Nguyễn Khánh Đức – THPT Cam Lộ - 1 -
PHẦN MỘT: LỊCH SỬ THẾ GIỚI CẬN ĐẠI (TIẾP THEO)
Chương I: CÁC NƯỚC CHÂU Á ,CHÂU PHI VÀ KHU VỰC MĨ LA TINH
(Thế kỉ XIX – đầu thế kỉ XX)
Bài1 Tiết PPCT: 1.
NHẬT BẢN
Ngày soạn:
Ngày dạy:
I. Mục tiêu bài học.
1. Về kiến thức:
- Hiểu rõ những cải cách của Thiên hoàng Minh Trị thực chất là một cuộc cách mạng
tư sản, đưa nước Nhật phát triển sang gia đoạn đế quốc chủ nghĩa.
- Thấy được chính sách xâm lược của giới thống trị Nhật Bản cũng như các cuộc đấu
tranh của GCVS cuối thế kỉ XIX đầu thế kỉ XX
2. Về thái độ, tình cảm, tư tưởng: Nhận thức rõ vai trò, ý nghĩa của những chính
sách cải cách đối với sự phát triển của xã hội, đồng thời giải thích được vì sao CNĐQ
thường gắn với chiến tranh.
3. Về kĩ năng: Nắm vững và biết giải thích các khái niệm “cải cách”, biết sử dụng
lược đồ để trình bày các sự kiện có liên quan đến bài học.
II. Thiết bị, tài liệu dạy – học.
- Lược đồ về sự bành trướng của đế quốc Nhật cuối thế kỉ XIX – đầu thế kỉ XX.
III. Tiến trình tổ chức dạy học.
1.Giới thiệu khái quát về chương trình lịch sử lớp 11
chương trình lịch sử lớp 11gồm các phần
+ Lịch sử thế giới cận đại phần tiếp theo
+ Lịch sử thế giới hiện đại từ 1917 – 1945
Lịch sử Việt Nam 1858 – 1918
2.Dẫn dắt vào bài mới.
Trong bối cảnh chung của các nước phương Đông vào giữa thế kỉ XIX đứng trước
nguy cơ xâm lược của chủ nghĩa tư bản thực dân phương Tây nhưng với Nhật Bản lại thoát
ra số phận của một nước thuộc địa và phụ thuộc rồi trở thành một đế quốc hùng mạnh ở
k tế tư bản phát triển nhanh chóng nhưng
bị phong kiến cản trở.
- Xã hội: Nhân dân + Tư sản >< Phong
kiến
- Chính trị: Thiên Hoàng >< Tướng quân
Nguyễn Khánh Đức – THPT Cam Lộ - 2 -
nắm chức vụ tướng quân ,vì thế thời kì
này ở NB gọi là chế độ Mạc Phủ
GV:Tình hình kinh tế, chính trị, xã hội
Nhật Bản cuối TK XIX NTN ? Tại sao lại
như vậy.
GV: Sự suy yếu của NB nữa đầu thế kỉ
XIX trong bối cảnh thế giới lúc đó dẫn
đến hậu quả nghiêm trọng gì ?
Vì sao các nước đế quốc bắt đầu tấn công
xâm lược Nhật Bản ?
GV:Yêu cầu đặt ra cho Nhật Bản lúc này
là gì ? Tại sao lại như vậy ?
Trước nguy cơ bị Xâm lược Nhật Bản đã
lựa chọn con đường nào ? Bảo thủ hay cải
cách ?
GV: Nguyên nhân trực tiếp dẫn đến sự sụp
đổ chế độ Mạc Phủ
Việc Mạc Phủ kí với các nước ngoài các
hiệp ước bất bình đẳng làm cho các tầng
lớp xã hội phản ứng mạnh mẽ. Phong trào
chống SôGun nổ ra sôi nổi .Vào những
năm 60 của TK XIX đã làm sụp đổ chế độ
Mạc Phủ .1.1868 chế độ Mạc Phủ sụp
đổ,Thiên hoàng Minh Trị Meiji trở lại
hoặc duy trì chế độ PK trì trệ, bảo thủ
hoặc phải cải cách.
2. Cuộc Duy tân Minh Trị
Tháng 1.1868 sau khi lên ngôi Thiên
Hoàng Minh trị tiến hành cải cách đất
nước trên tất cả các lĩnh vực
* Nội dung cuộc cải cách:
- Chính trị:
+Thủ tiêu chế độ Mạc Phủ, thành lập chế
độ mới (TS đóng vai trò quan trọng). Ban
hành Hiến pháp mới.
+Thực hiện quyền bình đẳng ban bố các
quyền tự do
- Kinh tế:
+ Thống nhất tiền tệ, thị trường, chú trọng
phát triển công thương nghiệp TBCN...
+Xóa bỏ độc quyền ruộng đất của phong
kiến, cho phép mua bán ruộng đất
- Quân sự:
+Quân đội được tổ chức theo kiểu phương
Tây chế độ nghĩa vụ quân sự thay cho chế
độ trưng binh,chú trọng sản xuất vũ khí,
đóng tàu chiến…
- Văn hóa – giáo dục: thi hành chính sách
giáo dục bắt buộc, chú trọng KHKT, tiếp
thu trình độ phương Tây.Cử học sinh giỏi
đi du học phương Tây
* Tính chất: Cuộc cải cách Minh Trị
mang tính chất một cuộc cách mạng tư
sản.
+ Bần cùng hóa nhân dân lao động.
+ Bóc lột công nhân nặng nề => 1901
Đảng XHDC của công nhân được thành
lập
- Đối ngoại:
+ Xóa bỏ các hiệp ước bất bình đẳng với
các nước phương Tây.
+ Trong 30 năm cuối thế kỉ XIX Nhật Bản
thực hiện chính sách bành trướng xâm
lược (năm 1874 NB xâm lược Đài
Loan,Năm 1894-1895 chiến tranh với
Trung Quốc ,Năm 1904-1905 chiến tranh
với Nga)
Kl: Nhật Bản đã trở thành nước đế quốc
4. Sơ kết bài học.
- Củng cố: Nguyên nhân nào làm cho Nhật Bản từ một nước PK lạc hậu trở thành một
nước đế quốc chủ nghĩa, thoát khỏi thân phận một nước thuộc địa ?
- Dặn dò: Học bài cũ, đọc và soạn trước bài Ấn Độ .
- Ra bài tập: Liên hệ tình hình Nhật Bản cuối thế kỷ XIX với tình hình Việt Nam ?
Sưu tầm những tranh ảnh về nước Nhật hiện nay về các lĩnh vực văn
hóa, giáo dục, xã hội …..
Câu 1: Tại sao cuộc cải cách Minh Trị ở Nhật Bản lại thành công ?
Vì: + Thiên hoàng khởi xướng ,lại được sự ủng hộ đồng tình của các tầng lớp trong xã hội
đặc biệt là quí tộc
+ Thiên Hoàng có quyền lực rất lớn, nhận thức đáp ứng được nhu cầu cải cách phát
triển đất nước để thoát khỏi họa xâm lược của tư bản phương Tây
Câu 2: Vì sao nói cải cách kinh tế là cuộc cách mạng công nghiệp?
+ Nhà nước cho tư nhân vay vốn ,biểu thuế nhẹ và xây dựng các xí nghiệp kiểu mẫu rồi bán
trả dần …nhờ đó những nhà kinh doanh vượt qua phó khăn ban đầu như thiếu vốn đầu tư
,có thể sản xuất ngay thu hồi vốn nhanh
sang giai đoạn ĐQCN?
2 Dẫn dắt vào bài mới.
Cuối thế kỷ XIX Nhật Bản nhờ cuộc cải cách Duy tân Minh Trị từ một nước phong
kiến lạc hậu trở thành một nước Đế quốc. Các nước Châu Á khác thì sao ? chúng ta tiếp tục
nghiên cứu về một nước ở Châu Á: Ấn Độ.
3.Tổ chức các hoạt động dạy và học trên lớp.
Hoạt động của Thầy – trò Kiến thức cơ bản HS cần nắm
Hoạt động 1: Cả lớp và cá nhân
Khái quát tình hình Ấn Độ từ nữa sau thế
kỷ XIX ?
Ấn Độ là một đất nước rộng lớn ,giàu đẹp
đa dạng về điều kiện tự nhiên …Trải qua
nhiều thế kỉ những dòng người du mục ,
những thương nhân những tín đồ hành
hương đã cố gắng vượt qua những khó
khăn và mạohiểm để xâm nhập vào đất
nước này …Sự du nhập này đã góp phần
làm nên sự phong phú đa dạng về văn
hóa ,dân tộc, ngôn ngữ của Ấn Độ
Hoạt động 2: Cả lớp và cá nhân
1. Tình hình kinh tế, xã hội Ấn Độ nửa
sau thế kỷ XIX.
Quá trình thực dân xâm lược Ấn Độ
- Từ đầu thế kỉ XVII chế độ phong kiến Ấn
Độ suy yếu → các nước phương Tây chủ
yếu là Anh – Pháp đua nhau xâm lược
- Kết Quả :Đến giữa thế kỷ XIX, TD Anh
hoàn thành xâm lược và đặt ách thống trị
Ấn Độ.
Chính sách cai trị của thực dân Anh
Ấn chỉ bằng 1/3 sĩ quan Anh cùng cấp bậc
,người Ấn không được giữ những chức vụ
cao trong quân đội
GV: Diễn biến chính của cuộc Khởi nghĩa
Xipay ?
GV:Qua diễn biến của cuộc khởinghĩa em
cho biết tính chất của phong trào đấu tranh
?
Phong trào mang tính dân tộc sâu sắc.Vì
cuộc nổi dậy nhằm giải phóng mâu thuẫn
giữa toàn thể dân tộc Ấn Độ và bọn thực
dân Anh để giành độc lập
GV:Thử nêu nguyên nhân thất bại của
cuộc k/n Xipay ?
Cuộc nổi dậy tự phát ,chưa có đường lối
lãnh đạo lại gặp phải sự đàn áp tàn bạo
của thực dân Anh đồng thời do mâu thuẫn
nội bộ nghĩa quân,phương thức tác chiến
GV:Nêu ý nghĩa của cuộc khởi nghĩa
Xipay ?
+ Kinh tế: Đẩy mạnh khai thác, vơ vét tài
nguyên thiên nhiên, bóc lột nhân công rẻ
mạt → Ấn Độ trở thành thuộc địa quan
trọng nhất của thực dân Anh
+ Chính trị - xã hội: Cai trị trực tiếp, chia
rẽ tôn giáo, chủng tộc, đẳng cấp.
+Về văn hóa – Giáo dục: Thi hành chính
sách giáo dục ngu dân ,khuyến khích tập
quán lạc hậu và hủ tục cổ xưa
=> Hậu quả: Kinh tế suy yếu,đời sống nhân
GV:Em có nhận xét gì về chủ trương đấu
tranh của Đảng Quốc đại ?
GV:Vì sao trong Đảng Quốc đại có sự
phân hóa ?
Đường lối đấu tranh của Đảng chưa thể
thỏa mãn nguyện vọng chính đáng của
nhân dân Ấn Độ→ Thái độ cương quyết
và những hoạt động cách mạng tích cực
của TiLắc đã đáp ứngnguyện vọng đấu
tranh của quần chúng vì vập phong trào
dâng lên mạnh mẽ điều này nằm ngoài ý
muốn của thực dân Anh
GV:Phong trào đấu tranh 1905 – 1908 có
nét gì mới so với trước ?
TiLắc bị đày đi Mianma và mất ở Bom
bay 1/8/1920 hình ảnh của ông vẫn mãi
trong lòng ND Ấn Độ.Ne6bru thủ tướng
đầu tiên của nước cộng hòa Ấn Độkính
tặng Ti Lắc danh hiệu “Người cha của
cách mạng Ấn Độ”
GV:Vì sao phong trào tạm ngừng?
phóng dân tộc sau này.
3. Đảng Quốc Đại và phong tràodân tộc
(1885 – 1908)
- Sự thành lập Đảng Quốc Đại.
+ Cuối 1885 Đảng Quốc dân đại hội (Đảng
Quốc đại) thành lập.
+ Chủ trương:Từ(1885- 1905)Đảng đấu
tranh ôn hòa, bất bạo động, đòi cải cách….
+ Do thái dộ thỏa hiệp của những người
+ Làm bài tập SGK trang 12.
+ Em hãy so sánh phong trào cách mạng 1885- 1908 với khởi nghĩa Xipay ? Lực
lượng tham gia ,Lãnh đạo, đường lối, mục tiêu,kết quả phong trào
Nguyễn Khánh Đức – THPT Cam Lộ - 7 -
Bài 3 Tiết PPCT: 3
TRUNG QUỐC
Ngày soạn:
Ngày dạy:
I. Mục tiêu bài học.
1. Về kiến thức:
Làm cho HS thấy được sự suy yếu của chế độ PK Mãn Thanh đã biến Trung Quốc
trở thành nước nữa thuộc địa, nữa phong kiến. Nét chính về phong trào chống phong kiến
và đế quốc của nhân dân Trung Quốc.
Ca1ckha1i niệm “Nữa thuộc địa nữa phong kiến”, “Vận động duy tân”
2. Về thái độ, tình cảm, tư tưởng:
Biểu lộ sự cảm thông, khâm phục đối với nhân dân Trung Quốc trong cuộc đấu tranh
chống đế quốc phong kiến đặc biệt là cuộc cách mạng Tân Hợi
3. Về kĩ năng:
Biết nhận xét đánh giá trách nhiệm của triều đình phong kiến Mãn Thanh trong việc để
Trung Quốc rơi vào tay các nước đế quốc.
Biết sử dụng lược đồ Trung Quốc để trình bày sự kiện các phong trào Nghĩa Hòa Đoàn
và Cách mạng Tân Hợi
II. Thiết bị, tài liệu dạy – học.
Lược đồ phong trào Nghĩa Hòa đoàn, lược đồ cách mạng Tân Hợi, tranh ảnh về Tôn
Trung Sơn, về Cách mạng Tân Hợi …
III. Tiến trình tổ chức dạy học.
1.Kiểm tra bài cũ.
Vai trò của Đảng Quốc đại trong phong trào đấu tranh của nhân dân Ấn Độ chống
thực dân Anh ?
2.Dẫn dắt vào bài mới:
Nguyễn Khánh Đức – THPT Cam Lộ - 8 -
Trung Quốc,làm thế nào để bắt Trung
Quốc mở cửa?
Từ thế kỉ XVIII CM công nghiệp được
tiến hành y/c mở rộng thị trường của các
nước Âu – Mĩ ngày càng mạnh mẽ do vậy
các nước p Tây dùng mọi thủ đoạn quyết
tâm ép T Quốc phải mở cửa.
Vua Đạo Quang lệnh cho Lâm Tắc Từ làm
khâm sai đại thần chủ trì việc cấm thuốc
phiện,Ông tìm và thu được ở Quảng Đông
hơn 20 vạn thùng thuốc phiện (khoảng
hơn 237 vạn kg) .Ông đem toàn bộ số
thuốc phiện thu được tiêu hủy ở Hồ Môn
22 ngày mới cháy hết
- Năm cửa biển T Quốc phải mở cho
thương nhân Anh buôn bán là Quảng
Châu, Phúc Châu, Ninh Ba, Hạ Môn,
Thượng Hải.
GV:Thế nào là nước nữa thuộc địa nữa
phong kiến?
Hình 6: Trung Quốc được ví như một
chiếc bánh khổng lồ cầm nĩa đứng xung
quanh là Nhật hoàng, Nga,Anh, Pháp,
Đức, Mĩ nét mặt ông nào cũng đăm chiêu
chắc hẳn đang nghĩ cách len chân vào thị
trường TQuốc “cắt một miếng bánh béo
bở”
GV:Vì sao không một nước tư bản thực
dân nào 1 mình xâm lược thống trị Trung
kiến độc lập trở thành một nước thuộc địa
nữa p kiến
+ Cuối thế kỷ XIX các nước đế quốc Đức,
Pháp, Nga, Nhật chia nhau Trung Quốc.
2. Phong trào đấu tranh của nhân dân
Trung Quốc từ giữa thế kỷ XIX đến đầu
thế kỷ XX.
- Khởi nghĩa Thái Bình Thiên Quốc (1851-
1864)
+ 1.1.1851 Hồng Tú Toàn lãnh đạo nhân dân
nổi dậy khởi nghĩa Kim Điền ( Quảng Tây)
sau đó lan rộng khắp cả nước
+ Quân KN đã xây dựng được Cquyền
(Thiên Kinh), thi hành nhiều CS tiến bộ.
+ 19.7.1864 Mãn Thanh tấn công Thiên
Kinh đàn áp phong trào => Cuộc Kn thất
bại.
Nguyễn Khánh Đức – THPT Cam Lộ - 9 -
đình Mãn Thanh,nguyên nhân thất bại,
tính chất, ý nghĩa lịch sử)
Nội dung cải cách:
+Lập ngân hàng xây dựng đất đai khai mỏ
+ sửa đổi luật pháp, ban bố quyền tự do
dân chủ ,xóa bỏ một số đặc quyền của quí
tộc Mãn Thanh
+ Sửa đổi chế độ thi cử, lập nhiều trường
học, mở trường đại học Bắc Kinh
+ Trang bị huấn luyện quân đội theo kiểu
phương Tây
GV:Em rút ra nhận xét gì về các cuộc
cuộc vận động Duy Tân do Khang Hữu Vi
và Lương Khải Siêu lãnh đạo được sự đồng
tình ủng hộ của vua Quang Tự nhưng phong
trào nhanh chóng thất bại
- Phong trào Nghĩa Hòa đoàn.
+ 1899 bùng nổ ở Sơn Đông và nhanh chóng
lan rộng đến Bắc Kinh.
+1900 liên quân 8 nước tấn công đàn áp
phong trào và tiến vào Trung Quốc.
+ Mãn Thanh kí điều ước Tân Sửu (1901)
với ĐQ => Trung Quốc trở thành nước nửa
thuộc địa, nửa phong kiến.
3. Tôn Trung Sơn và Cách mạng Tân Hợi
(1911).
- Tôn Trung Sơn và Trung Quốc Đồng Minh
Hội
+ Tôn Trung Sơn (SGK)
+ 8.1905 TT Sơn tập hợp giai cấp tư sản T
quốc thành lậpTrung Quốc Đồng minh hội –
chính đảng của giai cấp tư sản ra đời.
+ Cương lĩnh của TQĐMH dựa vào chủ
nghĩa “Tam dân” của TTS.
+ Mục tiêu là đánh đổ Mãn Thanh, thành lập
Dân quốc, bình đẳng cho dân cày.
-Cách mạng Tân Hợi.
Nguyên nhân
+ Nhân dân T.Quốc mâu thuẫn với đế quốc
phong kiến
+Duyên cớ: do chính quyền nhà Thanh trao
quyền kiểm soát đường sắt cho ĐQ,
Ý nghĩa:
+ Chấm dứt chế độ PK lỗi thời mở đường
cho CNTB phát triển.
+ CM đã ảnh hưởng đến phong trào đấu
tranh giải phóng dân tộc các nước ở Châu Á
- Nguyên nhân thất bại của cách mạng.
+ Chưa thủ tiêu triệt để giai cấp PK, chưa
tấn công ĐQ.
+ Chưa giải quyết vấn đề thiết yếu cho dân
cày: Ruộng đất
4. Sơ kết bài học.
- Cũng cố:
Nguyên nhân nào dẫn đến việc Trung Quốc bị biến thành nước thuộc địa ?
- Dặn dò: Trả lời các câu hỏi SGK và nghiên cứu trước bài “Các nước Đông Nam Á”
- Ra bài tập: Lập bảng liệt kê các sự kiện về quá trình đấu tranh của nhân dân Trung
Quốc chống đế quốc và phong kiến ?
Bài 4 Tiết PPCT: 4,5
CÁC NƯỚC ĐÔNG NAM Á
(Cuối thế kỉ XIX – đầu thế kỉ XX)
Ngày soạn:
Ngày dạy:
Nguyễn Khánh Đức – THPT Cam Lộ - 11 -
I. Mục tiêu bài học.
1. Về kiến thức:
Làm cho học sinh biết được nửa sau thế kỉ XIX các nước đế quốc mở rộng và hoàn
thành việc xâm lược các nước Đông Nam Á. Phong trào đấu tranh của nhân dân Đông Nam
Á chống chủ nghĩa thực dân.
Thấy rõ vai trò của các giai cấp đặt biệt là giai cấp tư sản dân tộc và GCCN trong
cuộc đấu tranh giải phóng dân tộc
đường ”là hành lang cầu nối giữa TQuốc,
Nhật Bản với khu vực Tây Á và Địa
Trung Hải.Vì vậy mối liên hệ giữa khu
vực và thế giới được xác lập ngay từ thời
cổ đại ,nên khu vực chịu ảnh hưởng lớn từ
bên ngoài nhất là T Quốc và Ấn Độ.
GV:Tại sao các nước Đông Nam Á lại trở
thành đối tượng xâm lược của các nước
phương Tây ?
GV:Trong khu vực ĐNÁ nước nào là
thuộc địa sớm nhất ? ĐNÁ chủ yếu là
thuộc địa của thực dân nào? Có nước nào
thoát khỏi số phận thuộc địa không ?
Inđônêxia là nước thuộc địa sớm nhất ở
ĐNÁ
GV:Vì sao Xiêm là nước duy nhất ở ĐNÁ
giữ được nền độc lập tương đối về chính
trị của mình ?
GV:Em có nhận xét gì về sự phân chia
Đông Nam Á giữa các nước đế quốc thực
dân ?
Việc phân chia đó nói lên điều gì ?
Chính sách xâm lược thống trị của CNTD
đã kìm hãm sự phát triển kinh tế khu vực,
đời sống nhân dân cực khổ họ đã vùng
dậy đấu tranh
Hoạt động 1:Cá nhân
+ Inđônêxia là một quần đảo rộng lớn với
1. Quá trình xâm lược của chủ nghĩa
thực dân vào các nước Đông Nam Á.
- 1873 – 1909 khởi nghĩa ở Tây Xumatơra
Nguyễn Khánh Đức – THPT Cam Lộ - 13 -
13.600đảo lớn nhỏ,trong đó có hai đảo lớn
nhất là đảo Giava và Sumtơra
+ Là một nước giàu tài nguyên: Hồ tiêu,
hương liệu,dừa vì vậy còn gọi là “Đảo
dừa”. Là nơi trao đổi hàng hóa quốc tế , là
điểm dừng chân của thương nhân nhiều
nước : thương nhân Hồi giáo người Ấn
Độ, Hồi giáo Ả Rập, Ba Tư vì thế đạo Hồi
có ảnh hưởng lớn ở Inđônêxia là một quốc
gia Hồi giáo
GV:Đọc SGK và nêu những nét lớn trong
phong trào chống thực dân Hà Lan của
nhân dân In-đô-nê-xi-a ?
GV: Nhận xét chung về phong trào đấu
tranh của nhân dân Inđônêxia ?
+ Nổ ra liên tục, tinh thần đấu tranh anh
dũng
+ Lực lượng chủ yếu là công nhân và
nông dân
+ Không giành được thắng lợi vì chưa có
đường lối đúng đắn
Phi-lip-pin là quốc gia hải đảo được ví
như một “ dải lửa” trên biển .Vì sự hoạt
động của nhiều núi lửa .Năm 1521 đoàn
thám hiểm của Magienlăng là những
người pTây đầu tiên có mặt trên quần đảo
này .1571 TBN dùng sức mạnh quân sự
đánh chiếm toàn bộ Phi-lip-pin và xdựng
Năm 1896 Bô-ni-pha-xi-ô phát động K/n
nhưng bị đàn áp.
N D Cải cách Bạo động
Phương
pháp
Tiến hành cải
cách tuyên
truyền khơi
dậy ý thức đt
Phát động
kn vũ trang
gp đất
đaichia
ruộng đất..
Lực
lượng
tham
gia
“liên minh
Philippin”:trí
thức,địa chủ,
tư sản
“Liên hiệp
những người
con yêu quí
của nhân
dân”QCND
Xu
hướng
Không có tổ
- có sự phối hợp chiến đấu của nhân dân
VN đặt biệt là trong cuộc khởi nghĩa của
Pu côm bô được coi là biểu tượng liên
minh liên đấu của nhân dân
- Kết cục thất bại
Hoạt động 1: Cả lớp và cá nhân
GV: Em biết gì về nước Lào?
- Lào là nước duy nhất tronh khu vực
ĐNÁ không có đường biển .Lào còn là
một nước nghèo, kinh tế phát triển chậm.
Đặt biệt ở lào còn tồn tại nền văn hóa Cực
Thạch (đá lớn) tiêu biểu là những chum đá
rất lớn ở Xiêng Khoảng ( cánh đồng
Chum) .Hiện nay còn khoảng 630 chum
đá lớn có niên đại vào khoảng cuối thời kì
thức tỉnh tinh
thần dân tộc
nhiều vùng
- Năm 1898 Mĩ nhân cơ hội xâm nhập Phi-
lip-pin đánh bại Tây Ban Nha.
- Nhân dân Philippin nổi dậy đấu tranh
chống Mĩ nhưng đến 1902 thì thất bại =>
Philippin trở thành thuộc địa của Mĩ.
4. Phong trào đấu tranh chống thực dân
Pháp của nhân dân Campuchia.
Quá trình xâm lược
-Giữa TK XIX Pháp từng bước xâm chiếm
CPC
- 1863 Pháp ép buộc Nô rô đôm chấp nhận
quyền bảo hộ
nguyên Bô lô ven d0 Ong Kẹo,Com ma
đam chỉ huy thất bại
Nhận xét:
-Phong trào diễn ra liên tục sôi nổi nhưng
Nguyễn Khánh Đức – THPT Cam Lộ - 15 -
đá .Mở đầu thời kì đồ đồng .
- Cư dân Lào: 2 bộ phận chủ yếu :Lào
Thơng và Lào Lùm ,thời cổ cư dân sống
trong các Mường Cổ .1353 Pha Ngừm đã
chinh phục các mường cổ thống nhất các
bộ lạc lạc lên ngôi via lập vương quốc Lan
Xang (Triệu Voi) xây dựng kinh đô đầu
tiên ở Mường Xoa (Luông- Pha –băng
ngày nay)
GV:Nguyên nhân thất bại ,ý nghĩa lịch
sử?
GV:Nhận xét chung về phong trào đấu
tranh chống Pháp của nhân dân Lào –
CPC ?
GV:Tại sao trong bối cảnh chung của
Châu Á Thái Lan không bị xâm lược mà
vẫn giữ được độc lập?
Thái Lan có diện tích: 514.000 km2 , dân
số chủ yếu là người Thái . Hiện nay Thái
Lan là một nước phát triển trong khu vực
là vựa lúa đứng đầu thế giới về xuất khẩu
gạo ,có nghành công nghiệp không
khói( du lịch) rất phát triển có nhiều loài
cây có giá trị :Gỗ tếch, khoáng sản quí, đá
quí,Vôn phơ ram, sắt…
Phương Tây.
Giữa TK XIX đứng trước sự đe dọa xâm
lược của phương Tây ,RaMaIV (Mông -
kút ở ngôi từ 1851- 1868) đã thực hiện mở
cửa buôn bán với nước ngoài
- Năm 1868 Ra-Ma( Chu-la-long-con ở
ngôi 1868- 1910) lên ngôi tiến hành cải
cách đất nước :
*Nội dung cải cách
-Kinh tế:
+ NN: Giảm nhẹ thuế khóa (ruộng) nâng
cao năng xuất lúa, tăng nhanh lượng gạo
xuất khẩu
+CTN: Khuyến khích tư nhân bỏ vốn kinh
doanh ,xây dựng nhà máy ,mở hiệu buôn
và ngân hàng
- Chính trị
+ Xóa bỏ chế độ nô lệ, giải phóng người
lao động
+ Đứng đầu nhà nước là vua, giúp việc cho
vua có hội đồng nhà nước (nghị viện )
+ Năm 1892 Ra-ma V tiến hành nhiều cải
cách(quân đội, tòa án, trường học ) theo
khuôn mẫu phương Tây => Xiêm phát triển
theo hướng TBCN.
Ngoại giao
+ Mềm dẻo ,lợi dụng vị trí “nước đệm”
Nguyễn Khánh Đức – THPT Cam Lộ - 16 -
“ Ngoại giao cây tre”
+ Ra-ma V chú trọng hoạt động ngoại
nước thực dân đế quốc trong thế kỉ XIX - đầu thế kỉ XX. Hiểu rõ những phong trào đấu
tranh giải phóng dân tộc của nhân dân châu Phi và Mĩ Latinh.
2. Về thái độ, tình cảm, tư tưởng: Giáo dục tinh thần đoàn kết quốc tế và có thái độ
đồng tình với phong trào đấu tranh giải phóng dân tộc của nhân dân các nước châu Phi và
khu vực Mĩ Latinh.
3. Về kĩ năng: Phân biệt được những điểm giống nhau và khác nhau của tình hình
châu Phi và khu vực Mĩ Latinh.
II. Thiết bị, tài liệu dạy – học.
Lược đồ châu Phi và khu vực Mĩ Latinh + Các tài liệu tranh ảnh và tham khảo có liên
quan.
III. Tiến trình tổ chức dạy học.
1.Kiểm ra bài cũ:
Nguyên nhân nào biến khu vực Đông Nam Á trở thành đối tượng xâm lược của các nước
thực dân phương Tây ? Vì sao các cuộc đấu tranh của nhân dân Đông Nam Á chống thực
dân phương Tây đều bị thất bại ?
2.Dẫn dắt vào bài mới.
Trung Quốc, Ấn Độ, khu vực Đông Nam Á lần lượt trở thành thuộc địa và nữa thuộc địa
của thực dân phương Tây. Còn Châu Phi và khu vực Mĩ la tinh thì như thế nào ? Để biết
được tình hình châu Phi và khu vực Mĩ Latinh cuối TK XIX – đầu TK XX như thế nào
chúng ta tiếp tục nghiên cứu bài 5.
3.Tổ chức các hoạt động dạy và học trên lớp.
Hoạt động của Thầy – trò Kiến thức cơ bản HS cần nắm
Hoạt động 1: Cả lớp và cá nhân
GV dùng lược đồ Châu Phi cuối TK XIX
đầu TK XX giới thiệu đôi nét về Châu Phi
?
Châu Phi là một tronh những cái nôi của
văn minh nhân loại là một tronh những
nơi xuất hiện con người sớm và có nền
văn minh cổ đại rực rỡ (Văn minh Ai Cập)
Sự thống trị của TDPTây Nd C.Phi đói
khổ ,bệnh tật và đứng trước nguy cơ bị
diệt vong : 1908 d số CôngGô thuộc bỉ
20tr người 1911 chỉ còn 8.500.000
người trong sử Công gô thuộc P có những
bộ tộc 40.000 người trong 2 năm chỉ còn
lại 20.000 người ,nhiều bộ tộc khác không
còn lấy một người
GV:Vì sao các cuộc đấu tranh của nhân
dân châu Phi chống thực dân đều thất
bại ?
Hoạt động 1: Cả lớp và cá nhân
GV giới thiệu đôi nét về khu vực MiLa
Tinh ?
Cư dân bản địa ở đây là người In đian chủ
nhân của nhiều văn hóa nổi tiếng :VH
- Từ giữa TKXIX TD Châu Âu bắt đầu
xâm lược Châu Phi
- Những năm 70 – 80 TK XIX các nước
TB PTây đua nhau sâu xé Châu Phi
- Quá trình xâm lược của phương Tây
+ Anh: chiếm Nam Phi, Ni-giê-ri-a, đông
Phi, Kê-ni-a, Xô-ma-li, U-gan-đa v.v….
+ Pháp: chiếm Tây Phi, Ma-đa-gat-ca, Xô-
ma-li, Tuy-ni-di, Xa-ha-ra, An-giê-ri v.v…
+ Đức: chiếm Ca-mơ-run, Tô-gô, Tây
Nam phi, Tan-da-ni-a, v.v….
+ Bỉ: chiếm Công –gô
+ Bồ Đào Nha: chiếm Mô-dăm-bich,
=> Đầu TK XX việc phân chia thuộc địa
Từ TK XV sau phát kiến địa lí của Cô
lômbô TD TBN, BĐN xâm lược Mĩ La
tinh Tk XIX đa số các nước MĩLaTinh
đều là thuộc địa của TBN, BĐN
GV:Tại sao gọi là Mĩ Latinh ?
Vì cư dân ở đây nói tiếng TBN hay
BĐN( ngữ hệ La tinh)
- GV: Sau khi xâm lược Mĩ La-tinh, chủ
nghĩa thực dân đã thiết lập ở đây chế độ
thống trị phản động, gây ra nhiều tội ác dã
man, tàn khốc.
- GV minh họa: Các nước thực dân đã
thành lập các đồn điền, khai thác hầm mỏ,
thẳng tay đàn áp sự phản kháng của các bộ
lạc người da đỏ, nhiều người da đỏ bị bắt
làm nô lệ. Hơn một nữa thế kỉ sau, cư dân
da đỏ bị giảm hơn 90% ở Mêxicô (từ 25
triệu xuống còn 1,5 triệu) ở pêru con số
người da đỏ bị giảm lên tới 95%. Người ta
ước tính rằng từ năm 1495 đến năm 1503
hơn 3 triệu người bị biến mất khỏi các
đảo: bị tàn sát trong chiến tranh, bị đưa đi
làm nô lệ hay bị kiệt sức trong các hầm
mỏ và các lao dịch khác. Các nước thực
dân châu Âu đã tiến hành việc buôn bán
nô lệ đưa từ châu Phi sang châu Mĩ.
- Vàng, bạc là khát khao lớn nhất của thực
dân Tây Ban Nha và Bồ Đào Nha, họ tự
thú nhận “ người Tây Ban Nha chúng tôi
đau bệnh tim mà vàng là thuốc chữa duy
nhiều loại cây trồng và nguyên liệu của
người da đỏ, lần đầu tiên người châu Âu
biết đến thuốc lá trên lục địa châu Mĩ.
Người da đỏ hút thuốc dưới hình thức xi
gà làm cho người Tây Ban Nha thích thú
khi hút thử, và thuốc lá đã trở thành một
thứ không thể thiếu với người châu Âu sau
này. Cũng chính từ lục địa châu Mĩ, lần
đầu tiên người châu Âu biết đến ngô, cà
chua, ca cao, cô ca... các từ “maze”,
“tomato”, “ca cao”, ...”Chocolate”... có
nguồn gốc từ ngôn ngữ người Inđian. Từ
“cao su” dùng để gọi cây cao su cũng là 1
từ ở trong ngôn ngữ của người dân da đỏ
ở châu Mĩ.
* Hoạt động 2: Cả lớp, cá nhân
GV: Vì sao trong khi các nước châu Á,
Châu Phi bị các nước thực dân biến thành
thuộc địa thì khu vực Mĩ Latinh lại giành
được độc lập ?
- GV hỏi: Em hãy nhận xét về phong trào
giải phóng dân tộc ở Mĩ La-tinh?
Đầu thế kỉ XX phong trào đấu tranh giành
độc lập ở Mĩ La-tinh diễn ra sôi nổi, quyết
liệt. Kết quả hầu hết khu vực đã thóat khỏi
ách thống trị của thực dân Tây Ban Nha,
Bồ Đào Nha trở thành quốc gia độc lập
+ Một số nước Mĩ La-tinh chưa giành độc
lập như Cu Ba,Guyana, Púuctricô quần
đảo Ăngti.
Latinh thành “sân sau” của Mĩ.
- Thủ đoạn thực hiện
Nguyễn Khánh Đức – THPT Cam Lộ - 21 -
+Đưa ra học thuyết “Châu Mĩ của người
châu Mĩ”1823, thành lập tổ chức “Liên
Mĩ”.
+ Gây chiến và hất cẳng Tây Ban Nha
khỏi Mĩ La-tinh.
+ Thực dân chính sách cái gậy lớn và
ngoại giao đôla để khống chế Mĩ La-tinh.
⇒ Mĩ La-tinh trở thành thuộc địa kiểu
mới của Mĩ
4. Sơ kết bài học.
- Cũng cố: Trong bối cảnh chung của thế giới đều bị thực dân phương Tây biến thành
thuộc địa, vì sao Mĩ Latinh lại giành được độc lập từ tay thực dân Tây Ban Nha và Bồ Đào
Nha ?
- Dặn dò: Học bài cũ, trả lời câu hỏi SGK và nghiên cứu bài Chiến tranh thế giới thứ
nhất.
- Ra bài tập: Vẽ lược đồ về sự phân chia châu Phi của các nước thực dân phương
Tây ?
- Bài tập:
1.Nguyên nhân nào dẫn đến việc các nước thực dân phương Tây đua nhau xâu xé
châu Phi?
A. Châu Phi giàu tài nguyên, khoáng sản
B. Có nhiều thị trường để buôn bán
C. Sau khi Châu Phi hoàn thành kênh đào Xuyê
D. Châu Phi có vị trí chiến lược quan trọng.
2. Thực dân Phương Tây nào độc chiếm Ai Cập, kiểm soát kênh đào Xuyê?
A. Anh B. Pháp C. Đức D. Mĩ
đế quốc. Cuộc chiến tranh đó đã diễn ra như thế nào, kết cục ra sao chúng ta hãy nghiên
cứu bài học.
3. Tổ chức các hoạt động dạy và học trên lớp.
Hoạt động của Thầy – trò Kiến thức cơ bản HS cần nắm
Nguyễn Khánh Đức – THPT Cam Lộ - 23 -
* Hoạt động 1 : Cả lớp
-GV treo bản đồ “Chủ nghĩa tư bản” (thế
kỉ XVI - 1914). Giới thiệu bản đồ : bao
gồm 2 nội dung chính.
Thể hiện sự phân chia thuộc địa giữa các
nước đế quốc
+Phần biểu đồ thể hiện sự phát triển của
các nước tư bản chủ nghĩa chủ yếu qua
các giai đoạn tự do cạnh tranh và đế quốc
chủ nghĩa.
GV: Nguyên nhân sâu xa dẫn đến chiến
tranh thế giới thứ hai là gì ?
(Vì sao giai đoạn này lại nảy sinh mâu
thuẫn giữa các nước đế quốc?)
GV:Sự phát triển không đều của chủ
nghĩa tư bản và sự phân chia thuộc địa
không đều sẽ dẫn đến hậu quả tất yếu gì ?
Hoạt động 2 : Cá nhân
GV yêu cầu HS theo dõi SGK những cuộc
chiến tranh giành thuộc địa đầu tiên giữa
các đế quốc, sau đó nêu nhận xét.
Người ta thường ví những cuộc chiến
tranh cục bộ này như “khúc dạo đầu của
bản hòa tấu đẫm máu, đó là Chiến tranh
thế giới thứ nhất”.
+Chiến tranh Trung - Nhật (1894 - 1895).
+Chiến tranh Mĩ - Tây Ban Nha 1898
+Chiến tranh Anh-Bôơ (1899 – 1902).
+Chiến tranh Nga –Nhật(1904 – 1905)
-Trong cuộc chạy đua giành giật thuộc địa,
Đức là kẻ hiếu chiến nhất.Là đầu mối của
mọi mâu thuẫn tranh chấp và căng thẳng
giữa các nước đế quốc
=> Hình thành hai khối quân sự >< sâu
sắc.
+ Khối liên minh1882: Đức + Áo - Hung
+Italia: chủ trương chia lại thế giới.
+ Khối hiệp ước1907: Anh + Pháp + Nga:
Giữ nguyên hiện trạng thế giới.
=> Nguy cơ dẫn đến chiến tranh.
* Nguyên nhân dẫn đến chiến tranh
Sâu xa:
+Mâu thuẫn giữa các nước đế quốc về vấn
đề thuộc địa
+ Sự phát triển không đều của các nước đế
quốc
Trực tiếp: Sự hình thành hai khối quân sự
đối lập kình địch nhau
- Duyên cớ
+ Ngày 28.6.1914 thái tử Áo – Hung bị
ám sát => phe Đức + Áo – Hung chớp thời
cơ gây chiến tranh.
Nguyễn Khánh Đức – THPT Cam Lộ - 24 -
4. Sơ kết bài học.
- Cũng cố: Nguyên nhân sâu xa và nguyên nhân trực tiếp của cuộc chiến tranh TG 1?
xã hội.
- Biết sử dụng phương pháp đối chiếu, so sánh các sự kiện.
- Biết trình bày một vấn đề có tính logic
- Biết tổng kết kinh nghiệm rút ra bài học.
Nguyễn Khánh Đức – THPT Cam Lộ - 25 -
II. Thiết bị, tài liệu dạy – học.
Sách giáo khoa + Sách giáo viên + Hình ảnh + tư liệu
III. Tiến trình tổ chức dạy học.
1.Kiểm tra bài cũ.
Nguyên nhân bùng nổ chiến tranh TG thứ nhất 1914 – 1918 ?
2.Dẫn dắt vào bài mới.
Thời cận đại chủ nghĩa tư bản đã thắng thế trên phạm vi thế giới. Chủ nghĩa tư bản chuyển
lên chủ nghĩa đế quốc bên cạnh những mâu thuẩn, những bất công trong xã hội cần lên án
thì đây cũng là thời kỳ đạt được nhiều thành tựu trong các lĩnh vực văn học - nghệ thuật,
khoa học kỹ thuật. Bài học này sẽ giúp các em nhận thức đúng những vấn đề này.
3.Tổ chức các hoạt động dạy và học trên lớp.
Hoạt động của Thầy – trò Kiến thức cơ bản HS cần nắm
* Hoạt động 1 : Cá nhân
GV:Tại sao đầu thời cận đại nền văn hóa
thế giới, nhất là ở châu Âu có điều kiện
phát triển?
Gợi ý: Kinh tế phát triển, mối quan hệ xã
hội thay đổi, đó chính là hiện thực để có
nhiều thành tựu về văn học nghệ thuật giai
đoạn này.
GV:Nêu tên một vài tác giả văn học nổi
tiếng thời kỳ cận đại ?Các thể loại văn học
trong thời kỳ này ?
GV:Vai trò của triết học Ánh sáng ?
Những tư tưởng mới trong trào lưu Triết
như Bét-to-ven (Đức), Mô-da (Áo).
+ Các tác phẩm âm nhạc mang đậm tinh
thần dân chủ, cách mạng.
- Về tư tưởng.
+ Sự ra đời của trào lưu triết học Ánh sáng
có vai trò quan trọng trong cách mạng TS
Pháp và sự phát triển của Châu Âu.
+ Các địa biểu như: Mông-te-xki-ơ, Vôn-
te, Ruýt-xô v.v….
2. Thành tựu của văn học nghệ thuật từ
đâu thế kỉ XIX đến đầu thế kỉ XX.
- Văn học.
+ Các tác phẩm văn học đã phản ánh toàn
diện hiện thực xã hội phương Tây dưới sự
thống trị của giai cấp Tư sản.
+ Các tác phẩm văn học đã lên án, phê
phán sâu sắc xã hội phong kiến lỗi thời, xã
hội tư bản bóc lột
+ Các tác phẩm văn học còn thể hiện lòng
yêu thương con người, nhất là nhân dân
lao động, thể hiện lòng yêu nước, yêu hòa
bình và tinh thần nhân đạo sâu sắc.
- Nghệ thuật.
+ Cuối TK XIX các lĩnh vực nghệ thuật
như kiến trúc, âm nhạc, điêu khắc rất phát
triển.
+ Nhiều thiên tài xuất hiện như:
- Về Mĩ thuật: như Van Gốc (Hà Lan), Pi-
Copyright: Tài liệu đại học ©