ANĐÊHIT
I. Công thức - cấu tạo - cách gọi tên
1. Công thức tổng quát : R(CHO)
m
, m 1.
- R có thể là H hoặc gốc hiđrocacbon và đặc biệt có hợp chất OHC − CHO trong đó m = 2,R không có.
− Anđehit no, mạch thẳng một lần anđehit có CTPT: C
n
H
2n+1
- CHO với n 0.
2. Cấu tạo phân tử
− Đồng phân có thể do: + Mạch C khác nhau.
+ Vị trí các nhóm chức.
+ Đồng phân với xeton và rượu chưa no.
Ví dụ: Anđehit C
3
H
7
- CHO có các đồng phân

3. Cách gọi tên
a) Tên thông dụng: Gọi theo tên axit hữu cơ tương ứng.
Ví dụ. H - CHO : anđehit fomic. CH
3
- CHO : anđehit axetic.
b) Danh pháp quốc tế: Thêm đuôi al vào tên hiđrocacbon no tương ứng (về số C).
Ví dụ. H - CHO : metanal CH
3
- CHO : etanal. CH
2


4. Phản ứng trùng ngưng : Giữa anđehit fomic và phenol tạo thành polime phenolfomanđehit.
5. Nếu gốc R chưa no, anđehit dễ dàng tham gia phản ứng cộng và phản ứng trùng hợp.
Ví dụ
(Phản ứng cộng ở đây trái với quy tắc Maccôpnhicôp).
IV. Điều chế
− Tách H
2
khỏi rượu bậc nhất.
− Oxi hoá êm dịu rượu bậc nhất.
− Hợp nước vào axetilen được anđehit axetic.
− Thuỷ phân dẫn xuất thế 2 lần halogen:
V. Giới thiệu một số anđehit
1. Fomanđehit HCHO
− Là chất khí, có mùi xốc, tan nhiều trong nước. Dung dịch 37 - 40% gọi là fomon dùng nhiều trong y
học. Điều chế: Trực tiếp từ CH
4
.
2. Anđehit axetic CH
3
- CHO
− Là chất lỏng, tan nhiều trong nước, nhiệt độ sôi = 52,4
o
C, bị oxi hoá thành axit acrilic, bị khử thành
rượu anlylic. Điều chế bằng cách tách nước khỏi glixerin.
XETON
I. Cấu tạo
Trong đó R, R' là những gốc hiđrocacbon có thể giống hoặc khác nhau.
Ví dụ.
II. Tính chất vật lý

( ) ( )
3 4 3 3 2
2 2
4 4 6 2
o
t
HCHO Ag NH OH NH CO Ag NH H O
 
+ → + + +
 
5.
2
2
Mn
HCHO O HCOOH
+
+ →
6.
2
HCOOH NaOH HCOONa H O
+ → +
7.
2 3
2
o
t
HCOONa HCHO Na CO→ +
8.
2
|

Cracking
C
C H CH C H
→ +
13.
àm lanh nhanh
4 2 2 2
1500
2 3
o
l
C
CH C H H
→ +
14.
4
2 2 2 3
60 80
o
HgSO
C
C H H O CH CHO
−
+ →
15.
2
3 2 3
1
2
Mn

20.
( )
3 3 2 2
2
2 3CH CHO Cu OH NaOH CH COONa Cu O H O
+ + → + +
21.
3 7 3 3 7 2 2 3
|
C H CH SO Na NaOH C H CHO H O Na SO
OH
− − + → + +
22.
3 7 2 3 7 2
Ni
C H CHO H C H CH OH
+ →
23.
3 7 2 4 2 4 3 7 4 2 4 2
5 4 6 5 4 2 11C H CH OH KMnO H SO C H COOH MnSO K SO H O
+ + → + + +
24.
3 7 3 7 2
C H COOH NaOH C H COONa H O
+ → +
25.
o
ôi tôi
3 7 3 8 2 3
t

( )
3 3 3 3
2
o
t
CH COO Ca CH C CH CaCO
O
→ − − +
P
31.
|
3 3 3 3 2
|
xt
OH
CH C CH CH C CH H O
O
OH
− − → − − +
P