TUẦN 19 ( Tiết 73- 76)
Tiết 73- Văn bản
TỤC NGỮ VỀ THIÊN NHIÊN VÀ LAO ĐỘNG SẢN XUẤT
Giảng 7A...............
7B................
I. Mục tiêu:
1. Kiến thức: Giúp học sinh:
- Hiểu được khái niệm tục ngữ.
- Hiểu nội dung tư tưởng, ý nghĩa triết lí và hình thức nghệ thuật (kết cấu nhịp, điệu, cách lập luận) của
những câu tục ngữ trong bài học.
- Tích hợp: Liên hệ, sưu tầm tục ngữ liên quan đến bảo vệ môi trường.
2. Kĩ năng: - Đọc- hiểu, các lớp nghĩa của tục ngữ về TN và LĐSX.
- Vận dụng được ở mức độ nhất định một số câu tục ngữ về thiên nhiên và lao động sản xuất vào đời
sống.
3. Thái độ: Bước đầu biết tích luỹ kiến thức về thiên nhiên và lao động sản xuất qua các câu tục ngữ.
II. Chuẩn bị:
1. Thầy: Một số câu tục ngữ về thiên nhiên và lao động sản xuất.
2. Trò: Soạn bài theo câu hỏi SGK; sưu tầm tục ngữ liên quan đến môi trường.
III.Tiến trình bài dạy:
1. Ỏn định tổ chức
2. Kiểm tra : Kiểm tra việc chuẩn bị bài ở nhà của HS
3. Bài mới:
Hoạt động của thầy và trò Nội dung
Hoạt động 1:
Hướng dẫn HS tìm hiểu định nghĩa về tục ngữ.
HS: Đọc chú thích * SGK/3
GV? Đọc một số câu tục ngữ, em tục ngữ là gì?
GV: Lưu ý: TN có khi không hoàn toàn đúng ( chỉ đúng
từng nơi, từng lúc) bởi nó mang tính kinh nghiệm và chủ
I. Định nghĩa
* Chú thích SGK / 3

GV: Bài học rút ra từ ý nghĩa câu tục ngữ này là gì?
GV: Bài học đó được áp dụng NTN trong thực tế ?
HS: - giúp con người có ý thức chủ động sử dụng thời
gian , công việc vào thời điểm khác nhau.
HS đọc câu tục ngữ thứ 2
GV: Câu tục ngữ nhận xét về hiện tượng gì? Từ mau,
- Tháng 5: Ngày dài, đêm ngắn
- Tháng 10: Ngày ngắn, đêm dài
- Vần lưng, phép đối, nói quá.
=> Cần phải tranh thủ, sắp xếp công việc,
tiết kiệm thì gian.
Câu 2 :
vắng đồng nghĩa với những từ nào?
- Sao dày thì ngày hôm sau trời nắng.
- Nghĩa của vế: vắng sao thì mưa (Vắng: ít hoặc không có;
sao đêm ít hoặc không có thì ngày hôm sau sẽ mưa.)
GV: Vậy nghĩa của cả câu là gì? Kinh nghiệm được đúc
kết từ hiện tượng này là gì? Trông sao đoán thời tiết
GV: Trong thực tế đời sống, kinh nghiệm này được áp
dụng như thế nào ?
GV: Cấu tạo hai vế đối xứng trong các câu tục ngữ này
có tác dụng gì? Nhấn mạnh sự khác biệt về sao sẽ dẫn đến
sự khác biệt về mưa, nắng ( điều kiện- giả thiết- kết quả).
Mau sao thì nắng, vắng sao thì mưa.

--> Nắm trước thời tiết nắng, mưa để chủ
động công việc
- Nghệ thuật đối xứng => nhấn mạnh sự
khác biệt về sao sẽ dẫn đến sự khác biệt
về mưa, nắng.

gian, thời tiết, bão lụt cho thấy phần nào
vệ rừng...)
Bước 2.2: Tìm hiểu những câu tục ngữ về kinh nghiệm
trong lao động sản xuất.
HS đọc từ câu tục ngữ thứ 5:
GV? Ý nghĩa câu tục ngữ này. Đây có phải là biện pháp
so sánh không? Ngoài ra còn biện pháp nào nữa?
GV: Hình thức câu rút gọn ngắn nhất với bốn tiếng đặt
ra trong vế đối xứng có tác dụng gì? -Thông tin nhanh,
nêu bật giá trị của đất, dễ nói, dễ nghe, dễ nhớ.
GV: Bài học thực tế từ kinh nghiệm này là gì ?
cuộc sống vất vả, thiên nhiên khắc nghiệt
ở nước ta.
2. Tục ngữ về kinh nghiệm trong lao
động sản xuất
Câu 5:
Tấc đất tấc vàng.
- Nghệ thuật: ẩn dụ, phóng đại
- > Giá trị,vai trò của đất đối với mọi
người đặc biệt là người nông dân.
* Liên hệ thực tế:
GV: Vai trò, giá trị củat đất hiện nay,nhất là đất đô thị,
đất mặt đường.
Ca dao: Ai ơi chớ bỏ ruộng hoang
Baonhiêu tấc đất, tấc vàng bấy nhiêu.
-> Phê phán hiện tượgn lãng phí đất.
HS đọc câu tục ngữ thứ 6:
GV: Chuyển lời câu tục ngữ này sang Tiếng Việt?
Thứ nhất nuôi cá, thứ nhì làm vườn, thứ ba làm ruộng.
GV: Hình thức và nội dung có gì giống và khác các câu

- Trong nghề làm ruộng, cần đảm bảo đủ
4 yếu tố thì lúa tốt, mùa màng bội thu.
Câu 8:
Nhất thì, nhì thục.
- Thứ nhất là thời vụ , thứ 2 là đất canh
tác
=> trong trồng trọt phải đủ 2 yếu tố thời
vụ và đất đai.
Hoạt động 3: Hướng dẫn tổng kết
GV? Hãy nêu nội dung tư tưởng, ý nghĩa triết lí và hình
thức nghệ thuật của những câu tục ngữ trên?
HC: Cá nhân trả lời.
GV? Tục ngữ có ý nghĩa như thế nào?
HS: Đọc ghi nhớ SGK
III. Tổng kết
1. Nội dung
2. Nghệ thuật :
- Diễn đạt ngắn gọn, cô đúc.
- kết cấu diễn đạt theo kiểu đối xứng,
nhân quả, hiện tượng và ứng xử cần thiết.
- Tạo vần nhịp cho câu văn dễ nhớ, dễ
thuộc.
3. ý nghĩa: Tục ngữ biểu hiện kinh
nghiệm và trí tuệ của nghân dân
GV: Củng cố, khắc sâu: nội dung, nghệ thuật, ý nghĩa. * Ghi nhớ SGK / 5
4. Củng cố:
- Tục ngữ là gì? nội dung tư tưởng, ý nghĩa triết lí và hình thức nghệ thuật của những câu tục ngữ
- HS đọc phần đọc thêm SGK.
5. Hướng dẫn học ở nhà:
- Học thuộc những câu tục ngữ đã học, nắm chắc nội dung, nghệ thuật của từng câu.