Trường TH Kim X á II
GIÚP TRẺ HỌC TỐT DẠNG BÀI GIẢI TOÁN CÓ LỜI VĂN
Giải toán có lời văn là dạng toán khó nhất với học sinh tiểu học . Nhiều
em làm tốt các dạng toán khác nhưng sang dạng bài này các em vẫn
không tiếp thu được. Không hiểu đề không trình bày được bài giải . Vậy
ta sẽ giải quyết ra sao. Đây là kinh nghiệm dạy con bạn học loại toán này
A. Nguyên nhân
Có 2 nguyên nhân:
- Nguyên nhân thứ nhất: là do tâm lý bản thân của học trò đó, làm cho
học sinh đó cảm thấy nó là một vấn đề khó, nên dẫn đến không đọc kỹ đề
bài, đưa đến không tự suy luận được yêu cầu bài toán đặt ra là gi? khi
không suy nghĩ được cách trả lời thì không màymò làm tiếp, hoặc làm đại
khái qua loa! từ từ dẫn đến chuyện không làm được toán đố luôn.
- Nguyên nhân thứ hai: là mất căn bản toán học về các phép toán cộng
trừ nhân chia! không biết các thuật ngữ như: "gấp bao nhiêu lần" hay
"kém hơn" hay "it hơn" hay "nhiều hơn" thì chắc chắn trẻ không làm
được các bài toán đố!
và hai nguyên nhân này cần phải giải quyết nguyên nhân thứ nhất là tâm
lý không làm được toán đố của bản thân học sinh! Bạn phải chịu khó rèn
luyện với trẻ, nên đưa các bài toán đố cơ bản, cho trẻ làm, làm được thì
trẻ sẽ tự tin hơn, bạn nên hết sức kiên nhẫn để dạy trẻ, đừng nạt nộ trẻ, sẽ
làm trẻ sợ và chắc chắn là không làm được toán đố!
B. Quy trình giúp trẻ giải toán
Bước 1. Dạy trẻ đọc và hiểu yêu cầu đề bài
Khả năng giải toán đố liên quan đến khả năng đọc hiểu, vì vậy bạn nên
cho trẻ đọc sách nhiều hơn. Tốt nhất là nếu có thời gian, bạn có thể cùng
đọc với trẻ, cùng thảo luận với trẻ.
Trong cuốn sách "Em phải đến Harvard học kinh tế" kể về kinh nghiệm
của 2 vợ chồng người Trung Quốc nuôi dạy con gái của họ. Trong đó họ
có kể lại trường hợp khi cô bé không làm được các bài toán đố, nguyên
nhân là do ngữ văn kém nên không hiểu được yêu cầu của đề bài. Sau đó

nhất là mẹ viết ra và gạch chân nó.
Đồng thời bạn có thể tóm tắt bài toán bằng cách vẽ sơ đồ cho trẻ xem,
hoặc hướng dẫn trẻ để trẻ tự làm . Bạn yêu cầu trẻ nêu ra điều mà bài
toán bắt phải tìm, có thể dựa trên hình vẽ ở trên để gạch phần còn lại,
phần thêm vào, ...
Bạn cũng nên chú ý hỏi bé xem đã hiểu từng bước chị vừa giải thích
chưa, nếu chưa thì chị kiên trì giảng lại từ đầu đến chỗ đó, và tiếp tục hỏi
trong quá trình giảng để trẻ chú ý vào phần chị giảng và bạn cũng có thể
biết được trẻ đang trống kiến thức phần nào. Khi phát hiện trống kiến
thức, Bạn quay lại giảng ngay kiến thức trống đó, có như vậy, trẻ mới
hiểu tiếp được những gì bạn giảng. Một điều cũng rất quan trọng, bạn
phải luôn hỏi trẻ xem đề bài yêu cầu làm gì, để trẻ xác định được đích
GV: Nguyễn Vũ Duyên
Trường TH Kim X á II
đến. Có thể bạn học chương trình ngày trước khác nhiều so với trẻ, nên
bạn cố gắng giành thời gian dạy trẻ hàng ngày để theo đúng những gì cô
giáo dạy trẻ trên lớp, tránh tình trạng "cô dạy một kiểu, mẹ dạy một kiểu"
trẻ sẽ rất khó tiếp thu. ( Phụ huynh cứ xem sách giáo khoa phần khung
xanh giải làm sao thì dạy như vậy)
Bước 3. Dạy trẻ chọn phép tính đúng , bước giải đúng để tìm kết quả
Phải chỉ cho trẻ liên hệ được những dữ kiện đã có (bước 1) với yêu cầu
của bài toán (bước 2) có thể là bằng công thức đủ hoặc công thức thiếu.
Khi trẻ thấy dữ kiện không đủ, bạn sẽ yêu cầu cháu phải tìm cho đủ. Mục
tiêu của bạn đừng nên bắt trẻ tìm ra đáp số, bạn nên tạo cho trẻ suy nghĩ
cách giải quyết bài toán. Từ các yếu tố còn thiếu của bài toán tìm được
bạn đặt lại câu hỏi là trẻ đã tìm được gì, rồi sau đó yêu cầu trẻ viết xuống
dữ kiện đó tức là lời giải cho dữ kiện tìm được.
Bạn hãy xem ví dụ một bài toán lớp 4 sau đây:
Một hình chữ nhật có chiều dài 22m, chu vi 80m. Hỏi diện tích hình chữ
nhật đó.

không được viết ngược lại vì như vậy sẽ sai ý nghĩa phép toán.
Thỉnh thoảng, bạn có thể đọc những đề bài ngắn (2-3 dữ kiện) liên quan
đến đồ dùng bạn mua về (kẹo, bánh...), Hãy hỏi trẻ trả lời miệng các câu
hỏi về đò vật đó. Như vậy rèn được cho bé khả năng nhớ đề, tư duy
nhanh và đặc biệt bé thấy hứng thú hơn khi học toán. Ví dụ: khi chị đi
chợ về, trẻ hỏi bạn mua cái đó hết bao nhiêu tiền, bạn có thể hỏi vui bé
bằng cách đưa ra những con số dễ tính rồi nhờ trẻ tính hộ xem kết quả
như thế nào. Việc làm này, không tạo ra cho trẻ áp lực phải ngồi học, vì
trẻ muốn biết nên sẽ nhanh chóng phản xạ lại câu hỏi của bạn.
Bước 5. Dạy trẻ cách kiểm tra đáp số và kiểm tra lại bài
Đây là khâu cuối cùng nhưng vô cùng quan trọng, bạn phải rèn cho trẻ
tính cẩn thận và tính chính xác trong bước này, Hãy đặt câu hỏi đáp số đã
phù hợp đề bài chưa? Có phù hợp danh số không? Có gì phi thực tế
không? Hãy kiểm tra lại các phép tính vừa làm.
--------------
Tóm lại: Tôi có đọc trong sách giáo khoa của nước ngoài, trước khi dạy
trẻ tiểu học giải bài toán có lời văn làm bài tập cụ thể, bạn hãy thử dạy
trẻ phương pháp luận để giải quyết bài toán như sau:
- Đọc thật kỹ đề bài
- Hiểu rõ câu hỏi
- Tìm các yếu tố liên quan đến câu hỏi
- Từ đó tìm ra phép tóan cần thiết (+, -, x , : ) để sử dụng
- Làm toán và sau đó kiểm tra lại
Để dạy trẻ quen phương pháp luận như vậy, bạn cần dành thời gian giải
các bài toán cùng trẻ theo từng bước như trên, sau một thời gian trẻ có
thể tự làm, giải các bài toán đố .
Chúc bạn thành công.
GV: Nguyễn Vũ Duyên