MỤC LỤC

1


LỜI MỞ ĐẦU
Âm nhạc là món ăn tinh thần không thể thiếu của con người. Hoạt động âm nhạc đã
trở thành một nhu cầu, một quyền lợi và một nhiệm vụ của mọi người trong xã hội. Giáo
dục âm nhạc trong nhà trường có mục đích là thực hiện quyền công bằng của trẻ em mọi
dân tộc, mọi vùng miền là được học âm nhạc và trực tiếp hoạt động âm nhạc. Giáo dục âm
nhạc cũng như nội dung giáo dục khác, ngày càng được hoàn thiện và đổi mới cho phù
hợp với sự phát triển chung của đất nước và thế giới. Đặc biệt đổi mới phương pháp dạy
và học để không ngừng đổi mới chất lượng dạy và học, giáo dục học sinh đang được thực
hiện ở tất cả các lớp học và môn học.
Đối với giáo dục, âm nhạc, đổi mới phương pháp dạy và học là: Dạy học thông qua
các tổ chức hoạt động của học sinh. Lấy học sinh làm trung tâm, để học sinh khám phá
những điều chưa biết. Dạy học âm nhạc phải chú trong phương pháp rèn luyện: “ Thực
hành là sợi chỉ đỏ xuyên suốt quá trình dạy học” phương pháp tự học, học tập cá thể phối
hợp với học tập hợp tác, kết hợp với sự đánh giá của thầy và tự đánh giá của trò, tăng
cường đồ dùng dạy học cần thiết. Giờ học âm nhạc phải là giờ học nghệ thuật hấp dẫn với
phương châm: học vui – vui học, vận dụng phương pháp tích hợp trong giảng dạy. Phát
triển tai nghe và sự nhảy cảm về âm nhạc tạo ra được cảm xúc cho học sinh, giúp các em
nâng cao năng lực, cảm thụ âm nhạc, đồng thời phải tăng cường các hoạt động giúp học
sinh: xem, nghe, tự thể hiện và tự đánh giá. Từ đó giúp các em phát triển toàn diện Đức –
Trí – Thể - Mỹ và các kỹ năng cơ bản để hình thành nhân cách con người Việt Nam xã hội
chủ nghĩa.

2


PHẦN MỞ ĐẦU

4. Phương pháp nghiên cứu
Về phương pháp luận: tác giả đề tài quán triệt quan điểm chủ nghĩa Mác - Lênin, tư
tưởng Hồ Chí Minh và quan điểm của Đảng Cộng sản Việt Nam về nghiên cứu khoa học.
Về phương pháp nghiên cứu: phương pháp thu thập thông tin nghiên cứu tài liệu,
phương pháp đúc rút kinh nghiêm, phương pháp quan sát thực nghiệm và phân tích tổng
hợp.
1.

3


5.
-

Mục tiêu nghiên cứu
Thông qua đề tài, tôi muốn làm rõ những mục tiêu nghiên cứu sau:
Vai trò của bộ môn âm nhạc.
Thực hiện việc dạy và học bộ môn âm nhạc.
Giải pháp góp phần nâng cao chất lượng dạy và học bộ môn âm nhạc.
Xác định các biện pháp rèn luyện kĩ năng dạy và học bộ môn âm nhạc nhằm nâng
cao chất lượng môn học với mục đích đưa âm nhạc vào đời sống, bắt đầu cho việc giáo
dục văn hóa âm nhạc, góp phần giáo dục thẩm mỹ, phẩm chất, đạo đức, trí tuệ, thể chất
của học sinh, khích lệ các em tham gia vào phát triển mọi mặt.

Đóng góp của đề tài
Đề tài nghiên cứu được thực hiện sẽ có những đóng góp nhất định như:
Thứ nhất, thấy được thực trạng dạy và học bộ môn âm nhạc lớp 6 trong trường
THCS. Qua đó, ta sẽ thấy được tính tất yếu khách quan cần được cải cách, hoàn thiện
nguồn nhân lực và hệ thống dạy, học bộ môn này.
Thứ hai, là kết quả nghiên cưu của đề tài về cả lý luận và thực tiễn có thể giúp

thì chỉ làm theo bắt chước mà không có ý tượng mới. Do đó, giáo dục ở thế kỷ 21 không
thể chỉ coi trọng tri thức mà còn phải chú ý rèn luyện trí tượng tưởng làm cơ sở cho tư duy
sáng tạo. Ngay từ nhỏ, phải để cho học sinh độc lập suy nghĩ, tập nghiên cứu, sáng tạo, tập
phát triển và giải quyết vấn đề hơn là học sinh học thuộc và nhồi nhét kiến thức.
Trong giáo dục công bằng dân chủ có nghĩa là bảo đảm cho mọi công dân quyền
bình đẳng về cơ hội học tập. Chỉ có công bằng trong giáo dục thì tất cả mọi người được
học tập và thành đạt ngang nhau. Khi đó tiềm năng trí tuệ của xã hội mới được khai thác
hết. Quản lý giáo dục, cu gx là quản lý nền tảng phát triển các năng lực sáng tạo của xã
hội. Cho nên phải càng cần thiết hiểu biết những hoạt động giáo dục để quản lý một cách
chặt chẽ, phát huy được tính tích cực của nó nhằm khai thác được trí tuệ của cộng đồng.
Căn cứ vào nhiệm vụ, yêu cầu của bộ môn và thông qua quá trình giảng dạy bộ
môn âm nhạc tại trường THCS Hưng Thịnh, tôi thấy điều đầu tiên là giáo viên và học sinh
cần phải xác định nhiệm vụ và giá trị của môn học này một cách đúng đắn và cụ thể, phải
hướng cho các em việc học và học tốt môn âm nhạc đối với các em là điều cần thiết, qua
sự nhận thức đúng đắn đó của học sinh mới giúp cho giáo viên giảng dạy bộ mân âm nhạc
đạt hiệu quả cao.
Thông qua việc đọc nhạc nhằm giúp các em có những hiểu biết sơ đẳng về cái hay
cái đẹp trong âm nhạc. Đồng thời, trang bị cho các em một số kỹ năng về ca hát và tập đọc
nhạc, phát triển tai nghe và cảm thụ âm nhacjcuar các em và giáo dục cho các em tình cảm
đạo đức trong sáng, có phẩm chất và tình cảm tốt đẹp đối với cha mẹ, thầy cô, tình bạn bè
và tình yêu quê hương đất nước, phát triển năng lực trí tuệ khích lệ sáng tạo âm nhạc vừa
sức với các em.
Dạy môn âm nhạc THCS, qua đó tôi nhận thấy chưa có sự quan tâm sâu sắc của các
gia đình bởi cho đó là môn học phụ, chưa chú trọng, chưa hiểu biết được cái hay, cái đẹp
5


của nghệ thuật, chỉ thích những gì mới mẻ. Vì vậy, sinh hoạt âm nhạc là một phương tiện
giúp học sinh phát triển toàn diện.
Là một giáo viên âm nhạc, tôi sẽ cố gắng truyền đạt cho các em những kiến thức



1.2.

1.3.

1.4.

1.5.

Nhìn chung học sinh của toàn ngành đều mang trong mình tinh thần hiếu học, chăm
ngoan, trường lớp khang trang khuôn viên đẹp, là môi trường tốt cho các em học tập. Song
bên cạnh đó cư sở vật chất phục vụ cho công tác dạy và học đang còn thiếu thốn.
Phần lớn học sinh là con em ở các vùng nông thôn, nên ngoài việc học các em còn
phải giúp gia đình như chăn trâu, cắt cỏ… nên các em không có nhiều thời gian để học tập
như các bạn ở các vùng đô thị. Ngày nay kinh tế nước ta đã có nhiều khởi sắc, đời sống
nhân dân đã được nâng cao nhưng vẫn còn gặp nhiều khó khăn. Dưới sự lãnh đạo của các
cấp ủy Đảng và sự lãnh đạo của Bộ giáo dục, đặc biệt là sự chỉ đạo trực tiếp tích cực của
cán bộ, nhân viên của các trường đã đưa kết quả học tập ngày một đi lên.
Mục tiêu đào tạo của trường THCS
Quán triệt tinh thần nghị quyết Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XI, nghị quyết Đại
hội Đảng bộ về công tác giáo dục, quán triệt tinh thần chủ đạo của nhà trường về nhiệm vụ
năm học 2013 – 2014 với mục tiêu “ nâng cao chất lương giáo dục toàn diện để phát triển
toàn diện cho học sinh, tạo cơ hội để học sinh và đi vào lao động sản xuất theo nghề
nghiệp”
Đội ngũ giáo viên
Trước đây trong hệ thống THCS không có giáo viên giảng dạy chính bộ môn âm
nhạc, chủ yếu là giáo viên dạy kèm. Nay bộ môn âm nhạc đã được bộ sung thêm giáo viên
chính thức có trình độ chuyên môn về âm nhạc. Vì còn trẻ về tuổi đời và tuổi nghề nên
chưa có kinh nghiệm nhiều, nhưng lại có chuyên môn nghiệp vụ vững vàng, tận tụy với

bậc tiểu học không phải là giáo viên được đào tạo đúng với chuyên môn, học sinh không
nắm được về những kiến thức nhạc lý, cũng như ký hiệu âm nhạc làm ảnh hưởng tới quá
trình học tập ở bậc THCS.
2.2.
Nguyên nhân chủ quan
Thiếu giáo viên dạy học trầm trọng mặc dù vẫn có giáo viên bổ sung từ dạy họa và
dạy văn sang dạy nhạc nhưng những giáo viên này chỉ dạy qua loa không có kiến thức về
âm nhạc, bởi họ còn tập trung vào chuyên môn của mình không cho phép họ đầu tư thời
gian nghiên cứu tìm tòi các giải pháp để nâng cao chất lượng giảng dạy bộ môn âm nhạc.
Trí thức âm nhạc của giáo viên không đồng đều mặc dù có năng khiếu về âm nhạc
nhưng kiến thức tổng hợp còn mơ hồ như trình độ về nhạc lý, phân bố thời gian không
đồng đều và không hợp lý theo phân phối chương trình, theo yêu cầu của từng bài dạy.
Với học sinh chưa xác định được đúng mục tiêu và yêu cầu việc học tập của mình,
xem thường môn học này, chưa thấy được ý nghĩa và tầm quan trọng của môn học âm
nhạc.

Chương 3. GIẢI PHÁP GÓP PHẦN NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG
DẠY VÀ HỌC ÂM NHẠC TRONG TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ
1.

Giải pháp 1: Đổi mới về nhận thức
Âm nhạc trong xã hội của chúng ta được nuôi dưỡng bằng nguồn cội vĩ đại của văn
hóa âm nhạc dân gian các dân tộc Việt Nam. Ngày nay đã dần đi vào nhà trường phổ
thông với tư cách là một môn học độc lập. Âm nhạc là một trong những phương tiện hiệu
quả nhất để thực hiện nhiệm vụ giáo dục đạo đức, thẩm mỹ cho học sinh phổ thông tạo cơ
8


sở hình thành nhân cách con người. Mục đích dạy môn âm nhạc trong trường THCS là
nhằm giáo dục văn hóa âm nhạc cho các em, từ đó để giúp các em hiểu và tự hào về quê

THCS.
3.1.
Rèn luyện kỹ năng dạy và học tập đọc nhạc
- Cung cấp một số cơ sở bước đầu để học sinh làm quen với việc đọc ghi âm, góp phần cơ
sở khoa học cho việc học hát và tạo điều kiện cho học sinh tự học âm nhạc sau này.
• Phương pháp dạy tập đọc nhạc
- Cho học sinh nghe giai điệu bài tập đọc nhạc qua tiếng đàn của giáo viên, sau đó hướng
dẫn học sinh tự đọc theo.
2.4.

9


Đưa ra bài tập nhỏ gần giống nhau dựa trên một mẫu hình tiết tấu của bài tập trong sách
giáo khoa của học sinh.
- Dạy tập đọc nhạc kết hợp với hoạt động dưới mọi hình thức thay cho trò chơi luyện tập tai
nghe.
- Tập trung vào việc luyện âm hình, tiết tấu, cách thể hiện.
- Có thể thực hiện cách dạy xướng âm ở các trường đào tạo âm nhạc chuyên nghiệp với
cách đọc trục gam, quảng nhưng có mức độ.
• Quy trình dạy một bài tập đọc nhạc
- Xác định gam, giọng, chia câu.
- Đọc trục gam, quảng gam kết hợp đọc cao độ trong bài tập đọc nhạc
- Hướng dẫn gõ tiết tấu kết hợp với cao độ, trường độ, luyện đọc bài tập đọc nhạc trên
khuông nhạc.
3.2.
Kỹ năng dạy và học nhạc lý
Là những yếu tố để học sinh biết được những ký hiệu thường gặp trong các bản
nhạc và những vấn đề thuộc biểu tượng như: cao độ, trường độ, dấu nhấn, vạch nhịp, yêu
cầu giải tích xúc tích, ví dụ minh họa sát thực tế dễ hiểu.

tiết học hát, không nên để học sinh tiếp thu thụ động, thu hút sự chú ý của học sinh bằng
cách tổ chức cho các em hoạt động được thể hiện vận động theo hấp dẫn, vui tươi.
• Trình tự dạy một bài hát bao gồm:
- Giới thiệu tác giả, tác phẩm, phương pháp treo tranh vẽ sơ đồ, bảng phụ, giới thiệu về
nhạc và lời.
- Tìm hiểu bài hát: Chia câu, đoạn, xác định giọng.
- Hát mẫu: giáo viên đàn, hát, vận động theo giai điệu ảnh minh họa.
- Đọc lời ca: luyện thanh ( luyện gam và trục gam của giọng bài hát).
- Đọc lời ca đọc gần với tiết tấu, tròn vành, rõ chữ, không dùng thổ âm địa phương.
- Tập từng câu, từng đoạn theo lối móc xích cho đến hết bài, khi cô hát để học sinh nhậm
theo và sau đó nghe cô đệm đàn và bắt nhịp học sinh hát theo đàn.
- Cũng cố ôn luyện bài hát theo tổ, nhóm vừa hát vừa vỗ tay theo nhịp, tiết tấu sau đó dùng
nhạc cụ gõ đệm ( thanh phách, trống, nhịp phách tiền…)
- Luyện tập vận động vừa hát vừa múa, sáng tác những động tác múa đơn giản.
- Tập biểu diễn, giáo viên nhận xét, đánh giá kết quả.

•

Lưu ý:
- Công tác chuẩn bị trước lúc dạy một bài hát cần phải nghiên cứu nội dung, mục
đích yêu cầu.
- Tập đệm đàn, chọn lọc nhạc dạo đầu để cho tập thể lớp hát.
- Phân chia hơi bổ sung phù hợp với lời ca.
- Lựa chọn mẫu âm luyện thanh thích hợp để tiết kiệm thời gian đứng lớp.
- Ghép sẵn bài hát trên bảng phụ, yêu cầu cả nhạc và lời ca của bài hát.
- Nghiên cứu cách trình bày bài hát và tìm cách thể hiện phù hợp đạt hiệu quả cao.
3.4. Kỹ năng dạy và học thường thức
Âm nhạc thường thức bao gồm một số nội dung nhằm mở rộng sự hiểu biết phổ
thông nhất về nghệ thuật âm nhạc góp phần nâng cao sự cảm thụ âm nhạc cho học sinh.
Thời gian dành cho các em phần thường thức âm nhạc không nhiều, tất cả nội dung

4. Kết quả sau khi áp dụng đề tài
Có thể nói qua thời gian áp dụng những biện pháp này vào học và dạy ở khốilớp 6
thì tôi thấy các em học tốt hơn, tích cực và hăng say hơn, có rất nhiều em thích học môn
âm nhạc này và các em đã mạnh giản bộc được khả năng và năng khiếu về bộ môn âm
nhạc cũng như chất giọng phát triển, khả năng thẩm âm tiết tấu tốt hơn, nhịp phách và
cách vào một bài hát cũng chắc hơn như: Giang B, Gia Huy, Lê Tân, Hà, Hoàng Khánh…
và tôi tin chắc rằng nếu áp dụng vào đề tài này vào tất cả các lớp học thì kết quả học sẽ tốt
hơn, tạo được tính tích cực của học sinh khi đứng trước tập thể và tạo được sự hưng phấn
cho các em học các môn khác tốt hơn, đạt hiệu quả cao hơn.
•
-

12


KẾT LUẬN
Qua việc tìm hiểu, nghiên cứu và phân tích tôi nhận thấy bộ môn âm nhạc rất có ý
nghĩa trong môi trường học đường không chỉ giúp các em phát triển toàn diện về nhân
cách và còn góp phần phong phú thêm trong cuộc sống con người. Đây là một quá trình
rèn luyện đòi hỏi học sinh và giáo viên phải kiên trì bền bỉ, sáng tạo không ngừng để phát
triển nâng cao những kiến thức của mình và đáp ứng được nhu cầu của xã hội.
Trong quá trình dạy và học, người giáo viên phải nắm vững được kiến thức cơ bản
và nghiệp vụ sư phạm để trong quá trình truyền thụ kiến thức không bị va vấp làm ảnh
hưởng tới giờ học cũng như nội dung của bài học. Bên cạnh đó, nhà trường cần phải trang
đầy đủ thiết bị dạy học. Một vấn đề cần được quan tâm trong bộ môn dạy và học âm nhạc
là người giáo viên phải luôn gây được sự hứng thú trong giờ học, quá trình học, để cho
học sinh cũng như các bậc phụ huynh hiểu hết được tầm quan trọng của môn học này
tránh được những quan điểm sai trái của một số phụ huynh và học sinh đó là xem môn học
âm nhạc là môn học phụ. Làm được như vậy thì không những đáp ứng được nhu cầu của
xa hội mà còn đáp ứng được yêu cầu, nhiệm vụ giáo dục bộ môn mà bộ giáo dục đề ra.


14


BỘ VĂN HÓA - THỂ THAO & DU LỊCH
HỌC VIỆN ÂM NHẠC HUẾ

BẢN ĐĂNG KÍ ĐỀ TÀI TIỂU LUẬN

Kính gửi: Hội đồng Khoa âm nhạc _ Học viện âm nhạc Huế
Họ và tên sinh viên: Phạm Thị Thắm
Lơp: K1

Khóa học: 2012 – 2014

Thực hiện nhiệm vụ của sinh viên trong việc làm đề tài tiểu luận bản thân xin được
đăng ký đề tài như sau:
Tên đề tài chính thức: “ Một số giải pháp nhằm nâng cao chất lượng dạy và học
môn học âm nhạc lớp 6 trong trường trung học cơ sở”.
2. Tên đề tài dự bị:
Đề tài 1: “ Nâng cao tính tích cực học tập môn âm nhạc đối với học sinh tiểu
học”.
Đề tài 2: “ Rèn luyện nâng cao kỹ năng tập đọc nhạc cho học sinh lớp 6”.
1.

Nghệ An, ngày 17 tháng 5 năm 2014
Sinh viên ký tên:

15