Làm thế nào để xây dựng Văn hĩa doanh nghiệp?

Trên các phương tiện truyền thơng, người ta đã nĩi nhiều tới gia đình văn hĩa, bảo vệ gìn
giữ nền văn hĩa dân tộc nhưng với một doanh nghiệp, tế bào của nền kinh tế thì chưa mấy
ai nĩi đến Văn hĩa doanh nghiệp. Vậy, cĩ cần xây dựng và bảo vệ một mơi trường văn hĩa
riêng gọi là ''Văn hĩa doanh nghiệp'' khơng? Cách xây dựng văn hĩa doanh nghiệp thế nào?
Sau đây là bài viết của ơng Trần Thanh Hải, một doanh nhân đang cơng tác tại Đài Loan
về chủ đề trên, đã được đăng tải trên Mạng Việt Nam (www.vnn.vn) ngày 13/7/2003.
Bằng thực tế đi làm việc hơn mười năm qua ở các doanh nghiệp trong nước và hơn hai
tháng nay làm việc cho một doanh nghiệp của Đài Loan tại đất nước của họ, tơi muốn chia
sẻ với các bạn: Việc phần lớn các doanh nghiệp trẻ của chúng ta, đặc biệt là doanh nghiệp
tư nhân chưa chú ý tới việc xây dựng một nền văn hĩa đặc thù cho doanh nghiệp mình là
cực kỳ nguy hiểm.
Một quốc gia khơng thể tồn tại và phát triển nếu khơng bảo tồn, gìn giữ được nền văn hĩa
truyền thống của mình. Một gia đình sẽ khơng thể đầm ấm sum vầy và đĩng gĩp tích cực
cho xã hội nếu khơng cĩ gia phong, gia giáo. Cũng như vậy một doanh nghiệp sẽ khơng thể
cĩ một sự nghiệp lâu dài, bền vững nếu khơng cĩ một nền văn hĩa đặc thù hoặc tệ hơn, mơi
trường văn hĩa của doanh nghiệp lại là một bầu khơng khí căng thẳng ức chế hoặc đầy rẫy
bất cơng.
Khi vừa rời ghế nhà trường, tơi làm việc cho doanh nghiêp C, một cơng ty tư nhân tương
đối thành đạt trong lĩnh vực tin học. Giám đốc Cơng ty là người rất cĩ văn hĩa, lời nĩi và
hành động của anh luơn gây được thiện cảm cho rất nhiều người: Khách hàng, đối tác, bạn
hàng, thậm chí cả đối thủ cạnh tranh. Chính nhân cách, hành vi của anh đã ảnh huởng lớn
tới nhân viên trong Cơng ty. Tơi là nhân viên mới, được làm việc trong một mơi trường cĩ
văn hĩa như thế theo tơi là rất may mắn. Tơi tự cảm thấy mình trưởng thành nhanh, tự tin
hơn và mong muốn gắn bĩ lâu dài với sự nghiệp của Cơng ty.
Tuy nhiên rất tiếc, mơi trường văn hĩa quý báu đĩ lại hình thành một cách tự phát và mất đi
dễ dàng khi quy mơ Cơng ty thay đổi. Trong khi mọi hoạt động liên quan tới kinh doanh
của Cơng ty được coi trọng thì hoạt động nhân sự của tập đồn bao gồm hai trăm con người
trẻ tuổi năng động lại được giao cho một và chỉ một người lớn tuổi nguyên là cán bộ cơ
quan nhà nước đã nghỉ hưu. Điều quan trọng là tác phong nếp nghĩ cách làm của người

sếp tơi lúc đĩ cũng khơng hề coi nhẹ vấn đề Văn hĩa doanh nghiệp. Chỉ cĩ khoảng trên dưới
10 người nhưng cĩ một người phụ trách vấn đề nhân sự, kiêm thêm một vài cơng việc nhẹ
nhàng khác. Hàng tuần đều cĩ các buổi gặp gỡ truyện trị trao đổi với nhân viên về cơng
việc, chia sẻ kinh nghiệm và hướng dẫn các kỹ năng cần thiết.
Tơi đã cảm thấy như mình được đổi mới và hăng hái làm việc. Mặc dù sau đĩ lãnh đạo văn
phịng thay đổi. Sếp mới đã tiến hành rất nhiều cải cách, kể cả thắt chặt chi tiêu. Hiện nay,
văn phịng đĩ vẫn tiếp tục hoạt động, nhiều người vẫn gắn bĩ từ ngày đầu thành lập. Và tơi
vẫn rất được vui vẻ chào đĩn khi quay lại văn phịng.
Đầu năm 2001, một người bạn lớn tuổi đã đầu tư vốn để tơi cĩ thể xây dựng một cửa hàng
kinh doanh thiết bị tin học theo đề án mà tơi đã lập (tất nhiên cĩ tham khảo ý kiến của anh).
Tơi đã đĩn nhận và hăm hở lao vào cơng việc với tham vọng xây dựng một cơng ty kinh
doanh thành đạt và cĩ một mơi trường văn hĩa tốt như tơi hằng trơng đợi khi cịn là một
nhân viên.
Ngay từ ngày mới thành lập cửa hàng, tơi đã đánh giá nhân viên theo hai tiêu chí: Năng lực
làm việc và tư cách cá nhân. Thậm chí tơi coi trọng vấn đề tư cách cá nhân hơn. Theo tơi,
mọi người về mặt trí lực chỉ hơn kém nhau rất ít. Điều quan trọng là anh ta lớn lên trong
mơi trường nào và rèn luyện mình theo hướng nào thơi. Sau hai năm phấn đấu chúng tơi đã
cĩ nhưng thành cơng nhất định và khơng ít thất bại.
Về thành cơng: Chúng tơi đã xây dựng được một bộ khung nhân sự cho một cơng ty cỡ
nhỏ. Cĩ những nhân viên trẻ, được đào tạo cơ bản gắn bĩ lâu dài với sự nghiệp của Cơng ty.
Cĩ những nhân viên đã từ chối những cơng việc với mức lương cao hơn để quay về làm
việc với đồng nghiệp cũ. Tới tháng năm vừa rồi, do điều kiện riêng tơi muốn ra nước ngồi
làm việc học tập kinh nghiệm trong một thời gian dài cĩ thể từ 3 tới 5 năm. Tơi đã cĩ thể
bàn giao lại Cơng ty cho các cộng sự của mình mà khơng cần đưa người nhà, bạn bè thân
hoặc họ hàng vào để nắm Cơng ty. Tất nhiên, trong tình huống mới này, các đối tác đầu tư
của tơi sẽ tăng cường giúp đỡ người lãnh đạo mới của Cơng ty – Một cơ gái tốt nghiệp đại
học cĩ số năm kinh nghiệm làm việc đúng bằng tuổi đời của Cơng ty.
Về thất bại: Trong quá trình phát triển cửa hàng, tơi đã để mất một số nhân viên theo tơi là
cĩ triển vọng. Tệ hại hơn, một số người tuy cĩ năng lực nhưng tính cách khơng hịa hợp
được với mơi trường Cơng ty, khi đã thơi việc khơng giữ được quan hệ bình thuờng mà cĩ

giành giật nhân viên của nhau. Điều đĩ tạo cho người lao động trong các doanh nghiệp nhỏ
một tâm lý cực kỳ bất ổn.
Các doanh nghiệp tư nhân của Việt nam hầu như khơng coi trọng thư tiến cử, giới thiệu
của doanh nghiệp cũ nơi người lao động làm việc trước khi nộp đơn vào chỗ mình. Mặc dù
khi phỏng vấn mỗi ứng cử viên đều nghĩ ra những lý do rất hay ho cho việc bỏ việc ở cơng
ty cũ. Các cơ quan nhà nước cũng khơng coi loại giấy tờ này như một chứng chỉ cĩ giá trị.
Tập quán này tạo cho những nhân viên khơng được giáo dục tốt một tâm lý coi thường
người lãnh đạo cũng như doanh nghiệp mà mình làm việc. Những phần tử như thế sẽ là lực
cản rất lớn trong việc xây dựng văn hĩa doanh nghiệp.
Ở Đài Loan, nếu bạn đi xin việc và muốn được cơng nhận là cĩ kinh nghiệm làm việc (với
vị trí và mức lương tương ứng) bạn sẽ phải cĩ Chứng chỉ nghề nghiệp và ''Thư tiến cử'' do