Sáng kiến kinh nghiệm môn Toán
*******************************************************************************************
I: Phần mở đầu
I.1: Lí do chọn đề tài:
Trong hệ thống giáo dục của mỗi quốc gia thì giáo dục Tiểu học giữ vị trí rất
quan trọng. Nó đặt cơ sở vững chắc, nền móng cho toàn bộ hệ thống giáo dục ở nớc ta,
trong quyết định số 2957/GD- ĐT của Bộ trởng Bộ giáo dục và đào tạo đã chỉ rõ vị trí
tính chất của giáo dục Tiểu học Tiểu học là cấp học nền tảng vững chắc cho giáo dục
phổ thông và cho toàn bộ hệ thống giáo dục quốc dân.
Trong các môn học ở Trờng Tiểu học hiện nay thì môn toán có ý nghĩa và giữ vị
trí rất quan trọng, toán học với t cách là môn khoa học nghiên cứu một số mặt của thế
giới hiện thực nó có một hệ thống khái niệm quy luật và phơng pháp riêng. Hệ thống
này luôn luôn phát triển trong quá trình nhận thức thế giới và đa ra kết quả là những tri
thức toán học. Học sinh trong quá trình học tập ở nhà trờng cần nắm vững các tri thức
cơ bản và những phơng pháp nhận thức, từ đó trang bị cho mình một công cụ cần thiết
để nhận thức thế giới, thông qua đó nhân cách của mỗi học sinh đợc hình thành và
phát triển.
Trong chơng trình toán ở Tiểu học, cùng với việc học các kiến thức về số học,
đại lợng .học sinh còn đ ợc học các kiến thức về hình học. Các kiến thức về hình học
ở Tiểu học không phải đợc dạy và học thành một môn riêng mà nó là một bộ phận gắn
bó mật thiết với các kiến thức số học, đại lợng, đại số, đại lợng giải toán tạo thành một
môn học thống nhất. Các kiến thức này hỗ trợ bổ sung cho nhau góp phần toàn diện
năng lực toán học cho học sinh.
Nh chúng ta đã biết hình học luôn gắn liền với đại lợng, độ dài, diện tích, thể
tích. Do vậy mà khi lĩnh hội hội các tri thức về một hình, hình học nào đó thì đồng
thời các em cũng đợc lĩnh hội các tri thức về đại lợng liên quan nó, ngợc lại để thể
hiện hiểu biết của mình về một hình học nào đó thì phải thông qua các đại lợng gắn
liền với hình học đó.

Bùi Thị Viên - 1 - Trờng Tiểu học Thuỷ An
Sáng kiến kinh nghiệm môn Toán

Sáng kiến kinh nghiệm môn Toán
*******************************************************************************************
Để nâng cao chất lợng dạy học hình học ở lớp 4 trong thực tế ở Trờng Tiểu học
Thuỷ An - Đông Triều đã áp dụng phơng pháp dạy học mới nhằm phát huy tính tích
cực hoạt động của học sinh. Từ lí do trên cũng nh trong thực tế giảng dạy, qua dự giờ
thăm lớp. Tôi đã quyết định chọn và viết sáng kiến kinh nghiêm về: Một số biện
pháp nhằm nâng cao hiệu quả dạy hình học ở lớp 4
I.2. Mục đích nghiên cứu:
Bản thân tôi nghiên cứu đề tài này để tìm ra những biện pháp tốt nhất, những
kinh nghiệm thiết thực để giúp học sinh biết cách áp dụng các phơng pháp, nhằm nâng
cao hiệu quả trong việc: dạy - học các yếu tố hình học thông qua môn toán lớp 4.
I.3 Phơng pháp nghiên cứu:
- Tìm hiểu phơng pháp dạy hình học ở lớp 4.
- Phơng pháp nghiên cứu tài liệu lí luận và thực tế. Sử dụng những hiểu biết về
vấn đề nghiên cứu.
- Phơng pháp quan sát: Dự giờ, thăm lớp.
- Phơng pháp điều tra: Tìm hiểu trao đổi với giáo viên và học sinh về vấn đề
nghiên cứu.
- Phơng pháp thực nghiệm: Thông qua các tiết dự giờ và dạy tiết thực nghiệm để
đánh giá vấn đề nghiên cứu.
I.4: Thời gian, địa điểm:
- Thời gian nghiên cứu: Nhận đề tài từ tháng 9 2008 đến tháng 5 2009
- Địa điểm nghiên cứu: Học sinh lớp 4A và 4B Trờng Tiểu học Thuỷ An - Đông
Triều Quảng Ninh.
I.5: Đóng góp mới về mặt lí luận, về mặt thực tiễn:
Tìm hiểu nghiên cứu nội dung chơng trình và phơng pháp dạy học các bài toán
về hình học ở lớp 4.
- Phân loại các bài tập và phơng pháp nhằm rèn luyện kỹ năng giải các bài
toán hình học ở lớp 4.


Sáng kiến kinh nghiệm môn Toán
*******************************************************************************************
Sự phát triển của hình học đã trải qua nhiều thời kì từ chỗ còn mang trực giác,
kinh nghiệm cha có lập luận chặt chẽ đến việc nghiên cứu các không gian vật lí và mô
hình của không gian đó.
Tuy nhiên trong việc giảng dạy ở Tiểu học thì các kiến thức về hình học mang ý
nghĩa thực. Do vậy ở Tiểu học khi học hình học vẫn dựa trên cơ sở trực giác, cha đòi
hỏi lập luận chặt chẽ. Nh vậy việc dạy các yếu tố hình học ở Tiểu học mới dừng lại ở
việc cung cấp cho học sinh những hiểu biết cần thiết về hình dạng, vị trí kích thớc của
các vật trong không gian, đồng thời chuẩn bị cho việc học hình học ở lớp trên. Chính
vì thế mà chơng trình hình học ở tiểu học bao gồm giới thiệu một số hình học đơn giản
là: điểm, đoạn thẳng, đờng thẳng, đờng gấp khúc một số hình nh hình tam giác, tứ
giác, hình vuông, hình chữ nhật các hoạt động hình học chủ yếu là vẽ hình, nhận
dạng hình, cắt ghép hình. Bớc đầu làm quen với toán chu vi, diện tích, thể tích Mặc
dù vẫn khẳng định và chuẩn bị cho việc học hình học một cách có hệ thống nhng việc
dạy hình học ở Tiểu học vẫn thể hiện đợc hai phơng diện của việc dạy hình học nh
sau.
Quan sát và thực hành trên các đồ vật, thu thập thông tin có liên quan nhằm
hình thành một số kĩ năng thao tác với các đối tợng hình: Vẽ hình, cắt ghép hình, đo
đạc, biến hình.
Bớc đầu trừu tợng hoá dẫn tới mô hình toán học đồng thời làm quen với ngôn
ngữ hình học.
Xuất phát từ định hớng đổi mới phơng pháp dạy học ở Tiểu học, có nhiều giải
pháp để triển khai một cách có hiệu quả việc đổi mới phơng pháp dạy học. Một số giải
pháp có liên quan đến vấn đề nghiên cứu cụ thể là: dạy học cá nhân, dạy học theo
nhóm, trò chơi học tập .mặc dù ở hình thức nào thì ng ời giáo viên vẫn là ngời giữ vai
trò chỉ đạo điều khiển tổ chức hoạt động còn dới sự dẫn dắt của giáo viên sẽ tìm kiếm,
chiếm lĩnh tri thức mới theo khả năng của mình, từ đó phát triển t duy sáng tạo năng
lực kiểm tra và đánh giá.


Sáng kiến kinh nghiệm môn Toán
*******************************************************************************************
- Giáo viên đi đúng các bớc trong quy trình dạy học ở các dạng bài tập nói
chung tiết dạy hình học nói riêng
- Giáo viên nhiệt tình giảng dạy, có ý thức đổi mới phơng pháo dạy học theo
hớng tích hợp.
- Các giờ dạy đều hớng dẫn học sinh làm bài tập thực hành.
+ Tồn tại: Trong một số tiết dạy của giáo viên còn gò ép, cha sáng tạo hình thức
dạy học còn đơn điệu, cha có sức hấp đẫn, hiệu quả cha cao.
* Về học sinh: Kiến thức thực tế về hình học của các em còn hạn chế. Việc
quan sát , nắm bắt kiến thức về quy tắc, về công thức các hình còn hay lẫn lộn.
- Học sinh chỉ vận dụng kiến thức vào làm bài tập ở mức độ đơn giản, theo quy
tắc công thức có sẵn, nếu một dữ kiện ẩn, cha cụ thể thì học sinh lại lúng túng, bài tập
chỉ giải quyết hết ở một học sinh khá giỏi.
II.2.1. Dự giờ đồng nghiệp:
Từ việc tìm hiểu thực tế của trờng mình đang công tác tôi đã mạnh dạn đề xuất
với tổ 4 + 5 do đồng chí Vũ Ngọc Bích trực tiếp dạy lớp 4B.
Tôi xin đợc trình bày tiết dự giờ hình học lớp 4.
Ngời dạy: Vũ Ngọc Bích: Lớp 4B.
Tiết 40: Hai đờng thẳng vuông góc
I: ổn định tổ chức;
- Lớp hát một bài
II: Kiểm tra bài cũ(3 )
? Nêu tên các góc đã học và đặc điểm của chúng?
- HS chữa bài SGK.
- Gv nhận xét chung và cho điểm.
III: Bài mới:
1. Giới thiệu bài:(1 ). Hai đờng thẳng vuông góc

Bùi Thị Viên - 7 - Trờng Tiểu học Thuỷ An


M
Hai đờng thẳng BN và DM vuông góc với
nhau tạo thành 4 góc vuông có chung
đỉnh D
- C
A O B

D
3. Thực hành:

Bùi Thị Viên - 8 - Trờng Tiểu học Thuỷ An
Sáng kiến kinh nghiệm môn Toán
*******************************************************************************************
* Bài 1: Dùng ê ke để kiểm tra rồi khoanh vào chữ đặt trớc câu trả lời đúng:
- HS đọc yêu cầu.
- HS làm bài cá nhân, một HS làm
bảng.
- Chữa bài:
? Giải thích cách làm?
? Hai đờng thẳng vuông góc với nhau
có đặc điểm gì?
? Muốn kiểm tra hai đờng thẳng
vuông góc ta cần đo mấy góc?
- Nhận xét đúng sai.
- Đổi chéo vở kiểm tra.

Hình 1 Hình 2 Hình 3 Hình 4
Trong các hình bên, hình vẽ hai đờng thẳng
vuông góc với nhau là:

- Chữa bài:
? Giải thích cách làm?
- Nhận xét đúng sai.
- Một HS đọc, cả lớp soát bài.
a) b)
A B H I
C
E D E G K
* GV chốt: HS biết nhận ra các cặp đờng thẳng vuông góc với nhau bằng ê ke.
* Bài 4: Viết tiếp vào chỗ chấm:
- HS đọc yêu cầu.
- HS làm trong nhóm bàn, một
nhóm đại diện chữa bài bảng.
- Chữa bài:
? Giải thích cách làm?
? Các cặp đờng thẳng nh thế nào là
không vuông góc với nhau.
- Nhận xét đúng sai.
- HS đọc, cả lớp soát bài.
A
B
D C
a) Các cặp cạnh cắt nhau mà không vuông
góc với nhau có trong hình bên là: .
b) Các cặp cạnh vuông góc với nhau có trong
hình bên là:
4. Củng cố:(1 )
? Nêu đặc điểm của hai đờng thẳng vuông góc?
GV nhận xét giờ học, Giao bài tập về nhà.
* Nhận xét chung:

- Để giảng dạy tốt cần phải thực hiện theo các nguyên tắc sau:
+ Khái niệm và biểu tợng về hình học phải rõ ràng, chính xác.
+ Lựa chọn các phơng pháp: Quan sát, đàm thoại, vấn đáp . phải phù hợp với
từng nội dung kiến thức của bài.

Bùi Thị Viên - 11 - Trờng Tiểu học Thuỷ An
Sáng kiến kinh nghiệm môn Toán
*******************************************************************************************
+ Đảm bảo đợc tính vừa sức chung và chú ý khuyến khích sở trờng riêng của
học sinh. Phát huy tốt khả năng sáng tạo của các em.
+ Đảm bảo tính trực quan tạo chỗ dựa cho hoạt động nhận thức của yếu tố hình
học về chu vi, diện tích nói chung.
* Qua quá trình giảng dạy cũng nh dự giờ thăm lớp. Tôi thấy để giảng dạy tốt
các yếu tố hình học thì nội dung thể hiện cần phải có sự hỗ trợ của các phơng tiện trực
quan nh hình vẽ, sơ đồ, vật thật nhằm giúp học sinh tri giác các biểu tợng hoạt động
trực tiếp với nội dung trực quan làm cơ sở để dạy học chuyển từ trực quan sinh động
sang t duy trừu tợng của học sinh phù hợp với nội dung chơng trình mới.
II.2.4. Dạy thử nghiệm:
Giáo án thử nghiệm lớp 4A:
Tiết 124: Diện tích hình thoi
I- Mục tiêu:
Giúp HS
- Hình thành công thức tính diện tích hình thoi
- Bớc đầu biết vận dụng công thức tính diện tích hình thoi để giải các bài tập có
liên quan.
- Học sinh yêu thích môn học, tạo khả năng t duy vận dụng vào giải toán nhanh
II- Đồ dùng :
Giáo viên: - Bảng phụ .
- Mảnh bìa, giấy kẻ ô vuông , thớc kẻ , kéo
Học sinh: Giấy kẻ ô vuông, thớc kẻ, eke, kéo

? Diện tích hcn MNCA bằng bao nhiêu?
? Vậy diện tích hình thoi là bao nhiêu?
1) H ớng dẫn cách tính diện tích hình
thoi. (10) B
* Hình thoi A C
D
* Ghép thành:
M B N
2
n
A O C
- Diện tích 2 hình bằng nhau.
-Dựa vào diện tích hình chữ nhật
MNCA.
- Diện tích hcn MNCA = m x
2
n
=
2
m nì
- Diện tích hình thoi =
2
m nì Bùi Thị Viên - 13 - Trờng Tiểu học Thuỷ An
Sáng kiến kinh nghiệm môn Toán
*******************************************************************************************
? m là gì?
? n là gì?

đơn vị đo).
4) Luyện tập(20 )
Bài 1:(142)
Hs đọc yêu cầu
- Bài toán cho biết độ dài hai đờng chéo
- Bài toán yêu cầu tìm diện tích của hình
thoi.
Bài giải
Diện tích hình thoi ABCD là:
3 x5 : 2 =
15
2
(cm
2
)
Đáp số:
15
2
c m
2

Bùi Thị Viên - 14 - Trờng Tiểu học Thuỷ An
Sáng kiến kinh nghiệm môn Toán
*******************************************************************************************
- Gọi hs nêu yêu cầu
? BT cho biết gì. BT hỏi gì?
- Cho hs làm VBT phần b , 1 em làm bài
trên bảng lớp ( phần a cho VN).
- Chữa bài:
? Nêu cách làm.

a) S
b) Đ
c. Củng cố, dặn dò(1 )
? Nêu cách tính diện tích hình thoi?

Bùi Thị Viên - 15 - Trờng Tiểu học Thuỷ An
Sáng kiến kinh nghiệm môn Toán
*******************************************************************************************
? Để tính đợc diện tích hình thoi em cần biết yếu tố nào?
- Nhận xét giờ học, giao bài tập về nhà.
* Nhận xét chung:
- Giáo viên truyền thụ đầy đủ kiến thức trong bài,tổ chức tốt các bài tập đã quy
định, hình thức dạy học thay đổi phù hợp với nội dung bài, tác phong s phạm nhẹ
nhàng, gần gũi với học sinh trong từng đối tợng.
- Giáo viên sử dụng phơng pháp đặc trng của bộ môn.
- Giáo viên chuẩn bị đồ dùng dạy học chu đáo.
- Học sinh: Say sa và hứng thú làm các bài tập thực hành tốt.
- Lớp học sôi nổi.
II.3. Chơng III: kết quả đạt đợc và bài học kinh nghiệm
II. 3. 1. Kết quả nghiên cứu:
- Dự giờ một tiết tại lớp 4B trờng Tiểu học Thuỷ An - Đông Triều: Sĩ số 23 em
Tiết trình nh dự giờ.
- Tôi trực tiếp dạy 1 tiết tại lớp 4A: Sĩ số 25 em
Tiến trình giờ dạy. Nh giáo án.
- Kết quả: học sinh nắm chắc kiến thức biết vận dụng quy tắc, công thức vào
giải toán.
* Để có kết quả thực nghiệm khách quan tôi đã tiến hành kiểm tra, cho cả hai
lớp cùng làm một đề, một phiếu trắc nghiệm và cùng chấm một lúc để sắp xếp phân
loại và so sánh kết quả.
Đề kiểm tra

Số h/s: 23 2 em = 8,6% 6 em = 25,8% 11 em = 48,4% 4em = 17,2%
Tiết 2: Lớp 4A- Lớp thực nghiệm: sĩ số 25 em
Điểm Điểm 9 - 10 Điểm 7 - 8 Điểm 5 - 6 Điểm dới 5
Số h/s: 25 7 em = 28 % 10 em = 40% 8 em = 32 % 0
* Qua hai tiết dạy trên tôi thấy việc sử dụng một số biện pháp nhằm nâng cao
chất lợng dạy hình học ở mỗi giáo viên cần khai thác nội dung và tìm hiểu phơng pháp
dạy học giả các bài toán về hình học phải phù hợp với khả năng tiếp thu của học sinh.
Giúp cho học sinh có khả năng hứng thú và say mê học tập.
* Từ kết quả trên tôi thấy rằng để nâng cao phơng pháp dạy học, các bài toán
về hình học là rất phù hợp với học sinh và mang lại hiệu quả cao hơn.

Bùi Thị Viên - 17 - Trờng Tiểu học Thuỷ An
Sáng kiến kinh nghiệm môn Toán
*******************************************************************************************
II.3.2: Bài học kinh nghiệm:
Để đạt đợc kết quả mà mình mong muốn trong công tác giảng dạy và giáo dục
thế hệ trẻ trớc hết ngời giáo viên phải thực sự yêu nghề. Bằng tâm huyết với nghề
nghiệp, đầu t thời gian nghiên cứu tạo ra những hứng thú cho học sinh trong học tập
tôn trọng và hết lòng thơng yêu giúp đỡ học sinh. Phải biết tự học, tự rèn luyện mình
là chính, luôn luôn tiếp cận với xu thế đổi mới phơng pháp dạy học.
Không ngừng nâng cao trình độ chuyên môn nghiệp vụ, thờng xuyên thăm lớp
dự giờ, học hỏi kinh nghiệm của cá nhân tiên tiến điển hình, biết dựa vào sự chỉ đạo
của các cấp để hoàn thành tốt nhiệm vụ vì sự nghiệp trồng ngời !
III: Kết luận Kiến nghị
III.1 Kết luận:
Là một giáo viên trong trờng Tiểu học trực tiếp giảng dạy lớp 4 tôi nhận thấy
muốn nâng cao chất lợng dạy học nói chung và nâng cao hiệu quả dạy học các yếu tố
hình học nói riêng. Ngời giáo viên phải thực sự tâm huyết với nghề có tinh thần trách
nhiệm cao, yêu nghề mến trẻ luôn có ý thức vơn lên, luôn tìm hiểu nghiên cứu phơng
pháp, hình thức hoạt động của thầy và trò phải thuần thục mới đem lại hiệu quả cao.

Bùi Thị Viên

Bùi Thị Viên - 19 - Trờng Tiểu học Thuỷ An
Sáng kiến kinh nghiệm môn Toán
*******************************************************************************************
V: Nhận xét của hội đồng khoa học các cấp.
1. Nhận xét của hội đồng khoa học cấp trờng












Bùi Thị Viên - 20 - Trờng Tiểu học Thuỷ An
Sáng kiến kinh nghiệm môn Toán
*******************************************************************************************
2. Nhận xét của hội đồng khoa học cấp phòng








II.2. Chơng 2: Nội dung của vấn đề nghiên cứu
5
. II.2.1. Thực trạng.
7
II.2.2. Nguyên nhân của những tồn tại trên.
11
II.2.3.Những biện pháp để nâng cao chất lợng dạy học
11
. II.2.4. Dạy thực nghiệm.
11
II.3. Chơng 3: Phơng pháp nghiên cứu Kết quả nghiên cứu
15
II.3.1. Phơng pháp nghiên cứu
15
II.3.2. Kết quả nghiên cứu
19
Phần III: Kết luận và kiến nghị 20

Bùi Thị Viên - 22 - Trờng Tiểu học Thuỷ An