CƠ SỞ LÍ LUẬN VỀ TỔ CHỨC CÔNG TÁC KẾ TOÁN CHI PHÍ SẢN
XUẤT VÀ TÍNH GIÁ THÀNH SẢN PHẨM XÂY LẮP
1.1.Đặc điểm hoạt động sản xuất kinh doanh xây lắp ảnh hưởng tới công
tác kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm xây lắp
Xây dựng cơ bản là một nghành sản xuất vật chất độc lập nhằm tạo ra cơ sở
vật chất cho nền kế toán quốc dân.
Công tác xây dựng cơ bản thông thường do các doanh nghiệp xây lắp nhận
thầu tiến hành. Ngành sản xuất kinh doanh xây lắp có những đặc điểm chủ yếu sau:
- Sản phẩm xây lắp là công trình, vật kiến trúc có quy mô lớn, kết cấu phức tạp,
mang tính đơn chiếc, có tính cố định về mặt không gian, nơi sản xuất cũng là nơi
tiêu thụ sản phẩm
- Các công trình được thi công theo đơn đặt hàng, với thiết kế kỹ thuật, mỹ thuật
riêng theo yêu cầu riêng của khách hàng
- Sản phẩm xây lắp mang tính cố định tại nơi sản xuất, các điều kiện sản xuất vật
liệu, lao động, xe máy thi công, phải di chuyển theo địa điểm đặt sản phẩm công
trình
- Do điều kiện xây dựng mỗi công trình có những đặc điểm khác nhau, phạm vi
hoạt động rộng lớn lại phân tán trên nhiều địa điểm máy móc, thiết bị và công
nhân thường xuyên phải di động.
- Hoạt động xây lắp tiến hành ngoài trời, chịu ảnh hưởng của điều kiện thiên
nhiên như : mưa, nắng, hạn hán, ảnh hưởng đến việc quản lý tài sản, vật tư, máy
móc thiết bị dễ bị hư hỏng và ảnh hưởng đến tiến độ thi công
Do vậy quá trình sản xuất cũng rất phức tạp, không ổn định và có tính lưu
động cao. Những đặc điểm trên đây làm cho việc quản lý quá trình xây lắp nói
chung và đặc biệt là việc tổ chức công tác kế toán chi phí sản xuất, tính giá thành
sản phẩm cũng có nét riêng biệt.
1.2. Khái niệm, phân loại chi phí sản xuất
1.2.1. Chi phí sản xuất
Trong quá trình sản xuất, để hoàn thành sản phẩm cần phải có quy trình gồm
nhiều giai đoạn, nhiều hoạt động và nhiều bộ phận tham gia vào quá trình hoàn
thành sản phẩm đó, nhất thiết doanh nghiệp phải bỏ ra những chi phí nhất định. Chi

các loại chi phí đã kể trên.
Phân loại chi phí sản xuất theo nội dung, tính chất kinh tế cho phép hiểu biết
về cơ cấu, tỷ trọng từng loại chi phí. Là cơ sở để phân tích, đánh giá tình hình thực
hiện dự toán chi phí sản xuất, làm cơ sở để dự trù, xây dựng kế hoạch cung ứng vật
tư, lao động tiền vốn...Từ đó công tác quản lý chi phí trong quá trình sản xuất được
tốt hơn.
1.2.2.2 Phân loại chi phí theo mục đích công dụng.
Theo tiêu thức này, chi phí sản xuất được chia thành các khoản mục sau:
- Chi phí nguyên vật liệu trực tiếp: Là giá trị toàn bộ các nguyên vật liệu chính,
vật liệu phụ, các cấu kiện, các bộ phận kết cấu công trình sử dụng trong quá trình
sản xuất xây lắp, chi phí cốp pha, đà giáo, công cụ dụng cụ được sử dụng nhiều lần
- Chi phí nhân công trực tiếp: Là chi phí tiền lương cơ bản, các khoản phụ cấp
lương, lương phụ có tính chất ổn định của công nhân trực tiếp sản xuất cần thiết để
hoàn thành sản phẩm xây lắp.
- Chi phí sử dụng máy thi công: Là toàn bộ các chi phí trực tiếp trong quá trình
sử dụng máy thi công để thực hiện khối lương xây lắp bằng máy theo phương thức
thi công hỗn hợp. Bao gồm: chi phí nhiên liệu, chi phí dụng cụ chi phí nhân công
( bao gồm lương chính, lương phụ, phụ cấp phải trả cho công nhân trực tiếp sử
dụng máy thi công ), chi phí khấu hao, chi phí dịch vụ mua ngoài, chi phí khác
bằng tiền. Chi phí sử dụng máy thi công không bao gồm các khoản trích BHXH,
BHYT, KPCĐ trên tiền lương của công nhân điều khiển máy thi công.
- Chi phí sản xuất chung: Là chi phí dùng vào việc quản lý và phục vụ sản xuất
chung cho bộ phận sản xuất thi công. Bao gồm:
+ Chi phí nhân viên quản lý đội, quản lý công trình: tiền lương chính, lương
phụ các khoản trích BHXH, BHYT, KPCĐ trên lương.
+ Các khoản trích BHXH, BHYT, KPCĐ trên lương của công nhân trực tiếp
xây lắp, công nhân sử dụng máy thi công.
+ Chi phí vật liệu phụ, nhiên liệu, công cụ dụng cụ dùng cho quản lý đội .
+ Chi phí về khấu hao tài sản cố định sử dụng ở đội
+ Chi phí dịch vụ mua ngoài

ỏ doanh nghiệp xây dựng cơ bản. Mặt khác, tài liệu về chi phí sản xuất và giá
thành sản phẩm còn là căn cứ quan trọng để phân tích, đánh giá tình hình thực hiện
các định mức chi phí và dự toán chi phí, tình hình sử dụng tài sản, vật tư, lao động,
tiền vốn, tình hình thực hiện kế hoạch giá thành. Kế toán chi phí sản xuất và tính
giá thành sản phẩm cần thực hiện tốt các nhiệm vụ sau:
- Xác định đối tượng kế toán tập hợp chi phí sản xuất và đối tượng tính giá
thành phù hợp với đặc thù của doanh nghiệp xây lắp và yêu cầu của công tác quản
lý
- Phản ánh, ghi chép các nghiệp vụ phát sinh chi phí và tính giá thành một cách
đầy đủ, kịp thời theo đúng nguyên tắc, chuẩn mực và phương pháp quy định
- Lựa chọn phương pháp kế toán hàng tồn kho (kê khai thường xuyên hay kiểm
kê định kỳ), từ đó vận dụng các tài khoản phù hợp
- Kiểm tra, giám sát, cung cấp thông tin chính xác, trung thực, kịp thời và đầy
đủ quá trình phát sinh chi phí sản xuất làm cơ sở để tính giá thành sản phẩm xây
lắp
- Tổ chức tập hợp, kết chuyển (hoặc phân bổ) chi phí sản xuất theo đúng đối
tượng kế toán tập hợp chi phí sản xuất
- Định kỳ (cuối tháng, cuối quý), lập báo cáo chi phí sản xuất để tiện theo dõi
và phân tích chi phí sản xuất và giá thành sản phẩm xây lắp
- Sau khi tổng hợp chi phí sản xuất trong kỳ, cần phải tiến hành kiểm kê, đánh
giá khối lượng sản phẩm dở dang cuối kỳ theo các phương pháp phù hợp nhằm xác
định giá thành và hạch toán giá thành sản phẩm xây lắp hoàn thành
1.3. Lí luận chung về giá thành
1.3.1. Giá thành sản phẩm xây lắp
Giá thành sản phẩm xây lắp là toàn bộ chi phí tính cho từng công trình, hạng
mục công trình hay khối lượng xây lắp hoàn thành đến giai đoạn quy ước hoàn
thành, nghiệm thu, bàn giao và được chấp nhận thanh toán.
Giá thành xây lắp là một chỉ tiêu chất lượng quan trọng đối với doanh
nghiệp xây lắp cũng như đối với doanh nghiệp khác. Nó là tiền đề tăng sức cạnh
tranh của doanh nghiệp trên thị trường, đồng thời nó cũng ảnh hưởng tới lợi nhuận.

Giá thành giá thành chi phí chi phí
toàn bộ sản xuất bán hàng quản lý doanh nghiệp
1.4. Phân biệt chi phí sản xuất và giá thành sản phẩm xây lắp
++=
Từ những vấn đề lí luận trên, nói đến chi phí là nói đến tất cả các chi phí mà
doanh nghiệp phải chi ra để tồn tại và tiến hành các hoạt động sản xuất, bất kể đó
là chi phí cần thiết hay không cần thiết, khách quan hay chủ quan: chi phí tiền
lương, tiền công, chi phí nguyên vật liệu, công cụ dụng cụ chi phí khấu hao tài sản
cố định, ...
Giá thành sản phẩm xây lắp là một chỉ tiêu kinh tế tổng hợp, phản ánh kết
quả sử dụng tài sản, vật tư, lao động và tiền vốn trong quá trình thi công xây lắp
Như vậy, về bản chất, chi phí sản xuất và giá thành sản phẩm xây lắp đều là
những hao phí về lao động sống, lao động vật hoá và những chi phí cần thiết khác
mà doanh nghiệp chi ra, những chi phí này đều được biểu hiện bằng tiền. Tuy
nhiên trong khi chi phí sản xuất là hao phí được xác định trong một thời kỳ gắn
liền với một khoảng thời gian nhất định thì giá thành lại gắn liền với hao phí cho
một khối lượng xây lắp hoàn thành bàn giao. Đây chính là hai mặt cuả một quá
trình hoạt động cuả doanh nghiệp.
Bên cạnh đó, chi phí sản xuất và giá thành sản phẩm xây lắp khác nhau về
mặt lượng, chi phí sản xuất liên quan đến chi phí thực tế phát sinh trong kỳ, sản
phẩm dở cuối kỳ và sản phẩm hỏng. Còn giá thành sản phẩm xây lắp không chỉ
liên quan đến chi phí sản xuất thực tế phát sinh trong kỳ, sản phẩm dở cuối kỳ mà
còn liên quan đến cả sản phẩm dở đầu kỳ. Điều này được thể hiện qua công thức
sau:
Z = D
ĐK
+ C - D
CK
Trong đó: Z: Tổng giá thành sản phẩm
D

Phương pháp hạch toán chi phí sản xuất là một phương pháp hoặc một hệ
thống các phương pháp được sử dụng để tập hợp và phân loại các chi phí sản xuất
theo yếu tố và theo khoản mục trong phạm vi giới hạn của đối tượng hạch toán chi
phí. Vì mỗi phương pháp hạch toán chi phí sản xuất chỉ thích ứng với một đối