SKKN: Một số biện pháp phát triển ngôn ngữ cho trẻ 4-5 tuổi thông qua hoạt động kể chuyện sáng tạo

MỤC LỤC
PHẦN 1. THỰC TRẠNG ĐỀ TÀI SKKN.............................................2
PHẦN 2. NỘI DUNG CẦN GIẢI QUYẾT............................................2-3
2.1/Mục tiêu cần đạt được khi tổ chức tốt giờ hoạt động kể chuyện sáng
tạo.
2.2/ Hoạt động kể chuyện sáng tạo trẻ sẽ học tập được điều gì?
2.3/ Tổ chức tốt cho trẻ 4-5 tuổi thơng qua hoạt động kể chuyện sáng
tạo như thế nào?
2.4/ Hiệu quả khi áp dụng.
PHẦN 3. BIỆN PHÁP GIẢI QUYẾT..................................................3-16
1.Tạo môi trường hoạt động cho trẻ kể chuyện sáng tạo.
2.Tổ chức tiết học nhẹ nhàng linh hoạt.
3.Thực hiện tốt các hình thức kể chuyện sáng tạo cho trẻ.
4. Lồng ghép với các môn học khác.
5.Tuyên truyền kết hợp với phụ huynh.
PHẦN 4. KẾT QUẢ............................................................................16-17
PHẦN 5. KẾT LUẬN..........................................................................17-18
1.Tóm lược giải pháp đã thực hiện.
2. Phạm vi đối tượng áp dụng.

Người thực hiện: Trần Thị Ngọc Phượng

Trang 1


SKKN: Một số biện pháp phát triển ngôn ngữ cho trẻ 4-5 tuổi thông qua hoạt động kể chuyện sáng tạo

PHẦN 1. THỰC TRẠNG ĐỀ TÀI SKKN:
Bản thân là giáo viên có trình độ chuẩn về chun mơn, có khả năng

số biện pháp phát triển ngôn ngữ cho trẻ 4-5 tuổi thông qua hoạt động kể
chuyện sáng tạo.
PHẦN 2. NỘI DUNG CẦN GIẢI QUYẾT
Thể hiện đề tài “Một số biện pháp phát triển ngôn ngữ cho trẻ 4-5
tuổi thông qua hoạt động kể chuyện sáng tạo” tôi xin đưa ra những yêu cầu
và nội dung cần giải quyết như sau:
Người thực hiện: Trần Thị Ngọc Phượng

Trang 2


SKKN: Một số biện pháp phát triển ngôn ngữ cho trẻ 4-5 tuổi thông qua hoạt động kể chuyện sáng tạo

-Tạo môi trường hoạt động cho trẻ kể chuyện sáng tạo.
-Tổ chức tiết học nhẹ nhàng linh hoạt.
-Thực hiện tốt các hình thức kể chuyện sáng tạo cho trẻ.
-Lồng ghép với các môn học khác.
-Tuyên truyền kết hợp với phụ huynh.
2.1/ Mục tiêu cần đạt được khi tổ chức tốt giờ hoạt động kể chuyện
sáng tạo:
Trên cơ sở lý luận và cơ sở thực tiễn của trẻ về mặt phát triển ngôn ngữ
nhằm cung cấp vốn từ một cách tối đa rèn luyện cho trẻ kỹ năng giao tiếp,
diễn đạt mạch lạc tránh tình trạng biết nhưng khơng thể diễn đạt được rõ ràng.
Đồng thời giúp trẻ biết sử dụng ngôn ngữ nghệ thuật đặc biệt hơn là biết vận
dụng các ngôn ngữ nghệ thuật vào kể chuyện sáng tạo. Qua đó giúp trẻ càng
làm giàu vốn từ và mạnh dạn kể chuyện cũng như giao tiếp hằng ngày.
2.2/ Hoạt động kể chuyện sáng tạo trẻ sẽ học tập được điều gì?
Trẻ mầm non kể chuyện sáng tạo có một ý nghĩa quan trọng. Ngôn ngữ
của trẻ phát triển tốt sẽ giúp trẻ nhận thức và giao tiếp tốt góp phần quan
trọng vào việc hình thành và phát triển nhân cách cho trẻ.Việc phát triển ngôn

+ Đa số trẻ hứng thú tham gia kể chuyện sáng tạo.
+ 100 % trẻ phát âm rõ ràng mạch lạc.
PHẦN 3. BIỆN PHÁP GIẢI QUYẾT
1. Tạo môi trường hoạt động cho trẻ kể chuyện sáng tạo.
Tạo môi trường cho trẻ hoạt động là rất cần thiết trong chương trình
giáo dục mầm non. Nếu cơ tạo được mơi trường cho trẻ hoạt động tốt thì sẽ
kích thích trẻ phát triển ngôn ngữ tham gia vào các hoạt động kể chuyện và
kết quả đạt được rất cao. Vì thế ngay từ đầu năm học tôi đã đi sâu vào tạo mơi
trường bằng cách đưa hình ảnh nhân vật nổi bật của các câu chuyện vào góc
văn học và một số góc trong và ngồi lớp học thể hiện trên các mảng tường.
Vẽ và sưu tầm một số bộ truyện tranh ngồi chương trình để đưa vào giảng
dạy, vận động phụ huynh đóng góp truyện tranh đưa vào góc văn học cho trẻ
hoạt động thường ngày. Những câu chuyện được thể hiện trên các mảng
tường trong không gian to đã giúp trẻ dễ tri giác trẻ được thảo luận, bàn bạc
về câu chuyện đó. Từ đó trẻ biết vận dụng những kiến thức đó vào kể chuyện
sáng tạo một cách dễ dàng.

(Góc văn học trang trí với những câu chuyện, bài thơ theo chủ đề)
Ngoài việc tạo những bức tranh trên mảng tường, sưu tầm những tập
truyện tranh tơi cịn đi sâu làm một số đồ dùng trực quan cho trẻ hoạt động
như: Một số con rối dẹt có bánh xe, có cử động tay chân và tận dụng những
truyện tranh cũ, những sản phẩm vẽ của trẻ, cắt dán bồi bìa cứng cho trẻ ghép
tranh kể chuyện sáng tạo hoặc cắt rời các con vật cho trẻ tự chọn các con vật
đó để kể chuyện sáng tạo theo ý tưởng của mình. Điều đặc biệt hơn nữa tơi
Người thực hiện: Trần Thị Ngọc Phượng

Trang 4


SKKN: Một số biện pháp phát triển ngôn ngữ cho trẻ 4-5 tuổi thông qua hoạt động kể chuyện sáng tạo


Trang 5


SKKN: Một số biện pháp phát triển ngôn ngữ cho trẻ 4-5 tuổi thông qua hoạt động kể chuyện sáng tạo

Tổ chức hoạt động đa dạng dựa vào hoạt động trọng tâm.
Ví dụ: Khi trọng tâm là kể chuyện sáng tạo, tôi cho trẻ lựa chọn cách sử
dụng trang phục, đồ dùng phù hợp với nội dung câu chuyện trẻ sẽ kể…dựa
theo các hình thức khác nhau.

(Cơ kể chuyện “Tích chu” kết hợp cho trẻ xem tranh minh họa)
3. Thực hiện tốt các hình thức kể chuyện sáng tạo cho trẻ.
Khả năng phát triển ngôn ngữ sáng tạo của trẻ xuất hiện khi trẻ đã tích
lũy đủ kinh nghiệm sống và vốn kiến thức về thế giới xung quanh tương đối
phong phú. Kể chuyện sáng tạo được coi là một hoạt động mà ở đó nhân cách
trẻ được thể hiện một cách tồn diện, khi kể chuyện trẻ phải có sự tưởng
tượng tích cực, tư duy, ngơn ngữ và khả năng quan sát, chú ý có chủ định phát
triển. Trẻ phải nhào nặn sắp xếp các biểu tượng đã có để chúng liên kết với
nhau thành những hình ảnh mới theo phương án mới, thành một chủ đề để
hoạt động kể chuyện sáng tạo của trẻ phát triển tốt tôi luôn nghiên cứu kĩ, lựa
chọn các dạng kể chuyện sáng tạo phù hợp với trẻ 4-5 tuổi để dạy trẻ. Cụ thể
tôi đã lựa chọn các dạng như sau:
- Kể chuyện theo tranh có chủ đề.
- Kể về đồ dùng, đồ chơi.
- Kể tiếp chuyện.
Với mỗi dạng đó tơi làm những công việc cụ thể như sau:
Kể chuyện theo tranh có chủ đề:
Do trẻ có độ tuổi cịn nhỏ, tư duy trực quan chiếm ưu thế nên dạy trẻ kể
chuyện sáng tạo theo tranh có chủ đề là hình thức phù hợp nhất. Tôi đã lựa

câu chuyện nội dung nào kể trước, nội dung nào kể sau. Những câu hỏi đàm
thoại với trẻ là những câu hỏi đơn giản, ngắn gọn như: Tranh có nhân vật nào?
Đang làm gì? Chuyện gì đang sẽ xảy ra với các nhân vật? Theo con thì….?
Khi đàm thoại tôi luôn gợi ý những kinh nghiệm sống riêng của mỗi trẻ
không dừng lại ở câu trả lời của một trẻ cần hỏi nhiều trẻ về các tình tiết câu
chuyện khác nhau. Để giúp trẻ phát triển ngôn ngữ khi đàm thoại với tôi luôn
chú ý sử dụng các kiểu câu hỏi để khi trả lời trẻ phải sử dụng các kiểu câu có
cấu trúc ngữ pháp phong phú giúp trẻ sử dụng các hình thức ngơn ngữ đa
dạng: Các kiểu câu đơn, câu ghép gợi ý để trẻ suy nghĩ tạo điều kiện cho trẻ
quan sát kĩ và hiểu rõ nội dung tranh sau đó khuyến khích trẻ nhìn các bức
tranh và nghĩ ra một câu chuyện về các bức tranh và kể thành câu chuyện.
Ví dụ : Với những bức tranh về đàn gà, đàn vịt trên bé Thu Ngân đã kể
Người thực hiện: Trần Thị Ngọc Phượng

Trang 8


SKKN: Một số biện pháp phát triển ngôn ngữ cho trẻ 4-5 tuổi thông qua hoạt động kể chuyện sáng tạo

như sau:
“Ngày xửa, ngày xưa có một đàn gà và một đàn vịt đi qua một khúc
sông, sông sâu quá nên vịt cõng gà qua sơng".
Cịn bé Gia Hân thì kể như thế này:
“Ngày xửa ngày xưa có một gia đình nhà gà và một gia đình nhà vịt rủ
nhau đi chơi. Đến bờ sông gà không biết bơi thế là vịt cõng gà bơi qua sông,
qua bên kia sông cả hai gia đình lại vui vẻ chơi tiếp”.
Tương tự với những bức tranh như tranh về Ếch và Rùa, Gấu con và
Sóc, tơi đã gợi mở cho trẻ kể thành một câu chuyện theo cách riêng của mỗi
trẻ.


Trang 9


SKKN: Một số biện pháp phát triển ngôn ngữ cho trẻ 4-5 tuổi thông qua hoạt động kể chuyện sáng tạo

câu sao cho câu sau có liên quan đến câu trước một cách lơgic.
Ví dụ:
Câu nói

Hình ảnh

Ngày xưa ở một làng nọ có một con gà trống.

Một hơm, gà trống muốn đi du lịch bèn đến
nhà của mèo rủ mèo cùng đi.

Cả hai lên xe buýt đi chơi.

Ra biển, gà trống và mèo leo lên tàu thủy đi tiếp.

Trên tàu có một cái giường. Tối đến cả hai
cùng ngủ trên giường.
Với những biện pháp như vậy tôi cho trẻ sáng tạo theo ý của trẻ, trẻ có
thể kể mỗi trẻ một kiểu. Có khi u cầu trẻ kể tồn bộ câu chuyện, có khi yêu
cầu trẻ thảo luận và kể chuyện theo nhóm. Với mỗi bức tranh mỗi trẻ nói một
câu. Ngồi ra, tơi cịn gợi ý để trẻ sắp xếp thứ tự các tranh theo các cách khác
Người thực hiện: Trần Thị Ngọc Phượng

Trang 10


Sau đó tơi gợi hỏi để trẻ suy nghĩ kể tiếp theo: “Theo các con, chuyện
gì sẽ xảy ra với Sẻ con? Ai sẽ cứu Sẻ con? Sẻ con có thốt chết khơng? Nếu
con là Bướm Vàng con sẽ làm gì?”.
Sau đây là đoạn kết của một số trẻ:
Bé An: “Sau khi Bướm Vàng bay đi Sẻ con khóc mãi. Chuột Nhắt đi qua
thấy thế bèn cắn thủng lưới, thế là Sẻ con bay ra. Sẻ con cám ơn Chuột Nhắt”.
Bé Ngân : “Sẻ con kêu mãi chả có ai đến cứu mệt quá Sẻ con ngủ thiếp
đi. Thế là Ông Tiên xuất hiện cứu Sẻ con thoát nạn”.
Bé Minh Anh: “Đến tối không thấy Sẻ con về, Sẻ mẹ đi tìm thì thấy Sẻ con
trong lưới. Sẻ mẹ bèn gỡ lưới để cứu Sẻ con chui ra. Sẻ con xin lỗi mẹ”.
Ngoài việc lựa chọn các tác phẩm văn học để tập cho trẻ kể chuyện
Người thực hiện: Trần Thị Ngọc Phượng

Trang 11


SKKN: Một số biện pháp phát triển ngôn ngữ cho trẻ 4-5 tuổi thông qua hoạt động kể chuyện sáng tạo

sáng tạo , tơi cịn dùng chính các tình huống thực trong cuộc sống để dạy trẻ.
Ví dụ: Tơi kể phần đầu của câu chuyện “Đi lạc”: “Chủ nhật mẹ dắt bạn
Lan đi siêu thị. Ở đó người ta bày bán rất nhiều đồ chơi: nào là búp bê, ô tơ,
gấu bơng Lan thích q mải mê xem,khi ngẩng đầu lên Lan chẳng thấy mẹ
đâu cả trong siêu thị rất đơng người. Lan bèn chạy đi tìm và gọi mẹ nhưng
chẳng thấy mẹ đâu”. Tơi gợi hỏi tiếp: Lan có tìm được mẹ khơng? Làm thế
nào mà Lan tìm thấy mẹ?, để trẻ kể tiếp theo bằng trí tưởng tượng của mình.
Hay ở câu chuyện khác: “Giấc mơ của bạn Minh”: “Nhân dịp sinh
nhật, ba tặng cho Minh một chiếc ô tô rất đẹp. Minh thích đến nỗi đi ngủ
cũng mang nó lên giường để chơi. Khi ngủ Minh lại mơ về nó, Minh mơ thấy
mình lái xe đi khắp nơi”.
Tôi gợi hỏi để trẻ suy nghĩ phần kế tiếp: Con thử tưởng tượng xem Minh

Người thực hiện: Trần Thị Ngọc Phượng

Trang 12


SKKN: Một số biện pháp phát triển ngôn ngữ cho trẻ 4-5 tuổi thông qua hoạt động kể chuyện sáng tạo

Ví dụ: Bài thơ “Thỏ bơng bị ốm”, “Ong và bướm”, “Cá vàng bơi”, hay
cho trẻ đọc các câu đố về: Con chó, con mèo, con gà, con cá... hay một số bài
đồng dao, ca dao: “Vè chim”, “Đi cầu đi quán”...

Bài đồng dao: “Đi cầu đi quán”
“Đi cầu đi quán
Đi bán lợn con
Đi mua cái xoong
Đem về đun nấu
Mua quả dưa hấu
Về biếu ông bà
Mua một đàn gà
Về cho ăn thóc
Mua lược chải tóc
Mua cặp gài đầu
Đi mau về mau
Kẻo trời sắp tối.”

Câu đố về con mèo, con gà.
“Con gì có bộ ria dài
Người thực hiện: Trần Thị Ngọc Phượng

Trang 13

*Luật chơi:
Khi có hiệu lệnh “Trời mưa”, mỗi bé phải trốn vào một nơi trú mưa. Ai
khơng tìm được nơi trú phải ra ngoài một lần chơi.
*Cách chơi:
Giáo viên hướng dẫn chuẩn bị vẽ những vòng tròn trên sân. Sao cho
vòng này cách vòng kia từ 30 - 40cm để làm nơi trú mưa. Số vịng ít hơn số
trẻ chơi khoảng 3 - 4 vịng.
Trẻ đóng vai học trị đi học, vừa đi vừa hát theo nhịp phách của người
hướng dẫn. Khi nghe hiệu lệnh của cơ nói: “Trời mưa” thì mỗi trẻ tìm một nơi
trú mưa nấp cho khỏi bị ướt (chạy vịng trịn). Ai chạy chậm khơng tìm được
nơi để nấp thì sẽ bị ướt và phải chạy ra ngồi 1 lần chơi. Trị chơi tiếp tục,
giáo viên ra lệnh “Trời nắng” để trẻ đi ra xa vòng tròn. Hiệu lệnh “Trời mưa”
lại được hơ lên để trẻ tìm đường trú mưa.
Việc tích hợp các mơn học, các trị chơi vào cho trẻ kể chuyện sáng tạo là
việc cung cấp thêm một số kiến thức bổ trợ thêm cho câu chuyện sinh động
hơn. Ở lứa tuổi này tâm lý của trẻ thường mau nhớ chóng qn. Vì vậy giờ
đón trẻ tơi cho trẻ vào góc văn học chơi để hướng trẻ vào kiến thức mới và
cũng cố lại kiến thức cũ. Đây là hình thức cho trẻ trải nghiệm những gì mình
có sẵn học tập ở cơ và bạn, trẻ cảm thấy thoải mái và tự tin hơn.
Việc tích hợp các môn học khác cô giáo phải linh hoạt lựa chọn nội
dung sao cho phù hợp với nội dung câu chuyện giúp trẻ tham gia hoạt động
một cách tích cực nhất và ngôn ngữ của trẻ được phát triển mạnh mẽ.
5. Tuyên truyền kết hợp với phụ huynh.
Gia đình là ngôi trường lớn nhất cho tất cả chúng ta khi chưa trưởng
thành và tự quyết định mọi việc. Với trẻ nhỏ thì sự tác động của cha mẹ,
những người lớn tuổi trong gia đình sẽ có nhiều ảnh hưởng đến sự phát triển
tâm lý của trẻ.Tuy nhiên đối với vấn đề kể chuyện sáng tạo về phía nhà
trường tơi thấy phải làm sao để cha mẹ hiểu nó có ý nghĩa rất lớn trong việc
phát triển ngôn ngữ, tư duy, trí tưởng tượng cho trẻ. Bởi phụ huynh thường
chỉ biết tới hình thức kể chuyện cho trẻ nghe hoặc yêu cầu trẻ kể lại những

Có thể nói cơng tác tuyên truyền với phụ huynh là một việc làm rất quan
trọng trong việc dạy trẻ kể chuyện sáng tạo để phát triển ngôn ngữ cho trẻ.
PHẦN 4. KẾT QUẢ
Từ những biện pháp tơi tìm tịi nghiên cứu và thực hiện chất lượng giáo
dục ở trẻ tăng lên rõ rệt. Đó là điều làm tôi phấn khởi giúp tôi càng yêu nghề
hơn tiếp thêm cho tôi nghị lực trong công tác. Kết quả thể hiện như sau:
* Đối với trẻ:
- Ngôn ngữ của trẻ được phát triển tốt, khi nói chuyện trẻ thể hiện một
cách tự tin, phát âm rõ ràng, diễn đạt mạch lạc, biết thể hiện được ngữ điệu
khi nói.
Người thực hiện: Trần Thị Ngọc Phượng

Trang 16


SKKN: Một số biện pháp phát triển ngôn ngữ cho trẻ 4-5 tuổi thông qua hoạt động kể chuyện sáng tạo

- Trẻ biết kể những câu chuyện sáng tạo theo ý tưởng của mình rất
phong phú, ngộ nghĩnh.
- Trẻ rất thích sưu tầm và làm đồ dùng đồ chơi từ các nguyên vật liệu
tự nhiên.
- Trẻ được phát triển năng lực tư duy, trí nhớ, óc tưởng tượng sáng tạo
từ đó trẻ tiếp thu các kiến thức học tập một cách dễ dàng hơn.
* Đối với các bậc phụ huynh:
Phụ huynh rất phấn khởi khi thấy con em mình biết kể những câu
chuyện hết sức thú vị, ngộ nghĩnh. Từ đó phụ huynh quan tâm hơn đến cơng
tác chăm sóc giáo dục trẻ và hỗ trợ nhiệt tình về mặt cơ sở vật chất tạo điều
kiện cho giáo viên xây dựng góc văn học và thực hiện tốt hoạt động phát triển
ngơn ngữ cho trẻ.
PHẦN 5. KẾT LUẬN



SKKN: Một số biện pháp phát triển ngôn ngữ cho trẻ 4-5 tuổi thông qua hoạt động kể chuyện sáng tạo

- Tư duy của trẻ là tư duy trực quan hình ảnh, việc phát triển ngơn ngữ
của trẻ thơng qua hoạt động kể chuyện sáng tạo phải được thực hiện qua các
đồ dùng trực quan như đồ chơi, đồ dùng, tranh ảnh có chủ đề.
- Khi tập cho trẻ kể cần sử dụng các biện pháp để kích thích động cơ kể
chuyện ở trẻ, khơi gợi tinh thần cố gắng kể chuyện ở trẻ, khích lệ trẻ bằng nụ
cười, cử chỉ, nét mặt, cái gật đầu hưởng ứng, bằng câu hỏi gợi ý ngắn gọn khi
trẻ ngập ngừng để giúp cho lời kể của trẻ được liên tục đồng thời tạo cho trẻ
sự tự tin.
2. Phạm vi đối tượng áp dụng.
Tôi nhận thấy các biện pháp mà tôi đưa ra đã phát huy tốt khả năng kể
chuyện sáng tạo của trẻ lớp tơi đang dạy. Ngồi ra các đồng nghiệp trong
trường qua các buổi sinh hoạt chuyên môn tôi đã trao đổi kinh nghiệm về việc
dạy trẻ kể chuyện sáng tạo, các cô cũng đã áp dụng vào lớp của mình và cũng
đạt kết quả tốt, vì thế tơi thiết nghĩ không chỉ ở lớp mẫu giáo 4-5 tuổi trong
trường tơi mà cịn áp dụng được cho trẻ trong các trường Mầm non và các
trường Mẫu giáo khác trong Huyện.
Trên đây là một số kinh nghiệm của tôi khi dạy trẻ kể chuyện sáng tạo
nhằm phát triển ngôn ngữ cho trẻ 4- 5 tuổi. Tơi xin chân thành cảm ơn.
Bình Lãng, ngày 27 tháng 04 năm 2018
Người viết

Trần Thị Ngọc Phượng

Người thực hiện: Trần Thị Ngọc Phượng

Trang 18