http://www.ebook.edu.vn
79
Chơng iii: đục chặt, ca cắt, dũa gọt
3. 1. Đục có những góc cắt no ? Công dụng của nó ra sao ?
Góc cắt chủ yếu của đục có góc
trớc
J
, góc sau
D
v góc nêm
E
(hình 3-1)
Góc trớc
J
l góc kẹp giữa mặt
trớc lỡi đục với mặt cơ bản, khi góc
trớc lớnthì biến dạng cắt của kim loai
gia công nhỏ, ắt nhanh nhẹ. Góc sau
D
la góc kẹp giữ mặt sau của đụcvới
mặt cắt nó ảnh hởng đến sự ma sát
giữa
mặt sau đục với mặt đẫ gia công, cng
chủ yếu
hơn l ảnh hởng chiều sâu cắtcủa
đục. Cho nên
khi mi đục v sử dụng phải bảo đảm
trị số hợp
lý của góc sau. Góc sau quá lớn sẽ khiến đục Hình 3-1.
ănvo quá sâu, đục khó khăn, góc sau quá nhỏ,
đục có thể trợt trên bề mặt chi tiết, không ăn

3. 3. Đục thờng đợc chế tạo bằng loại vật liệu no ? xử lý nhiệt ra sao ?
Tên Hình dáng Tác dụng
Đục rộng
(đục dẹt)
Đục hẹp
(đục nhọn)
Đục rãnh
dầu
Đục mặt phẳng, đục
bỏ bavia chi tiết đúc,
phân chia tấm kim
loại mỏng hoặc chặt
đứt vật liệu cay
đờng kinh nhỏ.
Đục rãnh hoặc chia
cắt vật liệu tấm theo
đờng cong.
Đục rãnh dầu nhờn.
Lỡi đục Đầu đục
Thân đục
đ
http://www.ebook.edu.vn
81
Đục thờng rèn bằng thép công cụ cacbon (T
7
A) để nâng cao độ cứng v tính chịu
mi của đục, bộ phận cắt gọt nó phải tôi. Phơng pháp tôi l, sau khi ra nhiệt một
đoạn khoảng 20mm ở đoạn trớc đục (bộ phận cắt gọt) lên tới 750
y
0

cao nhng độ dai kém; đục tôi
xanh tuy có độ dai tốt nhng độ
cứng không đủ. Đục sử dụng ở
điều kiện chung thờng tôi xanh
vng, độ cứng v độ dai đều vừa
phải, tính năng tơng đối tốt.
3. 4. Hãy nói phơng pháp mi đục ?
Nói chung, thờng mi đục trên máy mi, phơng pháp cầm đục nh hình 3-2 thể
hiện. Phần cần mai của đục phải cao hơn tâm bánh miđể phòng ngừa bánh mi quay
tốc độ cao kéo đục vo dới giá báng mi gây tai nạn. Phần mi của đục chủ yếu l
mặt trớc, mặt sau v mặt bên khi mi, đục phải di chuyển song song tría phải ton bộ
chiều rộng của đá mi. Nh vậy, vừa có thể bảo đảm bề mặt mi bằng phẳng lai có
thể lm cho đá mi mòn đều. Ngoi ra, trong quá trình mi còn phải thờng xuyên
nhúng nớc lm mát phòng ngừa bộ phận cắt gọt quá nóng lm cho mềm.
Hình 3-2 : Mi đục trên máy mi.
http://www.ebook.edu.vn
82
3. 5. Lm thế no để lắp cán búa ? Khi sử dụng nên cầm búa nh thế no ?
Búa tay gồm hai bộ phận : búa v
cán gỗ. Qui cách búa tay biểu thị
bằng trọng lợng của búa, ví dụ 0,5
bảng,1 bảng, 1,5 bảng v.v.. Ngy nay
dùng tiêu chuẩn quốc tế 0,25kg;
0,5kg; 1kg để biểu thị. Búa chế tạo
thép công cụ cácbon T7, qua xử lý tôi.
Cán gỗ lm bằng gỗ tơng đối cứng
dai nh gỗ đm hơng. Độ di cán
búa tùy theo búa lớn hay nhỏ m quyết định. Thông thờng búa nặng 0,5kg thì chiều
di cán búa có thể di
thích hợp. Để phòng ngừa khi sử dụng,

nhất, sử dụng vo trờng hợp đục mạnh.
Hình 3-2: Đóng chêm vo đầu
trên cán búa.
Hình 3-5 : Cách cầm lỏng.
Hình 3-4 : Cách cầm chặt.
http://www.ebook.edu.vn
83

Cầm đục chủ yếu sử dụng ngón giữa, ngón nhẫn v ngón út tay trái, ngón cái v
ngón trỏ khép lại tự nhiên, phần đầu của đục dôi ra v ngoi khoảng 20mm nh hình
3-7 thể hiện. Không nên năm đục quá chặt nhằm tránh khi đục tay chịu chấn động
quá lớn. Khi đục, cẳng tay cầm đục phải để bằng tự nhiên đục phải giữ góc nghiêng
chính xác, tức góc sau D bằng 5
0
y 8
0
.
3. 7. Lm sao bảo đảm chất lợng đục?
Để đảm bảo chất lợng chi tiết gia công, khi đục dùng êtô kẹp chặt chi tiết, vật liệu
tơng đối mềm hoặc bề mặt linh kiện độ chính xác gia công đã gia công tơng đối
cao thì phải dùng ngm bịt đồng, đồng thời lu ý độ lớn nhỏ của lực kẹp v lực đánh,
phòng ngừa lm hỏng bề mặt linh kiện. Khi đục cố gắng bắt đầu đục ở chỗ chuyển
góc mặt cạnh chi tiết, vì rằng nơi ny chiều di tiếp xúc giữa dao cắt với chi tiết nhỏ,
lực cản lớn, dễ đục vo chi tiết, có thể
điều khiển lợng ăn vo tơng đối
chính xác. Ngoi ra, khi đục còn phải
chú ý giới hạn kích thớc, tránh đục đi
quá nhiều khiến phải bỏ chi tiết. Khi
đục đến cách khoảng 10mm đầu tận
cùng của chi tiết, cần quay đầu đục

men theo miệng êtô (hình 3-9). Khi đục nghiêng chỉ có một bộ phận lỡi đục rộng
tiếp xúc với vật liệu, lực cản nhỏ, để cắt đứt, mặt cắt tơng đối bằng phẳng. Khi đục
cắt trên đe hoặc tấm phẳng, đục phải để vuông góc với chi tiết phải đệm thép phía
dới vật liệu tấm để tránh hỏng miệng đục, nh hình 3-10 thể hiện. Khi đục phôi có
hình dạng phức tạp trên tấm mỏng, trớc tiên cần khoan nhiều lỗ nhỏ theo đờng
bao, sau đó dùng đục đục từng bớc nh hình 3-11 thể hiện.
Hình 3-8 : Đục mật phẳng lớn.
Hình 3-9 : Đục vật liệu tấm trên
Ê
tô
http://www.ebook.edu.vn
85

3. 9. Khi đục cần chú ý những điều an ton
no ?
Những điều an ton cần chú ý khi đục, chủ
yếu gồm 4 điểm dới đây:
1. Để phòng ngừa búa bay ra gây thơng
tích, khi phát hiện cán búa bị lỏng hoặc hỏng
thì phải lập tức tra lại cho chắc chắn hoặc thay
cán. Ngoi ra, ngời thao tác không đợc đeo
găng tay, cán búa không dính dầu mỡ.
Phần cuối đục bị xơ xớc rõ cần phải mi trơn
để tránh vỡ gây thơng tích.
2. Để tránh phoi bay gây thơng tích, không
đợc đục hớng về phía ngời v cần áp dụng
biện pháp an ton thích hợp, tốt nhất ngời đục
cần đeo kính bảo vệ.
3. Để phòng ngừa đục trợt theo bề mặt đục,
cần thờng xuyên giữ đục sắc, v chú ý giữ góc sau hợp lý.