BÀI HỌC KINH NGHIỆM XÂY DỰNG TRƯỜNG HỌC
THÂN THIỆN, HỌC SINH TÍCH CỰC,
GIÁO DỤC KỸ NĂNG SỐNG, KỸ NĂNG QUẢN LÝ
Tiến sĩ triết học Phùng Khắc Bình, Vụ trưởng
Vụ Công tác học sinh sinh viên, Bộ Giáo dục và Đào tạo
I./ BÀI HỌC KINH NGHIỆM XÂY DỰNG TRƯỜNG HỌC THÂN THIỆN HS TÍCH CỰC
1. Tổ chức triển khai phong trào
• Nghiên cứu và quán triệt nội dung ; Tổ chức bàn rộng rãi. ; Xây dựng kế hoạch triển khai.
• Kiểm tra, giám sát; Sơ kết đánh giá, khen thưởng, rút kinh nghiệm
2. Phối hợp các bên có liên quan
1
• Xác định bên liên quan; Nhu cầu làm việc đến đâu thì phối hợp đến đó.
• Thực hiện theo chức năng của mỗi bên, giáo dục chủ động.
• Phát huy vai trò chủ động, tích cực của học sinh.
3. Xây dựng qui tắc ứng xử trong nhà trường
• Tạo môi trường học tập, rèn luyện Góp phần giáo dục kỹ năng sống
• Góp phần xây dựng đời sống văn hoá tại địa phương
4. Bắt đầu làm từ việc nhỏ, cần thiết nhất cho cơ sở
Ví dụ 1: Không làm bẩn bàn, ghế, tường lớp học, trường học.
Ví dụ 2: Có khẩu hiện ngắn gọn, nhắc nhở để suy ngẫm
5. Tổ chức các mô hình thư viện thân thiện.
• Thư viện linh hoạt; T.viện xanh; T.viện đa năng (có góc c/đề luân phiên); Giới thiệu sách
2
6. Đưa lên trang web của trường, sở
• Giới thiệu danh nhân mà trường có mang tên, truyền thống nhà trường, địa phương, di tích, danh lam
thắng cảnh ở địa phương. (nếu có) ; Kinh nghiệm, sáng kiến của cá nhân, tập thể.
• Kiến thức cơ bản về giáo dục kỹ năng sống.
• Kết nối, giao lưu với trường cùng mang tên danh nhân. ; Các thông tin cần thiết
7. Tổ chức ngày hội văn hoá dân gian trong trường học.
• Nội dung: trò chơi dân gian, thi tìm hiểu theo chủ đề, hát dân ca, giới thiệu về ẩm thực địa phương,...
• Thời điểm: Một ngày vào dịp lễ hội kỉ niệm, hoặc ngày nghỉ cuối tuần. Một năm từ một đến hai lần.

15. Lớp học thông minh:
- Bàn 1, 2 chỗ ngồi cho 30-35 học sinh ; - Khai thác đủ 4 bức tường (0/ gian lớp học)
- Sắp xếp cặp học sinh, dụng cụ học tập và các loại khác ngăn nắp, tiện lợi, thẩm mĩ.
- Sản phẩm của học sinh trưng bày ngăn nắp như đồ dùng dạy, đồ dùng học.
- Không có bục giảng cố định cho giáo viên
16. Giao tiếp thân thiện : Có hộp thư Điều em muốn nói hoạt động hàng tuần.
- Có hộp thư Cám ơn ở từng lớp,có nơi cho HS giới thiệu về mình (Em và các bạn)
- Có thư viện lớp và các buổi giới thiệu sách hay đến các bạn.
6
- GV không dạy học theo kiểu đọc-chép, đàm thoại thông thường.
- Có chương trình phát thanh măng non hoặc bản tin của lớp. ; HS biết đặt câu hỏi cho nhau
17. Chú trọng tuyên truyền
• Mục đích: Phát huy sáng kiến, mở rộng sự đồng thuận và hỗ trợ, nâng cao nhận thức.
• Nội dung: Tuyên truyền trong trường, trên đài, báo (mỗi tháng có 1 bài về giáo dục nói chung trên đài
phát thanh, truyền hình của tỉnh).
• Xử lý: các vấn đề tích cực và nổi cộm (xử lý nhanh); Vận động sự tham gia.
18. Chăm sóc di tích
- Hướng dẫn viên không chuyên ; Vườn hoa: trường học thân thiện, học sinh tích cực
- Chăm sóc Bà mẹ Việt Nam anh hùng, thương binh, gia đình liệt sĩ ; Chăm sóc con đường trường em
19. Hội chợ chia sẻ đồ dùng, đồ chơi
7
- Góp đồ dùng, đồ chơi, truyện để trao đổi ; Hỗ trợ học sinh khó khăn
20. Ra chơi tích cực
- Thể dục, múa hát toàn trường theo bài hát, làn điệu dân ca ; Chơi trò chơi dân gian, đọc truyện
21. Góc học tập thân thiện
• Địa điểm: Yên tĩnh, cách biệt với nơi sinh hoạt chung
• Ánh sáng: Tập trung, 2 nguồn, thuận chiều ; Bàn ghế hợp với nhu cầu sử dụng
• Trang trí: Đơn giản, tạo tâm lý thoả mái, tập trung
22. Tăng cường tính tích cực của HS
• Hướng dẫn học cho HS: Chuẩn bị bài ở nhà ; Học trên lớp

+ Biết các yếu tố ảnh hưởng đến sức khoẻ và cuộc sống khoẻ mạnh
Khái niệm
- Tổ chức y tế thế giới định nghĩa: Sức khoẻ là trạng thái thoả mãn về thể chất, tinh thần và xã hội.
Lưu ý: Sức khoẻ không chỉ là không có bệnh tật.
- Các nhà nghiên cứu từ thời kỳ cổ đại cho rằng: Sức khoẻ là có tinh thần khoẻ mạnh trong cơ thể
cường tráng, trong gia đình khoẻ mạnh, trong môi trường lành mạnh.
11
- Các nhà sinh thái học cho rằng: Sức khoẻ là một sự thăng bằng động giữa con người và môi trường
sống quanh người đó; bệnh tật là một sự 0/ thích nghi của bộ phận cơ thể đối với môi trường xung quanh.
Các khía cạnh của sức khoẻ:
- Sức khoẻ thể chất: Không bệnh tật; cơ thể khoẻ mạnh cường tráng.
- Sức khoẻ tinh thần: Tâm lý, tình cảm tinh thần của con người thể hiện trong giao tiếp, hướng tới cái đẹp,
tử tế. Bệnh tinh thần: do nhận thức không đúng, không phù hợp với điều kiện xã hội, môi trường, quy luật tư
duy. - - Sức khoẻ xã hội: Quan hệ giữa cá nhân và cộng đồng, xã hội: Con người thuộc về nhóm xã hội nào
đó, được trân trọng và không phân biệt đối xử.
Kỹ năng sống
Là năng lực ứng xử tích cực của mỗi người đối với các hiện tượng tự nhiên, xã hội và tư duy của chính
mình. - Hiện nay người ta quan niệm khác nhau về kỹ năng sống, chưa có một khái niệm duy nhất được tất
12
cả mọi người công nhận. Tuy nhiên, người ta vẫn có thể thống nhất với nhau ở một số nội dung cơ bản như đã
nêu trên đây.
- Có người cho rằng kỹ năng sống là khả năng tâm lý xã hội của mỗi người được thể hiện ở hành vi tích
cực trong việc xử lý hiệu quả các đòi hỏi, thử thách của cuộc sống hàng ngày.
UNICEF: Kỹ năng nhận biết và sống của chính mình, với người khác để có khả năng ra quyết định.
Anh Quốc:
KNS bao gồm các nội dung sức khoẻ, an toàn, tiếp thu tích cực, đáp ứng tích cực, biết tự thu
xếp lấy hoàn cảnh kinh tế và cải thiện nó.
UNESCO: 4 trụ cột của giáo dục: Học để biết - để chung sống - để tự khẳng định mình - để làm việc.
Hồ Chí Minh: - Học để làm việc ; làm người ; làm cán bộ
- Học để phụng sự đoàn thể, phụng sự giai cấp và nhân dân, phụng sự Tổ quốc và nhân loại

có thái độ tích cực, có kỹ năng sống tốt cho mỗi người trong điều kiện cụ thể khác nhau.
- Nâng cao khả năng tự xác định các giá trị của bản thân mình trong các tình huống cụ thể của cuộc sống.
Góp phần ngăn chặn cái nguy có xâm hại của một số tác động xấu đem lại.
- Hỗ trợ trong quá trình học tập, rèn luyện của học sinh. Tạo môi trường thân thiện cho mọi người để thúc
đẩy cá nhân và cộng đồng cùng phát triển.
16
- Tạo điều kiện phát huy bản sắc văn hoá dân tộc, chủ động trong hội nhập, tiếp thu tinh hoa văn hoá
nhân loại. - Xác định: Có khoảng cách giữa kiến thức và hành vi của mỗi người ở mỗi hoàn cảnh cụ thể.
Từ đó việc trang bị kiến thức là điều kiện cần thiết phải có song phải cần có cả ý thức và năng lực ứng xử
thực tiễn của mỗi người. Đây là mối quan hệ mật thiết, biện chứng được phát triển dần dần và bền vững tuỳ
thuộc vào mỗi cá nhân cụ thể.
B. MỘT SỐ KỸ NĂNG SỐNG CƠ BẢN
1. Kỹ năng giao tiếp
- Là kỹ năng làm việc có hiệu quả với một tập thể, cá nhân; ứng xử của mỗi người khi tiếp xúc với người
khác; thái độ cảm thông và ý thức hợp tác của mỗi người; khả năng bày tỏ suy nghĩ, cảm xúc đối với người
khác. - Nội dung cụ thể bao gồm xây dựng tình bạn, tạo sự cảm thông, ngăn chặn và làm chủ bản thân trước
17