.
SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
MỘT SỐ GIẢI PHÁP NHẰM NÂNG
CAO HIỆU QUẢ DẠY VÀ HỌC MÔN
THỂ THAO TỰ CHỌN “CỜ VUA” Ở
TRƯỜNG THCS AN THỦY
. A . Phần mở đầu
Thể dục thể thao( TDTT) là một hoạt động không thể thiếu được
trong đời sống của mỗi con người chúng ta, là một trong những yếu tố nhằm
nâng cao chất lượng cuộc sống, hoàn thiện con người.
Ngay sau Cách mạng tháng 8, tháng 3 năm 1946 Bác Hồ đã kêu gọi
toàn dân tập thể dục “ Luỵệp tập TDTT bồi bổ sức khỏe là bổn phận của
người dân yêu nước” với tư tưởng “ Một đất nước vững mạnh khi mọi
người dân của dất nước đó phải thật khỏe mạnh”. Thực hiện theo mong
muốn của Người, chúng ta đã từng bước mở rộng, nâng cao chất lượng hoạt
động TDT trong quần chúng, tận dụng triệt để các nguồn lực trong nhân dân,
xã hội hóa TDTT để dần dần đưa thể dục nước ta hội nhập với các nước
trong khu vực và trên thế giới.
Trong sự nghiệp đổi mới của dân tộc ta. TDTT có một vị trí vô cùng
quan trọng được Đảng và Nhà nước ta quan tâm. Điều này được thể hiện
trong văn kiện hội nghị lần thứ 4 ban chấp hành Trung ương Đảng lần thứ 7
(4-1-1993) đã nêu “…Những quan điểm chỉ đạo lớn của Đảng và Nhà

đoạn hiện nay tập trung vào giải quyết một số vấn đề cơ bản nhằm nâng cao
chất lượng giáo dục nói chung và thể dục thể thao nói riêng.
Cờ Vua là một môn thể thao trí tuệ, có tác dụng phát triển tư duy lô
gích, luyện trí thông minh,giáo dục những phẩm chất tốt đẹp như tính tổ
chức kỉ luật,, kiên cường bình tĩnh, luyện mưu trí, óc sáng tạo, luyện cách
nhìn xa trông rộng, biết phân tích tổng hợp tình hình một cách khách quan,
khoa học. Môn cờ vua còn rèn luyện cách làm việc có kế hoạch, tính quyết
đoán và táo bạo trong xử lí tình huống. Căn cứ vào thực tế công tác giáo dục
thể chất và các kết quả đã đạt dược của trường THCS An Thủy trong những
năm qua chúng tôi mạnh dạn đưa ra sáng kiến “ Một số giải pháp
.

nhằm nâng cao hiệu quả dạy và học môn thể thao tự chọn “Cờ
vua” ở trường THCS An Thủy”.

B.Phần nội dung
I. Cơ sở khoa học
Đảng và nhà nước ta luôn chăm lo thế hệ trẻ, đặc biệt là ở lứa tuổi học
sinh THCS nhằm đào tạo con người phat triển toàn diện để góp phần xây
dựng một xã hội mới, đưa đất nước Việt Nam sánh vai với các cường quốc
năm châu. Sự phát triển mọi mặt của cơ thể thanh thiếu niên diễn ra rất phức
tạp, chịu ảnh hưởng của nhiều yếu tố bên trong và bên ngoài cơ thể.Vì vậy,
chúng ta cần phải phân biệt tính chất, cường độ, khối lượng vân động sao
cho hợp lí và gây hứng thú tập luyện để cơ thể các em phát triển toàn diện,
cân đối.
Môn Cờ Vua là môn thể thao phát triển cho con người trí tuệ, tính toán
lô gíc, sức bền và lòng ý chí quyết tâm cao.Cờ Vua ở Việt Nam đã đựơc các
cấp, các ngành có liên quan chú trọng và đầu tư phát triển một cách nhanh
chóng và toàn diện.Đặc biệt ở các trường học, cờ vua là một môn được các
em cho là sôi nổi và hấp dẫn, gây cho các em nhiều hứng thú, sôi động và là

thầy và trò trong nhà trường. Trường có 17 lớp với 677 học sinh, có sân bãi
học thể dục đảm bảo đủ điều kiện của một trường đạt chuẩn quốc gia. Vì thế
nên vấn đề nâng cao chất lượng dạy học nói chung và TDTT nói riêng được
thuận lợi và mang tính bền vững cao.
Song bên cạnh đó, việc dạy và học bộ môn cờ vua vẫn có những khó
khăn nhất định. Phong trào cờ vua của xã nhà vẫn còn hạn chế chưa thể hiện
được tiềm năng và nguồn lực sẵn có của địa phương. Môn thể thao này chưa
được triển khai một cách phổ biến rộng rãi trong nhân dân. Nhiều học sinh
chơi cờ còn mang tính tự phát, phong trào chơi môn cờ vua còn nhỏ lẻ chưa
.

tạo được sự đồng bộ, thu hút được sự quan tâm của xã hội. Bên cạnh đó, một
số học sinh và phụ huynh vẫn chưa ý thức được tầm quan trọng của bộ môn
đối với sự phát triển trí tuệ của con người. Câu lạc bộ cờ vua trên địa bàn
chưa phát triển xứng tầm như các môn thể thao khác của xã nhà. ở trong
trường học, số lượng học sinh đông nhưng giáo viên chuyên ngành và những
người có kinh nghiệm đối với môn cờ vua trong đội ngũ, trong địa phương
còn hạn chế. Vì thế, việc triển khai đồng bộ môn cờ vua cũng như nâng cao
chất luợng dạy học còn gặp nhiều khó khăn.
Năm học 2007 – 2008, khi nội dung tự chọn môn cờ vua mới được đưa
vào giảng dạy, chất lượng đạt kết quả qua khảo sát như sau:
L
ớ
p
T
ổn
g số
Gi
ỏi


12,5

10

25

17

42,5

8

20

6
2

39

4

10,3

9

23,1

19

48,7


5

12,5

10

25

17

42,5

8

20Từ kết quả trên, bản thân tôi đã trăn trở, suy nghĩ và đưa ra một số giải
pháp trong giảng dạy môn cờ vua và đã có những kết quả khả quan đáng
khích lệ. Chúng tôi nhận thức sâu sắc rằng: Đổi mới phương pháp dạy học
gắn liền những trang thiết bị dạy học theo phương hướng chuẩn hóa, hiện đại
hóa tạo điều kiện cho việc ứng dụng kiến thức để giải quyết những vấn đề
thực tiễn, tạo một bước chuyển biến quan trọng, trước hết trong việc chống
dạy chay và đảm bảo các hoạt động giáo dục toàn diện.
Đặc trưng của môn cờ vua là vận động trí tuệ, nên đòi hỏi phải có biện
pháp tổ chức khoa học mới đạt hiệu quả cao. Phòng học phải đảm bảo ánh
sáng, bàn ghế đúng qui cách, số lượng bàn cờ đủ theo tỉ lệ học sinh. Phải có
.


2. Môn học tự chọn “ Cờ vua” đưa vào chương trình chính khóa như
các môn: Đá cầu, Điền kinh nhằm phát triển đầy đủ cho các em học sinh
về các tố chất vận động, thẩm mĩ và tư duy. Từ năm học 2006 – 2007,
trường THCS An Thủy đã đưa môn cờ vua vào nội dung học tự chọn của
khối lớp 6. Chính điều này đã đưa phong trào từ tự phát đến tự giác. Các em
đã xem môn cờ vua không như môn giải trí mà là môn học bắt buộc nên có ý
thức học tập đúng đắn và tinh thần trách nhiệm hơn đối với môn học. Việc
đưa môn cờ vua vào chương trình đã được phụ huynh, học sinh đồng tình
ủng hộ. Vì thế, phong trào phát triển cờ vua trong nhà trường và trên địa bàn
đã có nhiều khởi sắc rõ nét, mang về cho trường, cho xã nhà những thành
tích khả quan trong những năm vừa qua.
3. Đề xuất với nhà trường, chính quyền địa phương mở các câu lạc bộ
cờ vua trong nhà trường và trên địa bàn dân cư. Như vậy, học sinh sẽ được
vui chơi và phát triển thể lực, nâng cao trí tuệ ở trường cũng như ở nhà. Điều
này cũng phần nào hạn chế được các tệ nạn xã hội len lỏi vào trường học.
Trên thực tế ở địa phương An Thủy nhiều câu lạc bộ cờ vua đã xuất hiện. Số
lượng và chất lượng không ngừng được cải
thiện và nâng cao rõ rệt. Môn thể thao này được mọi người đặc biệt quan
tâm, nhất là huy động mọi lực lượng trong xã hội tham gia. Các em học sinh
được rèn luyện, học hỏi, cọ xát với nhiều đối tượng có trình độ chuyên môn
cao thuộc nhiều ngành nghề, độ tuổi khác nhau. Chính điều này đã làm cho
bản lĩnh, kinh nghiệm thi đấu của các em nâng cao. Nhiều học sinh trưởng
thành nhanh chóng qua các câu lạc bộ cờ vua trong và ngoài trường học.
Việc thành lập các câu lạc bộ cờ vua làm dấy lên ở trường học và địa
phương phong trào rèn luyện sôi nổi, tích cực có tác dụng làm biến chuyển
hoạt động thể dục thể thao ở THCS An Thủy.
4.Tổ chức các giải cờ vua truyền thống trong và ngoài nhà trường vào
các dịp lễ hội trong năm. Các giải đấu này đã huy động được các đơn vị, cá
.


hướng dẫn cho các giáo viên chưa biết. Giáo viên đã biết cùng học sinh giao
lưu trên bàn cờ nhằm mang lại tâm thế luyện tập nghiêm túc trong toàn thể
giáo viên và học sinh. Điều này góp phần cải thiện và nâng cao chất lượng
rèn luyện môn cờ vua đại trà cũng như mũi nhọn. Phong trào được sự hưởng
ứng nhiệt tình của toàn thể cán bộ giáo viên và học sinh tạo nên hiệu ứng
giáo dục tích cực đối với môn cờ vua.
7. Trang bị cơ sở vật chất phục vụ tốt cho học tập bộ môn. Giáo viên
trực tiếp phụ trách đã tham mưu, đề xuất với lãnh đạo nhà trường nhiều giải
pháp nhằm nâng cao chất lượng môn cờ vua ngay từ đầu năm. Dưới sự chỉ
đạo của chuyên môn trường, các giáo viên dạy thể dục đã yêu cầu mỗi học
sinh có một bộ cờ vua để luyện tập ở trường và ở nhà.
Được sự quan tâm của ban giám hiệu nhà trường, tổ thể dục đã có một
phòng học dành riêng cho việc dạy và học môn cờ vua với các tiêu chuẩn
cần thiết theo quy định của Ngành: Đảm bảo phòng học thoáng mát, đủ ánh
sáng, đủ bàn ghế theo tỉ lệ học sinh của các lớp trong trường. Các em đều có
cơ hội ngang nhau trong việc tập luyện trên từng tiết học chính khóa. Từ đây
học sinh được học một cách hệ thống, bài bản, đúng quy cách. Các lỗi,
những hiểu biết sai lệch về môn cờ vua được giáo viên uốn nắn, điều chỉnh
kịp thời. Các em đã trưởng thành nhanh chóng và tỏ ra rất thích thú với môn
học này.
Được học tập trong một môi trường đảm bảo cơ sở vật chất nên học
sinh phát triển tư duy, chiến thuật một cách hoàn thiện. Suy nghĩ chiến thuật,
bản lĩnh thi đấu được rèn luyện thường xuyên. Cho nên, khi vào thi đấu các
giải chính thức học sinh chủ động trong mọi tình huống và tự tin khi thi đấu.
8.Có chế độ động viên khuyến khích đối với giáo viên dạy môn cờ vua và
những học sinh tham gia luyện tập có kết quả cao. Giáo viên và học sinh
tham gia tập luyện được sự động viên, khích lệ kịp thời của ban giám hiệu
và các đoàn thể trong nhà trường. Hội cha mẹ học sinh đã có sự quan tâm
.


7

17,5

12

30

18

42,5

3

4,5

6
2

39

6

15,4

18

50

13


40

7

17,5

13

32,5

18

45

2

5

.


phát huy khả năng của mình trong luyện tập môn cờ vua. Từ đó tạo cho học
sinh niềm đam mê, lối sống lành mạnh và ý chí vươn lên trong học tập và
công tác , có thói quen tự giác, tích cực rèn luyện thể chất phát huy hết khả
năng tố chất của bản thân.Đây là một số suy nghĩ, giải pháp nhằm nâng cao
chất lượng môn cờ vua của Trường chúng tôi trong những năm qua. Tôi rất
mong muốn nhận được sự góp ý, giúp đỡ của các nhà chuyên môn, giáo viên
chuyên ngành thể dục thể thao để sáng kiến được hoàn thiện hơn

An Thuỷ, ngày 03 tháng 02
năm 2011.
Người thực hiện Trần Minh Trung
Xác nhận của hội đồng khoa học cấp trường

.

Mục lục

Nội dung Trang

bản
1 Sách giáo viên
(thể dục 6).
Trần đồng lâm Giáo Dục 2002
2 Sách giáo viên
(thể dục 7).
Trần đồng lâm Giáo Dục 2003
3 Sách giáo viên
(thể dục 8).
Trần đồng lâm Giáo Dục 2004
4 Sách giáo viên
(thể dục 9).
Trần đồng lâm Giáo Dục 2005
5 Tài liệu BDTX cho gv tHCS
chu kỳ III (2004-2007)
quyển 1,2.
Phạm vĩnh thông
Và nhiều tác giả
Giáo dục 2007
6 Một số vấn đề đổi mới
phương pháp dạy học môn td
thcs .
Phạm vĩnh thông

Giáo dục 2007
8 Huấn luyện thê thao Gs.pts.trịnh trung hiếu Thể dục Thể
thao
1994
9 Lý luận và phương pháp tdtt Phạm danh tốn
Nguyễn toán