PHÒNG GD – ĐT ĐỀ THI CHỌN HỌC SINH GIỎI LỚP 9
VĨNH TƯỜNG NĂM HỌC: 2010 - 2011
MÔN: NGỮ VĂN
Thời gian làm bài: 150 phút
Câu 1: Cảm nhận của em về đoạn văn sau:
“ Chúng tôi, mọi người – kể cả anh, đều tưởng con bé sẽ đứng yên đó thôi. Nhưng
thật lạ lùng, đến lúc ấy, tình cha con như bỗng nổi dậy trong người nó, trong lúc không
ai ngờ đến thì nó bỗng kêu thét lên:
- Ba…a…a…ba!
Tiếng kêu của nó như tiếng xé, xé sự im lặng và xé cả ruột gan mọi người, nghe thật
xót xa. Đó là tiếng “ba” mà nó cố đè nén trong bao nhiêu năm nay, tiếng “ba” như
vỡ tung ra từ đáy lòng nó, nó vừa kêu vừa chạy xô tới, nhanh như một con sóc, nó
nhảy thót lên và dang hai tay ôm chặt lấy cổ ba nó. Tôi thấy làn tóc tơ sau ót nó như
dựng đứng lên.
Nó vừa ôm chặt lấy cổ ba nó vừa nói trong tiếng khóc:
- Ba! Không cho ba đi nữa! Ba ở nhà với con!
Ba nó bế nó lên. Nó hôn ba nó cùng khắp. Nó hôn tóc, hôn cổ, hôn vai và hôn cả vết
thẹo dài bên má của ba nó nữa”.
( Chiếc lược ngà – Nguyễn Quang Sáng)
Câu 2: Mưa theo nghĩa gốc là “hơi nước kết lại thành mây trong không trung rồi rơi
xuống”. Trình bày hiểu biết của em về ý nghĩa của những từ “ mưa” ở các câu thơ sau
trong Truyện Kiều - Nguyễn Du?
a. Vật mình vẫy gió tuôn mưa
Dầm dề giọt ngọc thẫn thờ hồn mai.
b. Quản bao tháng đợi năm chờ
Nghĩ người ăn gió nằm mưa xót thầm.

Câu 3: Phân tích những thành công về nghệ thuật miêu tả, khắc họa nhân vật của thi
hào Nguyễn Du qua các đoạn trích “ Truyện Kiều” em đã học và đọc thêm ( SGK Ngữ
văn 9 – tập 1).


* Biểu điểm:
- Điểm 1,75 - 2,0: Cảm nhận đúng, phong phú, có ý sâu sắc, tinh tế; diễn đạt tốt.
- Điểm 1,25 - 1,5: Cảm nhận đúng, khá đầy đủ, có ý sâu sắc, tinh tế; diễn đạt khá.
- Điểm 0,75 – 1,0: Cảm nhận được nhiều yếu tố nhưng nhìn chung còn hời hợt; diễn
đạt chưa thật hấp đẫn.
- Điểm 0,5: Cảm nhận hời hợt được vài yếu tố, diễn đạt yếu.
- Điểm 0: Sai lạc hoàn toàn.
Câu 2 (1 điểm):
Giải thích đúng nghĩa của từ “mưa” trong mỗi câu được 0,5 điểm.
a. Từ “mưa”: chỉ giọt nước mắt của người phụ nữ ở tâm trạng đau khổ.
b. Từ “mưa”: chỉ sự vất vả, gian khổ.
Câu 3 (7 điểm):
* Yêu cầu về kĩ năng:
- Học sinh nhận thức đúng yêu cầu của đề về kiểu bài, nội dung, giới hạn.
- Biết cách làm bài nghị luận văn học: bố cục rõ ràng, lập luận chặt chẽ; diễn đạt trong
sáng, biểu cảm; không mắc lỗi chính tả, dùng từ, viết câu.
* Yêu cầu về kiến thức:
Trên cơ sở nắm vững các trích đoạn Truyện Kiều đã học, thí sinh cần phân tích làm
nổi bật được những thành công về nghệ thuật của Nguyễn Du qua các đoạn thơ đó.
Học sinh có thể trình bày theo nhiều cách khác nhau nhưng phải bám sát yêu cầu của
đề là nêu bật được những thành công về nghệ thuật miêu tả, khắc họa nhân vật của thi
hào Nguyễn Du qua các đoạn trích Truyện Kiều đã học (nếu lạc sang phân tích nhân vật
thì trừ nửa số điểm). Cụ thể cần đảm bảo được các nội dung cơ bản sau:
a. Mở bài: (0,5 điểm)
Dẫn dắt và đưa được vấn đề nghị luận – thành công về nghệ thuật miêu tả nhân vật
của Nguyễn Du qua các đoạn trích Truyện Kiều.
b. Thân bài: (6 điểm)
b1. Nghệ thuật miêu tả, khắc họa nhân vật.
- Khắc họa chân dung nhân vật chính diện ( Thúy Kiều, Thúy Vân) bằng bút pháp ước
lệ, tượng trưng ( phân tích, chứng minh qua Chị em Thúy Kiều). 1,5 điểm

- Nhân vật phản diện như Mã Giám Sinh được khắc họa bằng bút pháp tả thực, ngôn
ngữ trực diện. Nhân vật này gắn với cảm hứng phê phán, tố cáo xã hội của Nguyễn Du.
- Tôn trọng truyền thống nghệ thuật trung đại nhưng Nguyễn Du cũng in dấu ấn cá
nhân trong việc khắc họa chân dung các nhân vật. Chính vì vậy người ta thường nói: tài
sắc như Thúy Kiều, ghen như Hoạn Thư… Qua khắc họa chân dung mà thể hiện tính
cách, tư cách nhân vật cùng cảm hứng nhân văn nhân đạo của Nguyễn Du trước cuộc
đời và con người.
c. Kết bài: (0,5 điểm)
- Khẳng định tài năng nghệ thuật miêu tả nhân vật của Nguyễn Du thể hiện qua các
đoạn trích Truyện Kiều đã học.
- Có thể nêu ý nghĩa, tác dụng của vấn đề hoặc bộc lộ cảm nghĩ sâu đậm nhất của mình
qua phân tích…
Lưu ý: Hướng dẫn trên chỉ là những gợi ý định hướng, giám khảo cần linh hoạt khi chấm
bài. Không đếm ý cho điểm, bên cạnh ý nên chú trọng chất văn trong bài viết.