KHÁI QUÁT VỀ VĂN HỌC VIỆT NAM TỪ CÁCH MẠNG THÁNG TÁM 1945 ĐẾN
1975
DÀN BÀI:
A. NHỮNG TIỀN ĐỀ CHUNG CHO SỰ PHÁT TRIỂN CỦA VĂN HỌC 1945 - 1975:
B. NHỮNG THÀNH TỰU CỦA VĂN HỌC QUA CÁC GIAI ĐOẠN PHÁT TRIỂN:
C. ĐẶC ĐIỂM CHUNG:
- Nền văn học phát triển dưới sự lãnh đạo của Đảng.
- Hiện thực cách mạng là đối tượng phản ánh của văn chương.
- Giai đoạn chống Pháp (1946 - 1954).
- Giai đoạn xây dựng hoà bình, CNXH (1955 - 1964).
- Giai đoạn chống Mỹ (1965 - 1975).
- Nền văn học thể hiện nội dung yêu nước, yêu CNXH.
- Mang tính nhân dân sâu sắc.
- Thành tựu về thể loại và phong cách tác giả.
A. NHỮNG TIỀN ĐỀ CHUNG CHO SỰ PHÁT TRIỂN CỦA VĂN HỌC 1945 - 1975:
I. Đường lối lãnh đạo đúng đắn của Đảng và sự đóng góp sáng tạo của nhà văn cho nền
văn học cách mạng.
Văn học phát triển dưới sự lãnh đạo của Đảng.
- Văn học là một bộ phận của sự nghiệp cách mạng, góp phần vào công cuộc đấu tranh và
phát triển xã hội.
- Văn học kết hợp giữa truyền thống và hiện đại.
- Nhà văn đứng trên lập trường nhân dân để sáng tác. Nhân dân là nguồn cảm hứng sáng
tạo, là đối tượng thưởng thức của tác phẩm văn chương.
- Một đội ngũ sáng tác giàu nhiệt tình cách mạng (nhà văn, nhà thơ là chiến sĩ ) và giàu sức
sáng tạo (đề tài đa dạng, phong phú; thể loại dồi dào...).
Anh Đức
Lê Anh Xuân
II. Hiện thực cách mạng khơi nguồn sáng tạo và là đối tượng phản ánh chủ yếu của nhiều
tác phẩm văn chương.
- Hiện thực cách mạng phong phú: từ chiến trường đến hậu phương, từ miền xuôi đến miền
ngược; mọi tầng lớp nhân dân trong xã hội.

Quang Dũng
(Trích "Tây Tiến" - Quang Dũng)
"Tây Tiến đoàn binh không mọc tóc
Quân xanh màu lá dữ oai hùm
Mắt trừng gửi mộng qua biên giới
Đêm mơ Hà Nội dáng kiều thơm
Rải rác biên cương mồ viễn xứ
Chiến trường đi chẳng tiếc đời xanh
Á??o thay chiếu anh về đất
Sông Mã gầm lên khúc độc hành
Tây Tiến người đi không hẹn ước
Đường lên thăm thẳm một chia phôi
Ai lên Tây Tiến mùa xuân ấy
Hồn về Sầm Nứa chẳng về xuôi".
Hoàng Cầm
(Trích "Bên kia sông Đuống" - Hoàng Cầm"
"Em ơi buồn làm chi
Anh đưa em về sông Đuống
Ngày xưa cát trắng phẳng lì
Sông Đuống trôi đi
Một dòng lấp lánh
Nằm nghiêng nghiêng trong kháng chiến trường kì
Xanh xanh bãi mía bờ dâu
Ngô khoai biêng biếc
Đứng bên này sông sao nhớ tiếc
Sao xót xa như rụng bàn tay"
Nguyễn Đình Thi
"Mùa thu nay khác rồi
Tôi đứng vui nghe giữa núi đồi
Gúo thổi rừng tre phấp phới

Mây núi hiu hiu, chiều lặng lặng
Mưa nguồn gió biển, nắng xa khơi...
Tiếng hát đâu mà nghe nhớ thương!
Mái nhì man mác nước sông Hương
Hà ơi, tiếng mẹ ru nhè nhẹ
Cay đắng bao nhiêu nỗi đoạn trường!"
(Trích "Quê mẹ" - Tố Hữu)
"Quê hương tôi có con sông xanh biếc
Nước gương trong soi tóc những hàng tre
Tâm hồn tôi là một buổi trưa hè
Toả nắng xuống lòng sông lấp loáng
Chẳng biết nước có giữ ngày giữ tháng
Giữ bao nhiêu kỷ niệm của dòng trôi
Hỡi con sông đã tắm cả đời tôi
Tôi giữ mãi mối tình mới mẻ
Sông của quê hương, sông của tuổi trẻ
Sông của miền Nam đất Việt thương yêu"
(Trích "Nhớ con sông quê hương" - Tế Hanh)
Huy Cận
Chế Lan Viên
"Đêm xa nước đầu tiên, ai nỡ ngủ
Sóng vỗ dưới thân tàu đâu phải sóng quê hương
Trời từ đây chẳng xanh màu xứ sở
Xa nước rồi ,càng hiểu nước đau thương."
(Trích "Người đi tìm hình của nước" - Chế Lan Viên)
Giang Nam
Thuở còn thơ ngày hai buổi đến trường
Yêu quê hương qua từng trang sách nhỏ
Ai bảo chăn trâu là khổ
Tôi mơ màng nghe chim hót trên cao

Đất Nước có từ ngày đó...
(Trích "Đất Nước" - Nguyễn Khoa Điềm)
III. ĐẶC ĐIỂM CHUNG:
1. Lý tưởng cách mạng và nội dung yêu nước, yêu CNXH là đặc điểm nổi bật của văn học
giai đoạn này.
- Lý tưởng cách mạng và nội dung yêu nước, yêu CNXH trở thành cảm hứng cao đẹp, nuôi
dưỡng và chi phối những tác phẩm văn chương trong nửa thế kỷ qua.
- Văn học trở thành vũ khí sắc bén phục vụ kịp thời những nhiệm vụ cách mạng.
- Nền văn nghệ cách mạng là nền văn nghệ tiên phong chống đế quốc.
2. Nền văn học mang tính nhân dân sâu sắc.
- Miêu tả những giá trị cao đẹp về nhân dân anh hùng: nhân dân là những con người mới
khoẻ khoắn, trẻ trung, có khát vọng và tầm vóc lớn lao.
- Tính nhân dân trong văn học gắn bó với lực lượng nhân dân đang làm nên những kỳ tích
lớn trong hai cuộc kháng chiến bảo vệ Tổ quốc và xây dựng CNXH.
3. Một nền văn học có nhiều thành tựu về sự phát triển các thể loại và phong cách tác giả.