Website: Email : Tel (: 0918.775.368
LờI NóI ĐầU
1. Tính cấp thiết của đề tài nghiên cứu.
Cùng với tiến trình hội nhập kinh tế của Đất nớc, công tác phục vụ xuất nhập
khẩu trong thời gian gần đây đã đợc các Ngân hàng thơng mại nói chung và Ngân
hàng TCB không ngừng đổi mới và hoàn thiện. Trong đó công tác thanh toán quốc
tế đợc coi là mục tiêu trọng tâm trong các hoạt động phục vụ kinh tế đối ngoại của
TCB. Để đạt đợc mục tiêu này trong thời gian vừa qua Ngân hàng TCB đã liên tục
cải tiến và đổi mới các hoạt động của mình nhằm nâng cao hiệu quả trong các
hoạt động thanh toán quốc tế.
Phơng thức thanh toán tín dụng chứng từ là một trong những phơng thức thanh
toán phổ biến nhất trong thanh toán quốc tế. Bên cạnh những u điểm so với phơng
thức thanh toán khác, phơng thức thanh toán tín dụng chứng từ còn là một hình
thức tài trợ thơng mại cho các doanh nghiệp xuất nhập khẩu cũng nh các đơn vị
kinh tế tham gia vào các hoạt động thơng mại quốc tế.
Phơng thức thanh toán tín dụng chứng từ đã đợc Ngân hàng TCB áp dụng và
bớc đầu đã đóng góp vào hiệu quả kinh doanh đối ngoại của Ngân hàng. Song trên
thực tế hiệu quả sử dụng phơng thức này còn hạn chế cha đáp ứng đợc yêu cầu,
đòi hỏi của khách hàng. Một mặt, bản thân Ngân hàng cha đáp ứng đợc những
yêu cầu có tính phức tạp của nghiệp vụ, do các thanh toán viên cha nắm vững và
vận dụng thành thạo tác nghiệp. Mặt khác, về phía khách hàng các doanh nghiệp
xuất nhập khẩu cũng cha hiểu biết thấu đáo về phơng thức thanh toán này. Dới
giác độ quản lí vĩ mô, còn có nhiều vớng mắc liên quan đến cơ chế chính sách của
Nhà nớc... Do đó, hiệu quả sử dụng phơng thức thanh toán này đã bị hạn chế rất
nhiều.
Tìm kiếm giải pháp, nhằm nâng cao hịệu quả sử dụng phơng thức tín dụng
chứng từ là một yêu cầu cấp bách cả về phơng diện lý luận cũng nh thực tiễn.
Nhận thức đợc tầm quan trọng của vấn đề này và đợc sự chỉ bảo tận tình của Thầy
giáo Tiến sĩ Tô Ngọc Hng cũng nh sự giúp đỡ của các anh chị, cán bộ phòng
thanh toán quốc tế Ngân hàng TCB nên em đã chọn đề tài: Các giải pháp mở
rộng hoạt động động thanh toán quốc tế theo phơng thức tín dụng chứng từ tại

mong nhận đợc sự ủng hộ, góp ý của các thầy cô giáo, các bạn những ai quan tâm
đến vấn đề này đề này.
2
Website: Email : Tel (: 0918.775.368
Chơng 1
tổng quan về hoạt động thanh toán quốc tế theo
phơng thức tín dụng chứng từ của
Ngân hàng thơng mại
1.1. Ngân hàng thơng mại và hoạt động thanh toán quốc tế.
1.1.1. Ngân hàng thơng mại và các nghiệp vụ chủ yếu của nó.
1.1.1.1 Định nghĩa Ngân hàng thơng mại.
Có nhiều định nghĩa khác nhau về NHTM, theo luật Ngân hàng của Pháp
năm 1941 định nghĩa: Ngân hàng đợc coi là những xí nghiệp hay cơ sở hành
nghề thờng xuyên nhận của công chúng dới hình thức ký thác hay hình thức
khác những khoản tiền mà họ dùng cho chính họ vào các nghiệp vụ chiết khấu,
tín dụng hoặc nghiệp vụ tài chính. Theo luật Ngân hàng của ấn độ: Ngân
hàng là cơ sở nhận các khoản tiền ký thác để cho vay hay tài trợ đầu t. ở Việt
Nam, để tăng cờng quản lý, hớng dẫn hoạt động của các Ngân hàng và Tổ chức
tín dụng tạo thuận lợi cho sự phát triển nền kinh tế đồng thời bảo vệ lợi ích hợp
pháp của các cá nhân. Điều 20, Luật các Tổ chức tín dụng Việt Nam có nêu:
Tổ chức tín dụng là donh nghiệp đợc thành lập theo quyết định của luật này và
các quy định khác của pháp luật để hoạt động kinh doanh tiền tệ và làm dịch vụ
Ngân hàng với nội dung nhận tiền gửi và sử dụng tiền gửi để cấp tín dụng,
cung ứng các dịch vụ thanh toán.
Mặc dù, có nhiều cách thể hiện khác nhau nhng khai thác nội dung các
định nghĩa đó, ngời ta dễ nhận thấy các Ngân hàng đều có chung một tính chất,
đó là việc nhận tiền ký thác, tiền gửi không kỳ hạn và có kỳ hạn để sử dụng vào
các nghiệp vụ cho vay, chiết khấu và các nghiệp vụ kinh doanh khác của Ngân
hàng.
1.1.1.2 Đặc trng hoạt động của Ngân hàng thơng mại.

dụng lợi thế là một trung gian tài chính. Các hoạt động này đợc thực hiện trên thị
trờng hối đoái, thị trờng chứng khoán và lĩnh vực khác.
Trong các nghiệp vụ đó hoạt động thanh toán quốc tế là trọng tâm trong mục
tiêu hoạt động đối ngoại của Ngân hàng để phục vụ cho quá trình hội nhập của
Đất nớc.
4
Website: Email : Tel (: 0918.775.368
1.1.2. Hoạt động thanh toán quốc tế của Ngân hàng thơng mại.
1.1.2.1. Khái niệm thanh toán quốc tế.
Trong điều kiện quốc tế hoá nền kinh tế thế giới đang diễn ra ngày càng mạnh
mẽ, mỗi quốc gia cần phải tích cực và chủ động tham gia để đạt tới vị trí thuận lợi
trong sự phân công lao động quốc tế và trao đổi thơng mại quốc tế. Điều đó có
nghĩa là mỗi quốc gia cần phải phát triển mạnh mẽ lĩnh vực kinh tế đối ngoại, bao
gồm ngoại thơng, hợp tác về kinh tế, khoa học - công nghệ, đầu t quốc tế, du lịch
quốc tế, thông tin liên lạc quốc tế và xuất nhập khẩu hàng hoá...
Qúa trình tiến hành các hoạt động kinh tế nêu trên, tất yếu nảy sinh những
nhu cầu chi trả, thanh toán tiền tệ giữa các chủ thể ở các quốc gia khác nhau. Từ
đó nảy sinh nhu cầu thực hiện các hoạt động thanh toán quốc tế .
Thanh toán quốc tế là việc thực hiện các nghĩa vụ tiền tệ, nảy sinh trên cơ
sở các hoạt động kinh tế và phi kinh tế giữa các tổ chức hay cá nhân nớc này
với tổ chức cá nhân nớc khác, hoặc giữa một quốc gia với tổ chức quốc tế,
thông qua quan hệ giữa các Ngân hàng có liên hệ.
Cùng với xu hớng không ngừng mở rộng quan hệ thơng mại và các mối quan
hệ khác giữa các quốc gia trên thế giới, đòi hỏi hoạt động thanh toán quốc tế cũng
phải đợc mở rộng, hoàn thiện để đáp ứng yêu cầu phục vụ tốt hơn.
1.1.2.2 Vai trò của thanh toán quốc tế.
Các hoạt động xuất - nhập khẩu hàng hoá và dịch vụ không bao giờ tách rời
nhau mà chúng thờng có mối quan hệ hữu cơ với nhau. Việc mua hàng xuất bán
hàng nhập bằng nội tệ trên thị trờng trong nớc là khâu mở đầu và kết thúc cho
việc bán hàng xuất và mua hàng nhập bằng ngoại tệ trên thị trờng thế giới. Xuất

Trên thực tế có nhiều phơng thức thanh toán quốc tế khác nhau. Dới đây là các
phơng thức thanh toán quốc tế chủ yếu mà các NHTM Việt Nam đang áp dụng:
- Phơng thức chuyển tiền - Remittance :
Phơng thức chuyển tiền là phơng thức thanh toán mà trong đó khách hàng
(ngời trả tiền) yêu cầu Ngân hàng phục vụ mình chuyển một số tiền nhất định cho
ngời khác (ngời huởng lợi) ở một địa điểm và thời gian nhất định bằng phơng tiện
chuyển tiền do khách hàng yêu cầu.
Đây là một trong những hình thức đơn giản nhất, việc thanh toán ở đây là trực
tiếp giữa các bên, các Ngân hàng chỉ là trung gian.
6
Website: Email : Tel (: 0918.775.368
Các bên tham gia trong hình thức chuyển tiền:
Ngời chuyển tiền là ngời yêu cầu Ngân hàng phục vụ mình chuyển tiền ra nớc
ngoài.
Ngời thụ hởng là ngời nhận tiền do ngời chuyển tiền chỉ định.
Ngân hàng chuyển tiền là Ngân hàng thực hiện yêu cầu chuyển tiền, thờng là
Ngân hàng ở nớc ngời chuyển tiền.
Ngân hàng trung gian (nếu có) là Ngân hàng chỉ định giữa Ngân hàng chuyển
tiền và Ngân hàng nhận tiền.
Ngân hàng nhận tiền là Ngân hàng phục vụ ngời thụ hởng.
Nhợc điểm của phơng thức chuyển tiền là việc chi trả tiền cho ngời bán phụ
thuộc hoàn toàn vào ngời mua. Bởi vậy, quyền lợi của bên bán không đợc bảo
đảm. Ngợc lại, bên bán nhận đợc tiền trớc thì bên mua lại phải chịu rủi ro không
nhận đợc hàng hoặc nhận đợc hàng không đúng hợp đồng. Trong phơng thức này,
Ngân hàng chỉ là trung gian thực hiện việc thanh toán theo uỷ quyền uỷ nhiệm để
hởng thủ tục phí (hoa hồng) và không bị ràng buộc gì cả. Ngời ta áp dụng phơng
thức thanh toán này trong thanh toán các khoản tơng đối nhỏ nh thanh toán chi
phí có liên quan đến xuất nhập khẩu: chi phí vận chuyển, bảo hiểm, bồi thờng
thiệt hại hoặc trong thanh toán phi mậu dịch, chuyển vốn, chuyển lợi nhuận đầu t
về nớc...

hàng chỉ đóng vai trò là ngời trung gian thu tiền hộ mà không có trách nhiệm gì
khác.
Phơng thức thanh toán tín dụng chứng từ - Documentary credit.
Phơng thức thanh toán tín dụng chứng từ là một sự thoả thuận trong đó một
Ngân hàng (Ngân hàng mở th tín dụng) theo yêu cầu của khách hàng (ngời yêu
cầu mở th tín dụng) sẽ trả một số tiền nhất định cho một ngời khác (ngời hởng số
tiền của th tín dụng) hoặc chấp nhận hối phiếu do ngời này ký phát trong phạm vi
số tiền đó, khi ngời này xuất trình cho Ngân hàng một bộ chứng từ thanh toán,
phù hợp với những quy định đề ra trong th tín dụng.
Nh đã phân tích ở trên, phơng thức chuyển tiền và phơng thức nhờ thu có một
số những nhợc điểm nh vậy. Chính vì thế mà trong số những phơng thức thanh
toán trên thì Phơng thức thanh toán tín dụng chứng từ là phơng thức phổ biến nhất
đợc các bên tham gia hợp đồng ngoại thơng a chuộng vì nó bảo vệ quyền lợi cho
cả ngời bán và ngời mua. Hiện nay ở Việt Nam và các nớc đang phát triển, tỷ
8
Website: Email : Tel (: 0918.775.368
trọng thanh toán bằng L/C chiếm khoảng 80% trong tổng kim ngạch hàng hoá
XNK.
1.2. Nội dung thanh toán quốc tế theo phơng thức tín dụng
chứng từ của NHTM.
1.2.1. Khái niệm, đặc điểm của thanh toán quốc tế theo phơng thức tín
dụng chứng từ.
1.2.1.1. Khái niệm.
Tín dụng chứng từ là bất kỳ một thoả thuận nào mà theo đó một Ngân hàng
(Ngân hàng phát hành) hành động theo yêu cầu và theo chỉ thị của một khách
hàng (ngời yêu cầu phát hành tín dụng) hoặc nhân danh chính mình.
i. Phải tiến hành việc chi trả tiền hoặc trả tiền theo lệnh của một ngời thứ ba
(ngời hởng lợi) hoặc phải chấp nhận và phải trả tiền các hối phiếu do ngời hởng
lợi ký phát,
hoặc

thanh toán của hợp đồng mua bán. Vì vậy L/C phải đợc mở trên cơ sở nội dung
của hợp đồng. Căn cứ vào nội dung hợp đồng mua bán, ngời mua gửi yêu cầu mở
L/C cho Ngân hàng đã đợc hai bên chỉ định trong hợp đồng. Trong trờng hợp hợp
đồng không quy định, ngời mua có quyền lựa chọn một Ngân hàng thích hợp.
+ Ngời bán có trách nhiệm kiểm tra khi nhận đợc L/C căn cứ vào nội dung
của hợp đồng mua bán mà hai bên đã thống nhất. Khi nội dung của L/C phù hợp
với nội dung của hợp đồng mua bán thì ngời bán sẽ thực hiện nghĩa vụ giao hàng
của mình. Trong trờng hợp có những điều kiện và điều khoản cha phù hợp thì ngời
bán có quyền yêu cầu ngời mua sửa đổi L/C cho phù hợp với hợp đồng trớc khi
giao hàng.
+ Trong quá trình thực hiện, nếu hợp đồng mua bán đợc hai bên thống nhất
điều chỉnh thì việc sửa đổi L/C cũng phải đợc tiến hành cho phù hợp với những
điều chỉnh của hợp đồng chính đã điều chỉnh.
10
Website: Email : Tel (: 0918.775.368
- Sau khi ra đời, th tín dụng hoàn toàn độc lập với hợp đồng mua bán.
Đặc trng này có thể giải thích nh sau:
+ Khi ngời bán xuất trình bộ chứng từ phù hợp với L/C sẽ đợc Ngân hàng
phát hành trả tiền, còn bộ chứng từ ấy có phù hợp với hợp đồng hay không Ngân
hàng không chịu trách nhiệm.
+ Một số hợp đồng mà nội dung của nó không thể phản ánh đầy đủ vào L/C,
ví dụ điều khoản về quy cách phẩm chất thì đợc bản quy tắc dẫn chiếu trong hợp
đồng. Trong trờng hợp này Ngân hàng cũng chỉ căn cứ vào nội dung của L/C mà
không căn cứ vào nội dung của hợp đồng.
+ Ngời mua và Ngân hàng phát hành từ chối trả tiền cho ngời bán chỉ căn cứ
vào chứng từ có phù hợp với L/C hay không chứ không căn cứ vào chứng từ có
phù hợp với hợp đồng hay không.
+ Nếu sửa đổi hợp đồng mà không sửa đổi L/C thì Ngân hàng vẫn chỉ căn cứ
vào L/C để thực hiện nghĩa vụ của mình, không quan tâm đến hợp đồng nói trên.
Ngợc lại thông qua Ngân hàng để sửa đổi L/C nhng không quan tâm sửa đổi hợp

mua lại tất cả các hối phiếu do ngời hởng lợi ký phát.
+ Ngân hàng thanh toán (The Paying Bank) xuất hiện khi Ngân hàng phát hành
uỷ quyền cho nó và trách nhiệm của Ngân hàng này giống Ngân hàng phát hành.
Trong thực tế, Ngân hàng phát hành thờng là Ngân hàng thanh toán và Ngân
hàng thông báo thờng cũng đảm nhận việc chiết khấu và xác nhận (nếu có yêu cầu
của ngời thụ hởng thông qua Ngân hàng phát hành).
1.2.2. Phơng tiện đợc sử dụng trong thanh toán tín dụng chứng từ.
1.2.2.1 Các loại th tín dụng.
Trong thanh toán quốc tế có thể áp dụng nhiều hình thức thanh toán khác
nhau, mỗi hình thức thanh toán có những rủi ro riêng với ngời mua, ngời bán và
Ngân hàng. Vì vậy, đối với thanh toán theo phơng thức L/C ngời ta phân ra nhiều
12
Website: Email : Tel (: 0918.775.368
loại L/C khác nhau, theo mỗi loại thì quyền và nghĩa vụ của chủ thể tham gia
cũng khác nhau. Dới đây là một số L/C đang đợc sử dụng rộng rãi:
- L/C không huỷ ngang (Irrevocable L/C): là loại L/C mà sau khi đã đợc mở
thì Ngân hàng phát hành không đợc sửa đổi, bổ sung hoặc huỷ bỏ trong thời hạn
hiệu lực của L/C, trừ khi có sự thoả thuận khác của các bên tham gia L/C. Hiện
nay loại L/C này đợc dùng rất phổ biến trên thế giới.
- L/C huỷ ngang (Revocable L/C): là loại L/C mà Ngân hàng phát hành có
thể đợc sửa đổi hoặc huỷ bỏ tại bất cứ thời điểm nào mà không cần thông báo trớc
cho ngời hởng lợi, nhng muốn sửa đổi, huỷ bỏ phải tiến hành trớc khi ngời hởng
lợi thực hiện L/C và xuất trình bộ chứng từ cho Ngân hàng thông báo.
- L/C không huỷ ngang và không có xác nhận (IrevocableL/C without
confirm): L/C không huỷ ngang đợc coi là không có xác nhận khi đợc thông báo
cho ngời hởng lợi qua một Ngân hàng khác và không có sự cam kết nào khác về
phía Ngân hàng phát hành L/C.
- L/C không huỷ ngang và có xác nhận (Irrevocable confirmed L/C): là
loại L/C không thể huỷ bỏ mà nhà xuất khẩu ngoài sự đảm bảo thanh toán theo
cam kết của Ngân hàng khác có uy tín hơn đảm bảo trả tiền theo yêu cầu của

L/C nhng không có khả năng giao hàng. Vì vậy, để đảm bảo quyền lợi của nhà
nhập khẩu, Ngân hàng của ngời xuất khẩu sẽ phát hành một L/C trong đó cam kết
với nhà nhập khẩu sẽ thanh toán lại cho họ trong trờng hợp ngời xuất khẩu không
hoàn thành nghĩa vụ giao hàng theo L/C đã đề ra - đó gọi là L/C dự phòng.
- L/C trả chậm (Deferred payment L/C): là L/C không thể huỷ bỏ, trong đó
Ngân hàng phát hành L/C hay là Ngân hàng xác nhận L/C cam kết với ngời hởng
lợi sẽ thanh toán (hoặc dần dần) toàn bộ số tiền của L/C tại một (hoặc những) thời
điểm xác định trong tơng lai, (những) thời điểm này đã đợc xác định cụ thể trong
L/C.
1.2.2.2 Nội dung chủ yếu của một th tín dụng.
Số hiệu, địa điểm và ngày mở L/C.
- Tất cả các L/C đều phải có số hiệu riêng của nó. Tác dụng của nó để
phân biệt giữa các loại L/C khác nhau, nhằm tạo điều kiện thuận tiện trong việc
trao đổi thông tin giữa các bên có liên quan trong quá trình giao dịch, thanh toán.
14
Website: Email : Tel (: 0918.775.368
Số hiệu này cũng đợc dùng để ghi vào các chứng từ liên quan trong bộ chứng từ
thanh toán.
- Địa điểm mở L/C là nơi Ngân hàng mở L/C viết cam kết trả tiền cho
ngời xuất khẩu. Địa điểm này có ý nghĩa quan trọng trong việc lựa chọn luật
pháp áp dụng để giải quyết những bất đồng xảy ra (nếu có).
- Ngày mở L/C là ngày bắt đầu phát sinh và có hiệu lực về cam kết của
Ngân hàng mở th tín dụng đối với ngời xuất khẩu; là ngày Ngân hàng mở chính
thức chấp nhận đơn xin mở th tín dụng của nhà nhập khẩu; là ngày bắt đầu tính
thời hạn hiệu lực của th tín dụng và cũng là căn cứ để ngời xuất khẩu kiểm tra
xem nhà nhập khẩu có thực hiện việc mở th tín dụng đúng thời hạn nh thoả thuận
trong hợp đồng thơng mại không.
* Loại th tín dụng :
Đây là một nội dung quan trọng của một L/C, vì mỗi loại L/C có tính chất và
nội dung khác nhau. Do đó, khi mở L/C, ngời yêu cầu mở phải xác định cụ thể

- Thời hạn xuất trình chứng từ là khoảng thời gian ngời xuất khẩu đợc sử dụng
để hoàn tất bộ chứng từ để gửi đi thanh toán. Thông thờng thời hạn này đợc tính
cụ thể là một số ngày nhất định sau ngày giao hàng. Việc xuất trình chứng từ của
ngời xuất khẩu, không những phải nằm trong thời hạn hiệu lực của L/C mà còn
phải tuân theo thời hạn xuất trình đợc phép.
- Thời hạn trả tiền phụ thuộc vào qui định của hợp đồng. Nếu việc đòi tiền
bằng hối phiếu thì thời hạn trả tiền đợc qui định ở yêu cầu ký phát hối phiếu. Ví
dụ: Available against presentation of draft at sight on Bank X (thanh toán khi
xuất trình hối phiếu trả ngay). Thời hạn trả tiền có thể nằm trong thời hạn hiệu lực
của L/C nếu là trả tiền ngay, hoặc có thể nằm ngoài thời hạn hiệu lực của L/C nếu
là L/C trả chậm. Nhng những hối phiếu có kỳ hạn vẫn phải đợc xuất trình để chấp
nhận trong thời hạn hiệu lực của L/C.
- Thời hạn giao hàng cũng đợc qui định rõ trong L/C và do hợp đồng mua bán
qui định. Thời hạn giao hàng có quan hệ chặt chẽ với thời hạn hiệu lực của L/C.
ngày giao hàng phải nằm trong thời hạn hiệu lực của L/C và không đựơc trùng với
ngày hết hạn hiệu lực của L/C. Ngày mở L/C phải trớc ngày giao hàng một thời
gian hợp lý, không đợc trùng với ngày giao hàng.
* Những nội dung về hàng hoá: Tên hàng hoá, số lợng, trọng lợng, qui cách
phẩm chất, giá cả, bao bì , kí hiệu... cũng đợc qui định cụ thể trong L/C.
16
Website: Email : Tel (: 0918.775.368
* Những nội dung về vận tải giao nhận hàng hoá: Các điều kiện cơ sở giao
hàng (FOB, CIF,C&F...), nơi gửi hàng, cách vận chuyển, cách giao hàng... cũng đ-
ợc qui định cụ thể trong L/C.
* Những chứng từ mà ngời xuất khẩu phải xuất trình.
Đây là nội dung then chốt của L/C, bởi vì bộ chứng từ thanh toán qui định
trong L/C là bằng chứng của ngời xuất khẩu chứng minh rằng mình đã hoàn thành
nghĩa vụ giao hàng và làm đúng nh điều kiện của L/C. Đó là căn cứ để yêu cầu
Ngân hàng mở L/C thanh toán tiền hàng. Do đó, yêu cầu khắt khe của việc thực
hiện thanh toán bằng phơng thức này là sự phù hợp hoàn toàn của các chứng từ

bằng điện telex thì L/C phải có mã khoá đúng với qui định giữa hai bên thì L/C
mới có giá trị thực hiện.
1.2.3 Văn bản pháp lý liên quan đến hoạt động thanh toán quốc tế theo ph-
ơng thức tín dụng chứng từ.
Khác với hoạt động thanh toán nội địa, trong quan hệ thanh toán quốc tế,
không chỉ đòi hỏi các chủ thể tuân thủ những quy định pháp lý quốc gia, mà còn
phải tuân thủ cả những quy định pháp lý, các hiệp định, hiệp ớc quốc tế, cũng nh
tập quán và thông lệ ở mỗi nớc có quan hệ đối tác. Điều đó nhiều khi lại gây trở
ngại cho thơng mại quốc tế vì mỗi quốc gia lại có hệ thống pháp luật, tập quán
riêng và thể chế chính trị khác biệt. Vì vậy, cần phải có những qui định mang tính
thống nhất cho tất cả các quốc gia tham gia thanh toán tín dụng chứng từ.
Bản Qui tắc thực hành thống nhất về tín dụng chứng từ của phòng thơng mại
quốc tế (The Uniform customer and practice for documentary credits, ICC) -
UCP ra đời là sự tất yếu của sự phát triển thanh toán quốc tế bằng L/C. UCP là tập
quán quốc tế thống nhất điều chỉnh về tín dụng chứng từ. UCP không phải là luật
quốc tế mà chỉ là những qui tắc đợc ấn hành bởi ICC - một Tổ chức phi Chính phủ
có ảnh hởng sâu rộng, đặc biệt là trong lĩnh vực Thơng mại - Tài chính - Ngân
hàng trên thế giới. Việc UCP đợc chấp nhận một cách rộng rãi trên thế giới là một
mô tả đầy sức thuyết phục về khả năng của giới kinh doanh ở các nớc có hệ thống
pháp luật khác nhau có thể áp dụng các cơ chế thực tiễn của mình vào việc tiến
hành mua bán. Kể từ ngày ra đời vào năm 1933 cho đến nay, UCP đã qua 5 lần
sửa đổi vào các năm 1951, 1962, 1974, 1983 và 1993 với mục đích theo kịp sự
phát triển chung của nền kinh tế, nền công nghiệp vận tải và truyền thông trên thế
giới. Hiện nay, hầu hết các nớc đều sử dụng UCP ấn bản số 500 - năm 1993 (Gọi
tắt là UCP 500).
ở Việt Nam việc áp dụng UCP 500 trong các tổ chức tín dụng, Ngân hàng đợc
phép thực hiện nghiệp vụ thanh toán quốc tế gần nh tuyệt đối mà không bị bất kỳ
sự điều chỉnh nào, chỉ đến khi có các vụ việc phát sinh cụ thể thì toà án mới can
18
Website: Email : Tel (: 0918.775.368

(6)
Website: Email : Tel (: 0918.775.368 Bớc 1: Ngời nhập khẩu viết đơn xin mở th tín dụng và gửi tới Ngân hàng
phục vụ mình yêu cầu mở một th tín dụng cho ngời xuất khẩu hởng.
Bớc 2: Căn cứ vào yêu cầu và nội dung của đơn xin mở th tín dụng, Ngân
hàng phục vụ ngời xuất khẩu sẽ lập một L/C và thông báo qua Ngân hàng đại lý
của mình ở nớc ngoài để thông báo việc mở th tín dụng và chuyển th tín dụng đến
ngời xuất khẩu.
Bớc 3: Khi nhận đợc thông báo của Ngân hàng mở th tín dụng, Ngân hàng
thông báo sẽ thông báo cho ngời xuất khẩu toàn bộ nội dung thông báo về việc
mở th tín dụng đó. Khi nhận đợc bản gốc L/C do Ngân hàng mở chuyển đến, nếu
L/C đợc mở bằng th (mail) thì trớc hết, Ngân hàng thông báo phải kiểm tra mẫu
chữ ký xác thực, nếu đúng thì chuyển L/C cho ngời xuất khẩu; nếu L/C đợc mở
bằng điện thì Ngân hàng thông báo phải kiểm tra mã điện (testkey), sau đó, khẩn
trơng chuyển L/C đó thông báo cho ngời xuất khẩu.
Bớc 4: Ngời xuất khẩu kiểm tra kỹ nội dung của L/C xem các điều khoản có
phù hợp với nội dung của hợp đồng đã ký kết hay không. Nếu phù hợp thì ngời
xuất khẩu tiến hành làm thủ tục giao hàng cho nhà nhập khẩu. Trong trờng hợp
ngời xuất khẩu phát hiện ra một số chi tiết không hợp lý hoặc sai sót trong L/C thì
phải trực tiếp thông qua Ngân hàng mở L/C đề nghị nhà nhập khẩu sửa đổi, bổ
sung th tín dụng cho phù hợp. Mọi nội dung sửa đổi chỉ có hiệu lực khi và chỉ khi
có sự xác nhận của Ngân hàng mở L/C. Văn bản sửa đổi sẽ trở thành một bộ phận
cấu thành không thể tách rời L/C cũ.
Bớc 5: Sau khi giao hàng, ngời xuất khẩu lập bộ chứng từ đầy đủ theo quy
định và gửi tới Ngân hàng phục vụ mình đề nghị thanh toán. Bộ chứng từ phải đợc
gửi đến Ngân hàng trong thời gian quy định. Nếu xuất trình chậm trễ so với thời
hạn quy định thì ngời xuất khẩu phải hoàn toàn chịu trách nhiệm.
20

phát hành L/C và nhận lại bộ chứng từ thì quy trình nghiệp vụ thanh toán theo ph-
ơng thức tín dụng chứng từ sẽ kết thúc nhng quan hệ thơng mại giữa hai bên xuất
khẩu và nhập khẩu vẫn còn tiếp tục. Mọi tranh chấp thơng mại sau này sẽ do hai
bên tự giải quyết với nhau, các Ngân hàng lúc này coi nh không còn liên quan gì
nữa.
1.2.5 Những nhân tố ảnh hởng đến mở rộng thanh toán quốc tế theo ph-
ơng thức tín dụng chứng từ của NHTM.
1.2.5.1 Năng lực và đạo đức kinh doanh của các nhà xuất nhập khẩu.
Đây là yếu tố quyết định sự suôn sẻ hay không của cuộc thanh toán quốc tế.
Thanh toán sẽ diễn ra tốt đẹp khi mà các bên tham gia tôn trọng hợp đồng đã ký
và thực hiện nghĩa vụ của mình trong cả chu trình đó.
Ngời nhập khẩu là ngời có trách nhiệm trả tiền cho ngời xuất khẩu. Họ có
nghĩa vụ phải thông qua Ngân hàng để mở th tín dụng hợp lệ, chủ động trong việc
thanh toán, nhận hàng, mua bảo hiểm, thuê tàu (nếu có) Nếu ng ời nhập khẩu, do
năng lực hạn chế, không thực hiện tốt nghĩa vụ trên thì quá trình thanh toán diễn
21
Website: Email : Tel (: 0918.775.368
ra không thuận lợi. Tơng tự, nếu ngời nhập khẩu không có thiện ý tốt, anh ta sẽ
tìm mọi cách gây khó khăn cho Ngân hàng cũng nh cho ngời xuất khẩu nh bắt bẻ
mọi sơ suất dù là nhỏ nhất để từ chối thanh toán hoặc kéo dài thời gian thanh toán
hoặc tự ý phá bỏ hợp đồng bằng cách không đến Ngân hàng nhận bộ chứng từ để
đi nhận hàng Trong các tr ờng trên thì quy trình thanh toán sẽ bị gián đoạn, ảnh
hởng tới quyền lợi của các bên.
Đối với ngời xuất khẩu năng lực và hành vi của họ cũng ảnh hởng nhiều tới
quy trình thanh toán. Nghĩa vụ của ngời xuất khẩu là: kiểm tra th tín dụng do ngời
nhập khẩu mở, giao hàng đúng hợp đồng, lập bộ chứng từ phù hợp với các điều
khoản của L/C Trong đó, lập bộ chứng từ phù hợp là khâu gặp nhiều trở ngại
nhất vì ngời xuất khẩu phải qua nhiều công đoạn thủ tục. Đây chính là một trong
những nguyên nhân dẫn đến trờng hợp ngời xuất khẩu lập bộ chứng từ giả mạo,
trốn tránh việc kiểm tra chất lợng hàng hoá của cơ quan có thẩm quyền để lừa gạt

bán có thực hiện thanh toán hay không nên cán bộ phụ trách klhâu này phải hết
sức cẩn thận, làm việc tập trung và có trách nhiệm.
Trên thực tế, có rất nhiều trờng hợp do trình độ của cán bộ Ngân hàng hạn chế
làm cho quy trình thanh toán bị chậm lại. Chẳng hạn nh, các điều khoản trong L/C
thờng đợc thể hiện bằng ngôn ngữ nớc ngoài nên nếu trình độ cán bộ Ngân hàng
hạn chế thì sự hiểu lầm là điều không thể tránh khỏi. Hay nh trong khâu kiểm tra
bộ chứng từ do ngời bán gửi đến, cán bộ Ngân hàng kiểm tra quá lâu vừa gây
chậm trễ thanh toán cho ngời xuất khẩu, làm ảnh hởng đến chất lợng hàng hoá và
kế hoạch sử dụng vốn của ngời xuất khẩu.
Có thể nói bản thân các Ngân hàng tham gia có ảnh hởng lớn đến sự nhanh
chậm của quá trình thanh toán, trong đó, trình độ chuyên môn nghiệp vụ cũng nh
phong cách phục vụ khách hàng của cán bộ Ngân hàng là yếu tố quyết định. Đây
là yếu tố phản ánh rõ nét nhất và ảnh hởng sâu sắc nhất đến chất lợng của dịch vụ
thanh toán quốc tế của Ngân hàng.
1.2.5.3 Quan hệ đại lý của Ngân hàng.
Nếu Ngân hàng phục vụ nhà nhập khẩu và Ngân hàng phục vụ nhà xuất khẩu
có quan hệ đại lý thì sẽ giao dịch trực tiếp với nhau. Điều này sẽ giúp tiết kiệm chi
phí cho khách hàng và rút ngắn thời gian thanh toán. Ngợc lại, nếu các Ngân hàng
không có quan hệ đại lý với nhau sẽ dẫn đến kéo dài thời gian thanh toán, làm
tăng chi phí hoạt động. Nh vậy, nếu các Ngân hàng thiết lập đợc quan hệ đại lý
rộng rãi thì chất lợng thanh toán tín dụng chứng từ sẽ đợc nâng cao.
1.2.5.4 Công nghệ thanh toán Ngân hàng.
Đây là yếu tố phản ánh tính chất hiện đại và sự tiện lợi của hệ thống thiết bị,
công nghệ kỹ thuật đợc sử dụng trong quy trình thanh toán quốc tế. Hệ thống
công nghệ càng hiện đại thì quy trình thanh toán diễn ra càng nhanh, chất lợng
23
Website: Email : Tel (: 0918.775.368
càng đợc đảm bảo. Theo xu hớng hiện nay, các Ngân hàng chủ yếu thanh toán
qua mạng viễn thông liên Ngân hàng quốc tế SWIFT. Việc mở và thông báo
L/C bằng SWIFT có tác dụng rút ngắn tối đa khoảng thời gian, tránh thất lạc tài

24
Website: Email : Tel (: 0918.775.368
công, khủng bố, thiên tai, các vụ tấn công nhà băng đ ợc coi là những trờng hợp
mà Ngân hàng có thể thoát khỏi trách nhiệm thanh toán cho ngời hởng lợi, chấm
dứt ngay quy trình thanh toán nhng với thiệt hại thuộc về hầu nh tất cả các bên.
Nhìn một cách tổng quát, quy trình thanh toán tín dụng chứng từ bị ảnh hởng
bởi rất nhiều yếu tố. Quy trình thanh toán này khá phức tạp và đòi hỏi sự nỗ lực và
thiện chí của các bên tham gia. Để mở rộng phơng thức thanh toán tín dụng
chứng từ, chúng ta phải xem xét các yếu tố ảnh hởng để từ đó có thể điều chỉnh
với khả năng tốt nhất của mình.
Tóm tắt:
Cùng với công cuộc đổi mới và phát triển nền kinh tế Đất nớc, hoạt động đối
ngoại của hệ thống Ngân hàng Việt Nam trong thời gian qua đợc mở rộng và phát
triển đa dạng. Hệ thống Ngân hàng Việt Nam đã chủ động, tích cực phát triển
quan hệ với các định chế kinh tế - tài chính toàn cầu và khu vực, quan hệ song ph-
ơng, quan hệ với các thị trờng tài chính tiền tệ quốc tế và đã giành đợc uy tín và vị
thế nhất định trong cộng đồng tài chính tiền tệ quốc tế, góp phần nâng cao và mở
rộng các hoạt động kinh tế đối ngoại của Đất nớc. Cùng với sự phát triển đó, hoạt
động thanh toán cũng phát triển theo. Trong số các phơng thức thanh toán quốc tế
đang đợc áp dụng hiện nay thì phơng thức thanh toán L/C là phơng thức thanh
toán đợc áp dụng phổ biển trong thanh toán quốc tế, bởi lẽ đây là phơng thức
thanh toán dung hoà đợc quyền lợi giữa ngời mua và ngời bán.
Với mục đích muốn đi sâu nghiên cứu nội dung của phơng thức thanh toán
tín dụng chứng từ nên trong chơng 1, em đã tập trung giải quyết các vấn đề nh:
các khái niệm, nội dung chủ yếu, đặc điểm và quy trình. Các nội dung trên có tác
dụng làm sáng tỏ các vấn đề cơ bản, mang tính lý luận liên quan đến phơng thức
tín dụng chứng từ. Điều này củng cố cơ sở lý luận và là cơ sở để tìm ra các giải
pháp nhằm hoàn thiện phơng thức thanh toán tín dụng chứng từ tại TCB trong thời
gian tới.
25