1
SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
Một số biện pháp nhằm nâng cao chất lượng dạy học bài vẽ
tranh chân dung ở khối lớp 4

Mở đầu
1.Lý do lựa chọn đề tài
Trải qua hàng trăm thế kỷ tồn tại và phát triển từ trong hang động nguyên thuỷ
tới các xu hướng đương đại, các hoạ sĩ đã thể nghiệm rất nhiều lối vẽ với đủ chất liệu
thích hợp để làm giàu kho tàng mĩ thuật thế giới.
Sự phát triển hội hoạ không theo đường thẳng mà thông qua sự lắt léo đặc thù,
không thể đồng nhất giữa các cách nhìn khác nhau và thời đại khác nhau. Mối “bất
hoà” giữa hội hoạ “hiện thực” và hội hoạ “trừu tượng” thị giác truyền thống sửng sốt
trước hình thái sáng tạo nghệ thuật lạ mắt, kỳ quặc.
Mĩ thuật là một môn học độc lập trong chương trình học của bậc tiểu học với
mục tiêu giáo dục tiểu học là: Giáo dục tiểu học nhằm giúp học sinh hình thành
những cơ sở ban đầu cho sự phát triển đúng đắn và lâu dài về đạo đức, trí tuệ, thể
chất, thẩm mỹ và các kỹ năng cơ bản để tiếp tục học trung học cơ sở, bởi nghệ thuật
luôn mở ra con đường mới và lý thú cho nền văn minh nhân loại. Cũng như bao loại
hình nghệ thuật khác, nền nghệ thuật tạo hình không ngừng ban tặng cho các thế hệ
thưởng ngoạn, mỹ thuật nhiều mỹ cảm manh mẽ, với học sinh tiểu học khi được học
mĩ thuật sẽ có những cảm nhận riêng của mình.
Với bản thân tôi là một giáo viên trực tiếp dạy bộ môn Mĩ thuật, luôn mong
muốn nâng cao chất lượng dạy và học Mĩ thuật nói chung và chất lượng học bài vẽ

2
tranh chân dung nói riêng, nên tôi chọn đề tài: “ Một số biện pháp nhằm nâng cao
chất lượng dạy học bài vẽ tranh chân dung ở khối lớp 4 trường tiểu học Cát Linh,
Quận Đống Đa, Thành Phố Hà Nội” nhằm giúp cho các em học sinh vẽ bài tranh chân
dung được đẹp hơn và các em thêm yêu môn học.

1. Thế nào là tranh chân dung
Khái niệm tranh chân dung.
Tranh chân dung là tranh vẽ một người hoặc một mẫu người nào đó như tranh
chân dung các anh hùng dân tộc, các nhà khoa học, nhà tri thức có công với đất nước
hoặc là tranh chân dung của người thân, bạn bè, có khi là một mẫu người mình thích,
có khi là tự hoạ...
Tranh chân dung nhất thiết phải miêu tả con người có thực chứ không phải do
con người vẽ tưởng tượng hoặc bịa đặt ra. Nếu có sự tưởng tượng với ý nghĩa sáng
tạo thì tranh chân dung ấy cũng phải dựa vào con người có thực, con người mà người
vẽ đã được nhìn thấy, biết tới hoặc đã quen thân.
Thể loại tranh chân dung:
Thể loại tranh chân dung rất đa dạng có chân dung tự hoạ, chân dung nhóm
hoặc chân dung có phong cách làm nền...
Có thể chiatranh chân dung thành 3 loại:
Chân dung vẽ gương mặt con người (gồm đầu, mặt. cổ và có thêm một phần
vai) thường được đặc tả rất chi tiết, đặc biệt là đôi mắt và cái miệng. Với loại tranh
này, ngoài những yếu tố như các nét vẽ và cách cắt cúp gương mặt ( chính diện,
nghiêng hoặc quay ) đôi mắt và cái miệng có một ý nghĩa quan trọng trong việc thể
hiện thần thái hoặc mọi diễn biến cảm xúc tâm lý của nhân vật.
Chân dung nửa người ( từ đầu, mặt đến ngực hoặc đến thắt lung, thậm chí đến
đầu gối). Loại chân dung này ngoài việc diễn tả dương mặt nhân vật còn được hoạ sĩ
chú ý miêu tả trang phục của nhân vật để phô diễn vẻ đẹp của cơ thể.

5
Chân dung toàn thân: Đối với loại tranh này người vẽ rất quan tâm đến dáng
hình và các động tác của nhân vật; cử chỉ, thái độ ứng xử qua động tác và dáng điệu
còn biểu đạt cả mối tương quan, quan hệ tâm lý giữa các nhân vật trong tranh.
Đối tượng tranh chân dung
Tranh chân dung là một thể loại rất khó vẽ vì đối tượng diễn tả chính là con
người, mà con người thường rất phức tạp và tinh tế, ở mỗi thời kỳ lịch sử sẽ tạo ra

và những người giàu làm cho nhu cầu tranh chân dung ngày càng lớn. Đã xuất hiện
những hoạ sĩ chuyên vẽ chân dung như Holbein, Moroni, Drues...
Những bức chân dung nổi tiếng đã đi vào lịch sử mĩ thuật thế giới như tác
phẩm “laJoconde” của leonar de Vinci. Ca ngợi vẻ đẹp và nụ cười bí hiểm của người
thiếu phụ trong tranh, bức tranh “ Đức mẹ Maria và chủa hài đồn” của Raphaen ca
ngợi vẻ đẹp về sự thánh thiện của tình mẫu tử, còn tác phẩm “ Người đàn bà xa lạ”
của Kramska hoạ sĩ Nga miêu tả vẻ đẹp kiêu sa của người thiếu phụ Nga.

ở Hà Lan đã xuất hiện hàng loạt tên tuổi các hoạ sĩ như Rubens. Rembrandt
chân dung nổi tiếng như Reoir với “chân dung nữ diễn viên Janxamarri” hay “ Thiếu
nữ với chiếc quạt”, Van Gogh với nhiều chân dung tự hoạ’’, Cézanne với “người
thiếu nữ đội chiếc mũ len” hay “Lucie và bạn cùng hội viên”... Đặc biệt Picasso với
bức chân dung tuyệt đẹp “Gertrude Stein” Picasso vẽ rất nhiều tranh chân dung. Năm
1996, viện bảo tàng Mĩ thuật hiện đại NewYork đã mở một triển lãm mang tên
“Picasso và tranh chân dung” đó là tác phẩm chuyên vẽ về chân dung của ông trong
suốt bảy thập niên.
ở Việt Nam, trong kho tàng nghệ thuật truyền thống, số lượng tranh chân dung
hầu như rất ít, căn bản là chân dung thờ cúng. Ví dụ chân dung Nguyễn Trãi (lụa).