Chương 6
Quản lí qui hoạch và xây dựng Đô thị
6.1. Khái niệm cơ bản
6.1.1. Quản lí đô thị
1. Quản lí đô thị là một khoa học tổng hợp được xây dựng trên cơ sở của nhiều khoa học
chuyên ngành, bao gồm hệ thống các chính sách, cơ chế, biện pháp và phương tiện được chính
quyền nhà nước các cấp sử dụng để tạo điều kiện và kiểm soát quá trình tăng trưởng phát triển đô
thị, nhằm thực hiện một cách có hiệu quả các mục tiêu dự kiến.
Quản lí đô thị bao gồm nhiều lĩnh vực, nhưng chủ yếu là sản phẩm kinh doanh; quy hoạch
kiến trúc đô thị; sử dụng đất đai; đầu tư và phát triển nhà và cơ sở hạ tầng công cộng; tài chính,
hành chính, môi trường đô thị an ninh, trật tự xã hội…..
2. Mục tiêu và nhiệm vụ chủ yếu của công tác quản lí đô thị là
a/ Xây dựng môi trường vật thể đô thị, gồm cơ sở hạ tầng, kiến trúc thượng tầng, cảnh quan
đô thị theo quy hoạch, kế hoạch và pháp luật;
b/ Cung cấp cơ sở hạ tầng công cộng thiết yếu phục vụ cho các yêu cầu tăng trưởng kinh tế,
đời sống xã hội và cân bằng sinh thái đô thị;
c/ Bảo đảm cho các thị trường đô thị (nhà, đất, vốn, lao động…) hoạt động hữu hiệu;
d/ Bảo vệ môi trường đô thị , an ninh, trật tự xã hội.
3. Trong quản lí đô thị, chính quyền các cấp tuỳ theo quyền hạn, chức năng và nhiệm vụ
được giao thường áp dụng các phương tiện như
Cung cấp và duy trì cơ sở hạ tầng phục vụ lợi ích cộng đồng; ngăn cấm và xử phạt các hành
vi hoặc nguy cơ làm mất cân bằng giữa khả năng cung - cầu và tăng trưởng đô thị; khuyến khích
các hoạt động mang lại lợi ích cho cộng đồng và tạo ra sự tăng trưởng đô thị; thông tin nắm vững
tình hình phát triển đô thị để đề ra những quyết định đúng đắn trong quản lí và phát triển đô thị.
4. Ngoài ra, để tạo ra nguồn lực phát triển đô thị, chính quyền Nhà nước còn áp dụng đồng
bộ những biện pháp như
Xã hội hoá việc cung cấp phục vụ lợi ích công cộng, phân phối lưu thông; trả tiền khi sử
dụng các dịch vụ hạ tầng công cộng, đất đai, nhà xưởng…, huy động các nguồn vốn thực hiện
các dự án BOT, BR …vv , tạo điều kiện để mọi thành phần kinh tế tham gia vào các chương trình
phát triển đô thị.
6.1.2. Quản lí Nhà nước về quy hoạch xây dựng đô thị

đất đai 1993 đã khẳng định các quyền lợi và nghĩa vụ của các tổ chức, đơn vị và cá nhân được
Nhà nước giao đất, cho thuê đất, đồng thời khẳng định đất có giá, đó là vấn đề mà quá trình quản
lí Nhà nước về đất đai trước đây không được làm rõ, nên đã để lại khá nhiều tồn tại cho công tác
quy hoạch và quản lí xây dựng đô thị.
Để tiếp tục đổi mới công tác quy hoạch và tăng cường quản lí xây dựng đô thị, nhằm thiết
lập lại trật tự kỉ cương trong xây dựng và phát triển đô thị, trước hết các cơ quan quản lí quy
hoạch đô thị cần phối hợp với ngành địa chính và tài chính giải quyết các vấn đề tồn tại lịch sử về
đất đô thị như: ưu tiên xây dựng hệ thống đăng kí, cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất trong
các đô thị và cả nước theo các Nghị định 88/CP, 66/CP, 61/CP của Chính phủ; tiếp tục hoàn
chỉnh cơ chế sử dụng đất đô thị phải trả tiền; điều tiết giá đất và tăng cường trang bị cơ sở hạ tầng
phát triển đất đô thị; hoàn chỉnh chính sách, cơ chế đền bù và giải phóng mặt bằng bao gồm: Xác
định giá đền bù thoả đáng, bao gồm giá đền bù các thiệt hại về tài sản gắn với đất, giá trị quyền
sử dụng đất, chi phí tái định cư cho người dân có đất bị thu hồi, các biện pháp đền bù phải đảm
bảo cho người dân có đất bị thu hồi vẫn duy trì được cuộc sống; từng bước tạo lập các yếu tố thị
trường, phát triển ngành kinh doanh bất động sản có sự quản lí chặt chẽ của Nhà nước.
2. Tiếp tục đổi mới nội dung và phương pháp, nâng cao chất lượng các đồ án quy hoạch đô
thị, bảo đảm cung cấp đủ các quy hoạch chi tiết và quy hoạch xây dựng chuyên ngành phục vụ
82
cho công tác quản lí xây dựng đô thị. Đến nay các đô thị loại I, II, III và IV đã có quy hoạch
chung được duyệt. Tuy nhiên, đối với các khu vực cải tạo hoặc xây dựng mới tại các đô thị, việc
triển khai các quy hoạch chi tiết và quy hoạch chuyên ngành còn quá chậm so với yêu cầu đầu tư
phát triển trước mắt và tương lai.
Để khắc phục tình trạng trước mắt cần tập trung giải quyết vốn phục vụ công tác khảo sát,
thiết kế quy hoạch không nên chỉ trong chờ vào sự hỗ trợ của ngân sách Nhà nước. Thực tế đã chỉ
ra việc huy động thêm vốn từ quỹ đất, phí, lệ phí hoặc tính vào giá thành đầu tư xây dựng cơ sở
hạ tầng khu đất để lập quy hoạch chi tiết tỉ lệ 1/500, khi khu đất đã giao cho chủ đầu tư là cần
thiết.
Ngoài ra, các địa phương cần tập trung làm trước quy hoạch chi tiết sử dụng đất đai phủ kín
toàn bộ đô thị tỉ lệ 1/2000 – 1/5000, trên cơ sở đó lựa chọn các khu đất có yêu cầu cải tạo và xây
dựng tập trung, cấp bách làm trước, đồng thời xem xét cấp giấy phép hành nghề cho một số tổ

e/ Cải tiến các thủ tục hành chính và có hướng dẫn thực hiện, nhất là thủ tục cấp đất, cấp
chứng chỉ quy hoạch và cấp giấy phép xây dựng.
g/ Tăng cường công tác kiểm tra, thanh tra và xử lí vi phạm.
h/ Xây dựng hệ thống thông tin cập nhật về quản lí và phát triển đô thị, kịp thời điều chỉnh
định hướng và các biện pháp cải tạo, xây dựng đô thị.
3. Tổ chức thực hiện triệt để Nghị quyết Hội nghị lần thứ 8 của Ban chấp hành Trung ương
Đảng – Nâng cao năng lực của bộ máy quản lí xây dựng đô thị, trong đó tập trung
a/ Thực hiện triệt để cải cách thủ tục hành chính theo Nghị định 38/CP ngày 4/5/1994 của
Chính Phủ, đặc biệt trong lĩnh vực cấp đất, cấp giấy phép xây dựng;
b/ Nghiên cứu và đưa vào sử dụng các chính sách và biện pháp tạo điều kiện để chấn chỉnh
và lập lại trật tự kỉ cương xã hội, trọng tâm là trong lĩnh vực quản lí đô thị và trật tự, an toàn giao
thông, nhất là ở các thành phố lớn.
c/ Giải quyết nhanh chóng, đúng pháp luật các khiếu kiện của dân, trong đó phải tập trung
vào việc giải quyết vấn đề nhà ở, đất đai còn tồn đọng từ trước tới nay trong đô thị.
d/ Tổ chức phổ biến công bố các quy hoạch và văn bản pháp luật về quản lí đô thị cho dân
biết góp ý và thực hiện.
e/ Nâng cao năng lực cơ quan quản lí xây dựng đô thị, đào tạo bồi dưỡng đủ cán bộ cho các
địa phương để làm quy hoạch; thực hiện quản lí xây dựng theo quy hoạch và làm trong sạch bộ
máy hành chính Nhà Nước.
4. Nghiên cứu xây dựng mô hình phát triển cho đô thị tương lai
Nghiên cứu hình thành và có chương trình cụ thể để thực hiện chiến lược phát triển hệ
thống đô thị quốc gia là nhiệm vụ trọng tâm trong thời gian tới để chuẩn bị đầy đủ các điều kiện
cần thiết cho việc phát triển các đô thị của thế kỷ XXI.
Chiến lược phát triển hệ thống đô thị quốc gia xác định phương hướng phát triển các vùng
đô thị, các quần cư đô thị, đô thị là văn kiện chỉ đạo các ngành, các cấp chính quyền trong việc
lập quy hoạch, soạn thảo các chương trình đầu tư và hoạch định các chính sách phát triển đô thị.
Chiến lược phát triển hệ thống đô thị quốc gia có nhiệm vụ đánh giá và phát hiện các vấn
đề thực trạng cũng như các nguồn lực chủ yếu phát triển các loại đô thị, dự báo các khả năng tăng
trưởng (kinh tế, xã hội, không gian), phát hiện quy luật phát triển đô thị, từ đó có định hướng
phân bố và phát triển đúng đắn các cụm đô thị và từng đô thị, đảm bảo đạt hiệu quả cao về kinh

Ưu tiên phát triển các đô thị “cửa khẩu” và các vùng kinh tế trọng điểm như thành phố Hồ
chí Minh- Sông Bé- Biên Hoà- Bà Rịa Vũng Tàu, Hà Nội- Hải Phòng- Quảng Ninh; Huế, Đà
Nẵng - Quảng Ngãi, để phát huy vai trò trung tâm kinh tế, văn hoá, KHKT, đầu mối phát triển
kinh tế đối ngoại, liên kết, thúc đẩy và lôi kéo các đô thị khác phát triển, đồng thời tạo ra sự phát
triển cân bằng giữa 3 miền Bắc, Trung, Nam.
Ngăn cản sự phát triển khu dân cư bám sát chạy dài theo các quốc lộ, bằng biện pháp
nghiên cứu và đưa vào sử dụng mô hình tuyến điểm phù hợp với hệ thống giao thông tốc hành
trong tương lai.
Yêu cầu phát triển mạng lưới đô thị quốc gia phải bảo đảm tính cân bằng và bền vững, vì
thế trên lãnh thổ cả nước và từng đô thị phải hình thành được bộ khung bảo vệ thiên nhiên vững
chắc, đảm bảo cân bằng sinh thái đô thị.
Tại các đô thị, cần xây dựng mô hình các đơn vị ở kiểu mới, trên cơ sở xây dựng mô hình
các đơn vị ở hoặc tiểu khu phù hợp với điều kiện thực tiễn của nước ta bảo đảm các điều kiện ở,
làm việc mua bán, học tập, vui chơi giải trí hàng ngày của người dân được thuận tiện, thích hợp
với lối sống và sinh hoạt của người Việt Nam.
Bộ mặt kiến trúc tại các đô thị phải được chăm lo, trên cơ sở bảo vệ, giữ gìn các di sản văn
hoá có giá trị của dân tộc, đồng thời làm giàu các di sản đó bằng các công trình kiến trúc mới,
hiện đại, đậm đà bản sắc dân tộc.
85