TIỂU LUẬN MÔN: VẬN TẢI VÀ BẢO HIỂM
ĐỀ TÀI: BẢO HIỂM HÀNG HOÁ CHUYÊN CHỞ BẰNG ĐƯỜNG BIỂN Ở VIỆT NAM
THỰC TRẠNG BẢO HIỂM HÀNG HẢI Ở VIỆT NAM VÀ BIỆN PHÁP
KHẮC PHỤC
1. Hiện tượng trục lợi trong bảo hiểm và biện pháp khắc phục
Hiện nay hoạt động kinh doanh bảo hiểm và tham gia bảo hiểm ngày càng
phổ biến nhưng cũng có gian lận trong lĩnh vực này, thường gọi là trục lợi bảo
hiểm
Trục lợi bảo hiểm, hiểu một cách đơn giản, là tìm cách để kiếm lợi bất
hợp pháp trong kinh doanh bảo hiểm và tham gia bảo hiểm; thường được biểu
hiện dưới một số dạng sau:
1.1. Khai tăng trị giá tổn thất
Hành vi này thường được thực hiện bằng cách lợi dụng tổn thất xảy ra để
làm hư hỏng thêm tài sản được bảo hiểm nhằm được trả tiền bồi thường cao
hơn, hoặc làm hư hỏng toàn bộ tài sản đã được bảo hiểm để được bồi thường tài
sản có trị giá lớn hơn. Một cách khác là tổn thất ít, lẽ ra không được bồi thường,
nhưng làm cho tổn thất vượt quá mức miễn thường để được bồi thường. Ví dụ:
Hợp đồng bảo hiểm hàng hóa bằng đường biển quy định: “Mức miễn thường là
0,35% trách nhiệm qua cân tại cảng”. Trên thực tế, trọng lượng hàng hóa bị
thiếu là 0,34% nên không được bồi thường. Bên mua bảo hiểm có thể trục lợi
bảo hiểm qua việc “tìm cách” nâng con số này lên trên 0,35% để được bồi
thường.
1.2.Đã xảy ra tổn thất mới đi mua bảo hiểm
Hình thức trục lợi bảo hiểm này không phải là hiếm. Đối tượng bảo hiểm
(máy móc, phương tiện vận chuyển…) đã bị tổn thất tức là sự kiện bảo hiểm đã
xảy ra, bên mua bảo hiểm mới đi giao kết hợp đồng bảo hiểm để được bồi
thường hoặc được trả tiền bảo hiểm. Ví dụ: Tàu biển đã bị đắm, toàn bộ hàng
hóa bị tổn thất, chủ hàng mới đi mua bảo hiểm. Thực tế cho thấy, có khi người
bán bảo hiểm không biết là tàu đã bị đắm, nhưng phần lớn là có sự “bắt tay…
bẩn” với nhau để ghi ngày giao kết hợp đồng bảo hiểm trước ngày xảy ra đắm
HOÀNG THỊ HỒNG HẠNH - LỚP ANH2 – CHUYÊN NGÀNH LUẬT KINH DOANH QUỐC TẾ -

(thời tiết xấu, hỏng máy, cố ý đâm va…). Tất nhiên là kẻ trục lợi nắm vững mọi
điều khoản của hợp đồng bảo hiểm để chắc chắn rủi ro không nằm trong trường
HOÀNG THỊ HỒNG HẠNH - LỚP ANH2 – CHUYÊN NGÀNH LUẬT KINH DOANH QUỐC TẾ -
KHOA QUẢN TRỊ KINH DOANH – KHOÁ 44 - TRƯỜNG ĐẠI HỌC NGOẠI THƯƠNG
2
TIỂU LUẬN MÔN: VẬN TẢI VÀ BẢO HIỂM
ĐỀ TÀI: BẢO HIỂM HÀNG HOÁ CHUYÊN CHỞ BẰNG ĐƯỜNG BIỂN Ở VIỆT NAM
hợp loại trừ trách nhiệm bảo hiểm theo thỏa thuận trong hợp đồng để không bị
từ chối bồi thường. Kiểu trục lợi này “rất nguy hiểm”, với hậu quả nghiêm trọng
về mặt tài chính cho doanh nghiệp bảo hiểm khi có thông đồng giữa bên mua
bảo hiểm và những “con sâu” trong doanh nghiệp bảo hiểm để nâng giá trị tài
sản được bảo hiểm trước khi tham gia bảo hiểm. Chẳng hạn như, một tàu biển trị
giá 30 triệu đô-la, được “bắt tay” nâng lên 32 triệu đô-la; sau đó tàu bị đắm rất
“hợp lý” và “ngẫu nhiên”, số tiền bảo hiểm phải trả là 32 triệu đô-la (gian lận 2
triệu đô-la!). Một cách làm khác là thay thế những thiết bị đắt tiền của tài sản
được bảo hiểm bằng những đồ “rởm” sau đó hủy hoại tài sản đó. Dĩ nhiên là số
tiền bồi thường sẽ được tính cho đồ “xịn” như khi tham gia bảo hiểm. Cách trục
lợi này thường xảy ra với các tài sản có giá trị cao, có lắp đặt thiết bị đắt tiền
như tàu thủy, xe chuyên dụng…
1.5.Khai ngày xảy ra sự kiện bảo hiểm trước thời hạn hợp đồng
Hợp đồng bảo hiểm phải có thời hạn bảo hiểm, tức là nếu trong khoảng
thời gian đó có sự kiện bảo hiểm xảy ra thì doanh nghiệp bảo hiểm phải trả tiền
bảo hiểm cho người thụ hưởng hoặc bồi thường cho người được bảo hiểm. Ví
dụ: Một “Giấy chứng nhận bảo hiểm môtô-xe máy” có ghi thời hạn bảo hiểm:
24 tháng, từ 8 giờ 50 phút ngày 28-9-2005 đến 8 giờ 50 phút ngày 28-9-2007.
Nếu tai nạn cho người đi xe máy xảy ra ngày 29-9-2007 thì kẻ trục lợi bảo hiểm
sẽ “đạo diễn” sao cho tai nạn xảy ra trước 8 giờ 50 phút ngày 28-9-2007.
1.6.Lập hồ sơ giả
Cách trục lợi này thường phải có “tay trong” ở các doanh nghiệp bảo
hiểm và “bắt tay” với đường dây sửa chữa đối tượng bảo hiểm là tài sản như

triển ngày càng cao, các hình thức hợp tác kinh tế, phương thức chuyển giao
ngày càng đa dạng phong phú, luật pháp quốc tế về hàng hải, thương mại và bảo
hiểm có những thay đổi, thì việc sửa đổi Bộ luật Hàng hải Việt Nam là mang
tính tất yếu.
Có thể nói dự thảo Bộ luật Hàng hải Việt Nam (sửa đổi) là một cố gắng
rất lớn của Ban biên tập, tuy nhiên vẫn xin có một ý kiến tập chung về lĩnh vực
bảo hiểm hàng hải, nhằm hoàn thiện hơn những ý tưởng của các tác giả khi biên
soạn công trình này.
HOÀNG THỊ HỒNG HẠNH - LỚP ANH2 – CHUYÊN NGÀNH LUẬT KINH DOANH QUỐC TẾ -
KHOA QUẢN TRỊ KINH DOANH – KHOÁ 44 - TRƯỜNG ĐẠI HỌC NGOẠI THƯƠNG
4
TIỂU LUẬN MÔN: VẬN TẢI VÀ BẢO HIỂM
ĐỀ TÀI: BẢO HIỂM HÀNG HOÁ CHUYÊN CHỞ BẰNG ĐƯỜNG BIỂN Ở VIỆT NAM
Hiện nay hoạt động kinh doanh vận tải biển đều do các công ty vận tải
biển đảm nhận, và cũng chính vì vậy thuyền viên Việt Nam là những người lao
động trong các công ty đều được bảo vệ bởi pháp luật về lao động. Theo quy
định của pháp luật, họ phải được bảo hiểm xã hội và nếu có nhu cầu thì có thể tự
mình tham gia bảo hiểm tai nạn hoặc một hình thức bảo hiểm thân thể do các
công ty bảo hiểm tiến hành. Các công ty vận tải biển cũng có thể trích quỹ phúc
lợi để mua bảo hiểm thân thể cho thuỷ thủ thuyền viên, giúp người lao động an
tâm công tác. Loại hình bảo hiểm thân thể có phạm vi bảo hiểm khá rộng, không
chỉ trong thời gian thuỷ thủ làm việc trên tàu, mà cả khi trên bờ hoặc ở nhà nếu
không may tai nạn xảy ra vẫn được các công ty bảo hiểm bồi thường. Việc dự
thảo quy định một cách lưỡng tính như Khoản 1, Điều 50 rất khó hiểu: bảo hiểm
xã hội hay bảo hiểm thân thể, ai phải mua bảo hiểm và sao lại chỉ trong thời gian
làm việc trên tàu. Cũng ở Khoản 2 của Điều này, việc dự thảo “Chủ tàu hoặc
người sử dụng thuyền viên phải mua bảo hiểm trách nhiệm cho thuyền viên...”
là chưa chính xác. Để đảm bảo trách nhiệm bồi thường của người sử dụng lao
động trong trường hợp người lao động bị tai nạn, thương tật, ốm đau..., theo quy
định của Bộ luật Lao động thì “chủ tàu, người sử dụng thuỷ thủ, thuyền viên

kiện bảo hiểm xảy ra” như quy định của Bộ luật Dân sự (Điều 575 Bộ luật dân
sự) để thay cho “do hiểm hoạ hàng hải” là thích hợp nhất mà không cần thiết
phải định nghĩa “hiểm hoạ hàng hải”.
Về khoản 2, Điều 207 của Dự thảo cũng cần phải bàn bởi dự thảo vừa
thiếu lại vừa thừa. Thực tiễn nhu cầu vận tải quốc tế đã hình thành phương thức
vận tải đa phương thức. Một hành trình vận chuyển không chỉ gồm vận tải
đường biển, đường thuỷ nội địa, trên bộ mà còn cả hàng không... Điều này đồng
nghĩa với việc “hành trình đường biển”, trong một số trường hợp nhất định có
thể bảo hiểm bao gồm cả quãng đường thuỷ nội địa, đường bộ, đường không với
điều kiện đó chính là sự tiếp nối mang tính liên tục của hành trình”.
Về Điều 209, Dự thảo quy định “người có quyền lợi trong một hành trình
đường biển khi họ có bằng chứng pháp lý chứng tỏ bản thân họ có quan hệ đến
hành trình này hoặc bất kỳ đối tượng có thể bảo hiểm nào gặp rủi ro mà hậu quả
mà người đó thu được lợi nhuận khi đối tượng đó đến bến an toàn hoặc không
thu được lợi nhuận khi đối tượng được bảo hiểm bị tổn thất...” Định nghĩa này
chỉ đúng khi đối tượng được bảo hiểm là hàng hoá, tàu biển, nhưng không đúng
HOÀNG THỊ HỒNG HẠNH - LỚP ANH2 – CHUYÊN NGÀNH LUẬT KINH DOANH QUỐC TẾ -
KHOA QUẢN TRỊ KINH DOANH – KHOÁ 44 - TRƯỜNG ĐẠI HỌC NGOẠI THƯƠNG
6
TIỂU LUẬN MÔN: VẬN TẢI VÀ BẢO HIỂM
ĐỀ TÀI: BẢO HIỂM HÀNG HOÁ CHUYÊN CHỞ BẰNG ĐƯỜNG BIỂN Ở VIỆT NAM
trong trường hợp bảo hiểm trách nhiệm dân sự chủ tàu, bởi không ai có lợi
nhuận khi bảo hiểm tai nạn thân thể, do vậy cũng cần phải gọt giũa.
Điều 210, để đảm bảo khả năng thanh toán của mình, các công ty bảo
hiểm sau khi nhận bảo hiểm các tài sản, trách nhiệm có giá trị lớn thường phân
tán rủi ro bằng cách tái bảo hiểm cho các công ty bảo hiểm, tái bảo hiểm khác
thuật ngữ thông dụng là tái bảo hiểm rủi ro chứ không dùng tái bảo hiểm đối
tượng bảo hiểm. Thông thường, luật pháp các nước đều có những quy định
nghiêm cấm người bảo hiểm viện cớ đã tái bảo hiểm để từ chối hay chậm trễ
trong việc giải quyết bồi thường cho người được bảo hiểm và người được bảo

hợp đồng song vụ, khi rủi ro gia tăng người được bảo hiểm phaỉ nộp thêm phí,
vậy nếu rủi ro giảm đi, ví dụ con tàu được trang bị tối tân hơn, thì có được giảm
phí không? Pháp luật rất nhiều nước quan trọng việc bảo vệ quyền lợi cho người
được bảo hiểm trong các trường hợp như thế này.
Trong hoạt động hàng hải, thương mại và bảo hiểm, đôi khi chỉ vài từ,
một vài quy định khó hiểu hoặc không phù hợp là dẫn đến tranh chấp, có thể là
tiền tỷ – việc làm rõ ràng và cụ thể các quy định pháp luật là hết sức cần thiết và
không thể không làm.
IV. Tìm hiểu một số công ty bảo hiểm hàng hoá ở Việt Nam
1. Công ty bảo hiểm Việt Nam (Bảo Việt)
1.1.Giới thiệu về Công ty Bảo hiểm Bảo Việt
Thành lập ngày 15/1/1965, đến nay Bảo Việt đã trở thành Tập đoàn Tài
chính - Bảo hiểm hàng đầu Việt Nam. Không chỉ có mạng lưới rộng khắp 64
tỉnh thành, Bảo Việt còn được biết đến là thương hiệu mạnh, uy tín số 1 trong
lĩnh vực bảo hiểm. Với khả năng tài chính mạnh, sự thông hiểu thị trường trong
nước, Bảo Việt là doanh nghiệp duy nhất tại Việt Nam kinh doanh cả 2 loại hình
bảo hiểm nhân thọ và phi nhân thọ. Bảo Việt đã được công nhận là một trong số
25 doanh nghiệp lớn nhất của Việt Nam; là doanh nghiệp bảo hiểm lâu đời, được
tin cậy đối với đông đảo các tầng lớp dân cư, cá nhân, tổ chức, doanh nghiệp.
Ngày 31/5/2007 đánh dấu một sự kiện, một mốc lịch sử quan trọng của
Bảo Việt, đó là việc Bảo Việt bán cổ phần lần đầu ra công chúng chính thức trở
thành công ty cổ phần kinh doanh đa ngành, đa lĩnh vực. Ngày 15/10/2007, Tập
đoàn Bảo Việt đã hoàn thành Đăng ký kinh doanh công ty cổ phần có sự tham
HOÀNG THỊ HỒNG HẠNH - LỚP ANH2 – CHUYÊN NGÀNH LUẬT KINH DOANH QUỐC TẾ -
KHOA QUẢN TRỊ KINH DOANH – KHOÁ 44 - TRƯỜNG ĐẠI HỌC NGOẠI THƯƠNG
8
TIỂU LUẬN MÔN: VẬN TẢI VÀ BẢO HIỂM
ĐỀ TÀI: BẢO HIỂM HÀNG HOÁ CHUYÊN CHỞ BẰNG ĐƯỜNG BIỂN Ở VIỆT NAM
gia của đối tác chiến lược là các tập đoàn kinh tế hàng đầu trong nước
(Vinashin) và nước ngoài (HSBC Insurance (Asia - Pacific) Holdings Limited);

ĐỀ TÀI: BẢO HIỂM HÀNG HOÁ CHUYÊN CHỞ BẰNG ĐƯỜNG BIỂN Ở VIỆT NAM
- Công ty Quản lý Quỹ Bảo Việt (BVF) do Tập đoàn Bảo Việt đầu tư
100% vốn điều lệ;
- Công ty Cổ phần Chứng khoán Bảo Việt (BVSC) do Tập đoàn Bảo Việt
đầu tư 60% vốn điều lệ;
- Công ty Liên doanh Bảo hiểm Quốc tế Việt Nam (VIA) do Tập đoàn
Bảo Việt đầu tư 51% vốn điều lệ;
- Ngân hàng Thương mại cổ phần Bảo Việt (BAOVIETBank) do Tập
đoàn Bảo Việt đầu tư 40% vốn điều lệ (đã được Ngân hàng Nhà nước Việt Nam
cấp giấy phép nguyên tắc thành lập, dự kiến quý II/2008 sẽ chính thức đi vào
hoạt động).
- Bảo Việt Bất động sản (sẽ thành lập);
- Bảo Việt Y tế (sẽ thành lập);
- Công ty Cho thuê Tài chính Bảo Việt (sẽ thành lập);
- Trung tâm Đào tạo Bảo Việt - đơn vị sự nghiệp trực thuộc Tập đoàn Bảo
Việt;
- Các công ty liên kết do Tập đoàn Bảo Việt đầu tư vốn.
Lĩnh vực hoạt động:
Với tiềm lực tài chính hùng mạnh (vốn điều lệ hiện lên tới 5.730 tỷ đồng),
Tập đoàn Bảo Việt đã, đang và sẽ không ngừng mở rộng các loại hình kinh
doanh dịch vụ:
- Bảo hiểm nhân thọ (với hơn 40sản phẩm)
- Bảo hiểm phi nhân thọ (với hơn 80sản phẩm)
- Tái bảo hiểm nhân thọ và phi nhân thọ
- Đầu tư tài chính
- Quản lý quỹ đầu tư
- Chứng khoán
- Ngân hàng
- Kinh doanh bất động sản
- Các lĩnh vực kinh doanh khác theo quy định của pháp luật

tàu với tư cách là chủ tàu.
Các điều khoản bảo hiểm chính thuộc hợp đồng này tuân theo các điều
kiện, điều khỏan và loại trừ theo quy định tại điều khỏan bảo hiểm rủi ro của
người đóng tàu; những rủi ro gây tổn thất, thiệt hại cho đối tượng được bảo hiểm
HOÀNG THỊ HỒNG HẠNH - LỚP ANH2 – CHUYÊN NGÀNH LUẬT KINH DOANH QUỐC TẾ -
KHOA QUẢN TRỊ KINH DOANH – KHOÁ 44 - TRƯỜNG ĐẠI HỌC NGOẠI THƯƠNG
11