đề thi học sinh giỏi lớp 5
môn tiếng việt
thời gian làm bàI thi : 90 phút
(Không kể thời gian giao đề)
đề 1
Câu 1 (2 điểm) Hãy xếp các từ dới đây thành từng nhóm đồng nghĩa:
Chết, hi sinh, tàu hoả, xe hoả, máy bay, ăn, xơi, nhỏ, bé, rộng, rộng rãi, bao la, toi
mạng, quy tiên, xe lửa, phi cơ, tàu bay, ngốn, đớp, loắt choắt, bé bỏng, bát ngát,
mênh mông.
Câu 2 ( 3 điểm) Với mỗi nghĩa dới đây của từ mũi , hãy đặt một câu.
a) Bộ phận trên mặt ngời và động vật, dùng để thở và ngửi.
b) Bộ phận có đầu nhọn, nhô ra phía trớc của một số vật .
c) Đơn vị lực lợng vũ trang có nhiệm vụ tấn công theo một hớng nhất định.
Câu 3 ( 2 điểm) Xác định chức năng ngữ pháp của đại từ tôi trong từng câu dới
đây :
a) Tôi đang học bài thì Nam đến.
b) Ngời đợc nhà trờng biểu dơng là tôi.
c) Cả nhà rất yêu quý tôi.
d) Anh chị tôi đều học giỏi.
e) Trong tôi một cảm xúc khó tả bỗng trào dâng.
Câu 4 (3 điểm) Hãy viết một đoạn văn tả ma xuân.
Câu 5 ( 4 điểm) Ca ngợi cuộc sống cao đẹp của Bác Hồ , trong bài thơ Bác
ơi ! ,nhà thơ Tố Hữu có viết :
Bác sống nh trời đất của ta
Yêu từng ngọn lúa, mỗi cành hoa
Tự do cho mỗi đời nô lệ
Sữa để em thơ, lụa tặng già.
Đoạn thơ trên đã giúp em hiểu đợc những nét đẹp gì trong cuộc sống của Bác Hồ
kính yêu ?
Câu 6 (6 điểm)
Nghé hôm nay đi thi

Bây giờ khó nhọc , có ngày phong lu.
Em hiểu đợc điều gì có ý nghĩa đẹp đẽ trong cuộc sống của con ngời ?
Câu 6 ( 6 điểm) Một hôm nào đó em đến trờng sớm hơn lệ thờng . Em có dịp đứng
ngắm ngôi nhà thứ 2 thân yêu của mình . Hãy tả lại trờng em lúc ấy .

đề thi học sinh giỏi lớp 5
2
môn tiếng việt
thời gian làm bàI thi : 90 phút
(Không kể thời gian giao đề)
đề 3
Câu 1 ( 2 điểm ) Tìm từ đồng nghĩa trong các câu thơ sau:
a) Ôi Tổ quốc giang sơn hùng vĩ
Đất anh hùng của thế kỉ hai mơi. ( Tố Hữu)
b) Việt Nam đất nớc ta ơi !
Mênh mông biển lúa đâu trời đẹp hơn . ( Nguyễn Đình Thi)
c) Đây suối Lê - nin , kia núi Mác
Hai tay xây dựng một sơn hà. ( Hồ Chí Minh)
d) Cờ đỏ sao vàng tung bay trớc gió
Tiếng kèn kháng chiến vang dậy non sông. ( Hồ Chí Minh)
Câu 2 ( 3 điểm) Với mỗi nghĩa dới đây của từ xuân, em hãy đặt một câu :
a) Mùa đầu của một năm , từ tháng riêng đến tháng ba ( xuân là danh từ ).
b) Chỉ tuổi trẻ , sức trẻ (xuân là tính từ ).
c) Chỉ một năm ( xuân là danh từ ) .
Câu 3 ( 2 điểm) Tìm nghĩa của từ bụng trong từng trờng hợp sử dụng dới đây , rồi
phân các nghĩa khác nhau của từ này thành hai loại , nghĩa gốc , nghĩa chuyển.
Bụng no ; bụng đói ; đau bụng ; mừng thầm trong bụng ; bụng bảo dạ ; ăn no chắc
bụng ; sống để bụng , chết mang đi ; có gì nói ngay không để bụng ; suy bụng ta ra
bụng ngời ; tốt bụng ; xấu bụng ; miệng nam mô , bụng bồ dao găm; thắt lng buộc
bụng ; bụng đói đầu gối phải bò ; bụng mang dạ chữa ; mở cờ trong bụng ; một bồ

Câu 2 ( 3 điểm ) Hãy thay quan hệ từ trong từng câu bằng quan hệ từ khác để có câu
đúng :
a) Cây bị đổ nên gió thổi mạnh .
b) Trời ma và đờng trơn.
c) Bố em sẽ thởng cho em một hộp màu vẽ vì em học giỏi.
d) Tuy nhà xa nhng bạn Nam thờng đi học muộn .
Câu 3 ( 2 điểm ) Đọc đoạn trích sau, rồi thực hiện các yêu cầu nêu ở dới đây :
Cô Mùa Xuân xinh tơi đang lớt nhẹ trên cánh động . Đó là một cô gái dịu dàng, tơi
tắn, ăn mặc giống y nh cô Tấm trong đêm hội thử hài thuở nào, Cô mặc yếm thắm,
một bộ áo mớ ba màu hoàng yến, chiếc quần màu nhiễu điều, thắt lng màu hoa hiên.
Tay cô ngoắc một chiếc lẵng đầy màu sắc rực rỡ. Cô lớt đi trên cánh đồng, ngời nhẹ
bỗng, nghiêng nghiêng về phía trớc
Theo Trần Hoài Dơng
a) Tìm động từ, tính từ trong đoạn trích trên
b) Tìm từ đồng nghĩa với mỗi từ sau : Xinh tơi, dịu dàng, rực rỡ
c) Tìm chủ ngữ, vị ngữ của hai câu sau :
- Cô Mùa Xuân xinh tơi đang lớt nhẹ trên cánh đồng
- Tay cô ngoắc một chiếc lẵng đầy màu sắc rực rỡ
d)Tìm các từ cùng kiểu cấu tạo với từ ăn mặc. Trọng tâm nghĩa của các từ này nằm ở
tiếng nào ?
e) Hình ảnh Cô Mùa Xuân xinh tơi là hình ảnh so sánh, ẩn dụ hay nhân hoá ?
Câu 4 ( 3 điểm ) Viết một đoạn văn tả hoặc kể về một ngời, một vật, một việc mà
em muốn nói.Trong đoạn văn, có sử dụng dấu phẩy. Viết xong, hãy khoanh tròn các
dấu phẩy trong đoạn văn.
Câu 5 ( 4 điểm ) Trong th gửi các học sinh nhân ngày khai trờng đầu tiên của nớc
Việt nam độc lập ( 1945), Bác Hồ đã viết :
4
Non sông Việt Nam có trở nên tơi đẹp hay không, dân tộc Việt Nam có bớc tới đài
vinh quang để sánh vai với các cờng quốc năm châu đợc hay không, chính là nhờ
một phần lớn ở công học tập của các em.

b) Cởu không chỉ cho mình những hạt kê ngon lành này mà cậu còn cho mình
một bài học quý về tình bạn.
c) Mặc dù khuôn mặt bà tôi đã có nhiều nếp nhăn nhng khuôn mặt ấy hình nh
vẫn còn tơi trẻ .
d) Tuy làng mạc bị phá tàn nhng mảnh đất quê hơng vẫn đủ sức nuôi sống tôi nh
ngày xa.
Câu 3 ( 2 điểm ) Phân loại các câu dới đây thành hai loại : câu đơn và câu ghép . Em
dựa vào đây để phân chia nh vậy ?
a) Mùa thu năm 1929 , Lý Tự Trọng về nớc , đợc giao nhiệm vụ làm liên lạc ,
chuyển và nhận th từ tàI liệu trao đổi với các đảng bạn qua đờng tàu biển .
b) Lơng Ngọc Quyến hi sinh nhng tấm lòng trung với nớc của ông còn sáng mãi .
c) Mờy con chim chào mào từ hốc cây nào đó bay ra hót râm ran.
d) Ma rào rào trên sân gạch , ma đồm độp trên phên nứa .
Câu 4 ( 3 điểm ) Viết một đoạn văn ngắn về đề tài em tự chọn . Trong đoạn văn , có
sử dụngh phép thay thế từ ngữ để liên kết câu . ( Viết xong , gạch dới các từ ngữ
dùng để thay thế trong đoạn văn )
Câu 5 ( 4 điểm) Đọc bài thơ sau:
Cả nhà đi học
6
Đa con đến lớp mỗi ngày
Nh con , mẹ cũng tha thầy , chào cô
Chiều qua bố đón , tình cờ
Con nghe bố cũng chào cô , tha thầy
Cả nhà đi học , vui thay !
Hèn chi điểm xấu buồn lây cả nhà
Hèn chi mời điểm hôm qua
Nhà mình nh thể ba điểm mời.
( Cao Xuân Sơn)
Câu 6 ( 6 điểm) Mùa xuân đến . Cây cối đâm chồi nảy lộc , chim hót véo von . Vạn
vật bừng sức sống sau một mùa đông lạnh giá .Em hãy tả lại cảnh sắc màu xuân tơi

Nhớ dáng mẹ ân cần mà lặng lẽ
Nhà yên ắng .Tiếng chân đi rất nhẹ
Gió từng hồi trên mái lá ùa qua .

Con xót lòng , mẹ hái trái bởi đào
Con nhạt miệng có canh tôm nấu khế
Khoai nớng , ngô bung ngọt lòng đến thế
Mỗi ban mai toả khói ấm trong nhà .
Hãy nêu cảm nhận của em về hình ảnh ngời mẹ chiến sĩ qua hai khổ thơ trên
Câu 6 ( 6 điểm) Một buổi đến trờng , một bỗng nghe thấy tiếng ve râm ran và thấy
những chùm hoa phợng nở đỏ . Hãy tả lại cảnh đó và cảm xúc của em khi mùa hè
đến .
8®Ò thi häc sinh giái líp 5
m«n tiÕng viÖt
9
thời gian làm bàI thi : 90 phút
(Không kể thời gian giao đề)
đề 7
Câu 1 ( 2 điểm ) Xác định nghĩa của từ in nghiêng trong các kết hợp từ dới đây rồi
phân chia các nghĩa ấy thành nghĩa gốcvà nghĩa chuyển :
a) Xơng sờn, sờn núi, hích vào sờn, sờn nhà, sờn xe đạp , sờn của bản báo cáo, hở
sờn, đánh vào sờn địch.
b) Miệng tơi cời, miệng rộng thì sang, há miệng chờ sung, trả nợ miệng, miệng
bát, miệng giếng, miệng túi, vết thơng đã kín miệng , nhà có 5 miệng ăn.
Câu2 ( 3 điểm ) Tìm danh từ, động từ, tính từ trong các câu sau:
Nắng rạng trên nông trờng. Màu xanh mơn mởn của lúa óng lên cạnh màu xanh
đậm nh mực của những đám cói cao. Đó đây, những mái ngói của nhà hội trờng, nhà

hiền lành, nhỏ bé, nông cạn, sáng sủa, thuận lợi, vui vẻ, cao thợng , cẩn thận, siêng
năng, nhanh nhảu, đoàn kết.
Câu 2 ( 3 điểm ) Đặt câu :
a) Một câu có từ của là danh từ .
Một câu có từ của là quan hệ từ .
b) Một câu có từ hay là tính từ.
Một câu có từ hay là quan hệ từ .
Câu 3 ( 2 điểm ) Từng câu dới đây thuộc kiểu câu gì ? ( câu ghép không dùng từ nối
hay câu ghép có dùng từ nối ?) ;
a) Trần Thủ Độ có công lớn , vua cũng phải nể.
b) Lúa gạo quý vì ta phải đổ mồ hôi mới làm ra đợc .
Câu 4 ( 3 điểm) Viết đoạn văn ngắn kể lại cuộc trò chuyện giữa em vói bố( hoặc mẹ)
về tình hình học tập của em . Đoạn văn có dùng dấu ngoặc kép .
Câu 5 ( 4 điểm) Trong bài thơ Chú đi tuần của Trần Ngọc , hình ảnh ngời chiến sĩ
đi tuần trong đêm khuya thành phố đợc tả nh sau:
Trong đêm khuya vắng vẻ,
Chú đi tuần đêm nay
Nép mình dới bóng hàng cây
Gió đông lạnh buốt đôi tay chú rồi!
Rét thì mặc rét cháu ơi !
Chú đi giữ mãi ấm nơi cháu nằm .
Đoạn thơ nói về ngời chiến sĩ đi tuần trong hoàn cảnh thế nào? Hai dòng thơ cuối
cho ta thấy ý nghĩa gì sâu sắc và đẹp đẽ ?
Câu 6 ( 6 điểm ) Hãy tả một đêm trăng đẹp trên quê hơng em .
đề thi học sinh giỏi lớp 5
môn tiếng việt
11
thời gian làm bàI thi : 90 phút
(Không kể thời gian giao đề)
đề 9

chạp một tí cũng đợc chạp một tí cũng đợc Em hãy trình bày ý kiến của mình để
tham gia vào cuộc tranh luận ấy và ghi lại.
đề thi học sinh giỏi lớp 5
môn tiếng việt
thời gian làm bàI thi : 90 phút
(Không kể thời gian giao đề)
12
đề 10
Câu 1 ( 2 điểm) Tìm nghĩa của từ bụng trong từng trờng hợp sử dụng dới đây , rồi
phân các nghĩa khác nhau của từ này thành hai loại , nghĩa gốc , nghĩa chuyển.
Bụng no ; bụng đói ; đau bụng ; mừng thầm trong bụng ; bụng bảo dạ ; ăn no chắc
bụng ; sống để bụng , chết mang đi ; có gì nói ngay không để bụng ; suy bụng ta ra
bụng ngời ; tốt bụng ; xấu bụng ; miệng nam mô , bụng bồ dao găm; thắt lng buộc
bụng ; bụng đói đầu gối phải bò ; bụng mang dạ chữa ; mở cờ trong bụng ; một bồ
chữ trong bụng .
Câu 2 ( 3 điểm) Giải nghĩa các thành ngữ , tục ngữ sau Đặt câu với một trong những
thành ngữ , tục ngữ này:
- Máu chảy ruột mềm.
- Môi hở răng lạnh.
- Một con ngựa đau cả tàu không ăn cỏ .
- Ăn vóc học hay.
Câu 3 ( 2 điểm) Xác định các vế câu , cặp từ hô ứng nối các vế câu trong từng câu
ghép dới đây :
a) Mẹ bảo sao thì con làm vậy.
b) Học sinh nào chăm chỉ thì học sinh đó đạt kết quả cao trong học tập .
c) Anh cần bao nhiêu thì anh lấy bấy nhiêu .
d) Dân càng giàu thì nớc càng mạnh .
Câu 4 ( 3 điểm) Viết đoạn văn ngắn về vấn đề em tự chọn , trong đoạn văn có sử
dụng các từ ngữ lặp lại để liên kết câu . Viết xong , gạch dới các từ ngữ đó .
Câu 5 ( 4 điểm ) Nghĩ về nơi dòng sông chảy ra biển , trong bài Cửa sông , nhà