THỰC TRẠNG TÌNH HÌNH TÀI CHÍNH TẠI HTX TM DV
TOÀN TÂM TRONG GIAI ĐOẠN 2006-2007 & QUÝ I/2008:
2.1 Mô hình DN HTX và hoạt động của các DN HTX trên địa bàn
TP.HCM:
2.1.1 Một số nét chính về mô hình HTX và chủ trương xây dựng, phát triển mô
hình HTX:
Dư luận đây đó còn mặc cảm về mô hình HTX cuối thời kỳ bao cấp; Luật
HTX năm 2003 và các chính sách phát triển HTX đã từng bước đi vào cuộc sống,
những HTX, tổ hợp tác hiện nay là minh chứng cho mô hình HTX kiểu mới trong
nền kinh tế thị trường theo định hướng XHCN
[12]
.
Tiếp tục đổi mới, phát triển kinh tế tập thể theo Nghị quyết số 13/NQ-TW
Hội nghị Ban Chấp hành Đảng lần thứ 5 (khóa IX), Nghị quyết Đại hội Đảng toàn
quốc lần thứ IX và Luật HTX năm 2003, trong những năm gần đây, khu vực kinh tế
tập thể mà nồng cốt là các HTX đã có những chuyển biến sâu rộng và quan trọng
góp phần tăng trưởng, xóa đói giảm nghèo, phát triển bền vững
[12]
.
Điểm khác biệt quan trọng của mô hình HTX kiểu mới (theo Luật HTX năm
2003) là xã viên, người lao động trong HTX, Liên Hiệp HTX, tổ hợp tác là những
người có quyền sở hữu về tư liệu sản xuất tự nguyện góp vốn, góp sức lao động, trí
tuệ, kinh nghiệm kinh doanh tham gia vào HTX. Kinh tế tập thể không đối lập với
kinh tế tư nhân mà là sự liên kết các hình thức sở hữu, các quyền sử dụng đất đai,
tài sản, vốn, sức lao động với hình thức tổ chức thích hợp, sản xuất tập trung. Xã
viên HTX mở rộng, bao gồm cá nhân, hộ gia đình, doanh nghiệp, các pháp nhân
(trừ quỹ từ thiện). HTX được thành lập Cty TNHH một thành viên theo Luật DN
năm 2005, HTX làm thành viên của Liên hiệp HTX, thành viên của Liên minh HTX
cấp tỉnh và cấp quốc gia. HTX là tổ chức kinh tế hướng theo lợi nhuận khi tham gia
thị trường, là tổ chức phi lợi nhuận khi hỗ trợ xã viên vì lợi ích của xã viên, do vậy
HTX hội đủ giá trị kinh tế- xã hội và nhân văn phù hợp với tiến trình phát triển công

có 40% HTX nông nghiệp tổ chức được từ 6 khâu dịch vụ trở lên, nhiều sản phẩm
dịch vụ giảm giá so với thị trường từ 7-15% do áp dụng các hình thức cho vay, trả
chậm hoặc miễn phí bảo vệ thực vật, cây con giống, hỗ trợ ứng dụng tiến bộ kỹ
thuật, điển hình của mô hình này là các HTX nông nghiệp Hữu Đức (Ninh Thuận),
HTX Thanh Hội (Hà Tĩnh), HTX rau sạch Tân Phú Trung (TP.HCM)…, trong công
nghiệp có các HTX: Ba Nhất (TP.HCM), Quang Minh (Tiền Giang), Kim Chi (An
Giang),…
[12]
 Thứ hai là HTX sản xuất tập trung, xã viên góp vốn, đất đai, phương
tiện,… hình thành tài sản tập thể để thế chấp vay vốn ngân hàng, vay nội bộ, tổ
chức sản xuất tập trung như các DN khác, xã viên được hưởng tiền công, tiền
lương, lãi vốn góp, điển hình là HTX công nghiệp (nhựa) Song Long (Hà Nội),
HTX vận tải Rạch Gầm (Tiền Giang), Liên hiệp HTX xe buýt TP.HCM thu hút hầu
hết các HTX vận tải hành khách của thành phố với trên 450 đầu xe, Liên hiệp đứng
ra vay trên 200 tỷ đồng để đổi mới đoàn xe, triển khai nhiều hoạt động hỗ trợ thiết
thực các HTX thành viên như đào tạo nhân viên lái xe, xử lý bù giá, bảo hiểm, cung
ứng xăng dầu,… Khối HTX vận tải hiện nay chiếm trên 50% sản lượng vận tải cả
nước. Mô hình tập trung đã huy động được nguồn vốn lớn, sau đó giao lại phương
tiện cho xã viên quản lý, sử dụng, giao tài sản cho nhóm xã viên góp vốn hình thành
tài sản đó để nhóm tổ chức sản xuất kinh doanh, do vậy mà nguồn vốn được bảo
toàn, hiệu quả sản xuất kinh doanh tăng. Tuy nhiên, phương thức tổ chức sản xuất
tập trung đòi hỏi Ban quản trị phải nâng cao trình độ quản lý, Ông Trần Đỗ Liêm
chủ nhiệm HTX vận tải Rạch Gầm khẳng định: “nếu ngại nó thì không thể làm
được”
[12]
.
 Thứ ba, là mô hình hỗn hợp giữa dịch vụ hỗ trợ xã viên và sản xuất tập
trung. Điển hình là các HTX: Phù Nham (Yên Bái), Bình Tây (Tiền Giang), Liên
hiệp HTX Thương mại TP.HCM (Saigon Co.op) với 9 công ty trách nhiệm hữu hạn
một thành viên, hình thành hệ thống siêu thị Co.opMart vươn ra các tỉnh, là một

để tạo chỗ đứng lâu dài. Các HTX cần chủ động nhìn nhận, phân tích, tiếp cận các
đối tác thương mại và đầu tư theo hướng vừa liên kết vừa cạnh tranh. Khi gia nhập
WTO, để sản phẩm của các HTX Việt Nam vững vàng trên thị trường trong nước và
quốc tế, các chuyên gia kinh tế khuyên rằng vấn đề xây dựng thương hiệu có vai trò
đặc biệt. WTO tác động mạnh đến phân công lao động một cách chi tiết, do vậy các
HTX và xã viên sẽ phát huy sở trường khi tham gia phân công lao động quốc tế. Để
các HTX Việt Nam phát triển vững chắc trong tiến trình hội nhập, rất cần những cú
hích cần thiết từ Chính phủ và Liên minh HTX Việt Nam. Các HTX và Liên hiệp
HTX cần tranh thủ các chính sách khuyến khích hỗ trợ HTX. Nghị quyết Đại hội
Đảng toàn quốc lần thứ X cũng vạch ra những chính sách quan trọng để phát triển
kinh tế tập thể. Đây cũng là động lực quan trọng giúp các HTX Việt Nam đổi mới,
phát triển và hội nhập kinh tế quốc tế.
2.1.2 Hoạt động của HTX thương mại trên địa bàn TP.HCM:
Hiện nay trên địa bàn TPHCM có khoảng 88 HTX thương mại và Liên hiệp
HTX thương mại. Với đặc thù là phần lớn HTX thương mại đều có nguồn vốn ít,
quy mô nhỏ, trình độ quản lý lạc hậu, do đó trong tiến trình hội nhập để các HTX có
thể đứng vững và phát triển buộc họ phải liên kết, hợp tác với nhau. Điển hình là
Liên hiệp HTX thương mại Thành Phố với mục đích giúp cho sự tăng trưởng của
mình được vững chắc, tháng 04/2007 Saigon Co.op thành lập công ty cổ phần đầu
tư Saigon Co.op (SCID) và đến cuối năm 2007 số vốn điều lệ 1.000 tỷ đồng, trong
đó Saigon Co.op sở hữu 63%. Đây là một bước đột phá của Saigon Co.op tạo điều
kiện tốt nhất để chuyên nghiệp hóa lĩnh vực đầu tư xây dựng và huy động các
nguồn lực trên thị trường cho việc đầu tư phát triển hệ thống bán lẻ của Thành Phố,
đồng thời vẫn bảo đảm vai trò chủ sở hữu thương hiệu Saigon Co.op và Co.opMart
của Liên Hiệp HTX Thương mại TPHCM. Thành lập liên doanh, liên kết với các
doanh nghiệp trong nước để phát triển mạnh hơn, tạo thành những tập đoàn, nhà
phân phối bán lẻ uy tín hàng đầu ở Việt Nam, Saigon Co.op cùng với 3 doanh
nghiệp là Tổng Công ty Thương mại Sài Gòn (Satra), Tổng công ty Thương mại Hà
Nội (Hapro) và Cty TNHH Phú Thái đã chính thức ký kết cho ra mắt công ty cổ
phần Đầu tư và Phát triển hệ thống phân phối Việt Nam (VDA) với vốn điều lệ là

khoảng 30% nhu cầu. Trong khi đó số lượng DNNVV ở Việt Nam chiếm tới 90%
trong tổng số gần 250.000 doanh nghiệp tư nhân, lực lượng đông đảo này đã đóng
góp 26% tổng sản phẩm quốc nội (GDP) tạo ra khoảng 49% việc làm trong khu vực
phi nông nghiệp ở nông thôn và 26% lực lượng lao động trong cả nước. Tuy nhiên,
hầu hết các DNNVV đều gặp khó khăn về nguồn vốn sản xuất- kinh doanh. Theo
ông Cao Sĩ Kiêm, Chủ tịch Hiệp hội DNNVV Việt Nam cho biết ở nhiều nước
khác, doanh nghiệp ra đời bao giờ vốn tự có cũng là chính, vay ngân hàng chỉ là bổ
sung, nên họ phát triển rất vững chắc. Còn ở Việt Nam, doanh nghiệp ra đời với vốn
điều lệ rất ít (vốn điều lệ bình quân của một DNNVV chỉ dưới 10 tỷ đồng), hoạt
động kinh doanh chủ yếu dựa vào vốn vay. Về lý thuyết, số lượng DNNVV đông
đảo với đặc thù ít vốn chính là đối tượng khách hàng đầy tiềm năng của các ngân
hàng. Bằng chứng là, ước tính có đến 80% lượng vốn cung ứng cho DNNVV là từ
kênh ngân hàng, song theo một điều tra mới đây (09/2007) của Cục phát triển doanh
nghiệp (Bộ Kế hoạch & Đầu tư), chỉ có 32,38% DNNVV có khả năng tiếp cận được
các nguồn vốn của ngân hàng, 35,24% khó tiếp cận và 32,38% không tiếp cận
được
[15]
. Rõ ràng là giữa DNNVV và các ngân hàng vẫn còn một khoảng cách mà có
lẽ không bên nào muốn. Trong thời buổi “người người, nhà nhà lập ngân hàng” như
hiện nay, khách hàng vay vốn luôn được “cưng chiều”, những điều khoản vay nói
chung đã cởi mở hơn trước rất nhiều, thì việc tồn tại một khoảng cách như thế đáng
được xem là một nghịch lý.

Nguyên nhân DNNVV khó tiếp cận được các nguồn vốn vay từ phía ngân
hàng:
 DNNVV có quy mô vừa và nhỏ không đủ tài sản để thế chấp.
 Sổ sách, báo cáo tài chính chưa rõ ràng, minh bạch- đây được xem là một
nguyên nhân tế nhị, các DNNVV thường xây dựng báo cáo tài chính mang tính chất
đối phó với cơ quan thuế, báo cáo chính thức thường thấp hơn tình trạng thực tế nên
không đảm bảo điều kiện vay vốn ngân hàng, bên cạnh đó DNNVV thường bán

khoán ra công chúng và niêm yết chứng khoán, đẩy mạnh cổ phần hoá doanh
nghiệp nhà nước để tạo sự đa dạng về hàng hóa cho TTCK và thiết lập môi trường
kinh doanh bình đẳng giữa các loại hình doanh nghiệp.
Như vậy, trong điều kiện hiện nay khả năng tiếp cận vốn tại ngân hàng của các
DNNVV mà điển hình là mô hình HTX rất khó khăn bởi vì phần lớn các HTX có
quy mô nhỏ, nguồn vốn rất hạn chế, khả năng canh tranh với các loại hình doanh
nghiệp khác chưa cao,…Do đó trong giai đoạn hội nhập để đáp ứng được nguồn
vốn kinh doanh buộc các HTX phải huy động vốn từ bên trong.
2.2 Lịch sử hình thành và phát triển của HTX TM DV Toàn Tâm:
HTX TMDV Toàn Tâm là thành viên thứ 17 của Liên hiệp HTX Thương Mại
Thành Phố (Saigon Co-op), có thể nói Saigon Co-op là tiền thân của HTX TMDV
Toàn Tâm. HTX TMDV Toàn Tâm ra đời và đưa Co.opMart Lý Thường Kiệt đi vào
hoạt động trên cơ sở chuyển giao thương hiệu Co.opMart của Saigon Co-op. Vì thế,
chúng ta sẽ tìm hiểu về lịch sử hình thành và phát triển của Saigon Co-op trước khi
tìm hiểu lịch sử hình thành và vị trí địa lý của HTX TMDV Toàn Tâm trong khu vực
Quận 10.

Lịch sử hình thành và phát triển Saigon Co.op:
Có một chuỗi siêu thị luôn luôn coi khách hàng là người bạn thân thiết nhất,
đồng thời thường nằm ở các vị trí rất thuận tiện cho người tiêu dùng chính là Liên
hiệp HTX thương mại Thành Phố Hồ Chí Minh (Saigon Co-op)- đây chính là đại
diện của chuỗi siêu thị Co.opMart, một nhà bán lẻ hàng đầu tại Việt Nam. Để biết rõ
hơn về đơn vị này chúng ta cùng xem qua sự nghiệp hình thành và phát triển của
Saigon Co.op.

Giai đoạn khởi nghiệp: 1989-1991
Sau Đại hội Đảng lần thứ VI, nền kinh tế đất nước chuyển từ cơ chế bao cấp
sang nền kinh tế thị trường theo định hướng XHCN. Mô hình kinh tế HTX kiểu cũ
thật sự khó khăn và lâm vào tình thế khủng hoảng phải giải thể hàng loạt. Lúc này
Saigon Co.op gần như làm lại từ đầu với toàn bộ vốn vỏn vẹn chỉ có 100 triệu đồng.

phần tạo ra thuận lợi mới cho phong trào HTX trên cả nước phát triển. Nhận được
tầm quan trọng của hoạt động bán lẻ theo đúng chức năng, lãnh đạo Saigon Co.op
dành thời gian nghiên cứu học tập kinh nghiệm của hệ thống siêu thị KF (Thụy
Điển), NTUC Fair Price (Singapore), Co.op (Nhật Bản) để tạo ra một hệ thống siêu
thị mang nét đặc trưng của phương thức HTX tại TP.HCM và Việt Nam.
Trải qua hơn 20 năm với nhiều thăng trầm cùng với sự đi lên của nền kinh tế,
đến nay Liên hiệp HTX Thương mại TP. Hồ Chí Minh (Saigon Co.op) đã và đang
khẳng định uy tín của mình trên thị trường cạnh tranh ngày càng khốc liệt. Tính đến
cuối quý I năm 2008, hoạt động kinh doanh bán lẻ của Saigon Co.op bao gồm 28
siêu thị mang thương hiệu Co.opMart, 61 cửa hàng Co.op thuộc các HTX thành
viên và cửa hàng Bến Thành tại TP Hồ Chí Minh đang nhận được sự ủng hộ nhiệt
tình của đông đảo tầng lớp người tiêu dùng, thu hút hàng chục vạn khách hàng đến
mua sắm (đến cuối năm 2007, Saigon Co.op có 124.581 khách hàng là thành viên)
[11]
.

Kết quả đạt được:
Quy mô và hiệu quả hoạt động của Liên hiệp HTX thương mạI Thành Phố
thể hiện qua mức tăng trưởng doanh số bình quân hơn 30%/năm (riêng năm 2007,
Saigon Co.op đạt được mức tăng trưởng cao nhất từ trước đến nay 47% với doanh
thu cả năm đạt trên 4.200 tỷ, trong đó chuổi Co.opMart đóng góp 93% với doanh
thu gần 4.000 tỷ và cũng đạt được mức tăng trưởng cao nhất kể từ khi chuỗi đi vào
hoạt động. Tổng kim ngạch xuất nhập khẩu đạt 11 triệu USD, tăng 22%). Để thành
lập và điều hành hoạt động của các Co.opMart tại các tỉnh thành, Saigon Co.op đã
thành lập 8 doanh nghiệp hoạt động dưới mô hình công ty TNHH một thành viên
cùng các doanh nghiệp tại địa phương thành lập 11 đơn vị liên doanh. Trong những
năm tới, với định hướng duy trì là một trong những đơn vị kinh doanh bán lẻ hàng
đầu Việt Nam, Saigon Co.op dự kiến phát triển mới bình quân 10 siêu thị
Co.opMart mỗi năm
[11]

với vốn điều lệ là 15 tỷ đồng. Trụ sở đặt tại 497 Hoà Hảo, Phường 7, Quận 10,
TPHCM. Co.opMart Lý Thường Kiệt được xây dựng với diện tích hơn 12.000m
2
gồm một tầng hầm và bốn tầng lầu. Ngành nghề kinh doanh bao gồm: mua bán, ký
gửi hàng hóa (gồm 5 ngành hàng là thực phẩm công nghệ; thực phẩm tươi sống-chế
biến và nấu chính; hóa mỹ phẩm, may mặc và đồ dùng- kinh doanh hơn 50.000 mặt
hàng ); bên cạnh đó đơn vị cho các Doanh nghiệp, hộ tư nhân bên ngoài thuê mặt
bằng để kinh doanh: Polo, Debon, PNJ, Vera, Triumph, Trung tâm điện máy Thiên
Hòa,…Co.opMart Lý Thường Kiệt được xem là siêu thị đẹp nhất, hiện đại nhất của
Saigon Co.op.
Là một siêu thị mới ra đời trong khu vực dân cư Quận 10, chung quanh có nhiều
siêu thị, trung tâm thương mại đã có mặt và hoạt động kinh doanh từ nhiều năm
trước như Big C Miền Đông, Trung tâm thương mại CMC, Siêu thị Saigon,
Maximart… Ngoài ra siêu thị còn nằm trong khu vực có nhiều chợ bán sĩ như Chợ
An Đông, Chợ Nguyễn Tri Phương, Chợ Lớn, Chợ Kim Biên, Chợ Thiết, Chợ Tân
Bình,…Mặt khác đây là khu vực có khá nhiều người Hoa sinh sống nên phong tục
tập quán mua sắm cũng có phần khác hơn các nơi khác. Đây chính là những thử
thách cho một đơn vị mới ra đời. Làm thế nào để thu hút được khách hàng đến tham
quan và mua sắm tại siêu thị luôn là mục tiêu ưu tiên hàng đầu của tập thể CBCNV
Co.opMart Lý Thường Kiệt
[13]
.
2.3 Tình hình tài chính của HTX TMDV Toàn Tâm trong thời gian vừa
qua:
Các giám đốc tài chính thông minh xem xét tác động tổng thể của quyết định tài
chính, quyết định đầu tư và sẽ xây dựng chiến lược tài chính thích hợp để hỗ trợ cho
kế hoạch tăng trưởng trong tương lai của công ty. Hiểu quá khứ là bước mở đầu cần
thiết để dự tính cho tương lai. Vì thế chúng ta bắt đầu bằng việc xem xét tóm tắt các
báo cáo tài chính của HTX TM DV Toàn Tâm và xem xét các số liệu tài chính để
phân tích toàn bộ thành quả và đánh giá tình hình tài chính hiện hành của đơn vị từ

1. Đầu tư vào công ty liên kết, liên doanh 50
2. Đầu tư dài hạn khác 1,000
TỔNG CỘNG TÀI SẢN 80,243 48,267
A. N PHẢI TRẢ 50,352 35,416
I.Nợ ngắn hạn 35,598 20,756
1. Phải trả cho người bán 29,118 19,922
2. Thuế và các khoản phải nộp nhà nước 3,039 210