ON BECOMING A LEADER
Copyright 2003 by Warren Bennis Inc.
First Edition Copyright 1989 by Warren Bennis Inc.
All rights reserved.
First published in the United States by Basic Book, a member of the
Perseus Books Group.
Baãn Tiïëng Viïåt àûúåc xuêët baãn theo sûå nhûúång quyïìn cuãa Perseus
Books Inc.
4 5
HÂNH TRỊNH TRÚÃ THÂNH NHÂ LẬNH ÀẨO
LÚÂI KHEN DÂNH CHO
HÂNH TRỊNH TRÚÃ THÂNH NHÂ LẬNH ÀẨO
“Warren Bennis, nhâ thûåc hânh bêåc thêìy, nhâ nghiïn cûáu
vâ nhâ l thuët, àậ viïët mưåt cën sấch giấo khoa vúä lông
thiïët thûåc dânh cho nhâ lậnh àẩo nhûng vêỵn à àưå tinh tïë
vâ phûác tẩp cêìn thiïët. Khưng ch àïì nâo quan trổng hún,
khưng ai cố thïí cưng kđch cën sấch”.
-
TOM PETERS
“Bâi hổc tûâ cën sấch nây rêët dûát khoất vâ thuët phc.”
-
FORTUNE
“Àêy lâ cën sấch quan trổng nhêët ca Warren Bennis.”
-
PETER DRUCKER
“Mưåt cën sấch th võ... nẩm bùçng nhûäng viïn àấ qu sấng
sët.”
-
DALLAS TIMES - HERALDS
“Bennis xấc àõnh nhûäng nhên tưë then chưët àïí lậnh àẩo thânh
cưng vâ gip ta vệ ra kïë hoẩch àïí ni dûúäng nhûäng phêím

9
Lúâi giúái thiïåu cho lêìn tấi bẫn nùm 2003 ..........................................
11
Lúâi giúái thiïåu bẫn gưëc, nùm 1989 ...........................................................
33
1. Lâm ch hoân cẫnh..........................................................................
49
2. Nùỉm vûäng nhûäng àùåc àiïím cú bẫn .................................
89
3. Hiïíu rộ bẫn thên...............................................................................
109
4. Hiïíu vïì thïë giúái xung quanh ................................................
133
5. Hậy lâm theo mấch bẫo ca tiïìm thûác ......................
169
6. Kïë hoẩch hânh àưång cho bẫn thên:
dưëc toân lûåc, cưë gùỉng thûã mổi cú hưåi..........................
185
7. Vûúåt qua nghõch cẫnh ................................................................
221
8. Thu phc ngûúâi khấc...................................................................
237
9. Tưí chûác hưỵ trúå - hóåc gêy cẫn trúã ...................................
259
10. Xêy dûång tûúng lai .....................................................................
283
Tiïíu sûã ...............................................................................................................
301
HÂNH TRỊNH
TRÚÃ THÂNH NHÂ LẬNH ÀẨO

biïët nhûäng chưỵ nâo khưng côn giấ trõ nûäa. Ưng gip tưi chónh sûãa
lẩi cën sấch sao cho ph húåp vúái thúâi àẩi nhûng khưng hïì khiïën
tưi nẫn chđ. Vâ hún hïët lâ trong quấ trònh àố, ưng vûâa lâ ngûúâi
bẩn, vûâa lâ àưìng nghiïåp àng nghơa. Ưng àậ cho tưi nhûäng nhêån
àõnh sùỉc bến cng nhûäng khđch lïå àưång viïn. Ưng chó ra nhûäng
lưỵi sai nhûng vêỵn àẫm bẫo giûä àûúåc tûúãng vâ giổng vùn ca
tưi, gip kïët húåp cẫ hai ëu tưë àố vâo trong cưng viïåc vâ àẫm
bẫo tấc phêím khưng hïì phư trûúng. Nối tốm lẩi, tưi rêët vui àûúåc
lâm viïåc vúái ưng. Cëi cng, tưi xin gûãi lúâi cẫm ún àïën ngûúâi bẩn
vâ lâ cưång tấc viïn ca tưi, Patricia Ward Biederman. Pat vâ tưi
cố mưåt mưëi quan hïå trong cưng viïåc mâ đt ai cố thïí cố àûúåc. Trong
hâng nhiïìu thêåp niïn, cư êëy àậ khuën khđch cấc tûúãng ca tưi
vâ gip chng thùng hoa. Mưỵi khi chng tưi lâm viïåc cng nhau,
tưi ln ghi nhúá lâ nhûäng cưång sûå thên thiïët ca tưi lâ nhûäng ngûúâi
khiïën tưi suy nghơ, cûúâi àa vâ cẫm nhêån àûúåc tònh cẫm thêåt sûå
dânh cho nhau.
Lúâi giúái thiïåu
cho lêìn tấi bẫn
nùm 2003
Phêìn giúái thiïåu lâ bûác tranh phấc thẫo vïì thïë giúái tẩi thúâi àiïím
cën sấch àûúåc viïët. Khi tưi viïët phêìn giúái thiïåu cho êën bẫn àêìu
tiïn ca cën sấch Hânh trònh trúã thânh nhâ lậnh àẩo chó trûúác
khi nố àûúåc xët bẫn vâo nùm 1989, thïë giúái àang trong thúâi k
cố nhiïìu thay àưíi lẩ thûúâng. Mùåc d mưåt sưë ngûúâi àậ dûå àoấn lâ
Bûác tûúâng Berlin sệ sp àưí vâo thấng 11 trong sûå hoan nghïnh
àốn chúâ ca mổi ngûúâi, chđnh thûác chêëm dûát thúâi k chia cấch
àêët nûúác tûâ sau Chiïën tranh Thïë giúái thûá II, nhûng vâo àêìu nùm
àố, khi cën sấch xët hiïån trûúác cưng chng, nûúác Àûác vêỵn chûa
thưëng nhêët, Liïn bang Xư viïët vêỵn tưìn tẩi vâ mưåt ưng George Bush
giâ cẫ lẩi lïn ngưi Tưíng thưëng tẩi Hoa K. Cấch Berlin khưng xa

hïå dûúái 50 tíi tûâng chûáng kiïën. Nùm 1989, àẫng Dên Ch mong
chúâ mònh sệ lẩi bûúác vâo giânh lêëy Nhâ Trùỉng nhúâ hy vổng vâo
thưëng àưëc trễ tíi àêìy sûác ht ca vng Arkansas. Sau àố, Bill
Clinton àậ lâm tưíng thưëng trong hai nhiïåm k. Tưíng thưëng Bill
àậ bõ àûa ra tôa (d cëi cng àûúåc tun bưë trùỉng ấn) trong nhiïåm
k tưíng thưëng ca mònh vò mưëi quan hïå húá hïnh vúái thûåc têåp viïn
trễ trung trong chiïëc ấo àêìm mâu xanh ca Nhâ Trùỉng. Hiïån giúâ,
George W. Bush àang lâm ch cùn phông bêìu dc sau cåc tranh
cûã d thêët bẩi trûúác cưng chng nhûng cëi cng vêỵn thùỉng nhúâ
vâo sûå phấn quët lêìn àêìu tiïn trong lõch sûã kïët quẫ thùỉng thua
ca Tôa ấn Tưëi cao Liïn bang. Nhúâ vâo cưng nghïå vûúåt bêåc, con
ngûúâi àậ giẫi mậ àûúåc bưå gen ca chđnh mònh. Àiïìu nây gip
chng ta hiïíu rộ hún bao giúâ hïët nhûäng bđ mêåt vïì bưå nậo con
ngûúâi. Mùåc d AIDS vêỵn lâ cùn bïånh giïët chïët ngây câng nhiïìu
ngûúâi úã chêu Phi vng cêån sa mẩc Sahara hún bêët k mưåt cún
dõch nâo khấc thúâi Trung cưí vâ hiïån àang lan rưång mưåt cấch
nhanh chống àïën cấc nûúác chêu Ấ thò tẩi M, AIDS khưng côn lâ
mưåt ấn tûã hònh nûäa.
Trong chûúng múã àêìu cën sấch Hânh trònh trúã thânh nhâ
lậnh àẩo, tấc giẫ nối àïën viïåc “lâm ch hoân cẫnh” vâ thûåc tïë thò
viïåc nây ngây câng trúã nïn quan trổng cng nhû khố khùn hún
bao giúâ hïët. Nối mưåt cấch khấc, mổi thûá thay àưíi hoân toân kïí tûâ
nùm 1989. Trong cën sấch bấn chẩy nhêët nùm 1999 Chiïëc Lexus
vâ cêy Ưliu ca nhâ bấo tûâng àoẩt giẫi Pulitzer – Thomas L.
Friedman – thò “thïë giúái chó múái trôn mûúâi tíi.”
Sûå xët hiïån ca World Wide Web (www) lâ vđ d àiïín hònh nhêët
vò nố mang àïën sûå thay àưíi lúán nhêët ca thïë giúái. Vâo nùm 1989,
400 ngûúâi sûã dng Internet àêìu tiïn àậ dûå àoấn lâ Internet sệ
lâm mưåt cåc cấch mẩng trong liïn lẩc viïỵn thưng ca thïë giúái.
Nhûng hổ cng khưng thïí ngúâ lâ mûác àưå ẫnh hûúãng lan nhanh

ca ch nghơa tû bẫn. Tûâng cố thúâi tûúãng vïì mưåt Cưång àưìng
chung chêu Êu chó lâ mưåt àiïìu khưng tûúãng trïn sấch vúã thò giúâ
àêy tûúãng àố lẩi trúã thânh hiïån thûåc. Cưång àưìng àố lâ cố thûåc,
thïí hiïån úã viïåc dng mưåt àưìng tiïìn chung múái lâ euro thay thïë
cho nhûäng àưìng mark Àûác, àưìng franc Phấp. Trong sët nhiïìu
nùm qua tẩi M, Nïìn Kinh tïë Múái àậ xët hiïån, phất triïín thõnh
vûúång rưìi sau àố ài vâo giai àoẩn thoấi trâo. Trong sët thêåp niïn
90, dûúâng nhû nhûäng cư cêåu thanh niïn úã lûáa tíi 20 nâo cng
cố thïí thânh lêåp cưng ty kinh doanh trïn mẩng àiïån tûã rưìi ngưìi
chúâ giấ cưí phiïëu ca mònh tùng vn vt d hổ vêỵn chûa kõp àûa
hâng hốa ca mònh ra thõ trûúâng vâ cng chûa biïët lúâi lưỵ nhû thïë
nâo. Trong bưëi cẫnh cẫ mưåt nïìn kinh tïë chó dûåa trïn nhûäng hûáa
hển khưng thûåc tïë, sûå sp àưí ca quẫ bom thïë hïå kinh tïë dotcom
chó lâ vêën àïì thúâi gian. Nhûng d vêåy thò nhûäng hïå ly ca Nïìn
Kinh tïë Múái vêỵn côn tưìn tẩi vâ hoẩt àưång bònh thûúâng cho d
nghơa chng thïí hiïån trïn chó sưë Nasdaq mang àêìy sûå hùçn th.
Cng giưëng nhû nïìn kinh tïë ca thïë k 21, Nïìn Kinh tïë Múái sệ
àûúåc tiïëp nùng lûúång búãi ngìn vưën tri thûác. Thúâi k mâ tâi sẫn
qu giấ nhêët ca cưng ty lâ cấc tôa nhâ vâ thiïët bõ khưng côn
nûäa. Giúâ àêy chđnh tûúãng múái lâ ngìn nùng lûúång vâ sûác mẩnh
trong nïìn kinh tïë toân cêìu. Àưëi vúái ngûúâi lậnh àẩo hay nhûäng
ngûúâi lậnh àẩo ca tûúng lai thò bâi hổc rt ra tûâ thúâi k Nïìn
Kinh tïë Múái lâ quìn lûåc sệ lâ kïët quẫ tûâ tûúãng chûá khưng phẫi
tûâ võ trđ trong cấc tưí chûác. Ngay lc nây, cấc phûúng tiïån truìn
thưng àẩi chng viïët vïì hònh ẫnh nhûäng cưng nhên viïn chûác
mïåt mỗi phẫi tûâ bỗ giêëc mú àûúåc vïì hûu súám khi chûáng kiïën cẫnh
giấ trõ ca cấc qu 401(k) giẫm ài tûâng qu mưåt. Thïë nhûng úã
nûãa cëi ca nùm 2002, cấc cưng nhên viïn chûác rêët vui mûâng
vò cố viïåc vâ tòm cấch àïí duy trò cưng viïåc ca hổ. Nhûng àiïìu
nây sệ súám thay àưíi. Vâ mưåt khi àiïìu nây thay àưíi thò ngûúâi lậnh

theo thưng tin tûâ Hiïåp hưåi Lao àưång vâ Àẩi hưåi cấc tưí chûác k
nghïå Hoa K (AFL-CIO) thò t lïå nây tùng lïn gêëp 300 lêìn. Nùm
2002, túâ bấo Business Week bấo cấo mûác thu nhêåp ca nhûäng
CEO hâng àêìu ca M lâ 11 triïåu, so sấnh vúái mûác thu nhêåp trïn
àêìu ngûúâi lc àố lâ $30.000/nùm.
Àiïìu khiïën ngûúâi ta cẫm thêëy lo lùỉng nhiïìu nhêët tûâ con sưë so
sấnh kïåch cúäm nây lâ nố nhêën mẩnh khoẫng cấch ngây câng lúán
giûäa con sưë 1% dên M nhûng nùỉm giûä trïn 50% tâi sẫn so vúái
nhûäng ngûúâi côn lẩi. Trong sưë nhûäng con ngûúâi côn lẩi, cố thïí kïí
ra lâ têìng lúáp trung lûu ngây câng giẫm dêìn trong khi têìng lúáp
bêìn cng – nhûäng ngûúâi thiïëu cẫ hy vổng vâ bẫo hiïím y tïë – ngây
câng tùng. Trong sët nûãa sau ca thïë k 20, t lïå têìng lúáp trung
lûu tùng lïn lâ kïët quẫ ca mưåt cêu chuån cưí tđch vïì sûå thânh
cưng trong kinh doanh ca nhûäng ngûúâi nây. Vò vêåy, sûå biïën mêët
ca têìng lúáp vưën xët thên tûâ nhûäng con ngûúâi tin tûúãng vâo lông
trung thânh vúái tưí chûác vâ lâm viïåc hùng hấi hïët mònh àïí mang
lẩi sûå àẫm bẫo vïì kinh tïë, cng lâ mưåt cêu chuån chng ta phẫi
lûu trong thïë k múái nây. Vâ trûâ khi xu hûúáng tiïìn ngây câng
chẫy nhiïìu vâo ti ca chó mưåt sưë đt ngûúâi àẫo chiïìu côn khưng
thò àêy sệ lâ mưåt viïỵn cẫnh thûåc sûå u ấm, khùỉc nghiïåt.
Khi cấc CEO bùỉt àêìu trúã thânh nhû nhûäng ưng hoâng bâ cha,
hổ nïn cêín thêån vò gieo giố sệ gùåp bậo. Thay vò thïë, nhiïìu ngûúâi
trúã nïn quấ kiïu ngẩo. Nùm 2001 vâ 2002, hïët têåp àoân nây àïën
têåp àoân khấc nưëi ài nhau sp àưí, hêåu quẫ ca nhûäng gian
lêån kïë toấn, cho vay bêët húåp phấp vâ mua bấn nưåi giấn. Trong
cún lưëc cố cấc têåp àoân nhû Enron, WorldCom, Adelphia, Global
Crossing vâ ImClone. Nhiïìu nhâ quẫn trõ cao cêëp ca cấc têåp
àoân nây chđnh thûác bõ båc tưåi vâ bõ công tay dêỵn àưå ài. Hònh
ẫnh gêy cùm phêỵn nhêët chđnh lâ “nûä hoâng” Martha Stewart ca
ImClone khi bâ nây àưëi mùåt vúái khẫ nùng båc tưåi hònh sûå vò àậ

phẫi thưët lïn, “Tưi cẫm thêëy thêåt xêëu hưí vò mònh lâ mưåt trong
nhûäng nhâ quẫn trõ M úã thúâi àiïím nây.”
Nhûäng nhâ lậnh àẩo ngây nay phẫi gấnh chõu hêåu quẫ nhû
thïë nâo? Cố thïí tûâ tònh hònh lưån xưån àố, thò rưët cåc, nhûäng nhâ
quẫn trõ ngây nay sệ nhêån àûúåc cấc khoẫng thu nhêåp thêëp hún
thúâi trûúác, d dơ nhiïn cấc CEO vêỵn sệ kiïëm hún àûúåc rêët nhiïìu
so vúái thu nhêåp trung bònh ca mưåt cưng nhên. Nhúâ vâo nhûäng
qu nhû 401(k), giúâ àêy cưng nhên viïn chûác cng lâ nhûäng cưí
àưng ca cấc qu àố, vò vêåy, trong tûúng lai, hổ hoân toân cố
quìn u cêìu nhûäng ngûúâi àiïìu hânh cấc tưí chûác kia phẫi trung
thûåc vâ trẫ cho nhûäng nhâ quẫn trõ àố mưåt mûác lûúng thêëp hún
so vúái trûúác kia. Nhûäng nhâ quẫn trõ ca cấc tưí chûác phi lúåi nhån
cng nhû nhûäng tưí chûác khấc cố thïí sệ nhêån mûác lûúng thêëp
hún nhûng chõu sûå kiïím soất nhiïìu hún. Cố lệ nhû thïë lẩi lâ àiïìu
tưët. Tûâ trûúác giúâ khi nghiïn cûáu vïì tđnh sấng tẩo trong cưng viïåc
thò tiïìn dûúâng nhû lâ mưåt trúã ngẩi chûá khưng hïì lâ mưåt àưång lûåc.
Nhûäng nhâ quẫn l àûúåc trẫ lûúng thêëp hún cố lệ sệ têåp trung toân
têm toân lâm tưët cưng viïåc vò nhûäng phêìn thûúãng mang lẩi do
cẫm giấc hoân thânh tưët cưng viïåc lâ quan trổng hún cẫ. Lc àố cố
lệ hổ nhêån ra rùçng hònh ẫnh mưåt nhâ kinh doanh cố àẩo àûác cng
quan trổng nhû nhiïåm v phẫi lâm tùng doanh sưë vêåy.
Tưi hy vổng lâ mổi ngûúâi sệ búát phêỵn nưå, bònh tơnh lẩi àïí suy
nghơ mưåt cấch nghiïm tc àïën têån cng vïì cêu hỗi “Vai trô mc
àđch ca cấc doanh nghiïåp vâ cấc tưí chûác khấc trong thïë giúái ngây
nay lâ gò?”. Suy nghơ tưí chûác lâ mưåt cưỵ mấy tẩo ra giấ trõ cho cấc
cưí àưng ngây nay trúã nïn quấ àún giẫn vâ đt giấ trõ. Vêåy thò cố
nghơa êín d nâo khấc sấng sa hún khưng? Tưi rêët thđch khấi
niïåm tưí chûác, doanh nghiïåp lâ mưåt thûåc thïí hûäu cú, cố thïí thay
àưíi vâ tûúng tấc vúái nhûäng tấc àưång xung quanh hóåc quan niïåm
ca Charles Handy: tưí chûác nhû mưåt cưång àưìng trong xậ hưåi. Quan

ph, cấc nhốm hoẩt àưång xậ hưåi, trong trûúâng hổc, cấc nïìn vùn
hốa vâ cấc tưí chûác hoẩt àưång phi lúåi nhån. Hổ chđnh lâ nhûäng
ngûúâi mâ ngûúâi lậnh àẩo tûúng lai cêìn tòm ra vâ cưë gùỉng cẩnh
tranh vúái hổ.
Tưi xin phếp àûa ra mưåt vđ d. Gêìn àêy, tưi cố xët bẫn mưåt
cën sấch mang tïn Geeks and Geezers trong àố so sấnh vâ àưëi
chiïëu nhûäng nhâ lậnh àẩo kiïíu c vâ kiïíu múái. Trong sưë nhûäng
nhên vêåt àûúåc tưi vâ àưìng tấc giẫ cën sấch lâ Bob Thomas phỗng
vêën cố Sidney Harman, CEO ca Harman International Industries
(HII). Cấch àêy khưng lêu, khi mưỵi ngây lẩi cố mưåt v bï bưëi liïn
quan àïën vêën àïì gian lêån trong kinh doanh ca cấc têåp àoân,
trong mưỵi k bấo cấo qu ca mònh, Sidney thûúâng xun gûãi
thưng bấo àïën toân thïí cấc cưí àưng ca HII. Trong thưng bấo
àố, ưng bấo vúái hổ lâ bẫn thên cưng ty HII khưng liïn quan àïën
cấc thânh viïn trong ban giấm àưëc àiïìu hânh. Àưìng thúâi, ưng
nhêën mẩnh HII ấp dng cú chïë ph húåp nhùçm àẫm bẫo sûå trung
thûåc ca ban giấm àưëc vâ bẫn thên cưng ty. Ưng àẫm bẫo vúái
cấc cưí àưng ưng sệ biïët nïëu trong cưng ty cố chưỵ nâo trc trùåc.
Ưng viïët nhû sau, “Tưi toân têm toân vò cưng ty. Tưi xem xết
mổi viïåc vâ sệ biïët nïëu cố chuån gò xẫy ra.” Tưi cho rùçng hânh
àưång ca Sidney chûáng tỗ mưåt lưëi cû xûã nhanh nhẩy vâ àêìy trấch
nhiïåm. Tưi cho rùçng nhû thïë múái lâ lậnh àẩo.
Mưåt trong nhûäng ëu tưë quan trổng hâng àêìu cng giưëng nhû
têët cẫ nhûäng nhâ lậnh àẩo vơ àẩi àậ ấp dng mâ Sidney àậ ni
dûúäng chđnh lâ sûå thânh thêåt ngay thùèng. Tưi tûâng viïët rêët nhiïìu
vïì àïì tâi lậnh àẩo nhûng mậi àïën sau nây tưi múái nhêån ra mưåt
khđa cẩnh rêët quan trổng àống gốp vâo thânh cưng ca mưåt tưí
chûác, doanh nghiïåp, àố chđnh lâ sûå phô tấ hïët lông ca nhûäng
ngûúâi ài theo chûá khưng phẫi lâ tâi lậnh àẩo ca bẫn thên nhûäng
nhâ lậnh àẩo, mưåt àiïìu mâ dûúâng nhû khưng mêëy ai lûu têm àïën.

v tr nûäa. Mưåt lúâi khun húi khố nët mâ ưng dânh cho nhûäng
ai dấm lïn tiïëng nối ra sûå thêåt lâ – hậy chùỉc chùỉn lâ bẩn àậ cố
mưåt cưng viïåc khấc lâm hêåu thỵn trûúác khi nối ra sûå thêåt.
Cho d nhûäng ngûúâi nối cố quan àiïím àưëi lêåp cố àûúåc trổng
vổng thò hiïëm khi nâo hổ sưëng sốt nưíi trong cấc tưí chûác hóåc
doanh nghiïåp. Tưi nhúá cố mưåt bûác hoẩt hổa gêìn àêy vệ mưåt ngûúâi
khưíng lưì cưng nghiïåp, vêy xung quanh lâ nhûäng kễ xu nõnh. Mêëy
tïn nây sa lïn: “Àûáa nâo chưëng àưëi lẩi thò àưìng nghơa vúái tûâ:
tao nghó viïåc”. Cấc tưí chûác, doanh nghiïåp thûúâng cố xu hûúáng
àưëi xûã khùỉc nghiïåt vúái nhûäng ai khùng khùng nối lïn sûå thêåt àấng
xêëu hưí. Vđ d nhû Sherron Watkins ca têåp àoân nùng lûúång
Enron hóåc Colleen Rowley – àùåc v vâ lâ ngûúâi tró trđch FBI. Vâ
têët nhiïn lâ trong mưåt tưí chûác hóåc doanh nghiïåp, khưng ai àấng
giấ hún nhûäng nhên viïn dấm nối ra sûå thêåt vúái lậnh àẩo ca
mònh. Àưi khi cấc tưí chûác, doanh nghiïåp cng ngưëc ngïëch thêåm
chđ ài ngûúåc lẩi àẩo àûác khi lâm nhû khưng biïët gò vïì nhûäng tin
xêëu. Thấi àưå im lùång ca ngânh cưng nghiïåp xe húi trûúác nhûäng
mêỵu xe húi hóåc xe tẫi cố thïí gêy nguy hiïím àïën tđnh mẩng lâ
mưåt vđ d quấ sûác tûúãng tûúång. Nhûng nhûäng ngûúâi lậnh àẩo
thûåc sûå ln ln coi trổng nhûäng ai dấm nối sûå thêåt cho d sûå
thêåt àố khưng dïỵ dâng tiïëp nhêån. Khưng gò khiïën mưåt ngûúâi lậnh
àẩo chòm xìng nhanh bùçng viïåc xung quanh anh ta hóåc cư ta
chó toân lâ nhûäng kễ ba phẫi. Thêåm chđ khi nhûäng lúâi phẫn àưëi
kia khưng àng, thò àêëy cng lâ mưåt cú hưåi àïí ngûúâi lậnh àẩo
àấnh giấ lẩi võ trđ vâ giấ trõ ca mònh. Àưìng thúâi gip hổ thûã thấch
ëu àiïím ca mònh. tûúãng nâo hay sệ câng hay hún nïëu chng
àưëi diïån vâ vûúåt qua àûúåc thûã thấch. Nhûäng nhên viïn cêëp dûúái
nối lïn sûå thêåt cêìn àïën lông can àẫm vâ cố thïí sệ phẫi trẫ giấ
cho sûå chđnh trûåc ca mònh. Nhûng lâm nhû thïë thò anh ta hóåc
cư ta múái chûáng tỗ àûúåc khưng gò khấc hún chđnh lâ khẫ nùng

phẫi mang lẩi sûå tin tûúãng cho ngûúâi khấc. Thïë giúái ngây nay
khưng hïì àún giẫn hún cng khưng hïì phất triïín chêåm hún quấ
khûá. Vò vêåy, sûå húåp tấc vâ khẫ nùng kïët húåp mổi ngûúâi àïí cng
nhau lâm viïåc quan trổng hún bao giúâ hïët.
Gêìn àêy cố hai sûå kiïån àùåc biïåt àôi hỗi àïën khẫ nùng lậnh àẩo.
Thûá nhêët chđnh lâ thẫm hổa 11.9. Khng bưë têën cưng vâo Trung
têm Thûúng mẩi Thïë giúái – WTC vâ Lêìu Nùm Gốc vâo ngây
11.9.2001. Sûå kiïån nây khiïën nûúác M thay àưíi hïët sûác sêu sùỉc
giưëng nhû thêët bẩi tẩi Trên Chêu Cẫng nùm xûa. Ai trong chng
ta suy nghơ túái nghơa ca sûå lậnh àẩo vâ thay àưíi cố lệ cho rùçng
tưëc àưå nhûäng thay àưíi ngây câng tùng tưëc vâ rùçng chng ta phẫi
tòm cấch nùỉm lêëy cú hưåi nây vâ vui mûâng vò nố. Nhûng cố nhiïìu
thay àưíi khiïën ta thêåt khưng dïỵ chêëp nhêån àûúåc, àónh àiïím lâ
thẫm hổa 11.9. Kïí tûâ sau cåc Àẩi Khng hoẫng - Great
Depression, nûúác M tûâng lâ mưåt núi rêët an toân. Tûâ sau cåc
nưåi chiïën, chûa hïì cố mưåt cåc chiïën tranh nâo xẫy ra trong lông
nûúác M. Cho d vêỵn côn sûå khưng cưng bùçng vâ phên biïåt chng
tưåc, àêy vêỵn lâ qëc gia cố sûå àưåc lêåp àấng kïí nhêët vâ lâ qëc
gia chêëp nhêån sûå àa dẩng vïì vùn hốa, chng tưåc vâ sûå khấc biïåt
ca tûâng cấ nhên. V têën cưng 11.9 khiïën cho nûúác M ngây câng
kếm an toân. Nùm 2002, v àấnh bom khng bưë tẩi cêu lẩc bưå
àïm úã àẫo Bali – rộ râng lâ nhùỉm àïën phûúng Têy. Kïë tiïëp lâ hâng
loẩt nhûäng v bùỉn tóa úã vng ngoẩi ư th àư Washington, D.C
câng lâm cho hònh ẫnh mưåt nûúác M an toân bõ xối môn. Chng
ta vêỵn sệ quay lẩi vúái v 11.9, cố gùỉng tòm ra nghơa trong hâng
ngân cấi chïët kia, àâo búái trong àưëng àưí nất àïí rt ra nhûäng bâi
hổc. Àiïìu nây sệ khiïën chng trúã thânh àiïìu gò àố cố nghơa hún
thay vò chó nhùỉc àïën tai hổa àố vúái mưåt con sưë thûúng vong mêët
mất vư nghơa nâo àố.
Chng ta biïët mưåt àiïìu lâ trong mưåt thïë giúái câng hiïím ấc thò

hún bao giúâ hïët, vúái sûå cûáng cỗi khưng ai phấ vúä àûúåc. Cho d
hổ trẫi qua nhûäng thûã thấch tân bẩo nhû thïë nâo, hổ câng trúã
nïn lẩc quan vâ múã rưång lông àốn nhêån nhûäng trẫi nghiïåm múái
hún bao giúâ hïët. Hổ khưng mêët ài hy vổng hóåc cng khưng ngûâng
khấng cûå lẩi vúái sûå cay àùỉng ti nhc. Àïën mưåt lc nâo àố, tưi
mư tẫ mưåt vâi tđnh cấch mâ giúâ àêy tưi nhêån ra lâ cûåc k quan
trổng àưëi vúái mưåt ngûúâi lậnh àẩo. Nhûng dơ nhiïn úã àêy tưi khưng
àẫm bẫo cố àûúåc nhûäng tđnh cấch àố àïìu cố khẫ nùng lậnh àẩo
àûúåc. Trûúác hïët, tưi xin nối nhiïìu hún vïì nhûäng lô luån thûã thấch.
Khi viïët thû cho con trai mònh John Quincy Adams vâo nùm 1780,
chun gia lậnh àẩo Abigail Adams àậ nối àng vïì quan àiïím
(nhû thưng thûúâng úã nhûäng trûúâng húåp khấc bâ cng àng) lâ
nhûäng thúâi àiïím khố khùn chđnh lâ nhûäng lc rên luån nïn tđnh
cấch vâ khẫ nùng lậnh àẩo. Àố lâ: “Khưng phẫi trong lc trúâi n
biïín lùång thò tẩo nïn nhûäng tđnh cấch lúán. Trong quấ trònh cưë
gùỉng àïí chiïën thùỉng khố khùn múái tẩo nïn thối quen suy nghơ
sêu sùỉc. Thûã thấch câng lúán thò chó cố nhûäng tđnh cấch lúán múái
vûúåt qua àûúåc.” Cng giưëng nhû Chiïën tranh Thïë giúái thûá II rên
luån nïn nhûäng nhâ lậnh àẩo cho nûãa sau ca thïë k 20, tưi
dûå àoấn lâ sûå kiïån 11.9 vâ sûå sp àưí ca thïë hïå dotcom sệ lâ lô
rên gia nïn thïë hïå lậnh àẩo cho tûúng lai sùỉp túái. Nïëu thûåc sûå
àng lâ nhû vêåy, chng ta sệ cố l do àïí vûâa mûâng nhûng cng
vûâa lo.
Bïn ngoâi nhûäng tđnh cấch tưi mư tẫ trong cën sấch nây thò
têët cẫ cấc nhâ lậnh àẩo phẫi cố àûúåc bưën khẫ nùng cêìn thiïët.
Trûúác hïët, hổ phẫi cố khẫ nùng húåp tấc vúái ngûúâi khấc thưng qua
quấ trònh chia sễ. Hổ phẫi cố mưåt têìm nhòn vâ cố khẫ nùng thuët
phc ngûúâi khấc hiïíu àûúåc têìm nhòn ca hổ lâ gò. Hitler lâ mưåt
vđ d àiïín hònh d rêët khng khiïëp cho tđnh cấch nây vâ lâ lúâi
nhùỉc nhúã vïì vai trô ca khẫ nùng hng biïån vâ thïí hiïån mònh

mưåt tû cấch àẩo àûác vûäng bïìn. ÚÃ àêy khưng àôi hỗi mưåt àûác tin
tưn giấo nâo hïët mâ àún thìn àố chó lâ niïìm tin mẩnh mệ ca
bẫn thên ngûúâi àố vúái bïn ngoâi, vúái nhûäng ngûúâi xung quanh.
Cam kïët ca Ralph Nader trong viïåc bẫo vïå quìn lúåi ca ngûúâi
tiïu dng lâ mưåt vđ d àiïín hònh. Thêåt sûå, lậnh àẩo nùçm úã chưỵ
khđ chêët ca mưỵi ngûúâi. Mưåt trong nhûäng quan sất th võ nhêët
ca tưi lâ trong mưåt bâi lån vïì Harry Truman ca David
McCullough tûâ cën sấch Tđnh cấch lâ quan trổng hún cẫ -
Character Above All, ưng viïët nhû sau, “Trong vai trô tưíng thưëng,
tđnh cấch lâ ëu tưë quan trổng hún bêët k mưåt phêím chêët nâo
khấc. Nố côn quan trổng hún cẫ hiïíu biïët ca tưíng thưëng vïì chđnh
sấch àưëi ngoẩi, kinh tïë hóåc thêåm chđ cẫ chđnh trõ. Khi xẫy ra
khng hoẫng – thûåc sûå thò úã dûúái thúâi tưíng thưëng nâo mâ khưng
cố khng hoẫng – lâm sao bẩn quët àõnh àïí giẫi quët chng?
Bẩn sệ bùỉt àêìu tûâ àêu vâ ài theo hûúáng nâo? Trong trûúâng húåp
nhû thïë thò àôi hỗi sûå can àẫm nhû thïë nâo? Khi nối vïì ngûúâi
anh hng ca bẫn thên, Truman tûâng cho biïët ‘Àïí àưëi àiïån vúái
kễ th trïn chiïën trûúâng àôi hỗi chó mưåt khđa cẩnh nâo àố ca sûå
can àẫm, nố khưng hïì giưëng nhû lông can àẫm khi phẫi nối
‘Khưng’ vúái mưåt ngûúâi bẩn.”
Giúâ àêy tưi nhêån ra mưåt ëu tưë tưëi quan trổng nûäa àưëi vúái ngûúâi
lậnh àẩo – ëu tưë then chưët lâ khẫ nùng thđch nghi. Khẫ nùng àố
gip ngûúâi lậnh àẩo phẫn ûáng mưåt cấch nhanh chống vâ thưng
minh trûúác nhûäng tònh hëng thay àưíi liïn tc. Quấ trònh ra quët
àõnh múái àậ liïn tc àûúåc cẫi tiïën trong hún ba mûúi nùm qua
trûúác mưåt mưi trûúâng thay àưíi. Karl Weick, nhâ têm l hổc àậ hng
hưìn viïët rùçng “lậnh àẩo theo trûúâng phấi ngây xûa cố thïí dûåa
trïn bẫn àưì àõa l lâ à. Nhûng úã thúâi àẩi k thåt sưë ngây nay,
núi thïë giúái khưng ngûâng biïën àưång vâ têåp trung úã chó mưåt vâi
àiïím thò lậnh àẩo phẫi dûåa vâo khẫ nùng àõnh hûúáng ca chđnh

côn phûác tẩp vâ quan trổng hún cẫ mẩng lûúái quan hïå ca bẩn.
Àố chđnh lâ khẫ nùng trong vư sưë nhûäng ngûúâi kia, bẩn xấc àõnh
ra ai lâ ngûúâi sệ mang lẩi cho bẩn nhûäng thay àưíi quan trổng
nhêët vâ lưi kếo hổ àûáng vïì phđa bẩn. Trong nhiïìu thêåp niïn vûâa
qua, tưi quan sất nghiïn cûáu dûúái con mùỉt ca mưåt ngûúâi ài trûúác,
nhiïìu kinh nghiïåm thò tưi thûåc sûå ngẩc nhiïn búãi cấch mâ mưåt
vâi ngûúâi trễ tíi hún tưi dng àïí lưi tưi vâo trong cåc, khiïën tưi
phẫi quan têm àïën cåc sưëng ca hổ vâ thưi thc tưi phẫi gip
hổ tưët nhêët trong khẫ nùng ca mònh. Khẫ nùng nây rêët cêìn thiïët
àïí trúã thânh mưåt nhâ lậnh àẩo. Cêìn cho biïët thïm lâ àêy cng lâ
mưåt chiïën lûúåc thu ht vâ lưi kếo mâ nhûäng loâi àưång vêåt linh
trûúãng khấc cng sûã dng àïí lưi kếo nhûäng con vêåt khấc theo
mònh. Trong quấ trònh nghiïn cûáu loâi khó àêìu chố, Robert
Sapolsky – nhâ khoa hổc vïì thêìn kinh hổc ca trûúâng Àẩi hổc
Stanford nhêån thêëy sûå khấc biïåt giûäa nhûäng con khó àêìu chố
giưëng àûåc sưëng lêu hay chïët súám lâ úã chưỵ mưåt sưë con cố khẫ nùng
kïu gổi nhûäng con àûåc khấc trễ hún, khỗe hún bẫo vïå cho chng.
Nhû vêåy múái àûúåc lâ tòm mưåt ai àố gip àúä ta côn quan trổng
hún cẫ chiïën lûúåc ta vẩch ra cho sûå nghiïåp. Àố lâ mưåt mưëi quan
hïå tûúng tấc qua lẩi hai bïn àïìu cố lúåi.
Trong quấ trònh nối chuån vúái nhûäng ngûúâi khấc cố nhiïìu kinh
nghiïåm, tưi ln ln phẫi ngẩc nhiïn àïën sûäng súâ búãi khẫ nùng
thđch nghi ca hổ. Giúâ àêy tưi biïët chùỉc hún bao giúâ hïët lâ Hânh
trònh trúã thânh nhâ lậnh àẩo cng lâ con àûúâng gip ngûúâi ta
trúã thânh mưåt ngûúâi àêìy à, hoân thiïån hún. Àố cng lâ hânh
trònh gip cho ai àố trûúãng thânh hún. Khi tưi suy nghơ vïì khẫ
nùng thđch nghi, tưi thûúâng suy ngêỵm vïì nhûäng ngûúâi nhû
Arthur Levitt con, cûåu giấm àưëc ca y ban Chûáng khoấn vâ
Hưëi àoấi. Khẫ nùng thđch ûáng ca Arthur gip ưng liïn tc tûå
lâm múái mònh. Khi tưi viïët cën sấch nây thò ưng cng cố mưåt

tiïn ca tưi vïì àïì tâi nây tïn lâ Nhûäng ngûúâi lậnh àẩo – Leaders
(Nhâ xët bẫn Harper & Row, nùm 1985, àưìng tấc giẫ vúái Burt
Nanus). Bêët thònh lònh tưi trúã thânh mưåt ngûúâi cố võ trđ trong giúái.
Khi cố ai àố thùỉc mùỉc vïì vêën àïì nây, hổ àïën nhâ tòm tưi. Tưi kïí
lẩi àiïìu nây vúái cẫm giấc vûâa tûå hâo nhûng lẩi vûâa chấn nẫn búãi
vò thêåt sûå tưi khưng thïí nâo cố têët cẫ nhûäng cêu trẫ lúâi cho hổ.
Tưi xin nối thïm lâ nghiïn cûáu vïì àïì tâi lậnh àẩo khưng hùèn
nhû nghiïn cûáu vïì hốa hổc. Mưåt mùåt, xậ hưåi thò khưng thïí theo
mưåt trêåt tûå nhêët àõnh nhû thïë giúái vêåt chêët. Hún nûäa, xậ hưåi lẩi
khưng dïỵ bõ àiïìu chónh búãi nhûäng låt lï, quy låt c thïí nâo
àố. Mùåt khấc, con ngûúâi khưng giưëng nhû nhûäng vêåt thïí vư tri
kia, khưng giưëng nhû khưng khđ vâ nûúác. Mưỵi ngûúâi cng khưng
hïì giưëng nhau vâ khưng thïí àoấn trûúác àûúåc. Khi àậ lâ ngûúâi
trûúãng thânh, tưi tûâng lâ giấo viïn vâ cng tûâng lâ hổc viïn nïn
34 35
HÂNH TRỊNH TRÚÃ THÂNH NHÂ LẬNH ÀẨO PHÊÌN ÀÊÌU
cng nhû mổi ngûúâi, tưi rêët mën nhanh chống tòm ra kïët lån
cho mổi viïåc hóåc tòm ra bùçng chûáng xấc thûåc nâo àố cho nhûäng
sûå thêåt trong cåc sưëng. Vò vêåy hïët lêìn nây túái lêìn khấc, tưi bõ ếp
båc phẫi tòm ra cêu trẫ lúâi ph húåp cho hổ. Ai cng mën Sûå
Thêåt nïn tưi cho hổ biïët kiïën ca tưi. ÚÃ mưåt khđa cẩnh nâo àố,
lậnh àẩo cng giưëng nhû sùỉc àểp vêåy, rêët khố àõnh nghơa àểp úã
àêy lâ gò, nhûng khi nhòn thêëy ngûúâi thêåt viïåc thêåt, bẩn sệ biïët
ngay lâ àểp hay khưng.
Cho túái giúâ tưi vêỵn chûa thïí tòm ra têët cẫ cấc cêu trẫ lúâi. Nhûng
kïí tûâ khi tưi xët bẫn cën sấch Nhûäng ngûúâi lậnh àẩo, tưi àậ
nghiïn cûáu rêët nhiïìu vïì àïí tâi nây. Vâ àêy lâ tấc phêím thûá hai
ca tưi. Cën sấch Nhûäng ngûúâi lậnh àẩo chó gip chng ta hiïíu
lậnh àẩo lâ gò thò úã àêy, cën Hânh trònh trúã thânh nhâ lậnh
àẩo trẫ lúâi tiïëp cêu hỗi lâm thïë nâo: vđ d nhû lâm thïë nâo àïí

têìng lúáp xậ hưåi, vúái nhûäng kinh nghiïåm, nghïì nghiïåp khấc nhau.
Nhûng hổ giưëng nhau úã mưåt àiïìu lâ hấo hûác trûúác cåc sưëng trong
tûúng lai, mong mën àûúåc thïí hiïån chđnh mònh mưåt cấch àêìy
à vâ hoân chónh nhêët. Bẩn sệ thêëy lâ viïåc thïí hiïån bẫn thên mưåt
cấch àêìy à vâ hoân chónh lâ àiïìu cú bẫn nhêët àïí trúã thânh ngûúâi
lậnh àẩo. Theo nhû Ralph Waldo Emerson thò “Mưỵi ngûúâi chó lâ
mưåt nûãa chûa hoân thiïån, nûãa côn lẩi chđnh lâ cấch thïí hiïån con
ngûúâi ca anh ta.”
Hânh trònh trúã thânh nhâ lậnh àẩo dûåa trïn giẫ àõnh lâ lậnh
àẩo phẫi lâ ngûúâi cố khẫ nùng thïí hiïån con ngûúâi thêåt ca hổ
mưåt cấch àêìy à nhêët. Tưi nối nhû vêåy cố nghơa lâ mưỵi ngûúâi phẫi
biïët hổ lâ ai, àiïím mẩnh, àiïím ëu ca hổ lâ gò vâ cấch hổ cưëng
36 37
HÂNH TRỊNH TRÚÃ THÂNH NHÂ LẬNH ÀẨO PHÊÌN ÀÊÌU
hiïën toân lûåc vâo nhûäng àiïím mẩnh ca hổ vâ b khuët cho
nhûäng àiïím ëu àố. Hổ cng phẫi biïët mònh cêìn cấi gò, tẩi sao
hổ lẩi cêìn àiïìu àố, lâm cấch nâo àïí hổ thïí hiïån mong mën ca
mònh cho ngûúâi khấc hiïíu nhùçm nhêån àûúåc sûå húåp tấc vâ hưỵ trúå
tûâ ngûúâi khấc. Cëi cng lâ, hổ phẫi biïët lâm cấch nâo àïí àẩt
àûúåc mc tiïu. Bđ quët ca viïåc thïí hiïån con ngûúâi chên thêåt
nhêët lâ phẫi hiïíu chđnh mònh vâ hiïíu thïë giúái. Vâ bđ quët àïí hiïíu
chđnh mònh vâ thïë giúái lâ hổc hỗi tûâ trong cåc sưëng vâ nhûäng
trẫi nghiïåm ca bẫn thên.
Cng giưëng nhû viïåc phêën àêëu àïí thânh mưåt bấc sơ hay nhâ
thú thò viïåc trúã thânh ngûúâi lậnh àẩo khưng phẫi dïỵ dâng. Côn
nïëu cố ai àố dấm nối viïåc nây rêët dïỵ thò hổ àang tûå àấnh lûâa
bẫn thên hổ. Nhûng hổc cấch lậnh àẩo ngûúâi khấc lẩi dïỵ hún lâ
chng ta tûúãng tûúång búãi vò mưỵi ngûúâi chng ta àïìu cố khẫ nùng
nây. Thêåt ra, hêìu nhû ai trong chng ta cng cố thïí cố kinh
nghiïåm lâm lậnh àẩo rưìi. Cố thïí àố khưng phẫi lâ kinh nghiïåm

nghiïåm ca bẫn thên hổ. Nhûng khưng giưëng nhûäng ngûúâi khấc
úã chưỵ, mưỵi ngûúâi trong sưë nây lẩi thu lûúåm àûúåc nhiïìu quẫ ngổt
hún so vúái trẫi nghiïåm ca mònh. L do úã àêy lâ vò hổ hổc tûâ nhiïìu
hún nhûäng trẫi nghiïåm àố. Hổ lâ nhûäng con ngûúâi duy nhêët, khấc
biïåt chûá khưng phẫi lâ bẫn sao ca bêët k ai khấc.
Do àố mư hònh nghiïn cûáu ca tưi lâ bẫn thên cấc nhâ lậnh
àẩo chûá khưng phẫi nghiïn cûáu vïì l thuët ca àïì tâi nây. Tưi
têåp trung vâo nhûäng nhâ lậnh àẩo hânh àưång nhû thïë nâo trong
thïë giúái thêåt chûá khưng phẫi trong bưëi cẫnh nhên tẩo hóåc tònh
hëng giẫ àõnh nâo àố. Tưi rêët thêån trổng trong viïåc lûåa ra nhûäng
ngûúâi khưng chó thânh cưng mâ côn lâ nhûäng con ngûúâi tâi nùng
38 39
HÂNH TRỊNH TRÚÃ THÂNH NHÂ LẬNH ÀẨO PHÊÌN ÀÊÌU
úã nhiïìu lơnh vûåc: ngûúâi viïët sấch àưìng thúâi lâ mưåt CEO, mưåt nhâ
khoa hổc àưìng thúâi lâ ngûúâi àiïìu hânh mưåt tưí chûác, mưåt låt sû
àưìng thúâi lâ thânh viïn trong nưåi cấc chđnh ph, mưåt thanh niïn
trễ tíi nhûng àậ lâm cưng viïåc thûá ba trong sûå nghiïåp ca mònh.
Cåc sưëng ca têët cẫ nhûäng ngûúâi nây àïìu mang àïën mưåt thay
àưíi nâo àố àấng suy ngêỵm, thïí hiïån bẫn thên, vâ phẫn ẫnh con
ngûúâi thêåt ca hổ.
Tưi cho rùçng hiïån thúâi nïìn vùn hốa ca chng ta chõu sûå ẫnh
hûúãng vâ chi phưëi ca hoẩt àưång thûúng mẩi. Khoẫng mưåt phêìn
ba trong sưë nhûäng ngûúâi lậnh àẩo lâ hoẩt àưång trong lơnh vûåc
thûúng mẩi. (Mưåt sưë cấc bẩn sệ cho rùçng nïìn vùn hốa ca chng
ta chõu ẫnh hûúãng phêìn lúán lâ do lơnh vûåc truìn thưng àẩi
chng. Nhûng theo Norman Lear, nhâ sẫn xët huìn thoẩi trong
lơnh vûåc truìn hònh cho biïët thò thêåm chđ lơnh vûåc ca ưng cng
chõu sûå ẫnh hûúãng ca hoẩt àưång thûúng mẩi.) Mưåt sưë trong
nhûäng nhâ lậnh àẩo nây àiïìu hânh nhûäng têåp àoân M côn mưåt
sưë khấc cố cưng ty riïng ca mònh. Trong sưë nhûäng ngûúâi lậnh

mâ ài – con sưë nây chó lâ thiïíu sưë mâ thưi.
Nhûäng ngûúâi nây côn cố mưåt àiïím chung nûäa lâ ai trong sưë hổ
cng tiïëp tc hổc hỗi vâ trûúãng thânh hún nûäa trong sët cẫ cåc
àúâi. Chng ta cố thïí kïí ra ngay mưåt loẩt nhûäng ngûúâi lậnh àẩo
tiïn phong nhû sau: George Bernard Shaw, Charles Darwin,
Katharine Hepburn, Martin Luther, Mahatma Gandhi, Jean Piaget
vâ mưåt vâi vđ d khấc. Riïng Winston Churchill thò mậi àïën nùm
66 tíi ngûúâi ta múái biïët túái.
Vò vêåy mưåt trong nhûäng àiïìu cën sấch nây àang nối àïën lâ
40 41
HÂNH TRỊNH TRÚÃ THÂNH NHÂ LẬNH ÀẨO PHÊÌN ÀÊÌU
hổc têåp lâ nhiïåm v cẫ àúâi. Rộ râng, hêìu hïët nhûäng nhâ têm l
chùèng àïì cêåp gò àïën àúâi sưëng tinh thêìn, hổc hỗi vâ phất triïín khi
chng ta àậ lâ ngûúâi trûúãng thânh. D l do gò ài chùng nûäa,
chng ta thûúâng cho rùçng sûå sấng tẩo vâ hổc hỗi ài àưi vúái tíi
trễ. Tưi nghơ thêåt ra àố lâ do quan àiïím ca xậ hưåi lâm cho chng
ta cố cẫm giấc lâ ngûúâi lúán tíi (sau 45 chùèng hẩn) thò khưng
hổc nûäa. Rộ râng lâ nïëu xem xết lẩi nhûäng vđ d tûâ nhûäng ngûúâi
vêỵn tiïëp tc hổc hỗi khi àậ lúán tíi, tûâ Churchill cho àïën Picasso
cho àïën Beethoven hóåc thêåm chđ nghơ àïën Freud thò chng ta sệ
phẫi xem xết lẩi giẫ àõnh do xậ hưåi ca chng ta àùåt ra.
Vò hiïån nay giẫ àõnh àùåt ra vêỵn côn nghi vêën nïn cûá cho lâ
chûa cố mưåt l thuët gò c thïí, nhûng vúái nhûäng gò chng ta
thu thêåp àûúåc cho thêëy ngûúâi lúán tíi sệ hổc cố hiïåu quẫ nhêët
khi bẫn thên hổ tûå nghơ ra mònh nïn hổc cấi gò ph húåp vúái bẫn
thên nhêët. Àêy cng lâ mưåt àiïìu kiïån cêìn thiïët trong quấ trònh
trúã thânh mưåt con ngûúâi phất triïín vâ trûúãng thânh toân àiïån.
Trong sưë nhûäng tđnh cấch gip ta nhêån ra sûå riïng biïåt ca
mưỵi nhâ lậnh àẩo, àiïím mêëu chưët vêỵn lâ mưỵi ngûúâi lậnh àẩo phẫi
cố mưåt mc tiïu dâi hẩn dêỵn àûúâng, mưåt têìm nhòn phđa trûúác.

hỗi, nhúá lẩi chûá khưng phẫi lâ àang chûäa trõ mưåt cùn bïånh.
Vò vêåy, chng ta àậ biïët chng ta cêìn biïët nhûäng gò nhûng mưỵi
cấ nhên phẫi tûå mònh thu lûúåm hóåc nhúá vïì kiïën thûác cú bẫn.
Trong sët quấ trònh thu lûúåm hóåc nhúá lẩi sệ khưng trấnh khỗi
nhûäng cêu hỗi àùåt ra. Khi bùỉt àêìu tûå àưëi thoẩi, trong àêìu tưi
thûúâng xët hiïån nhûäng cêu hỗi nhû sau:
z
Bẩn tin phêím chêët ca mưåt nhâ lậnh àẩo phẫi nhû thïë nâo?
42 43
HÂNH TRỊNH TRÚÃ THÂNH NHÂ LẬNH ÀẨO PHÊÌN ÀÊÌU
z
Trẫi nghiïåm nâo cố nghơa quan trổng cho quấ trònh phất
triïín ca bẩn?
z
Nhûäng bûúác ngóåt trong cåc àúâi bẩn lâ gò?
z
Vai trô ca nhûäng thêët bẩi trong cåc sưëng ca bẩn?
z
Bẩn hổc nhû thïë nâo?
z
Trong cåc sưëng ca bẩn cố ai àố khiïën bẩn ngûúäng mưå hay
khưng?
z
Cấc tưí chûác, doanh nghiïåp lâm thïë nâo àïí khuën khđch hóåc
àân ấp nhûäng ngûúâi lậnh àẩo tiïìm nùng?
Nhûäng cêu hỗi trïn rêët cú bẫn nhûng chng àûa chng ta àïën
vúái nhûäng cêu trẫ lúâi tûâ rêët rưång vâ tûå do. Àiïìu nây ngûúåc lẩi
gip tưi khấm phấ ra nhûäng vêën àïì cú bẫn hún bao giúâ hïët: lâm
cấch nâo mổi ngûúâi hổc hỗi, lâm cấch nâo hổ hổc cấch lậnh àẩo,
lâm cấch nâo cấc tưí chûác, doanh nghiïåp hưỵ trúå hóåc cẫn trúã quấ

trûúâng hổ sưëng. Hổ thiïëu chđ àïí thay àưíi vâ àïí phất triïín con
ngûúâi thûåc ca chđnh hổ. Tuy nhiïn tưi cng tin lâ mổi ngûúâi d úã
lûáa tíi, hoân cẫnh nâo vêỵn cố khẫ nùng tûå thay àưíi bẫn thên.
Trúã thânh ngûúâi lậnh àẩo lâ hânh àưång cưë gùỉng cú bẫn khi chng
ta tûå nguån. Vâ mưåt khi bẩn cố chđ, bẩn sệ tòm ra con àûúâng.
Búãi vò thay àưíi bẫn thên phẫi qua mưåt quấ trònh nïn cën sấch
nây lâ cêu chuån nối vïì quấ trònh êëy chûá khưng àún thìn chó
lâ têåp húåp nhûäng bâi hổc rúâi rẩc. Giưëng nhû mưåt cêu chuån hiïån
àẩi, cën sấch khưng cố múã àêìu, khưng thên bâi vâ kïët lån. Thïë
nhûng cën sấch chûáa àûång rêët nhiïìu nhûäng àïì tâi xẫy ra nhiïìu
lêìn. Àố lâ u cêìu vïì giấo dc cẫ chđnh thûác trïn trûúâng lúáp vâ
khưng chđnh thûác trïn trûúâng àúâi. Àố lâ u cêìu àûâng hổc hỗi tûâ
44 45
HÂNH TRỊNH TRÚÃ THÂNH NHÂ LẬNH ÀẨO PHÊÌN ÀÊÌU
viïåc bùỉt chûúác ngûúâi khấc àïí sau àố bẩn cố thïí tûå hổc hỗi theo
cấch ca riïng mònh. (Hay nối theo cấch ca Satchel Paige thò,
“Thûåc tïë khưng phẫi àiïìu bẩn khưng biïët lâm tưín thûúng bẩn mâ
bẩn tưín thûúng vò nhûäng gò bẩn biïët”.) Àố lâ u cêìu bẩn phẫi tûå
tòm kiïëm bẫn thên thưng qua viïåc hổc hỗi àïí bẩn cố thïí hiïíu àûúåc
nghơa ca nhûäng bâi hổc kia. Àố lâ u cêìu bẩn cêìn phẫi dấm
chêëp nhêån ri ro, phẩm sai lêìm vâ cëi cng lâ u cêìu bẩn phẫi
trau dưìi khẫ nùng ca mònh nhùçm lâm ch lêëy vêån mïånh trong
tay.
Tưi biïët lâ cën sấch nây cố nhiïìu ch àïì hún cẫ mưåt vúã nhẩc
kõch Wagner. Vâ tưi cng bấo trûúác vúái cấc bẩn cën sấch nây
thïí hiïån mưåt bưëi cẫnh kinh doanh phûác tẩp. Vò vêåy, nhûäng ch
àïì khưng phẫi xẫy ra liïn tc mâ chng àïën mưåt cấch dưìn dêåp.
Vđ d nhû cêu chuån Sydney Pollack kïí khi lâm chó àẩo diïỵn
xët cho Barbara Streisand trong chûúng 5, chûúng Hậy lâm theo
lúâi mấch bẫo ca bẫn nùng. Cấch xûã l ca Pollack mư tẫ rêët rộ

International.
Betty Friedan: tấc giẫ vâ àưìng sấng lêåp ca Tưí chûác Ph nûä
M (National Organization for Women).
46 47
HÂNH TRỊNH TRÚÃ THÂNH NHÂ LẬNH ÀẨO PHÊÌN ÀÊÌU
Alfred Gottschalk: ch tõch danh dûå, Àẩi hổc cưång àưìng Do
Thấi (Hebrew Union University).
Roger Gould: nhâ phên têm hổc vâ tấc giẫ viïët sấch.
Frances Hesselbein: cûåu giấm àưëc àiïìu hânh, Tưí chûác Hûúáng
àẩo sinh nûä ca M, tấc giẫ.
Shirley Hufstedler: låt sû, cûåu quan tôa, cûåu bưå trûúãng bưå
giấo dc M.
Edward C. Johnson III: CEO ca Fidelity Investments.
Martin Kaplan: cûåu giấm àưëc àiïìu hânh ca Walt Disney. Hiïån
lâ phố ch nhiïåm tẩi Trûúâng Annanberg, Àẩi hổc Nam
California.
Brooke Knapp: doanh nhên vâ phi cưng.
Mathilde Krim: nhâ khoa hổc vâ hoẩt àưång vò bïånh AIDS.
Norman Lear: tấc giẫ - nhâ sẫn xët chûúng trònh truìn hònh
vâ nhâ hoẩt àưång mang àïën nhûäng thay àưíi àêìu tiïn.
Michael McGee: cûåu giấm àưëc bưå mưn àiïìn kinh, Àẩi hổc Nam
California. Hiïån ph trấch àiïìn kinh ca Àẩi hổc Nam
Carolina.
Sydney Pollack: àẩo diïỵn àoẩt giẫi Oscar, nhâ sẫn xët phim.
Jamie Raskin: cûåu trúå l chûúãng l, hiïån lâ giấo sû låt.
Don Ritchey: cûåu CEO Lucky Stores.
Richard Schubert: cûåu CEO Hưåi Chûä thêåp àỗ Hoa K.
John Sculley: cûåu CEO hậng mấy tđnh Apple. Hiïån lâ nhâ àêìu
tû mẩo hiïím.
Gloria Steinem: tấc giẫ, nhâ hoẩt àưång, biïn têåp viïn sấng lêåp

hiïån, trong àố, mưỵi tiïu àïì lâ mưåt lúâi than vận vïì sûå khan hiïëm
50 51
HÂNH TRỊNH TRÚÃ THÂNH NHÂ LẬNH ÀẨO LÂM CH HOÂN CẪNH
ngûúâi lậnh àẩo trong cấc tưí chûác thïë giúái, cấc qëc gia, cấc bang,
cấc tưí chûác tưn giấo, cấc têåp àoân, cấc tưí chûác phi lúåi nhån, cấc
lơnh vûåc nghïì nghiïåp, giấo dc, chùm sốc sûác khỗe, thïí thao, vâ
hêìu hïët cấc hoẩt àưång khấc ca con ngûúâi.
Vêåy cấc nhâ lậnh àẩo àậ ài àêu cẫ rưìi? Hổ àậ “li vâo dơ vậng”,
nhû nhûäng bưng hoa trong bâi hất quen thåc ca Pete Seeger.
Têët cẫ nhûäng ngûúâi lậnh àẩo chng ta kđnh trổng mưåt thúâi àïìu
àậ chïët. FDR, ngûúâi àậ lậnh àẩo mưåt qëc gia àûáng dêåy vûúåt lïn
nưỵi súå hậi, àậ ra ài. Churchill, ngûúâi chia sễ mấu, mưì hưi vâ nûúác
mùỉt, àậ ra ài. Schweitzer, ngûúâi àậ truìn cho nhên loẩi sûå kđnh
trổng cåc sưëng trong rûâng ca Lambarene, cng ra ài. Einstein,
ngûúâi cho chng ta biïët vïì sûå thưëng nhêët trong vư cûåc, vïì sûå hôa
húåp ca v tr, àậ khưng côn nûäa. Gandhi, anh em nhâ Kennedy,
Martin Luther King … àïìu àậ bõ ấm sất. Hổ lâ nhûäng têëm gûúng
dấm chêëp nhêån nhûäng ri ro chïët ngûúâi àïí dêỵn dùỉt mổi ngûúâi
trúã nïn tưët hún, vơ àẩi hún.
Trïn sên khêëu giúâ àêy chó côn nhûäng nhâ lậnh àẩo sa ngậ.
Danh tiïëng ca Ronald Reagan, “Tưíng thưëng Teflon”, àậ bõ vêëy
bêín vò thẫm hổa chưëng àưëi Iran vâ cấc v tai tiïëng khấc. Bill
Clinton, tưíng thưëng àêìu tiïn ca Hoa K trúã thânh nhên vêåt chđnh
trong nhûäng àïì tâi bân tấn thúâi thûúång do nhûäng húá hïnh trong
cåc sưëng riïng tû xẫy ra trûúác khi ưng nhêåm chûác vâ thêåm chđ
àậ bõ àûa ra tôa (d sau àố àûúåc trùỉng ấn).
Cåc bêìu cûã tưíng thưëng nùm 2000, àûúåc ch àïën búãi cåc
rûúåt àíi vïì t lïå phiïëu bêìu ca hai ûáng cûã viïn hún lâ têìm cúä
cấc ûáng cûã viïn, àậ kïët thc bùçng chiïën thùỉng thåc vïì George
W. Bush, hún ûáng cûã viïn sất nt Al Gore chó vúái nûãa triïåu phiïëu