Cao Thị Hà Trường THPT Giao Thủy B
CHỮ NGƯỜI TỬ TÙ
- Nguyễn Tuân-
Đề 1: Phân tích vẻ đẹp của hình tượng nhân vật Huấn Cao trong tác phẩm “Chữ
người tử tù”- Nguyễn Tuân.
I.Mở bài
- Giới thiệu về tập truyện ngắn “Vang bóng một thời”: Bất hoà với thực tại tầm
thường, không tin tưởng ở tương lai, Nguyễn Tuân đã tìm về với về đẹp của một
thời quá khứ vàng son nay chỉ còn vang bóng qua tập truyện ngắn “Vang bóng một
thời”.
- Giới thiệu truyện ngắn “Chữ người tử tù” - một tác phẩm đặc sắc của tập truyện.
- Nhân vật trung tâm của truyện là Huấn Cao- nhân vật lí tưởng gửi gắm cái tài cái
tâm của Nguyễn Tuân.
II. Thân bài
*). Giới thiệu khái quát về tác phẩm:
- Hoàn cảnh ra đời tác phẩm: lúc đầu có tên là “dòng chữ cuối cùng”, kẻ lại cuộc gặp
gỡ đặc biệt giữa Huấn Cao - một tên tử tù và Quản Ngục- người đại diện cho quyền
lực- mấy ngày trước khi HC đi vào cõi vĩnh hằng. Cuộc gặp gỡ đặc biệt này đã tạo
nên một tình huống truyện độc đáo, giàu kịch tính. Và chính trong tình huống đó,
nhân vật HC đã bộc lộc hết vẻ đẹp của mình.
-Nhân vật Huấn Cao được Nguyễn Tuân lấy hình mẫu từ Cao Bá Quát- một con
người tài năng, khí phách đã dám đứng lên chống lại triều đình nhà Nguyễn.
1. Huấn Cao - một người nghệ sĩ tài hoa trong nghệ thuật thư pháp
- Ngay từ đầu tác phẩm, HC tuy chưa xuất hiện nhưng đã được giới thiệu một cách
gián tiếp qua lời trò truyện của viên quản ngục và thầy thơ lại. Qua cuộc trò chuyện
đó ta biết rằng người khắp tỉnh vùng Sơn khen Huấn Cao có tài “viết chữ rất nhanh
rất đẹp”.
- Chữ của Huấn Cao trở thành niềm khát vọng của biết bao người, đặc biệt là của
quản ngục:
• Quản ngục hết lời ngợi ca và có một mong ước cháy bỏng: “chữ ông Huấn
Cao đẹp lắm, vuông lắm”, “có được chữ ông Huấn mà treo là có một vật báu trên

• Thái độ đối với viên quản ngục: Câu đầu tiên HC nói với quản ngục là một câu
trả lời đồng thời là một ước nguyện, một lời xua đuổi, ra lệnh “Ngươi hỏi ta....vào đây”.

Đây là lời của tử tù nói với cai tù, lời của người không có tự do nói với người nắm
trong tay quyền sinh quyền sát. Câu nói cố ý làm khinh bạc đến điều, và không chỉ cố
ý mà HC còn chờ đại “một trận lôi...thị oai này”.

Chi tiết nhỏ một lần nữa toả sáng vẻ đẹp của Huấn Cao. HC không sợ quyền lực
và cái chết. Đó là vẻ đẹp của người xưa:
Phú quý bất năng dâm
Bần tiện bất năng di
Uy vũ bất năng khuất.
HC có thái độ như thế với QN bởi trong con mắt của ông QN cũng như bao QN ngục
khác: độc ác. Bởi vậy sự trọng dụng của QN với HC, HC cho rằng đó là một trò tiểu
nhân thị oai. Khi QN tươm tất thì HC lại cho rằng muốn dò ý. QN càng gần thì HC càng
xa.
2
Cao Thị Hà Trường THPT Giao Thủy B
3. Một thiên lương trong sáng
- Đó chính là ý thức của HC trong việc sử dụng cái tài của mình.
- HC có ý thức giữ gìn cái tài và cái tâm trong sạch:
• Ông có tài viết chữ đẹp nhưng không phải ai ông cũng cho chữ. Ông không
bao giờ ép mình cho chữ vì vàng ngọc hay quyền thế. Ông chỉ trân trọng những ai
thật sự yêu cái đẹp, cái tài. Bởi vậy cả đời ông chỉ viết hai bộ tứ bình và một bức
trung đường cho người bạn thân “tính ông vốn khoảnh, trừ chỗ tri kỉ, ông ít chịu cho
chữ”.

HC ý thức cao về tài năng của mình. Ông chỉ chia sẻ với những ai thực sự là liên
tài biệt nhỡn.
- HC chỉ kiêu bạc trước quyền thế và đồng tiền phàm tục còn đối với kẻ liên tài ông

- Ngôn ngữ giàu chất tạo hình.
III. Kết bài
- Khẳng định giá trị của tác phẩm.
- Vẻ đẹp, ý nghĩa hình tượng nhân vật Huấn Cao.
Đề 2: Phân tích cảnh cho chữ trong “Chữ người tử tù” - Nguyên Tuân để thấy
rằng đây là “cảnh xưa nay chưa từng có”.
I.Mở bài
- Giới thiệu về tập truyện ngắn “Vang bóng môt thời”.
- Giới thiệu truyện ngắn “Chữ nguời tử tù”.
- Lúc đầu tác phẩm có tên là dòng chữ cuối cùng kể về , người tử tù HC vì cảm động
trước tấm lòng biệt nhỡn liên tài của QN mà tặng chữ cho quản ngục trong giây phút
cuối cùng của đời mình. Và cảnh cho chữ đó đã được đánh giá là “Cảnh xưa nay
chưa từng có”.
II.Thân bài
*). Giới thiệu qua về tác phẩm, nhân vật .
- Tác phẩm kể về cuộc gặp gỡ đặc biệt giữa Huấn Cao – kẻ tử tù và tên quan coi
ngục tại nhà lao mấy ngày trước khi Huấn Cao đi vào coi bất tử.
- Huấn Cao là người có tài viết chữ đẹp.
- QN và thơ lại là những người khao khát chữ của Huấn Cao nuôi ý định kiên trì sở
nguyện xin được chữ Huấn Cao.

Hiểu tấm lòng QN, Huấn Cao đã cho chữ và “cảnh cho chữ đã diễn ra độc đáo”

đó là cảnh xưa nay chưa từng có .
1.Hoàn cảnh đặc biệt
- Chơi chữ vốn là thú chơi tao nhã mà người xưa gọi là nghệ thuật thư pháp . Đó là
một thú chơi có phần đài các.
+ Cảnh cho chữ thường diễn ra nơi thư phòng trang trọng , đẹp đẽ đầy đủ ánh sáng
với những người bạn tri kỉ.
- Nhưng ở đây cảnh cho chữ lại diễn ra trong một nơi nhà ngục “đêm hôm đó trong

Sự ăn ý nhịp nhàng chứng tỏ họ đã thấu hiểu nhau tận đáy lòng. Cảnh cho chữ đã
khắc họa thật thiêng liêng và cảm động.
3. Lời khuyên của Huấn Cao
- Lời khuyên của HS dành cho QN cũng chính là di chúc thiêng liêng của HC trước
khi đi vào cõi vĩnh hằng: muốn chơi chữ phải giữ được thiên lương, môi trường của
cái ác, cái đẹp khó có thể tồn tại bền vững; chữ nghĩa và thiên lương khó có thể
chung sống với lũ người quay quắt nơi ngục tù đen tối, tàn bạo. Chơi chữ không còn
là chuyện của chữ nghĩa mà còn là chuyện của nhân cách sống.
- Lời khuyên chân thành của HC khiến cho QN tỉnh ngộ, cùng với cái cái vái lạy là
dòng nước mắt và tiếng nói nghẹn ngào “kẻ mê muộn xin lĩnh ý”. Đó là sự chiến
thắng tuyệt đối của cái đẹp. Cái đẹp có sức mạnh vô song, nó cảm hoá con người.
 Cảnh cho chữ giống như một cuộc thọ giáo thiêng liêng, một cuộc chuyển giao
nhân cách. Kẻ có quyền hành thì không có quyền uy – uy quyền thuộc về kẻ tử tù, kẻ
5