CHƯƠNG 2
MỘT SỐ LÝ THUYẾT VÀ MÔ
HÌNH VỀ PHÁT TRIỂN XÃ HỘI
Giảng viên
ThS.Võ Thị Hoa

III. LÝ THUYẾT VĂN HOÁ VÀ PHÁT TRIỂN
II. LÝ THUYẾT PHÁT TRIỂN
CON NGƯỜI CỦA UNDP
KẾT CẤU CHƯƠNG 2
I. LÝ THUYẾT HIỆN ĐẠI HÓA

I. LÝ THUYẾT HIỆN ĐẠI HÓA

1.Khái niệm hiện đại hóa
Hiện đại hoá là khái niệm dùng để chỉ quá trình chuyển đổi
từ xã hội truyền thống sang xã hội hiện đại.

Xã hội truyền thống
Là xã hội gắn liền với phương thức sản xuất
nông nghiệp, thủ công nghiệp (xã hội
nông nghiệp, xã hội tiền tư bản)

Những đặc trưng của xã hội truyền thống
+ Kinh tế: Lực lượng sản xuất tự nhiên, nông nghiệp,
thủ công nghiệp chiếm ưu thế.
+
Mô hình chính trị điển hình: Chuyên chế
+ Văn hóa - xã hội: Đời sống xã hội được tổ chức xung
quanh làng mạc, yếu tố truyền thống vượt trội.

Hiện đại hóa tiền công nghiệp hóa
Giai đoạn 2: Thế kỷ XVIII-XIX
Hiện đại hóa công nghiệp hóa giai đoạn đầu
Giai đoạn 3: Nửa đầu và giữa thế kỷ XX
Hiện đại hóa công nghiệp hóa giai đoạn cuối
Giai đoạn 4: Hiện nay
Hậu hiện đại hóa- Một số điểm chú ý:
+ Quá trình chuyển từ nền kinh tế nông nghiệp tự túc
tự cấp sang kinh tế tư bản
+ Lý thuyết kinh tế chi phối: chủ nghĩa trọng thương.
+ Văn hóa – xã hội: Hình thành giai cấp mới: tư sản,
tiểu tư sản thị dân, công nhân; đô thị với tư cách là
những trung tâm kinh tế, thương mại; văn hóa đô thị;
con người cá nhân...
(1) Hiện đại hóa tiền công nghiệp hóa:

2. Hiện đại hóa công nghiệp hóa giai đoạn đầu
Một số đặc điểm chú ý:
+ Công nghiệp hóa là trung tâm của quá trình hiện đại hóa
+ Công nghiệp và thương nghiệp thắng thế nông nghiệp.
+ Thành phố trở thành trung tâm kinh tế và xã hội
+ Nhà nước dân tộc (tư sản) hình thành và bắt đầu thời kỳ xâm
chiếm thuộc địa quy mô lớn bằng quân đội chuyên nghiệp.
+ Xã hội: Tư sản và vô sản 2 giai cấp cơ bản, đông về số lượng, mâu thuẫn với nhau về lợi ích.

động của con người.
động của con người.
+ Về xã hội và con người: nền dân chủ được nâng lên
+ Về xã hội và con người: nền dân chủ được nâng lên
một bước mới về chất; “con người kinh tế”được thay bằng
một bước mới về chất; “con người kinh tế”được thay bằng
“con người đa diện”
“con người đa diện”

Phong năng đại dương

Phân loại hiện đại hoá
Hiện đại hoá
HĐH khởi nguyên HĐH phái sinh
HĐH tuần tự
(Dạng thuần khiết)
HĐH
đuổi theo
HĐH theo mô hình
châu Âu hóa
HĐH tăng tốc

(1) HĐH khởi nguyên:
Hiện Đại hoá khởi nguyên là HĐH nảy sinh từ những tiền đề
kinh tế, văn hóa, xã hội vốn có (bên trong), là kết quả của sự phát
triển kinh tế - xã hội nội tại của một xã hội trong một hoàn cảnh xác
định.
- Những nước tiêu biểu: Tây Âu, USA, Canada...
-
Con đường phát triển của mô hình khởi nguyên:

Hiện đại hóa đuổi theo
Hiện đại hóa đuổi theo
-
Hiện đại hóa tăng tốc
Hiện đại hóa tăng tốc
(2) Hiện đại hóa phái sinh.
Có 3 mô hình chính:

Mô hình châu âu hóa
Mô hình châu âu hóa
HĐH bằng cách chuyển trực tiếp cấu trúc
HĐH bằng cách chuyển trực tiếp cấu trúc
công nghệ, lối sống của xã hội phương
công nghệ, lối sống của xã hội phương
Tây vào các nước bằng con đường thực
Tây vào các nước bằng con đường thực
dân hóa, hoặc dựa vào tầng lớp tư sản
dân hóa, hoặc dựa vào tầng lớp tư sản
mại bản
mại bản

Mô hình hiện đại hóa đuổi theo
Mô hình hiện đại hóa đuổi theo
Các nước lạc hậu kém phát triển cố gắng

3. Hiện đại hóa tăng tốc ở Đông Bắc và Đông Nam Á
Những bài học kinh nghiệm và trường hợp của Việt Nam.
Những bài học kinh nghiệm và trường hợp của Việt Nam.
Nhóm 1: Nhật Bản
Nhóm 1: Nhật Bản
Nhóm 2: các nước NIC thế hệ I
Nhóm 2: các nước NIC thế hệ I
Nhóm 3: các nước NIC thế hệ II = NIC
Nhóm 3: các nước NIC thế hệ II = NIC
Đông Nam Á
Đông Nam Á
Nhóm 4: những nước còn lại trình độ
Nhóm 4: những nước còn lại trình độ
phát triển tương đối thấp
phát triển tương đối thấp