MỘT SỐ ĐỊNH HƯỚNG VÀ GIẢI PHÁP NHẰM
NÂNG CAO HIỆU QUẢ THU NỘP VÀ QUẢN LÝ QUỸ
BHXH
I. BÀI HỌC KINH NGHIỆM VÀ NHỮNG ĐỊNH HƯỚNG CƠ BẢN
1. Bài học kinh nghiệm
1.1. Từ hoạt động BHXH của các nước trên thế giới
Qua kinh nghiệm của các nước trên thế giới có hoạt động bảo
hiểm xã hội phát triển, cũng như ở các nước mà các chính sách về
bảo hiểm xã hội được thực hiện tốt chúng ta có thể học hỏi được ở
một số vấn đề sau:
- Việc xây dựng mô hình bảo hiểm xã hội phải phù hợp với
các điều kiện kinh tế xã hội của quốc gia mình. Hoạt động BHXH
có thành công hay không phụ thuộc rất nhiều vào độ chặt chẽ và
tính hiệu quả của các cơ chế và chính sách và biện pháp thu
BHXH.Cũng có thể dễ dàng nhận ra một thực tế đó là trong bất kỳ
thể chế kinh tế xã hội nào thì hoạt động BHXH vẫn phụ thuộc vào
ngân sách Nhà nước ở các mức độ khác nhau, vấn đề là phụ thuộc
ít hay nhiều, điều này còn tuỳ thuộc vào hoàn cảnh thực tế ở mỗi
giai đoạn phát triển của quốc gia.
- Qua kinh nghiệm một số nước phát triển cho thấy việc đề ra
các chính sách BHXH phải dựa trên nguyên tắc bắt buộc, để có
thể thu hút được ngày càng nhiều hơn các đối tượng tham gia
BHXH, vấn đề này ngày càng trở nên quan trọng bởi sự an toàn
của quỹ BHXH. Việc chi trả các chế độ BHXH căn cứ vào mức độ
đóng góp của người lao động và người sử dụng lao động và đặc
1
1
biệt là phụ thuộc vào mức lương của người lao động dùng làm căn
cứ đóng BHXH trước khi về hưu.
- Qua kinh nghiệm của Thuỵ Điển trong việc sử dụng các
nguồn thu thuế từ lương của người lao động và chủ sử dụng lao

bên: người sử dụng lao động, người lao động và cơ quan BHXH
tạo sự phối hợp đồng bộ, kịp thời trong việc tổ chức thu nộp và
giải quyết các chế độ BHXH.
Thứ hai: Thực hiện đúng điều lệ BHXH cùng với các văn bản
quy định quản lý thu, chi BHXH của BHXH Việt Nam và các Bộ,
ngành trung ương. Tổ chức xét duyệt và chi trả các chế độ BHXH
kịp thời, đầy đủ, tận tay đối tượng được hưởng, thực sự là chỗ dựa
tin cậy của người lao động khi tham gia BHXH.
Thứ ba: Tăng cường phối hợp với các cấp uỷ Đảng, chính
quyền, các ngành chức năng trong việc kiểm tra xử phạt những
trường hợp vi phạm Bộ luật lao động về BHXH, kiến nghị với các
cấp có thẩm quyền có biện pháp ràng buộc đối với các đơn vị sử
dụng lao động cố tình né tránh không tham gia BHXH, nhất là các
doanh nghiệp ngoài quốc doanh.
Thứ tư: Xét duyệt và thực hiện đúng chế độ chính sách
BHXH, tạo sự công bằng giữa những người tham gia BHXH, đảm
bảo có đóng BHXH thì được hưởng thụ, không gây phiền hà cho
người sử dụng lao động và người lao động, đồng thời tăng cường
kiểm tra không để tiêu cực xảy ra làm thất thoát ngân quỹ.
3
3
Thứ năm: Đẩy mạnh công tác tuyên truyền sâu rộng chế độ
chính sách BHXH đến với người lao động để mọi người hiểu:
tham gia BHXH là nghĩa vụ, trách nhiệm và quyền lợi mang tính
xã hội nhân đạo sâu sắc. Chính sách BHXH rất đa dạng, phong
phú và phức tạp, vì vậy cần nghiên cứu để xem xét, giải quyết
những kiến nghị, thắc mắc của đối tượng một cách thoả đáng về
chế độ và quyền lợi BHXH, vừa đảm bảo đúng chính sách, vừa
đảm bảo quyền lợi của người được hưởng đúng với sự cống hiến
của họ, trách quan liêu cửa quyền, sách nhiễu trong việc giải

đào tạo lại một cách cơ bản và hệ thống cả về chuyên môn nghiệp
vụ, lẫn nhận thức tư tưởng, đạo đức, thấm nhầm sâu sắc quan
điểm phục vụ người lao động. Làm tốt công tác cán bộ từ khâu
đào tạo, tuyển dụng, sử dụng đến khâu đãi ngộ để phát huy hết
năng lực, sở trường của họ.
- Áp dụng mạnh mẽ công nghệ thông tin trong quản lý Nhà
nước, đặc biệt là trong quản lý nghiệp vụ sự nghiệp BHXH như
quản lý các đối tượng tham gia BHXH, quản lý thu – chi BHXH,
quản lý tài chính, thống kê, kế toán BHXH...
- Tăng cường cơ sở vật chất, kỹ thuật và công nghệ cho
ngành, đảm bảo nganh tầm thời đại và hoà nhập vào cộng đồng
quốc tế.
- Thực hiện tốt các biện pháp bảo toàn và đầu tư tăng trưởng
quỹ BHXH.
5
5
- Mở rộng mối quan hệ mật thiết giữa BHXH Việt Nam với
các cơ quan hữu quan, với các cấp uỷ Đảng, Chính quyền, Đoàn
thể từ Trung ương đến địa phương. Tăng cường và mở rộng mối
quan hệ hợp tác giữa BHXH Việt Nam với các tổ chức BHXH, An
sinh xã hội quốc tế, trước mắt là hội nhập vào các nước trong khu
vực.
- Tăng cường quyền lực Nhà nước và các chế tài pháp lý cho
BHXH Việt Nam trong việc quản lý Nhà nước về BHXH. Đồng
thời làm tốt công tác thanh tra, kiểm tra của Nhà nước về BHXH.
III. MỘT SỐ BIỆN PHÁP NHẰM NÂNG CAO HIỆU QUẢ THU NỘP
QUỸ BHXH
3.1. Tăng cường công tác quản lý thu nộp BHXH.
Kiểm soát chặt chẽ thu, chi BHXH là hết sức cần thiết. Do đó
công tác thu phải được hoàn chỉnh từng bước bằng việc theo dõi

việc theo dõi, phân tích và đánh giá tình hình hoạt động của từng
quỹ mà vẫn đảm bảo sự thống nhất quản lý của cơ quan BHXH
Việt Nam.
3.2. Hoàn thiện hệ thống pháp luật về bảo hiểm xã hội.
Xuất phát từ phương hướng nhiệm vụ trong thời gian tới, vấn
đề hoàn thành hệ thống pháp luật về BHXH là rất cần thiết tuy
nhiên cần thực hiện từng bước cụ thể:
- Để có thể có được một hệ thống pháp luật về BHXH đầy đủ
và đồng bộ thì trước hết là phải sắp xếp, rà soát lại toàn bộ các
văn bản pháp quy về hoạt động BHXH trước đây và hiện hành với
7
7
mục đích loại bỏ hoặc điều chỉnh bổ sung cho phù hợp với nhu
cầu quản lý trong điều kiện nền kinh tế thị trường.
- Nâng cao khả năng thực thi của các văn bản pháp lý trong
lĩnh vực BHXH. Muốn thực hiện được những điều này, ngoài sự
đóng góp xây dựng và hoàn thiện của các chuyên gia, cán bộ có
kinh nghiệm trong và ngoài ngành thì việc học tập kinh nghiệm
xây dựng khung pháp lý trong các văn bản quy định về BHXH của
các nước khác cũng là việc nên làm.
- Các cơ quan quản lý Nhà nước trong lĩnh vực BHXH cần
khẩn trương soạn thảo Luật BHXH để có thể tình quốc hội trong
thời gian sớm nhất và đưa luật vào áp dụng điều chỉnh, hướng các
hoạt động BHXH đi theo đúng đường lối chính sách của Đảng và
Nhà nước.
3.3. Công tác thông tin tuyên truyền về BHXH.
Việc tuyên truyền, giải thích nhằm nâng cao nhận thức về
BHXH của người lao động và chủ sử dụng lao động có ý nghĩa hết
sức quan trọng và cấp bách trong giai đoạn chuyển đổi cơ chế
thực hiện chế độ, chính sách BHXH hiện nay. Đây không chỉ là