<span class='text_page_counter'>(1)</span>Người thực hiện : Nguyễn Thị Mai Phòng giáo dục & đào tạo huyện chí linh Trường tiểu học nhân huệ. S¸ng kiÕn kinh nghiÖm Mét sè biÖn ph¸p nh»m n©ng cao hiÖu qu¶khi d¹y kiÓu bµi TËp lµm v¨n “Nghe -kÓ mét c©u chuyÖn vui” líp 3. Người viết : Nguyễn Thị Mai Đơn vị : Trường tiểu học Nhân Huệ. Chí Linh Hải Dương. ChÝ linh , ngµy 15 th¸ng 3 n¨m 2010. 1 Lop3.net.

<span class='text_page_counter'>(2)</span> Người thực hiện : Nguyễn Thị Mai. PhÇn 1 : Më ®Çu I- C¬ së lý luËn. Đất nước con người Việt Nam đang chuyển mình tiến lên ngày càng lớn mạnh , đó là sự lớn mạnh về kinh tế ,chính trị , khoa học kỹ thuật … Kinh tế xã hội ngày càng phát triểnđòi hỏi con người Việt Nam cũng phải vươn lên bắt nhịp với những đổi mới của xã hội .Để đào tạo ra những thế hệ con người Việt Nam phù hợp với xu thế phát triển của xã hội, đòi hỏi ngành Giáo dục và Đào tạo cũng phải đổi mới. Đổi mới trong ngành Giáo dục không đơn thuần chỉ đổi mới về nội dung, chương trình, đổi mới trang thiết bị dạy học mà còn đổi mới phương pháp dạy học và các hình thức tổ chức d¹y häc cho phï hîp víi nhËn thøc cña häc sinh gióp häc sinh høng thó linh ho¹t trong viÖc chiÕm lÜnh tri thøc vµ t­ duy .Víi môc tiªu lµ : "§µo tạo con người mới phát triển toàn diện", chúng ta coi học sinh không chỉ là đối tượng mà còn là chủ thể giáo dục. Chính vì thế chúng ta cần dạy đủ sáu môn học, trong đó môn Tiếng Việt ở tiểu học là vô cùng quan trọng . Bởi nó làm nền tảng giúp học sinh học các môn khác trong trường tiểu học. Môc tiªu cña m«n TiÕng ViÖt ë tiÓu häc lµ h×nh thµnh vµ ph¸t triÓn ë häc sinh các kỹ năng : nghe , nói , đọc , viết để học tập và giao tiếp trong và ngoài nhà trường . Thông qua việc dạy học Tiếng Việt góp phần rèn luyện các thao tác tư duy cho học sinh , đồng thời cung cấp cho học sinh những kiến thức ban đầu như : Đọc thành thạo một văn bản ngắn , bước đầu biết đọc diễn cảm , viết đúng chính tả , viết rõ ràng , nghe nói một cách tự nhiªn . Cung cÊp cho häc snh nh÷ng hiÓu biÕt vÒ x· héi , tù nhiªn vµ con người . Từ đó bồi dưỡng cho học sinh tình yêu Tiếng Việt và hình thành thãi quen gi÷ g×n sù trong s¸ng cña TiÕng ViÖt. Cũng như các môn học khác, môn Tiếng Việt cũng được đổi mới toàn diện về cấu trúc chương trình, nội dung. Sự đổi mới của môn học Tiếng Việt lớp 3 thể hiện rõ rệt ở tất cả các phân môn, đặc biệt là phân môn Tập làm văn .So với chương trình cải cách, phân môn tập làm văn đổi mới hoàn toµn vÒ cÊu tróc néi dung , thÓ hiÖn râ nhÊt ë c¸c d¹ng bµi tËp lµm v¨n . Néi dung d¹y häc TËp lµm v¨n líp 3 chñ yÕu rÌn luyÖn cho häc sinh ba kü n¨ng c¬ b¶n : Nghe , nãi , viÕt nh»m phôc vô cho viÖc häc tËp vµ giao tiếp hàng ngày của các em .Trong ba kỹ năng cơ bản đó thì hai kỹ năng nghe , nãi cña häc sinh ®­îc rÌn luyÖn nhiÒu nhÊt . ë lo¹i bµi tËp "nghe vµ kể lại một câu chuyện", loại bài tập này chiếm dung lượng khá lớn trong 2 Lop3.net.

<span class='text_page_counter'>(3)</span> Người thực hiện : Nguyễn Thị Mai. phân môn tập làm văn .Trong đó , số câu chuyện vui chiếm hơn một nửa số c©u chuyÖn ®­îc häc sinh kÓ. Mảng truyện cười trong Tập làm văn lớp 3 nhằm rèn luyện cho học sinh kỹ năng nghe - kể . Nếu ở bài tập đọc các em được trực tiếp đọc văn bản th× ë ph©n m«n tËp lµm v¨n viÖc tiÕp nhËn c©u chuyÖn ®­îc thÓ hiÖn qua h×nh thøc nghe thÇy c« kÓ vµ ghi nhí l¹i .ViÖc nghe kÓ nµy cã t¸c dông rÌn luyÖn cho c¸c em kü n¨ng nghe, nãi song ®iÒu quan träng c¸c em kh«ng thÓ dõng l¹i ë viÖc kü n¨ng nghe - nãi mµ cßn rÌn luyÖn kü n¨ng nghe ph¸t hiÖn , nghe - ph©n tÝch , ph¸n ®o¸n…§ã lµ mét trong nh÷ng h×nh thøc rÌn luyÖn t­ duy logich cho trÎ rÊt hiÖu qu¶. Trong những câu chuyện cười ở Tập làm văn lớp 3, tiếng cười không phải là mục đích, là cứu cánh của câu chuyện mà nó là phương tiện chủ yếu quan trọng của thể loại truyện cười . Đối tượng thẩm mĩ chủ yếu của loại truyện này là những cái xấu, đáng cười, có thể cười hay nói cách khác đó là những thói hư tật xấu , cái cần và có thể phê phán bằng tiếng cười . Song khi đọc hoặc nghe kể chuyện cười , nếu cả người đọc và người nghe chưa phát hiện được ra hiện tượng buồn cười , chưa làm bật tiếng cười cũng có nghĩa là chưa nhận ra được ý nghĩa phê phán của truyện cười .Vì thế , viÖc rÌn luyÖn kü n¨ng nghe, kÓ cho häc sinh b»ng nh÷ng c©u chuyÖn vui cười có tác dụng giáo dục sâu sắc vừa tăng cường sự phản ứng của lý trí trước những hiện tượng khác với lẽ thường mà các em bắt gặp đâu đó từ trong sách đến cuộc sống sinh động hằng ngày. II.C¬ së thùc tiÔn. Qua thực tế giảng dạy , dự ggiờ thăm lớp và trao đổi thảo luận với giáo viên về những điểm khó khi thực hiện chương trình tôi thấy loại bài tập nghe vµ kÓ l¹i mét c©u chuyÖn vui trong ph©n m«n tËp lµm v¨n líp 3 cã ý nghÜa v« cïng quan träng , lo¹i bµi tËp nµy rÊt hÊp dÉn , l«i cuèn häc sinh t¹o ra sù tho¶i m¸i cho gi¸o viªn trong qu¸ tr×nh gi¶ng d¹y. Nh­ng trong thùc tÕ gi¶ng d¹y, hiÖu qu¶ cña bµi tËp nghe , kÓ l¹i mét c©u chuyện vui thường có từ hai bài tập trở lên. VÝ dô: TiÕt tËp lµm v¨n cña tuÇn gåm hai bµi: Bài 1 : Nghe và kể lại câu chuyện : Tôi có đọc đâu. Bài 2 : Viết về quê hương em. Nên việc dành thời gian cho việc nghe kể nhiều,giáo viên thường xem nhẹ , phần phân bài tập này mà chỉ dạy lướt qua hoặc dành thời gian không thích hîp mµ chØ chó träng vµo bµi tËp cßn l¹i cña tiÕt häc. 3 Lop3.net.

<span class='text_page_counter'>(4)</span> Người thực hiện : Nguyễn Thị Mai. Chính vì loại bài tập này thường xem nhẹ , dành thời gian không thích hợp nên giáo viên chưa chú trọng tìm ra các phương án kể và hướng dẫn học sinh kể một cách sinh động nên việc thực hiện bài tập này thường diễn ra một cách chiếu lệ , kém hiệu quả , chưa đáp ứng được yêu cầu về kiến thøc kü n¨ng cña bµi tËp vµ nhu cÇu t×m tßi s¸ng t¹o cña häc sinh . Trước tình hình thực tế đó, tôi đã trăn trở và suy nghĩ rất nhiều , bản thân là một giáo viên trực tiếp giảng dạy, tôi đã vận dụng đổi mới triệt để trong c¸ch d¹y lo¹i bµi tËp "Nghe kÓ mét c©u chuyÖn vui" trong giê TËp làm văn lớp 3. Bởi nếu dạy loại bài tập này đạt hiệu quả tốt sẽ rèn cho học sinh tốt các kỹ năng nghe, nói ngày một tốt hơn, đảm bảo được yêu cầu đổi mới cách dạy " nhẹ nhàng , thoải mái , học sinh tích cực chủ động phát hiÖn vµ tiÕp thu kiÕn thøc míi " hiÖu qu¶ h¬n rÊt nhiÒu . Chính vì lẽ đó tôi mạnh dạn trình bày " Một số biện pháp nhằm nâng cao hiÖu qu¶ khi d¹y kiÓu bµi TËp lµm v¨n nghe - kÓ l¹i mét c©u chuyÖn vui ë líp 3" . III - NhiÖm vô nghiªn cøu. 1. Tìm hiểu nội dung chương trình và phương pháp dạy bài tập nghe - kể l¹i mét c©u chuyÖn vui ë TËp lµm v¨n líp 3 . 2. §iÒu tra thùc tr¹ng d¹y vµ häc . 3. §Ò xuÊt mét sè biÖn ph¸p nh»m n©ng cao hiÖu qu¶ cña viÖc d¹y c¸c bµi tËp d¹ng nµy . IV. Phương pháp nghiên cứu .. - §iÒu tra thùc tr¹ng d¹y vµ häc . - Nghiªn cøu s¸ch gi¸o khoa vµ tµi liÖu liªn quan . - Phương pháp tổng hợp , so sánh phân tích . V . Ph¹m vi nghiªn cøu. - S¸ch gi¸o khoa TiÕng ViÖt líp 3 . - Vë bµi tËp TiÕng ViÖt líp 3 . - S¸ch tham kh¶o líp 3 . - §iÒu tra thùc tr¹ng häc sinh líp 3 .. 4 Lop3.net.

<span class='text_page_counter'>(5)</span> Người thực hiện : Nguyễn Thị Mai. PhÇn II : Néi dung I/ Nội dung chương trình môn Tiếng Việt lớp 3. Chương trình Tập làm văn lớp 3 được cấu trúc theo chương trình đồng t©m , tiÕt TËp lµm v¨n ®­îc bè trÝ s¾p xÕp ë c¸c tiÕt häc cuèi tuÇn sau khi häc xong c¸c tiÕt TiÕng ViÖt trong tuÇn . KiÕn thøc tiÕt TËp lµm v¨n lµ øng dụng kiến thức Tiếng Việt đã học trong tuần , trong chủ điểm . Ph©n m«n TËp lµm v¨n líp 3 gåm 31 tiÕt vµ 4 tiÕt kiÓm tra bao gåm c¸c kiÓu bµi tËp : 1. Bµi tËp nghe : Nghe vµ kÓ l¹i mét mÈu chuyÖn ng¾n ; nghe vµ nãi l¹i mét mÈu tin . 2. Bµi tËp nãi gåm : - Tæ chøc ®iÒu khiÓn cuéc häp , ph¸t biÓu trong cuéc häp . - Kể hoặc tả miệng về người thân trong gia đình, trường, lớp, quê hương , lễ hội, hoạt động thể thao, văn nghệ … 3. Bµi tËp viÕt - §iÒn vµo giÊy tê in s½n . - ViÕt mét sè giÊy tê theo mÉu . - ViÕt th­ . - Ghi chÐp sæ tay . - Kể hoặc tả ngắn về người thân trong gia đình , trường , lớp , quê hương , lễ hội , hoạt động thể thao , văn nghệ … Trong tiÕt cã kiÓu bµi nghe - kÓ l¹i mét c©u chuyÖn ng¾n (10 tiÕt ) . Sè truyÖn vui häc sinh ®­îc nghe kÓ chñ yÕu tËp trung ë häc kú I : 6 truyÖn vµ mét truyÖn vui ë häc kú II trong tiÕt 5 «n tËp cña tuÇn 35 . Như vậy số lượng tiết có bài tập nghe kể lại một câu chuyện vui trong ph©n m«n TËp lµm v¨n líp 3 kh«ng nhiÒu nh­ng môc tiªu cña lo¹i bµi tËp đề ra cho học sinh nghe và kể lại được nội dung câu chuyện đúng trình tự, đảm bảo nội dung qua đó rèn kỹ năng nghe, nói cho học sinh.Không nh÷ng thÕ mµ lo¹i bµi tËp nµycßn gióp c¸c em thÊy ®­îc ý nghÜa vµ gi¸ trÞ của tiếng cười qua mỗi câu chuyện giúp các em có ý thức tránh được thói h­, tËt xÊu, rÌn luyÖn h×nh thµnh thãi quen c­ sö tèt trong cuéc sèng h»ng ngày . Do đó mỗi câu chuyện vui trong Tập làm văn lớp 3 đều chứa đựng ý nghÜa nh©n v¨n cao c¶ .. 5 Lop3.net.

<span class='text_page_counter'>(6)</span> Người thực hiện : Nguyễn Thị Mai II/ §iÒu tra thùc tr¹ng .. 1. VÒ phÝa gi¸o viªn : Trong quá trình thực tế dự giờ thăm lớp giáo viên, và qua trao đổi với giáo viên dạy lớp 3 năm học này tại trường , tôi thấy việc giúp học sinh thùc hiÖn lo¹i bµi tËp " Nghe - kÓ l¹i mét c©u chuyÖn vui" trong giê TËp làm văn lớp 3 thường được xem nhẹ vì những nguyên nhân sau đây : - Loại bài tập này đơn giản , nội dung tình tiết câu chuyện ngắn , học sinh dÔ dµng thùc hiÖn ®­îc yªu cÇu bµi tËp . - Kiểu bài tập này thường được ghép với một bài tập khác có yêu cầu cao hơn trong cùng một tiết Tập làm văn . Chính vì thế giáo viên thường chØ d¹y qua , dµnh Ýt thêi gian cho bµi tËp nµy mµ dµnh thêi gian cho bµi tËp kh¸c nhiÒu h¬n . - Do giáo viên không xác định rõ được mục tiêu, ý nghĩa của bài tập này mµ kh«ng chó ý tíi trong khi d¹y . Chính vì lẽ đó nên khi hướng dẫn học sinh thực hiện dạy loại bài tập này giáo viên chỉ dạy đơn giản, có thể nói là qua loa với thời gian ngắn cho xong, còn dành thời gian cho bài tập còn lại . Thông thường quy trình dạy bµi tËp nµy gi¸o viªn chØ thùc hiÖn nh­ sau : - Giíi thiÖu c©u chuyÖn . - Giáo viên kể mẫu ( hoặc đọc trong sách giáo khoa ) - Cho häc sinh kÓ mÉu ( HS kh¸ giái ) - Gi¸o viªn nªu ý nghÜa c©u chuyÖn . Víi c¸ch thÓ hiÖn nh­ vËy giê häc TËp lµm v¨n kiÓu bµi nghe kÓ mét câu chuyện vui trở nên nhàm chán , đơn điệu , câu chuyện vui trở thành buån tÎ 2. VÒ phÝa häc sinh . Cũng xuất phát từ cách thể hiện như trên của giáo viên đã dẫn tới hiệu qu¶ tiÕp thu, lÜnh héi kiÕn thøc cña häc sinh kh«ng cao. Häc sinh kh«ng nhận thấy cái đáng cười, không thấy buồn cười dẫn đến việc kể lại của các em không còn hào hứng, đôi khi là bắt buộc, gò ép . Cũng do giáo viên kể chuyện thiếu sáng tạo ( đọc 1 , 2 lần …) Học sinh kÓ chuyÖn còng gÇn nh­ lÆp l¹i m¸y mãc nh÷ng tõ ng÷ ë c©u chuyÖn mµ giáo viên vừa kể ( hoặc đọc ), đối với học sinh khá, giỏi ; còn đói vốịhc sinh cã nhËn thøc chËm h¬n cã thÓ c¸c em n¾m ®­îc néi dung c©u chuyÖn xong kÓ khã thµnh c«ng, ng«n ng÷ lÆp ®i, lÆp l¹i vÊp v¸p ë nhiÒu chi tiÕt .. 6 Lop3.net.

<span class='text_page_counter'>(7)</span> Người thực hiện : Nguyễn Thị Mai. Cho nªn kü n¨ng nãi cña c¸c em kh«ng ®­îc rÌn, ng«n ng÷ ph¸t triÓn chậm, điều này ảnh hưởng rất lớn đến các bài tập luyện nói khác . III/ Mét sè biÖn ph¸p nh»m n©ng cao hiÖu qu¶ khi d¹y kiÓu bµi TËp lµm v¨n " Nghe - kÓ l¹i mét c©u chuyÖn vui" líp 3 .. Qua nghiên cứu tìm hiểu thực trạng ở trường tôi , đối với một câu chuyện vui khi đọc lên thấy có thể bật ngay tiếng cười nhưng sau khi học xong học sinh lại thấy bình thường , đơn điệu chẳng có gì đáng cười thì viÖc d¹y cña gi¸o viªn coi nh­ ch¼ng gÆt h¸i ®iÒu g× sau bµi d¹y cña m×nh . ChÝnh v× vËy t«i m¹nh d¹n ®­a ra mét sè biÖn ph¸p sau ®©y . 1- Nghiªn cøu kü néi dung c©u chuyÖn . - §iÒu nµy cã thÓ kh«ng míi nh­ng rÊt quan träng, th«ng qua viÖc nghiªn cøu kü néi dung c©u chuyÖn ta n¾m ®­îc c¸i g× ? d¹y cho häc sinh c¸i g× ? - Giáo viên phải tìm hiểu kỹ xem câu chuyện vui nó gây cười như thế nào? Cười ở chi tiết nào? Tiếng cười bật lên ở tình huống nào? và tiếng cười ấy có ý nghĩa gì? Ví dụ : Trong truyện " Dại gì mà đổi" . Cái chi tiết gây cười khi các em nhận ra hiện tượng buồn cười tưởng chừng có lý nhưng lại hoàn toàn vô lý . Điều vô lý ở chỗ cậu bé đã biết là chẳng ai muốn đổi một đứa con ngoan lấy một đứa con nghịch ngợm , ấy vậy mà cậu bé vẫn rất nghịch ngợm . ẩn sau tiếng cười sảng khoái ấy là sự phê phán rất ngọt ngào mà mỗi em đều tự nhận ra . Hay trong truyện " Không nỡ nhìn" ( TV3 - Tập 1 tr.61) cái đáng cười là ở chỗ : Bản thân anh thanh niên trên chuyến xe đông người cũng nhận thấy là không nỡ ngồi nhìn các cụ già và phụ nữ phải đứng nên đã lấy tay che mặt . Những hiện tượng như vậy không phải là hiếm thấy trong cuộc sống . Câu chuyện ngầm khuyên các em hãy biết chia sẻ, nhường nhịn , biết sống vì mọi người - một yếu tố rất cần thiết trong cuộc sống của lớp trÎ h«m nay. Do đó việc giáo viên nghiên cứu kỹ nội dung, nắm chắc ý nghĩa của truyện trước khi dạy là vô cùng quan trọng . 2- T¹o høng thó cho häc sinh ngay tõ khi giíi thiÖu truyÖn vµ khi kÓ mÉu . Thông thường đối với không ít giáo viên coi việc giới thiệu bài là chuyện bình thường , không quan trọng nên đôi khi giáo viên làm tắt hoặc qua loa . ViÖc t¹o høng thó cho häc sinh khi giíi thiÖu cã t¸c dông lín , nã 7 Lop3.net.

<span class='text_page_counter'>(8)</span> Người thực hiện : Nguyễn Thị Mai. giúp cho các em tập trung theo dõi ngay từ đầu, đây là bước tiền đề để giúp các em tái hiện một cách đầy đủ câu chuyện khi kể lại . Tuỳ vào từng câu chuyện , mức độ gây cười và ý nghĩa phê phán của truyÖn , gi¸o viªn chän c¸ch giíi thiÖu cho phï hîp , cã thÓ lùa chän mét số phương án sau : Phương án 1 : Giới thiệu dựa vào các gợi ý và tranh minh hoạ truyện trong s¸ch gi¸o khoa . §iÓm thuËn lîi cho gi¸o viªn khi giíi thiÖu lo¹i truyÖn nµy vui nµy lµ trong s¸ch gi¸o khoa kh«ng cã néi dung c©u chuyÖn mà chỉ có các câu hỏi gợi ý và tranh minh hoạ . Riêng điều này đã thu hút sự chú ý , tạo sự tò mò cho học sinh khi các em đọc yêu cầu bài tập . Giáo viªn cÇn biÕt dùa vµo ®iÒu kiÖn thuËn lîi nµy mµ khai th¸c , kh¬i s©u trÝ tß mò của các em , nên kết hợp câu hỏi và tranh minh hoạ để giới thiệu . VÝ dô : TruyÖn "GiÊu cµy" ( SGK- TV3 T1- Tr 128) . Gi¸o viªn cho häc sinh đọc các câu hỏi gợi ý theo thứ tự sau : a. Khi ®­îc gäi vÒ ¨n c¬m , b¸c n«ng d©n nãi thÕ nµo ? b. V× sao b¸c bÞ vî tr¸ch ? c. Khi thÊy mÊt cµy b¸c lµm g× ? Sau đó cho học sinh qua sát tranh mô tả về bức tranh , giáo viên dựa luôn vào tranh giới thiệu : " Trên một cánh đồng có hai người . một người đàn bà đang gọi một người đàn ông , còn một người đàn ông đang cất một vật gì đó vào bụi cây , nét mặt anh ta lấm lét vẻ bí mật . Câu chuyện xảy ra gi÷a hä nh­ thÕ nµo ? C¸c em cïng nghe c« kÓ c©u chuyÖn " GiÊu cµy" ". Phương án 2 : Để cho học sinh đoán tình huống của truyện qua tranh minh hoạ . Hầu hết các tranh minh hoạ đều tập trung mô tả chi tiết gây cười của truyện . Giáo viên cho học sinh quan sát tranh , dự đoán hành động của nhân vật trong tranh , từ những dự đoán của học sinh giáo viên giíi thiÖu . VÝ dô : Trong truyÖn " GiÊu cµy" . Gi¸o viªn cho häc sinh dù ®o¸n xem hành động của người đàn ông trong tranh là gì ? Sau khi học sinh đưa ra các dự đoán của mình , giáo viên dựa vào đó để giíi thiÖu truyÖn . Điều lưu ý ở đây dù giáo viên chọn phương án giới thiệu nào đi nữa nhÊt thiÕt ph¶i cã tranh minh ho¹ treo trªn b¶ng líp . Gi¸o viªn cÇn chó ý đến giọng nói, kết hợp cử chỉ, điệu bộ khi giới thiệu truyện . - KÓ chuyÖn cña gi¸o viªn: ViÖc kÓ chuyÖn cña gi¸o viªn lµ yÕu tè quyÕt định sự thành công việc dạy của giáo viên . 8 Lop3.net.

<span class='text_page_counter'>(9)</span> Người thực hiện : Nguyễn Thị Mai. Tiếp nhận các loại văn bản, đặc biệt là văn bản nghệ thuật thường tuân theo quy luật tiếp nhận chung. Song mỗi loại văn bản tương ứng với thể lo¹i v¨n häc kh¸c nhau l¹i cã c¸ch tiÕp nhËn kh¸c nhau. TruyÖn cæ tÝch cã cách kể của truyện cổ tíc , truyện cười có cách kể của truyện cười … Khi sáng tác truyện cười, tác giả phải thường xuyên sử dụng hư cấu , tưởng tượng và biện pháp phóng đại, cường điệu để xây dựng ngôn ngữ , cử chỉ, trường hợp và hoàn cảnh đáng cười. Có thể cái cười đã có sẵn trong đời sống xã hội, nhưng phát hiện và thể hiện nó thành truyện cười lại đòi hái t¸c gi¶ ph¶i cã sù nh¹y c¶m vÒ c¸i hµi vµ cã tµi s¸ng t¹o, h­ cÊu. §Ó bộc lộ hết những ý đồ của tác giả, ý nghĩa sâu sa của truyện, đòi hỏi giáo viên phải có nghệ thuật kể chuyện riêng, lời kể phải rõ ràng, mạch lạc, đặc biệt là những câu chứa hiện tượng buồn cười. Giáo viên kể một cách dễ hiÓu kh«ng qu¸ v¾n t¾t, nh­ng kh«ng dµi dßng, giäng kÓ ph¶i kh«ng nhanh, không chậm quá. Bởi nhanh quá tiếng cười sẽ không có điều kiện bộc lộ, chậm quá tiếng cười sẽ chùng lại hoặc lơi lỏng ra. Trong khi kể chuyện, đôi khi giáo viên phải biết tạo khoảng trống nhằm cuốn hút học sinh và đặc biệt là không được cười trước học sinh. Giáo viên phải kể nhiệt t×nh, ®Çy sù rung c¶m song l¹i ph¶i k×m h·m nhiÖt t×nh vµ rung c¶m ë bªn trong không cho nó bộc lộ ra thành tiếng cười quá sớm cần biết cười đúng lúc, có như vậy mới làm cho học sinh thấy bất ngờ làm nổ tiếng cười giòn gi·. MÆt kh¸c, muèn kÓ thµnh c«ng gi¸o viªn ph¶i thuéc truyÖn, ph¶i n¾m ch¾c néi dung c©u chuyÖn, biÕt sö dông hîp lý nh÷ng yÕu tè phi ng«n ng÷ : Cö chØ, ®iÖu bé nÐt mÆt trong khi kÓ. Mét ®iÒu gi¸o viªn hÕt søc nªn tránh là không được đọc truyện . 3. Tæ chøc cho häc sinh kÓ l¹i chuyÖn . §©y lµ yªu cÇu c¬ b¶n thø hai trong khi gi¸o viªn gi¶i quyÕt lo¹i bµi tËp nµy. Häc sinh kÓ l¹i ®­îc chuyÖn b»ng ng«n ng÷ cña m×nh, kÓ m¹ch l¹c , đầy đủ nội dung, lời kể tự nhiên, hấp dẫn và khiến cho các bạn trong lớp bật cười ở những chi tiết cười . Học sinh thực hiện được điều này tức là bài dạy của giá viên đã thành công . Trong thùc tÕ khi häc sinh kÓ l¹i chuyÖn, sè häc sinh trong mét líp kÓ chuyện đạt được nhữngyêu cầu trên không nhiều, nếu không nói là ít hoặc không có. Học sinh chỉ đơn thuần nêu lại những chi tiết câu chuyện, cố gắng nhắc lại được những lời cô giáo vừa kể thì càng tốt. cho nên bước này g©y cho häc sinh sù nhµm ch¸n buån tÎ, hoÆc c¨ng th¼ng kh«ng cÇn thiÕt .. 9 Lop3.net.

<span class='text_page_counter'>(10)</span> Người thực hiện : Nguyễn Thị Mai. Việc giúp học sinh kể lại chuyện một cách tự nhiên sinh động thể hiện c¸i tµi vµ kh¶ n¨ng s­ ph¹m cña mçi gi¸o viªn. Víi tõng truyÖn phô thuéc vào nội dung và chi tiết gây cười mà giáo viên có hình thức tổ chức cho häc sinh kÓ l¹i chuyÖn cho phï hîp, t¹o sù høng khëi cho häc sinh . Phương án 1 : Kể bằng lời một nhân vật trong truyện . KÓ b»ng lêi cña nh©n vËt trong truyÖn rÌn cho häc sinh kü n¨ng kÓ chuyện theo lời một nhân vật trong câu chuyện trau giồi cách diễn đạt giàu trí tưởng tượng của học sinh qua việc thay đổi ngôi kể. Kể bằng lời của nh©n vËt cßn luyÖn cho häc sinh trÝ nhí vµ kh¶ n¨ng dïng tõ ng÷ chÝnh xác, diễn đạt sáng ý và làm nổi bật ý nghĩa câu chuyện . Trong mét c©u chuyÖn cã bao nhiªu nh©n vËt, gi¸o viªn nªn cho häc sinh kÓ theo lêi tõng Êy nh©n vËt. §Ó chuÈn bÞ cho häc sinh kÓ theo lêi nh©n vËt , gi¸o viªn nªn chuÈn bÞ mét sè phô trang nh­ tÊm b×a hoÆc mò ghi tªn nhân vật. Khi học sinh nào lên kể theo lời nhân vật nào thì cho học sinh đó đội mũ hoặc đeo trước ngực tấm bìa có ghi tên nhân vật đó. Hình thức tổ chøc kÓ : gi¸o viªn tæ chøc cho häc sinh thi kÓ, mçi häc sinh kÓ b»ng lêi mét nh©n vËt trong truyÖn . Ví dụ : Trong truyện " Tôi có đọc đâu !" ( TV3 - tập 1 tr.92 ) Giáo viên cho học sinh thi kể theo hai lời của hai nhân vật : Người viết thư và người ngồi bên cạnh . Điều đáng chú ý khi hướng dẫn học sinh kể theo lời nhân vật người ngồi bên cạnh ở tình huống gây cười người ngồi bên cạnh kêu lên : " Không đúng ! Tôi có đọc trộm thư của anh đâu !" em đó phải thể hiện ở giọng kèm theo nét mặt của người bị bắt quả tang đọc trém th­ : ngê nghÖch, thËt thµ. Hay khi häc sinh kÓ b»ng lêi nh©n vËt người viết thư giọng kể vui, dí dỏm . Hai câu người viết thư viết thêm vào th­ kÓ víi giäng bùc däc . Phương án 2 : Đóng kịch Có thể nói những câu chuyện vui trong phân môn Tập làm văn lớp 3đều có thể dựng thành kịch, bởi tình tiết câu chuyện đơn giản, nội dung ngắn, những câu chuyện kể đều dễ dàng chuyển thành lời thoại. Việc chuẩn bị cho đóng kịch những câu chuyện này không quá cầu kỳ, chỉ cần những phụ trợ rất đơn giản như chiếc khăn đội đầu, dây buộc thắt lưng hoặc xắn èng quÇn … nh»m t¹o høng thó cho häc sinh khi kÓ vµ c¸c b¹n theo dâi . Nhưng khi giáo viên tổ chức cho học sinh đóng kịch thành công thì việc học sinh kể lại câu chuyện này bằng hình thức đóng kịch lại thu được kết quả ngoài mong muốn của giáo viên. Tất cả học sinh đều muốn tham gia 10 Lop3.net.

<span class='text_page_counter'>(11)</span> Người thực hiện : Nguyễn Thị Mai. cả người đóng và người theo dõi: theo dõi xem bạn đóng có hay, có đạt không và còn muốn thể hiện mình đóng đạt hơn bạn . §iÒu khã kh¨n víi gi¸o viªn khi tæ chøc h×nh thøc nµy lµ ph¶i chuÈn bÞ sẵn lời thoại cho kịch để khi các em thảo luận chuẩn bị đóng mà chưa tìm ra lêi tho¹i phï hîp cho lêi kÓ th× gi¸o viªn bæ sung . Cách tiến hành: Trước khi lên đóng kịch giáo viên cho học sinh thảo luận nhóm để các em tìm lời thoại và phân vai nhân vật. Khi học sinh đóng chú ý cho các em đóng tự nhiên thể hiện cử chỉ, điệu bộ, nét mặt cho phù hîp . Ví dụ : Cho học sinh đóng kịch truyện " Giấu cày" ( Tiếng Việt 3 - Tập 1 trang 128 ) . C©u chuyÖn nµy cã thuËn lîi chØ cÇn bæ sung rÊt Ýt lêi tho¹i hoặc không nếu thấy không cần thiết, nhưng điều cốt yếu là hướng dẫn các em một số hành động: anh nông dân đang cày ruộng, hành động anh ta giÊu cµy nÐt mÆt lÊm lÐt vÎ bÝ mËt nh­ng miÖng l¹i hÐt to: " §Ó t«i giÊu c¸i cày vào bụi đã !"rồi hành động anh ta kiểm tra thấy mất cày thì nét mặt hốt hoảng ngó trước ngó sau, ghé sát vào tai vợ thì thào " Nó lấy mất cày rồi !"vẻ bí mật kín đáo. Giáo viên chú ý lời nói thầm của bác nông dân tuy là thì thào nhưng cũng phải đủ to để cả lớp nghe được vì đây chính là tình huống làm bật nên tiếng cười . Hay trong truyÖn " KÐo c©y lóa lªn" ( TiÕng ViÖt 3 - TËp 1 trang 137 ). Gi¸o viªn cã thÓ chuÈn bÞ mét sè lêi tho¹i sau : - Chàng ngốc ( nói với vợ ) : Bà ơ, tôi đi thăm đồng đây ! - ChÞ vî ( khi chµng ngèc vÒ ) : Gím, sao h«m nay m×nh ch¨m chØ vËy ! - Chµng ngèc ( ë ngoµi ruéng lÈm bÈm ) : Lóa nhµ m×nh xÊu qu¸ , lóa người ta đẹp thế kia , làm thế nào bây giờ ? à , mình nghĩ ra rồi , mình sẽ kéo cây lúa nhà mình lên xem có cao hơn nhà người ta không nào ! - Chị vợ ( khi chàng ngốc về ) : Sao, mình đi thăm đồng thấy lúa nhà m×nh thÕ nµo ? - Chàng ngốc : Lúa của nhà ta xấu quá ! Nhưng hôm nay tôi đã kéo nó lªn cao h¬n lóa ë ruéng bªn råi ! - ChÞ vî : èi giêi ¬i ! ¤ng lµm thÕ th× chÕt hÕt lóa råi cßn g× ! ( Råi hít h¶i ch¹y ®i ) . IV- KÕt qu¶ ¸p dông .. Để có kết quả khách quan khi áp dụng biện pháp tôi đã chọn hai lớp cho d¹y thùc nghiÖm cïng mét bµi. ë líp 3A t«i vÉn ¸p dông c¸ch d¹y th«ng 11 Lop3.net.

<span class='text_page_counter'>(12)</span> Người thực hiện : Nguyễn Thị Mai. thường như sách giáo viên hướng dẫn. ở lớp 3B tôi áp dụng dạy theo các biÖn ph¸p mµ t«i ®­a ra. Bµi d¹y: Nghe vµ kÓ l¹i c©u chuyÖn " GiÊu cµy" ( TiÕng ViÖt 3 - TËp 1 trang 128 ). KÕt qu¶ thu ®­îc nh­ sau : Líp. SÜ sè. 3A 3B. 25 24. Giái SL 8 10. Kh¸ % SL 8 32 9 41,6. Trung b×nh % SL % 8 32 32 5 37,5 20,9. YÕu SL 1 0. % 4. Ph©n tÝch kÕt qu¶ Từ kết quả thu được trên đây tôi thấy chất lượng học sinh được nâng lên rõ rệt và điều đặc biệt khi áp dụng các biện dạy học trên đây học sinh vô cùng hào hứng chủ động tham gia hoạt động học . Để có được kết quả như vậy đòi hỏi giáo viên phải xác định được vị trí vµ tÇm quan träng cña bµi d¹y, nghiªn cøu n¾m ch¾c néi dung kiÕn thøc mà mình cần cung cấp cho học sinh. Không coi nhẹ bất cứ một hoạt động nào. Giáo viên phải thay đổi các hình thức tổ chức dạy học một cách linh ho¹t cho phï hîp víi t©m lý cña häc sinh, lµm cho tiÕt d¹y lu«n lu«n míi đối với học sinh. Có như vậy bài dạy mới nhẹ nhàng, sinh động, đạt hiệu qu¶ cao nh­ gi¸o viªn mong muèn . V - Bµi häc kinh nghiÖm. 1. §èi víi gi¸o viªn : - Cần nắm chắc chương trình, nội dung bài dạy, kiến thức kỹ năng mà mçi häc sinh cÇn lÜnh héi . - Cần nghiên cứu kỹ, sâu bài trước khi dạy, có sự cân nhắc lường trước nh÷ng t×nh huèng cã thÓ x¶y ra khi d¹y . - Cần tổ chức, tham gia các hội thảo chuyên đề về bài dạy hoặc trao đổi với bạn bè, đồng nghiệp . - Báo cáo với lãnh đạo, chuyên môn của trường, các cấp nhằm có biện pháp tháo gỡ khi gặp khó khăn vướng mắc . - Nắm chắc tâm lý học sinh để có những phương pháp và hình thức tổ chøc d¹y häc cho phï hîp . 2. §èi víi häc sinh : Để góp phần tạo sự thành công cho bài học đòi hỏi học sinh : - TÝch cùc häc tËp, tham gia th¶o luËn víi b¹n . - Có đầy đủ sách vở, dụng cụ học tập . 12 Lop3.net.

<span class='text_page_counter'>(13)</span> Người thực hiện : Nguyễn Thị Mai. - M¹nh d¹n ®­a ra nh÷ng lêi tho¹i tù nhiªn, phï hîp víi c©u chuyÖn, phï hîp víi ng«n ng÷ løa tuæi cña m×nh . - Khẳng định vai trò của mình trong quá trình học một cách tự tin, hăng hái sôi nổi nhiệt tình tham gia vào hoạt động học .. PhÇn III : KÕt luËn . Trong dạy học phân môn Tập làm văn lớp 3, để giúp các em các bài tập nghe - kể các câu chuyện vui cười đạt hiệu quả cao, giáo viên cần hướng dÉn häc sinh n¾m ch¾c yªu cÇu cña bµi tËp trong s¸ch gi¸o khoa, kÕt hîp khai th¸c hîp lý tranh minh ho¹ vµ hÖ thèng c©u hái gîi ý trong s¸ch, bëi đó chính là điểm tựa cần thiết để học sinh nhớ nội dung câu chuyện . Với lứa tuổi học sinh tiểu học, đọc truyệ, nghe kể chuyện là món ăn tinh thần không thể thiếu trong đời sống. Mảng truyện vui cười trong sách giáo khoa tiểu học đã đem lại cho các em vui vẻ, thư giãn, sự bình ổn …là những cái rất cần thiết và quý trọng trong cuộc sống . Một đứa trẻ có óc hài hước hóm hỉnh sẽ dễ vượt qua những khó khăn, trở ngại của cuộc sống và dễ hoà nhập vào cuộc sống hơn những đứa trẻ không có khả năng này . * ý kiến đề xuất . + Đối với nhà trường : - Thường xuyên mở những hội thảo, chuyên đề về phương giảng dạy cũng như về nội dung chương trình để giáo viên có điều kiện tham gia học hỏ. Nội dung những chuyên đề nên chi tiết, chia nhỏ cụ thể, không mang tÝnh chÊt chung chung kh¸i qu¸t . + §èi víi gi¸o viªn : - Trong quá trình dạy học nên áp dụng các phương pháp, biện pháp một cách linh hoạt, có các hình thức tổ chức dạy học phù hợp, đa dạng để học sinh tích cực chủ động tiếp thu kiến thức và tạo một không khí học tập tho¶i m¸i, vui vÎ . - Cần chuẩn bị tốt phương tiện trực quan, đồ dùng học tập để tường minh kiÕn thøc gióp häc sinh dÔ dµng tiÕp thu kiÕn thøc bµi häc . Trên đây là những vấn đề tôi đã nghiên cứu, đúc rút giúp giáo viên áp dông cã hiÖu qu¶ trong qu¸ tr×nh gi¶ng d¹y ph©n m«n TËp lµm v¨n líp 3 kiÓu bµi nghe - kÓ l¹i mét c©u chuyÖn vui. Tuy nhiªn, do n¨ng lùc cã hạn, thời gian nghiên cứu ngắn, tài liệu tham khảo còn thiếu thốn nên đề 13 Lop3.net.

<span class='text_page_counter'>(14)</span> Người thực hiện : Nguyễn Thị Mai. tµi nghiªn cøu cña t«i còng cßn cã nhiÒu thiÕu sãt. T«i rÊt mong ®­îc sù góp ý từ phía các thầy cô giáo và bạn đọc để đề tài của tôi được hoàn thiện h¬n . Ph¶ L¹i , ngµy 15 th¸ng 2 n¨m 2010 . Người viết. NguyÔn ThÞ Mai. 14 Lop3.net.

<span class='text_page_counter'>(15)</span> Người thực hiện : Nguyễn Thị Mai. Tµi liÖu tham kh¶o 1 . S¸ch gi¸o khoa TiÕng ViÖt 3 TËp 1 - Nhµ xuÊt b¶n gi¸o dôc . 2 . S¸ch gi¸o khoa TiÕng ViÖt 3 TËp 2 - Nhµ xuÊt b¶n gi¸o dôc . 3 . S¸ch gi¸o viªn TiÕng ViÖt 3 TËp 1 - Nhµ xuÊt b¶n gi¸o dôc . 4 . S¸ch gi¸o viªn TiÕng ViÖt 3 TËp 2 - Nhµ xuÊt b¶n gi¸o dôc . 5. C¸c t¹p chÝ " Gi¸o dôc TiÓu häc " .. 15 Lop3.net.

<span class='text_page_counter'>(16)</span> Người thực hiện : Nguyễn Thị Mai. Môc lôc PhÇn I : Më ®Çu. I - C¬ së lý luËn II- C¬ së thùc tiÔn III - NhiÖm vô nghiªn cøu IV- Phương pháp nghiên cứu . V - Ph¹m vi nghiªn cøu PhÇn II : Néi dung. I - Nội dung chương trình môn Tiếng Việt lớp 3 II- §iÒu tra thùc tr¹ng 1. VÒ phÝa gi¸o viªn 2 . VÒ phÝa häc sinh III - Mét sè biÖn ph¸p nh¾m n©ng cao hiÖu qu¶ khi d¹y kiÓu bµi tËp lµm v¨n nghe - kÓ l¹i mét c©u chuyÖn vui líp 3 . 1 . Nghiªn cøu kü néi dung c©u chuyÖn 2 . T¹o høng thó cho häc sinh ngay khi giíi thiÖu vµ khi kÓ mÉu . 3 . Tæ chøc cho häc sinh kÓ l¹i truyÖn IV- KÕt qu¶ ¸p dông V- Bµi häc kinh nghiÖm 1 . §èi víi gi¸o viªn 2 . §èi víi häc sinh PhÇn III : KÕt luËn Tµi liÖu tham kh¶o. 16 Lop3.net. Trang 1 2 3 3 3 3 4 4 4 4 5 6 6 6 8 10 11 11 11 12 13.

<span class='text_page_counter'>(17)</span> Người thực hiện : Nguyễn Thị Mai. Phßng gi¸o dôc huyÖn ©n thi Trường tiểu học hồ tùng mậu. S¸ng kiÕn kinh nghiÖm Mét sè biÖn ph¸p nh»m n©ng cao hiÖu qu¶ khi d¹y kiÓu bµi tËp lµm v¨n " Nghe - kÓ l¹i mét c©u chuyÖn vui" ë líp 3. Người viết : Lê Thị Duyên Đơn vị : Trường tiểu học Hồ Tùng Mậu. ¢n Thi - H­ng yªn. ¢n Thi , ngµy 20 th¸ng 11 n¨m 2007. 17 Lop3.net.

<span class='text_page_counter'>(18)</span> Người thực hiện : Nguyễn Thị Mai. 18 Lop3.net.

<span class='text_page_counter'>(19)</span>