9 CHÚA VÀ 13 VUA NGUYỄN-
VAI TRÒ CỦA TRIỀU NGUYỄN TRONG LỊCH SỬ
Master. Võ Minh Tập.
I . Chúa Nguyễn: Trong các thế kỷ (XVI-XVII, XVIII), Đàng Trong đã được đặt dưới sự chèo lái của 9
đời chúa Nguyễn sau đây: (1điểm)
STT HÚY DANH CÔNG THỤY TG TRỊ VÌ MIẾU HIỆU
1 Nguyễn Hoàng Chúa Tiên 1558-1613 Thái tổ Gia dũ Hoàng đế
2 Nguyễn Phúc Nguyên Chúa Sãi 1613-1635 Hy tông Hiếu văn Hoàng đế
3 Nguyễn Phúc Lan Chúa Thượng 1635-1648 Thần tông Hiếu chiêu Hoàng đế
4 Nguyễn Phúc Tần Chúa Hiền 1648-1687 Thái tông Hiếu triết Hoàng đế
5 Nguyễn Phúc Thái Chúa Nghĩa 1687-1691 Anh tông Hiếu nghĩa Hoàng đế
6 Nguyễn Phúc Chu Quốc chúa 1691-1725 Hiển tông Hiếu minh Hoàng đế
7 Nguyễn Phúc Chú Ninh vương 1725-1738 Túc tông Hiếu ninh Hoàng đế
8 Nguyễn Phúc Khoát Võ vương 1738-1765 Thế tông Hiếu võ Hoàng đế
9 Nguyễn Phúc Thuần Định vương 1765-1775 Duệ tông Hiếu định Hoàng đế
II. Vua Nguyễn: Gia Long là vị vua khai sáng vương triều. Nó kéo dài 143 năm (từ 1802 đến 1945) qua
13 đời vua: (2điểm)
ST
T
HÚY DANH NIÊN HIỆU TG TRỊ MIẾU HIỆU
1 Nguyễn Phúc Ánh Gia Long 1802-1819 Thế tổ Cao Hoàng đế
2 Nguyễn Phúc Đảm Minh Mạng 1820-1840 Thánh tổ Nhân Hoàng đế
3 Nguyễn Phúc Miên Tông Thiệu Trị 1841-1847 Hiến tổ Chương Hoàng đế
4 Nguyễn Phúc Hồng Nhậm Tự Đức 1848-1883 Dực tông Anh Hoàng đế
5 Nguyễn Phúc Ưng Chân Dục Đức 1883 (3 ngày) Cung tông Huệ Hoàng đế
6 Nguyễn Phúc Hồng Dật Hiệp Hòa 1883 (4 tháng) (Phế đế)
7 Nguyễn Phúc Ưng Đăng Kiến Phúc 1884 Giản tông Nghị Hoàng đế
8 Nguyễn Phúc Ưng Lịch Hàm Nghi 1885 (Xuất đế)
9 Nguyễn Phúc Ưng Đường Đồng Khánh 1886-1888 Cảnh tông Thuần Hoàng đế
10 Nguyễn Phúc Bửu Lân Thành Thái 1889-1907 (Phế đế)
11 Nguyễn Phúc Vĩnh San Duy Tân 1907-1916 (Phế đế)

tấm bia Tiến sĩ thời Nguyễn. Cùng với các kỳ thi tuyển chọn Tiến sĩ Văn, nhà Nguyễn còn nâng cấp đào
tạo võ quan từ Cử nhân lên Tiến sĩ Võ. Tại khu Võ Miếu còn bảo tồn hai tấm bia Tiến sĩ Võ. Công việc
biên soạn quốc sử, các bộ chính sử của vương triều, các bộ tùng thư và địa chí được đặc biệt quan tâm và
để lại một di sản rất đồ sộ. Có thể nói, trong thời quân chủ, chưa có Quốc sử quán của vương triều nào
hoạt động có hiệu quả và để lại nhiều công trình biên soạn đến như thế.
7. Trong bối cảnh chủ nghĩa tư bản phương Tây đang đe dọa chủ quyền của các nước trong khu vực, vua
Gia Long và Minh Mệnh ý thức sâu sắc về nguy cơ đó và đã tiến hành những hoạt động điều tra, thăm dò,
đồng thời lo củng cố quốc phòng, cố gắng tiếp thu thành tựu kỹ thuật phương Tây. Từ thời chiến tranh với
Tây Sơn, Nguyễn Ánh đã học tập được khá nhiều kỹ thuật phương tây, nhất là kỹ thuật xây thành kiểu
Vauban, đóng tàu, đúc vũ khí, phát triển thủy quân. Vua Minh Mệnh là người có tầm nhìn xa và hướng
biển khá cao. Nhà vua đã cử nhiều phái đoàn vượt biển đến các căn cứ phương Tây ở Đông Nam Á như
Batavia (Jakarta, Indonesia), Singapore, Pinang (Malaysia), Semarang (Java), Luçon (Philippines), Tiểu
Tây Dương; ở Ấn Độ như Bengale, Calcutta; ở Trung Hoa như Macao...Những chuyến vượt biển đó, bề
ngoài là mua hàng hóa cho triều đình nhưng chủ yếu nhằm thăm dò tình hình. Cầm đầu các phái đoàn
thường là những quan chức cao cấp, những trí thức có tầm hiểu biết rộng như Lý Văn Phức, Hà Tông
Quyền, Phan Thanh Giản, Phan Huy Chú, Cao Bá Quát...Vua Minh Mệnh cho đo đạc độ sâu các cảng
biển, lập hệ thống phòng thủ ven biển, chế tạo vũ khí, đóng thử tàu hơi nước kiểu phương Tây, phát triển
thủy quân, cho dịch một số sách kỹ thuật phương Tây sang chữ Hán, đo đạc, vẽ bản đồ và cắm cột mốc
trên quần đảo Hoàng Sa, tăng cường quản lý các hải đảo...Hình như vua Minh Mệnh đang nuôi dưỡng
một ý tưởng canh tân nào đó, nhưng đang ở trong tình trạng hình thành, chưa thực hiện được bao nhiêu.
2