TRƯỜNG THPT SỐ 2 PHÙ MỸ Giáo án ngữ văn 12 – chương trình cơ bản
Tiết:61-62 - Đọc văn
Ngày soạn: 5/1/2011 VỢ NHẶT
( Kim Lân )
I/ MỤC TIÊU BÀI HỌC:
1. Kiến thức : Giúp học sinh hiểu được:
- Tình cảnh thê thảm của người nông dân trong nạn đói khủng khiếp năm 1945 và khát khao hạnh phúc
gia đình, niềm tinh yêu vào cuộc sống, tình thương yêu đùm bọc giữa những con người nghèo khổ ngay trên bờ
vực của cái chết.
- Xây dựng tình huuống truyện độc đáo, nghệ thuật kể chuyện hấp dẫn, nghệ thuật miêu tả tâm lí nhân
vật đặc sắc..
2. Kỹ năng:
- Củng cố, nâng cao các kĩ năng đọc – hiểu truyện hiện đại.
- Phân tích nhân vật trong tác phẩm tự sự.
3. Thái độ:
Giáo dục HS tinh thần dân tộc, bồi dưỡng lòng yêu thương, trân trọng số phận con người ; lòng nhân
ái, đùm bọc, yêu thương, chia sẻ cùng đồng bào mình trong cơn hoạn nạn; đồng thời cũng biết căm thù bọn thực
dân – Phát xít, bọn phong kiến bạo tàn đã gây ra bao đau khổ, bất hạnh cho nhân dân.
II/ CHUẨN BỊ CỦA GV VÀ HS :
1.Chuẩn bị của GV:
Đọc SGK, SGV và tham khảo thêm tài liệu viết về “Vợ nhặt” .
2.Chuẩn bị của HS:
Đọc kỹ SGK và trả lời các câu hỏi trong phần Hướng dẫn học bài; Tìm đọc toàn văn truyện ngắn “Vợ
nhặt”của Tô Hoài.
III/ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC:
1. Ổn định tổ chức: ( 1’)
2. Kiểm tra bài cũ : Giáo viên kiểm tra sự chuẩn bị bài của học sinh. (3’)
3. Bài mới : (1’)Có thể nói nạn đói năm Ất Dậu 1945 là một bằng chứng hùng hồn cho tội ác của bọn Phát
xít - Thực dân – Phong kiến ở Việt Nam trong thời kỳ khủng khiếp nhất của dân tộc ta, thời kỳ trước
CM/8 . Sự thật bi thảm này đã từng được miêu tả trong những trang viết của Văn Cao ( trong Chiếc xe xác
qua phường Dạ lạc) , của Nguyên Hồng (trong Địa ngục), của Tô Hoài (trong Mười năm)…Nhà thơ Tố

trị về đề tài này.
Dương Ngọc Xuân
TRƯỜNG THPT SỐ 2 PHÙ MỸ Giáo án ngữ văn 12 – chương trình cơ bản
H: nêu xuất xứ tác
phẩm?
- Hướng dẫn học sinh
tìm hiểu cốt truyện
- dựa vào bài soạn trả lời. 2.Tác phẩm:
Vợ nhặt (in trong tập Con chó xấu xí, 1962) được
viết dựa trên một phần cốt truyện cũ của tiểu thuyết
Xóm ngụ cư.
68’ * Hoạt động 2.
GV hướng dẩn HS
đọc- hiểu văn bản.
- Đọc“Vợ nhặt”, một
tác giả viết: “ Bốn bát
bánh đúc thành lễ
cưới thật rồi/ Xin từ
điển hãy thêm từ vợ
nhặt/ Ngòi bút Kim
Lân tưởng như đùa,
như khóc/ Đói quắt
quay nhưng tha thiết
con người”.
Nếu có cuốn từ điển
ấy, em sẽ ghi thế nào
trong mục “Vợ nhặt”?
Nhan đề truyện gợi
lên điều gì ở người
đọc?

cộc cằn, thô kệch như chính ngoại hình của anh ta.
Gia cảnh của Tràng cũng rất ái ngại. Nguy cơ "ế
vợ" đã rõ. Đã vậy lại gặp năm đói khủng khiếp, cái
chết luôn luôn đeo bám. Trong lúc không một ai (kể
cả Tràng) nghĩ đến chuyện vợ con của anh ta thì đột
nhiên Tràng có vợ. Tràng "nhặt" được vợ, trong
hoàn cảnh đó, là nhặt thêm một miệng ăn cũng
đồng thời là nhặt thêm tai họa cho mình, đẩy mình
đến gần hơn với cái chết. Vì vậy, việc Tràng có vợ
là một nghịch cảnh éo le, vui buồn lẫn lộn, cười ra
nước mắt.
+ Dân xóm ngụ cư ngạc nhiên, cùng bàn tán,
phán đoán rồi cùng nghĩ: "biết có nuôi nổi nhau
sống qua được cái thì này không?", cùng nín lặng.
+ Bà cụ Tứ, mẹ Tràng lại càng ngạc nhiên hơn.
Bà lão chẳng hiểu gì, rồi "cúi đầu nín lặng" với nỗi
lo riêng mà rất chung: "Biết chúng nó có nuôi nổi
nhau sống qua được cơn đói khát này không?"
+ Bản thân Tràng cũng bất ngờ với chính hạnh
phúc của mình: "Nhìn thị ngồi ngay giữa nhà đến
bây giờ hắn vẫn còn ngờ ngợ". Thậm chí sáng hôm
sau Tràng vẫn chưa hết bàng hoàng.
 Tình huống truyện mà Kim Lân xây dựng là
Dương Ngọc Xuân
TRƯỜNG THPT SỐ 2 PHÙ MỸ Giáo án ngữ văn 12 – chương trình cơ bản
- Phân tích diễn biến
tâm trạng của Tràng?
*GV diễn giảng:Buổi
sáng đầu tiên khi có
vợ, thấy nhà cửa sạch

Thị có vẻ rón rén, e
thẹn”.
HS: phân tích, dẫn chứng
và tổng hợp.
->giữa lúc đói, anh sẵn
lòng đãi người đàn bà xa
lạ;
-> Câu “nói đùa chứ có
về với tớ thì ra khuân
hàng lên xe rồi cùng về”
đã ẩn chứa niềm khát
khao tổ ấm gia đình và
Tràng đã “liều” đưa
người đàn bà xa lạ về
nhà.
- Trả lời .
- Phát biểu.
hết sức éo le, không biết nên vui hay nên buồn. Nó
vừa bất ngờ lại vừa hợp lí. Qua đó, tác phẩm thể
hiện rõ giá trị hiện thực, giá trị nhân đạo và giá trị
nghệ thuật.
Tình huống truyện khiến diễn biến phát triển
dễ dàng và làm nổi bật được những cảnh đời, những
thân phận đồng thời nổi bật chủ đề tư tưởng tác
phẩm.
1.2 Tìm hiểu các nhân vật truyện.
a. Nhân vật Tràng:
- Người lao động nghèo, tốt bụng và cởi mở;
- Luôn khát khao hạnh phúc và có ý thức xây dựng
hạnh phúc.

Biết thế nào hở con,
ai giàu ba họ, ai khó
ba đời”. "khi nào có
tiền ta mua lấy đôi
gài, ngoảnh đi
ngoảnh lại chả mấy
mà có đàn gà cho
xem".
- Nhận xét của em như
thế nào về ba nhân
vật?
Gợi ý : -> Tràng
nghèo, xấu, lại là dân
ngụ cư, giữa lúc đói
khát nhất, khi cái chết
đang cận kề lại
“nhặt” được vợ, có
vợ theo. Tình huống
éo le này là đầu mối
cho sự phát triển của
truyện, tác động đến
- Căn cứ vào văn bản , trả
lời. Chú ý các đoạn:
“Chao ôi, người ta dựng
vợ gả chồng cho con là
lúc trong nhà ăn nên làm
nổi, những mong sinh con
đẻ cái mở mặt sau này.
Còn mình thì… Trong kẽ
mắt kèm nhèm của bà rỉ

=>Ba nhân vật có niềm khát khao sống và hạnh
phúc, niềm tin và hi vọng vào tương lai tươi sáng
và ở cả những thời khắc khó khăn nhất, ranh giới
mong manh giữa sự sống và cái chết. Qua các
nhân vật, nhà văn muốn thể hiện tư tưởng: “dù kề
bên cái đói, cái chết, người ta vẫn khao khát
hạnh phúc, vẫn hướng về ánh sáng, vẫn tin vào
sự sống và vẫn hi vọng vào tương lai”.
2. Nghệ thuật:
- Xây dựng được tình huống truyện độc đáo;
Dương Ngọc Xuân
TRƯỜNG THPT SỐ 2 PHÙ MỸ Giáo án ngữ văn 12 – chương trình cơ bản
tâm trạng, hành động
của các nhân vật và
thể hiện chủ đề của
truyện.
- Nhận xét về nghệ
thuật viết truyện của
Kim Lân?
(cách kể chuyện, cách
dựng cảnh, đối thoại,
nghệ thuật miêu tả tâm
lí ngân vật, ngôn ngữ,
…)
- Hãy rút ra ý nghĩa
văn bản?
- HS phát biểu theo những
gợi ý, định hướng của GV
và tổng hợp.
- HS phát biểu và tổng

+ Giá trị nội dung của truyện ( Hiện thực, nhân đạo).
+ Giá trị nghệ thuật của truyện.
5/ Hướng dẫn tự học: (1’)
+ Tóm tắt truyện và nêu ý nghĩa nhan đề Vợ nhặt.
+ Phân tích diễn biến tâm trạng bà cụ Tứ.
+ Phân tích giá trị hiện thực và nhân đạo của tác phẩm.
IV/ RÚT KINH NGHIỆM:
……………………………………………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………….
Dương Ngọc Xuân