TY
...............
6424 Chi phí khấu hao TSCĐ
3.3.3. Tổ chức nội dung công việc kế toán quản trị tại Công ty Lâm Công Nghiệp
Bắc Quảng Bình
Xuất phát từ đối tượng quan tâm đến thông tin kế toán quản trị là các nhà quản lý doanh
nghiệp nên thông tin của kế toán quản trị mang đặc tính linh hoạt rất cao. Tuỳ vào đặc
Biến
phí
Định
phí
Chi phí hỗn
hợp
Chi phí nguyên liệu, vật liệu ...
X
Chi phí tiền lương X
Chi phí BHXH, BHYT, KPCĐ X
- BHXH, BHYT X
- KPCĐ X
Chi phí khấu hao TSCĐ X
Chi phí sửa chữa TSCĐ X
Chi phí văn phòng phẩm X
Chi phí dịch vụ mua ngoài X
Chi phí lãi vay X
Chi phí vận chuyển, bốc dở, bao bì ... X
Thuế môn bài, thuế đất X
Chi phí quảng cáo, marketing X
Chi phí tiếp khách X
...