
Trường THPT Ba Tơ

GV : Nguyễn văn Tươi



Giáo án vật lý lớp 12CB


Ngày soạn: 20/08/2009 Chương I: DAO ĐỘNG CƠ HỌC
Ngày dạy : 24/08/09
Tiết 01 Bài 1: DAO ĐỘNG ĐIỀU HOÀ
I. MỤC TIÊU:
- Thông qua quan sát để có khái niệm về chuyển động dao động.
- Biết các đại lượng đặc trưng cho dao động điều hoà.
- Hiểu rõ các khái niệm T và f
II. CHUẨN BỊ:
1. Giáo viên:
Hình vẽ miêu tả sự dao động hình chiếu P của điểm M trên đường kính P
1
P
2
2. Học sinh:
+ Ôn lại chuyển động tròn đều: Chu kỳ, tần số, mối liên quan tốc độ góc với T, f, v.
+ Ôn lại đạo hàm, cách tính đạo hàm của các hàm số lượng giác.
+ Ý nghĩa vật lý của đạo hàm.
III. TIẾN TRÌNH BÀI DẠY:
Hoạt động 1. ( 10 phút) Ổn định, yêu cầu môn học, vào bài
HOẠT ĐỘNG CỦA GV HOẠT ĐỘNG CỦA HS
- Ổn định, kiểm tra sĩ số

gian
Phát biểu
I. DAO ĐỘNG CƠ
1. Thế nào là dao động cơ
Dao động cơ là chuyển động có
giới hạn trong không gian, lặp đi
lặp lại nhiều lần quanh một vị trí
cân bằng.
- Ví dụ : Chuyển động của quả lắc
đồng hồ , dây đàn ghi ta rung động
…
2. Dao động tuần hoàn.
Dao động tuần hoàn: là dao động
mà sau những khoảng thời gian
bằng nhau gọi là chu kỳ vật trở lại
vị trí cũ theo hướng cũ.
Trang 1
M
t
M
o
C
P
y
x'
wt
j
wt + j
x
x

M tai thời điểm t
lên trục Oy?
Dao động của P có đặc điểm gì? Vì
sao?

Định nghĩa DĐĐH?
C
1
Nêu ý nghĩa vật lý của từng đại
lượng trong biểu thúc thức trên ?
Đơn vị các đại lượng?
A nhận giá trị nào?
ϕ nhận giá trị nào?
Mối quan hệ dao động đều hoà và
chuyển động tròn đều?
Vẽ hình minh họa chuyển động tròn
đều của chất điểm .

Xác định bởi góc
ϕ
ω
t +
ϕ

x = OP
= OM
t
cos (ωt +
ϕ
).

t
cos
(ωt +
ϕ
).
Hay: x = Acos(ωt +
ϕ
).
A, ω ,
ϕ
là các hằng số
2. Định nghĩa
Dao động điều hòa là dao động
trong đó li độ của vật là một hàm
côsin (hay sin) của thời gian .
3. Phương trình
x=Acos(
ω
t+
ϕ
)
+ x : li độ của vật ở thời điểm t (tính
từ VTCB)
+A: gọi là biên độ dao động: là li
độ dao động cực đại ứng với
cos(ωt+ϕ) =1.
+(ωt+ϕ): Pha dao động (rad)
+ ϕ : pha ban đầu.(rad)
+ ω: Gọi là tần số góc của dao
động.(rad/s)


Giáo án vật lý lớp 12CB


C2: chu kì của dao động điều hòa
là khoản thời gian vật thực hiện
một dao động .
b. Tần số (f)
Tần số của dao động điều hòa là số
dao động toàn phần thực hiện được
trong một giây .
f =
1ω
=
T 2π

T= t/n
n là số dao động toàn phần trong
thời gian t
2. Tần số góc
kí hiệu là
ω
.
đơn vị : rad/s
Biểu thức :
2
2
f
T
π

GV : Nguyễn văn Tươi



Giáo án vật lý lớp 12CB


Ngày soạn : 20/08/2008
Ngày dạy : 26/08/08
Tiết 02 Bài 1: DAO ĐỘNG ĐIỀU HOÀ
I. MỤC TIÊU:
- Viết được công thức vận tốc, gia tốc trong dao động đều hoà
- Biết tính toán và vẽ đồ thị x(t), v(t) và a(t)
- Biết viết điều kiện đầu tuỳ theo cách kích thích dao động và từ đó suy ra A và ϕ. Củng cố kiến thức về dao
động điều hoà.
- Vận dụng được kiến thức giải một bài tập đơn giản.
II. CHUẨN BỊ:
1. Giáo viên:
- Giáo án giảng dạy
- CHUẨN BỊ một số bài tập vận dụng
2. Học sinh:
+ Ôn lại đạo hàm, cách tính đạo hàm của các hàm số lượng giác.
+ Ý nghĩa vật lý của đạo hàm.
III. TIẾN TRÌNH BÀI DẠY:
Hoạt động 1: ( 10 phút) Ổn định, vào bài
HOẠT ĐỘNG CỦA GV HOẠT ĐỘNG CỦA HS
- Ổn định, kiểm tra sĩ số
- Kiểm tra:
+ Thế nào là dao động đều hoà?
+ Viết phương trình dao động đều hoà, ý nghĩa các đại

2 2
2
v
x A
ω
+ =
v = x’ = −ωAsin(ωt + ϕ)
x = ± A
⇒
v = 0
x = 0 : v = ± ωA

v nhanh pha π / 2 so với x
a = v
/
= -Aω
2
cos(ωt + ϕ)= -ω
2
x
a luôn luôn ngược pha với x, có độ
lớn tỉ lệ với độ lớn x. π / 2
Thảo luận nhóm
IV. VẬN TỐC GIA TỐC CỦA
VẬT DAO ĐỘNG ĐIỀU HÒA .
1. Vận tốc
v = x
/
= -Aωsin(ωt + ϕ),
- v

2
2 2
2
v
x A
ω
+ =
Trang 4

Trường THPT Ba Tơ

GV : Nguyễn văn Tươi



Giáo án vật lý lớp 12CB


Hoạt động 3: ( 10 phút) Đồ thị của dao động điều hòa .
HOẠT ĐỘNG CỦA GV HOẠT ĐỘNG CỦA HS NỘI DUNG
Hướng dẫn Hs vẽ đồ thị x,v,a
trong
trường hợp ϕ = 0
x = Acos(ωt) = Acos(
2π
T
t)
v = -Aωsin(
2π
T

- Trả lời
- Suy nghĩ, thảo luận trả lời
- Ghi nhận bài tập
IV. RÚT KINH NGHIỆM. BỔ SUNG
.......................................................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................................................
Trang 5
x
v
a
t
t
t
T
2
T
4
T

II. CHUẨN BỊ:
1. Giáo viên:
- Giải các bài tập sách giáo khoa, sách bài tập để tìm ra phương pháp tối ưu cho từng dạng bài tập để hướng dẫn
học sinh sao cho giải nhanh, chính xác
- Chuẩn bị thêm một số câu hỏi trắc nghiệm để học sinh tự rèn luyện
2. Học sinh:
- Xem lại các kiến thức đã học về dao động điều hoà, con lắc lò xo
- Chuẩn bị các bài tập sách giáo khoa, sách bài tập
III. TIẾN TRÌNH BÀI DẠY:
Hoạt động 1. ( 10 phút) Ổn định, kiểm tra
HOẠT ĐỘNG CỦA GV HOẠT ĐỘNG CỦA HS
- Ổn định, kiểm tra sĩ số
- Kiểm tra:
+ Con lắc đơn
+ Chu kỳ con lắc đơn
+ Động năng, thế năng, cơ năng con lắc đơn,nhận xét
chu kỳ biến thiên của động năng, thế năng?
- Báo học sinh vắng
- Trả bài.
Hoạt động 2: ( 10 phút) Hệ thống kiến thức
HOẠT ĐỘNG CỦA GV HOẠT ĐỘNG CỦA HS NỘI DUNG
- Phương trình li độ, vận tốc, gia
tốc? Xác định đơn vị và các giá trị
cực đại của chúng?
- Chu kỳ con lắc lò xo?
- Năng lượng con lắc lò xo?
* GV bổ sung các kiến thức
Vận tốc con lắc ở vị trí bất kỳ
- Hs lên bảng trình bày
- Viết công thức tính

π
=

3.Năng lượng con lắc lò xo
W
đ
=
1
2
mv
2
=
1
2
mS
0
2
ω
2
sin
2
(ωt+ϕ)
W
t
= mgh = mgl(1- cosα)
W = W
đ
+W
t
4. Vận tốc con lắc ở vị trí bất kỳ

HOẠT ĐỘNG CỦA GV HOẠT ĐỘNG CỦA HS NỘI DUNG
- Trong t(s) thực hiện N dao động.
Chu kỳ?
- Tính T
- Tính N?
- Tính T
- Xác định ω?
- Xác định S
0
- Xác định ϕ?
- v
max
= ?
- a = ?
- Tính T?
- Tính cơ năng?
- Động năng cực đại?
- Tính v
max
?
- Xác định các lực tác dụng?
- Tính lực căng F?
- T = t/N
- T =
2
l
g
π
N = t/T
T =

−
W = W
đmax
= W
tmax
2
ax 0
ax 0
1
(1 os )
2
2 (1 os 2,3 /
m
m
mv mgl c
v gl c m s
α
α
= −
⇒ = − =
F – mg = F
ht
2
ax
l
m
ht
mv
F mg F mg⇒ = + = +
F = 0,62N

=
α
0
l= 0,1745.1,2 = 0,21m
+ t =0, s = 0,21
⇒
cosϕ = 1
→ϕ = 0
s = 0,21cos2,9t (m)
c. v
m
= S
0
ω = 0,61m/s
a = 0
Bài 3.9
a. T =
2 2,8
l
s
g
π
=
b.
2
ax 0
ax 0
1
(1 os )
2

Trang 7

Trường THPT Ba Tơ

GV : Nguyễn văn Tươi



Giáo án vật lý lớp 12CB


.......................................................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................................................
Trang 8

Trường THPT Ba Tơ

GV : Nguyễn văn Tươi



Giáo án vật lý lớp 12CB


Ngày 25/08/2009 Ngày dạy : 03/09/09
Tiết 04 Bài 2. CON LẮC LÒ XO
I. MỤC TIÊU:
- Công thức lực kéo về
- Tìm được chu kỳ, tần số con lắc lò xo

là gì?
Xác định vị trí cân bằng của con lắc
lò xo?
Phát biểu
Vị trí cân bằng
Lò xo ngang: Vị trí lò xo không
biến dạng
Lò xo treo: lò xo đứng yên khi treo
vật.
I . CON LẮC LÒ XO

* Cấu tạo
Một vật có khối lượng m, gắn vào
một lò xo có khối lượng không đáng
kể có độ cứng k.
*Vị trí cân bằng: Vị trí m đứng yên
Hoạt động 3. ( 10 phút) Khảo sát dao động con lắc lò xo về động lực học
Trang 9
l - A
v =0
+A

l
x
l
0
O
(VTCB)

Trường THPT Ba Tơ

//
do đó viết lại: x
//
+
ω
2
x=0 (1); nghiệm của phương trình
(1) là x=Acos(ωt+ϕ).
Tìm công thức tính chu kỳ T , tần số
f của con lắc lò xo?
Nhận xét tính chất của chu kỳ, tần
số con lắc lò xo?
Nhận xét lực kéo về?
Trọng lực P = mg
Phản lực N
Lực đàn hồi. F
dh

P
+
N
+
ñh
F
= m .
a
(1)
− F
đh
= m . a

dt
=x
/
; a=
dv
dt
=v
/
=x
//
do đó viết lại: x
//
+
ω
2
x=0 (1) nghiệm của phương trình
(1) là .
x=Acos(ωt+ϕ).
* Chu kỳ, tần số

k
m
T
π=
ω
π
=
2
2
m

r
x

Trường THPT Ba Tơ

GV : Nguyễn văn Tươi



Giáo án vật lý lớp 12CB


Hoạt động 4.( 10ph út) Khảo sát dao động con lắc lò xo về năng lượng.
HOẠT ĐỘNG CỦA GV HOẠT ĐỘNG CỦA HS NỘI DUNG
Khi vật chuyển động, động
năng của vật được xác định như
thế nào ?
→ Nhận xét chu kỳ dao đông
của W
đ
?
Dưới tác dụng của lực đàn hồi
thế năng của vật được xác định
như thế nào ?
→ Nhận xét chu kỳ dao đông
của W
t
?
Tính cơ năng của con lắc lò xo?
Nhận xét?

[ ]
1 cos 2( t+ )
2
− ω ϕ
=
1
4
mω
2
A
2
-
[ ]
1
c
4
os 2( t+ )ω ϕ
W
đ
dao động điều hoà với chu kỳ
T/2 ( T là chu kỳ dao động li độ).

W
t
=
2 2 2
1 1
cos ( )
2 2
kx kA t

A
2
+
[ ]
1
c
4
os 2( t+ )ω ϕ
W
t
dao động điều hoà với chu kỳ
T/2 ( T là chu kỳ dao động li độ).
W = W
t
+ W
đ
W =
1
2
mω
2
A
2
[cos
2
(ωt + ϕ) +
sin
2
(ωt + ϕ) )
W =

1
2
mA
2
ω
2
sin
2
(ωt+ϕ) (1)
• Đồ thị W
đ
ứng với trường hợp ϕ = 0
2. Thế năng của lò xo
2
1
2
t
W kx=
W
t
=
1
2
kx
2
=
1
2
kA
2

W W W mv kx= + = +
2 2 2
1 1
2 2
W kA m A
ω
= =
= hằng số
- Cơ năng của con lắc tỉ lệ với bình
phương của biên độ dao động .
- Cơ năng của con lắc được bảo toàn
nếu bở qua mọi ma sát .
Hoạt động 5. (10 phút) Củng cố, nhiệm vụ về nhà
HOẠT ĐỘNG GV HOẠT ĐỘNG HS
- Chu kỳ, động năng, thế năng, cơ năng con lắc lò xo?
- Bài tập 4, 5, 6 SGK
- Làm bài tập sách bài tập
- Trả lời
- Suy nghĩ, thảo luận trả lời
- Ghi nhận bài tập
Trang 11
W
t
t
2
T
4
T
O
mω

Giáo án vật lý lớp 12CB


Ngày soạn : 28/08/09 Ngày dạy : 7/09/09
Tiết : 05
Bài 3. CON LẮC ĐƠN
I. MỤC TIÊU:
- Nêu được cấu tạo con lắc đơn
- Điều kiện con lắc đơn dao động đều hoà, tính được chu kỳ dao động
- Tìm được thế năng, cơ năng con lắc đơn
- Xác định lực kéo về
- Nhận xét sự biến thiên động năng và thế năng
- Ứng dụng con lắc đơn
- Giải bài tập đơn giản
II. CHUẨN BỊ:
1. Giáo viên:
- Con lắc đơn gần đúng.
- Con lắc vật lý bằng bìa hay tấm gỗ mỏng tròn có đánh dấu vị trí khối tam G và khoảng cách d từ G đến trục
quay.
2. Học sinh:
- Xem lại cách tổng hợp, phân tích lực
III.TIẾN TRÌNH TIẾT DẠY
Hoạt động 1.( 5 phút) Ổn định, kiểm tra bài, vào bài
HOẠT ĐỘNG CỦA GV HOẠT ĐỘNG CỦA HS
- Kiểm tra sĩ số
- Kiểm tra bài cũ
+ Chu kỳ, tần số con lắc lò xo; đặc điểm của của
chúng?
+ Động năng, thế năng? Chu kỳ biến thiên của chúng?
- Vào bài: Xét dao động của vật treo vào một sợi dây

Giáo án vật lý lớp 12CB


Hoạt động 3. ( 15 phút) Khảo sát con lắc đơn về mặt động lực học
HOẠT ĐỘNG CỦA GV HOẠT ĐỘNG CỦA HS NỘI DUNG
- Khi con lắc dao động thì quỹ đạo
của nó là gì và vị trí của nó được
xác định bởi đại lượng nào?
- Con lắc chịu tác dụng của những
lực nào ?
- Theo định luật II Newton phương
trình chuyển động của vật được viết
như thế nào ?
Xác định hình chiếu của m
r
a
,
r
P
,
và
ur
T
trờn trục Mx?
Nghiệm của phương trình (1)?
Phương trình góc lệch có dạng ?
- Hãy suy luận tìm công thức tính
chu kỳ T , tần số f của con lắc đơn?
- Nhận xét tính chất của chu kỳ, tần
số con lắc lò xo?

= l α
+ Vị trí dây treo xác định bởi góc:
·
OQM =α
• Các lực tác dụng lên vật: Trọng
lực
P
ur
, lực căng dây
T
ur
.
• Áp dụng định luật II Niu tơn:
m
a
r
=
P
ur
+
T
ur
chiếu lên Mx
P
t
= ma
t
= -Psinα
→ ms
//

HOẠT ĐỘNG CỦA GV HOẠT ĐỘNG CỦA HS NỘI DUNG
- Khi vật chuyển động, động
năng của vật được xác định như
thế nào?
→ Nhận xét chu kỳ dao đông
của W
đ
?
W
đ
=
2
1
2
mv
W
đ
dao động điều hoà với chu kỳ T/2
( T là chu kỳ dao động li độ).
III. KHẢO SÁT DAO ĐỘNG CỦA
CON LẮC ĐƠN VỀ MẶY NĂNG
LƯỢNG
1. Động năng của con lắc đơn
2
1
2
d
W mv
=
W

t
?
Tính cơ năng của con lắc đơn?
Nhận xét?
(1 cos )
t
W mgl
α
= −
W
t
dao động điều hoà với chu kỳ T/2
( T là chu kỳ dao động li độ).
2
1
(1 cos )
2
d t
W W W mv mgl
α
= + = + −
Cơ năng bảo toàn !
(1 cos )
t
W mgl
α
= −
3. Cơ năng của con lắc đơn
2
1

- Phương trình dao động, chu kỳ tần số, động năng, thế
năng, cơ năng con lắc đơn.
- Bài tập SGK
- Bài tập sách bài tập
- Bài mới
+ Chuẩn bị tiết bài tập
+ Dao động tắt dần? Nguyên nhân?
+ Dao động cưỡng bức?
+ Điều kiện cộng hưởng cơ?
- Phát biểu
- Suy nghĩ làm
- Ghi chú bài tập
- Ghi vở bàio soạn
IV. RÚT KINH NGHIỆM. BỔ SUNG
.......................................................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................................................
Trang 14
0
h
m
α
H
C
l

Trường THPT Ba Tơ

- Ổn định, kiểm tra sĩ số
- Kiểm tra:
+ Con lắc lò xo
+ Chu kỳ con lắc lò xo?
+ Động năng, thế năng, cơ năng con lắc lò xo? Nhận
xét chu kỳ biến thiên của động năng, thế năng?
- Báo học sinh vắng
- Trả bài.
Hoạt động 2: ( 10 phút) Hệ thống kiến thức
HOẠT ĐỘNG CỦA GV HOẠT ĐỘNG CỦA HS NỘI DUNG
- Dao động điều hoà
- Phương trình li độ, vận tốc, gia
tốc? Xác định đơn vị và các giá trị
cực đại của chúng?
- Chu kỳ, tần số dao động điều hoà?
- Chu kỳ con lắc lò xo?
- Năng lượng con lắc lò xo?
- Phát biểu
- Hs lên bảng trình bày
- Viết công thức tính
- Viết công thức
1. Phương trình li độ, vận tốc, gia
tốc
+ x=Acos(
ω
t+
ϕ
)
+ v = x
/

1
2
mA
2
ω
2
sin
2
(ωt+ϕ)
W
t
=
1
2
kx
2
=
1
2
kA
2
cos
2
(ωt+ϕ)
2 2
1 1
2 2
d t
W W W mv kx= + = +
Trang 15

đáp án
-Chọn đáp án đúng, giải thích Bài 7 trang 9: C
Bài 8 trang 9: A
Bài 9 trang 9: D
Bài 4 trang 13: D
Bài 5 trang 13: D
Bài 6 trang 13: B
Bài 1.1 B
Bài 1.2 D
Bài 1.3 C
Bài 1.4 B
Bài 1.5 A
Hoạt động 4:( 10 phút) Bài tập Tự luận
HOẠT ĐỘNG CỦA GV HOẠT ĐỘNG CỦA HS NỘI DUNG
- So sánh với phương trình dao
đọng tổng quát suy ra các giá trị cần
tìm
- Tính T
- Tính f
- Chiều dài quỹ đạo?
- Tìm các đại lượng
- v
max
= ?
- a
max
= ?
- Pha dao động?
- Tính x?
- Hs lên bảng làm

T = 2π/10π = 0,2s
f = 1/T = 5Hz
b. v
max
= ωA = 0,5πm/s
a
max
= -ω
2
A = - 50m/s
2
c. t = 0,075s
- Pha dao động = 3π/4rad
- Li độ x = - 0,035m
Hoạt động 4. (5 phút) Giao nhiệm vụ
HOẠT ĐỘNG GV HOẠT ĐỘNG HS
- Tiếp tục làm bài tâp sách bài tâp
- Bài mới
+ Con lắc đơn?
+ Năng lượng dao động con lắc đơn? Đặc điểm?
- Ghi bài tập
- Ghi vở bài soạn
Trang 16

Trường THPT Ba Tơ

GV : Nguyễn văn Tươi




Hoạt động 1. ( 10 phút) Ổn định, kiểm tra
HOẠT ĐỘNG CỦA GV HOẠT ĐỘNG CỦA HS
- Kiểm tra sĩ số
- Kiểm tra bài cũ
+ Chu kỳ, tần số con lắc đơn; đặc điểm của của chúng?
+ Động năng, thế năng? Chu kỳ biến thiên của chúng?
- Vào bài: Ôtô, xe máy cần thiết bị giảm xóc? Đoàn
quân đi đều qua cầu thì cầu có thể sập? ....
- Báo học sinh vắng
- Trả bài
Hoạt động 2. ( 8 phút) Dao động tắt dần
HOẠT ĐỘNG CỦA GV HOẠT ĐỘNG CỦA HS NỘI DUNG
- Làm thí nghiệm về dao động tắt
dần của con lắc lò xo trong các môi
trường: không khí, nước, dầu, dầu
rất nhớt.
Cho biết quan hệ:
+ Chiều lực cản và chiều chuyển
động của vật,
+ Công lực cản và cơ năng.?
- Nhận xét biên độ dao động?
- Nếu không có ma sát thì cơ năng
của con lắc biến đổi thế nào?
- Nếu có ma sát nhớt thì cơ năng
biến đổi thế nào?
Nêu nhận xét

Hs: Quan sát và rút ra các nhận xét.

- Nêu nhận xét ?( Giảm dần)

- Ứng dụng dao động tắt dàn
• Cái giảm rung: Một pít tông có
những chỗ thủng chuyển động
thẳng đứng bên trong một xy lanh
đựng đầy dầu nhớt, pít tông gắn với
khung xe và xy lanh gắn với trục
bánh xe. Khi khung xe dao động
trên các lò xo giảm xóc, thì pít tông
cũng dao động theo, dầu nhờn chảy
qua các lỗ thủng của pít tông tạo ra
lực cản lớn làm cho dao động pít
tông này chóng tắt và dao động của
khung xe cũng chóng tắt theo.
• Lò xo cùng với cái giảm rung gọi
chung là bộ phận giảm xóc.
W =
2
1
k . A
2

- A giảm
- A giảm theo t
- Giải thích
- Tìm ví dụ
đến biên độ dao động cũng giảm
theo thời gian.
• Vậy: Dao động tắt dần càng
nhanh nếu độ nhớt môi trường càng
lớn.

- Dao động con lắc đồng hồ
Hoạt động 4. ( 7 phút) Dao động cưỡng bức
HOẠT ĐỘNG CỦA GV HOẠT ĐỘNG CỦA HS NỘI DUNG
Làm thí nghiệm ảo về dao động
cưỡng bức
-
- Quan sát thí nghiệm.
III. Dao động cưỡng bức:
1.Thế nào là dao động cưỡng
bức?
Nếu tác dụng một ngoại biến đổi
điều hoà F=F
0
sin(ωt + ϕ) lên một
hệ. Lực này cung cấp năng lượng
cho hệ để bù lại phần năng lượng
mất mát do ma sát . Khi đó hệ sẽ gọi
là dao động cưỡng bức
2. Ví dụ : SGK
3. Đặc điểm:
- Dao động của hệ là dao động điều
hoà có tần số bằng tần số ngoại lực.
Trang 18
x
t
O
b
(đồ thị của li độ dao động
cưỡng bức)
a

dao động tự do.
+ Tỉ lệ với biên độ F
0
của ngoại lực.
Hoạt động 5. ( 7 phút) Cộng hưởng cơ
HOẠT ĐỘNG CỦA GV HOẠT ĐỘNG CỦA HS NỘI DUNG
- Làm lại thí nghiệm ảo, về thay đổi
tần số ngoại lực.
- Giới thiệu đường biểu diễn A theo
f hình vẽ 17.2 trong sách giáo khoa.
Theo dõi đường biểu diễn thấy
được điều gì ?
Hiện tượng cộng hưởng là gì ?
- Làm lại thí nghiệm về thay đổi lực
cản môi trường.
C2
- Ứng dụng của hiện tượng cộng
hưởng
Thuyết giảng như phần nội dung và
kể một vài mẫu chuyện về tác dụng
có lợi và hại của cộng hưởng!
Quan sát và rút ra hiện tượng và
khái niệm cộng hưởng

Giá trị cực đại của biên độ A của
dao động cưỡng bức đạt được khi
tần số của ngoại lực bằng tần số
riêng f
0
của hệ dao động tắt dần.

Nếu ma sát giảm thì giá trị cực đại
của biên độ tăng.
2.Giải thích :
Khi f =f
0
: hệ được cung cấp năng
lượng một cách nhịp nhàng đúng
lúc , do đó biên độ dao động của hệ
tăng dần lên . A =A
max
khi tốc độ
tiêu hao năng lượng bằng tốc độ
cung cấp năng lượng cho hệ
3. Tầm quan trọng của hiện tượng
cộng hưởng
* Tác dụng:
- Dùng một lực nhỏ tác dụng lên
một hệ dao động có khối lượng lớn
để làm cho hệ này dao động với
biên độ lớn (em bé đưa võng cho
người lớn …)
- Dùng để đo tần số dòng điện
xoay chiều, lên dây đàn.
* Tác hại:
Cầu, bệ máy, trục máy khung
xe … đều là các chi tiết có thể xem
như một dao động tự do có tần số
Trang 19
f
0

sHoạt động 6. (7 phút) Củng cố, vận dụng
HOẠT ĐỘNG CỦA GV HOẠT ĐỘNG CỦA HS
- Trả lời các câu hỏi SGK
- Bài tập 5, 6 SGK
- Bài tập vê nhà SBT
- Bài mới: Phương pháp tổng hợp dao đông?
- Thảo luận trả lời
- Suy nghĩ làm
- Ghi nhận bài tập
- Ghi vở bài soạn
V. RÚT KINH NGHIỆM. BỔ SUNG
.......................................................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................................................

2. Học sinh
- Xem lại cách tìm hình chiếu của một véctơ trên hai trục toạ độ.
III. TI ẾN
Hoạt động 1. ( 10 phút) Ổn định, kiểm tra
HOẠT ĐỘNG CỦA GV HOẠT ĐỘNG CỦA HS
- Kiểm tra sĩ số
- Kiểm tra bài cũ
- Dao động tắt dần? Cộng hưởng cơ, điều kiện, tầm
quan trọng?
- Vào bài: Vật thực hiện nhiều dao động thì dao động
tổng hợp của nó xác định thế nào?
- Báo học sinh vắng
- Trả bài
Hoạt động 2. ( 7 phút) Tìm hiểu cách biểu diễn một dao động điều hoà bằng vectơ quay
HOẠT ĐỘNG CỦA GV HOẠT ĐỘNG CỦA HS NỘI DUNG
- GV: Từ mối liên hệ chuyển động
tròn đều và dao động điều hoà, nên
có thể biểu diễn dao động đều hoà
bằng một vectơ quay.
- Viết biểu thức hình chiếu của véc
tơ
OM
uuuur
trên trục Ox và so sánh với
phương trình li độ dao động điều
hoà?
- C1
C1
I. Véc tơ quay:
Biểu diễn x =Acos(ωt+ϕ)

= A
1
cos(ωt + ϕ
1
)
x
2
= A
2
cos(ωt + ϕ
2
)

- Ví dụ
- Tính
1. Đặt vấn đề:
Tìm phương trình dao động tổng hợp
của:
x
1
= A
1
cos(ωt + ϕ
1
)
x
2
= A
2
cos(ωt + ϕ

- Nhận xét phương trình x? - Cùng phương cùng tần số với x
1
, x
2
=
1 2 1 2
2 os( ) os( t+ )
2 2
Ac c
ϕ ϕ ϕ ϕ
ω
− +
* Dao động tổng hợp hai dao động
điều hoà cùng phương cùng tần số là
dao động cùng phương cùng tần số
với hai dao động.
Hoạt động 4. (10 phút) Phương pháp giản đồ Frenen
HOẠT ĐỘNG CỦA GV HOẠT ĐỘNG CỦA HS NỘI DUNG
- Biểu diễn x
1
, x
2
bằng vectơ quay
- Khi các véc tơ
OM ,OM
1 2
uuur uuur
quay
với cùng vận tốc góc ω ngược
chiều kim đồng đồ, thì do góc hợp

và
2
OM
biểu diễn dao động điều hòa
x
2
.
- Học sinh vẽ vectơ quay
OM
biểu diễn dao động điều hòa tổng
hợp
A
2
=
2 2
1 2 1 2 2 1
2 cos( )A A A A
ϕ ϕ
+ + −

tgϕ =
1 1 2 2
1 1 2 2
sin sin
cos cos
A A
A A
ϕ ϕ
ϕ ϕ
+

=
uuur

x
2
→
2
uuur
OM
Gốc : tại O, OM
2
= A
2·
(
)
OM ,
2
2
t 0
Ox = ϕ
=
uuur
- Vẽ
1
2
OM OM OM
→ →

ϕ
nhỏ
≤ ϕ ≤ ϕ
lớn
* Phương pháp hình chiếu
2 2
( sin ) ( cos )
sin
tan
cos
i i i i
i i
i i
i i
A A A
A
A
ϕ ϕ
ϕ
ϕ
ϕ
+ = +
∑
+ =
∑
∑ ∑
Hoạt động 5. (7 phút) Ảnh hưởng độ lệch pha, vận dụng
HOẠT ĐỘNG CỦA GV HOẠT ĐỘNG CỦA HS NỘI DUNG
- Cho biết ý nghĩa của độ lệch pha?
- Tính A khi x

cùng
pha)
→ A = A
max
= A
1
+A
2
• Nếu: ϕ
2
– ϕ
1
=(2k+1)π (x
1
, x
2
Trang 22
y
P
P
1
P
2
x
ϕ
∆ϕ
M
1
M
2

2
– ϕ
1
= π/2+kπ (x
1
và x
2
vuông pha)
→A =
2 2
1 2
A + A
4.Ví dụ : SGK trang 24
Hoạt động 6. (4phút) Củng cố, vận dụng
HOẠT ĐỘNG CỦA GV HOẠT ĐỘNG CỦA HS
- Cách biểu diễn, tổng hợp 2 dao động dều hoà
- Trả lời câu hỏi SGK
- Bài tập SGK
- Bài tập sách bài tập
- CHUẨN BỊ bài thực hành
- Phát biều
- Suy nghĩ trả lời
- Làm bài tập
- Ghi bài tập
- Ghi nhận yêu cầu giáo viên
IV. RÚT KINH NGHIỆM. BỔ SUNG
.......................................................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................................................

Giáo án vật lý lớp 12CB


BÀI TẬP
I. MỤC TIÊU:
- Củng cố, vận dung các kiến thức về dao động cưỡng bức, cộng hưởng
- Vận dụng phương pháp tổng hợp dao động
- Rèn luyện kỹ năng giải bài tập
- Rèn luyện khả năng tư duy độc lập trong giải bài tập trắc nghiệm
II. CHUẨN BỊ:
1. Giáo viên:
- Giải các bài tập sách giáo khoa, sách bài tập để tìm ra phương pháp tối ưu cho từng dạng bài tập để hướng dẫn
học sinh sao cho giải nhanh, chính xác
- Chuẩn bị thêm một số câu hỏi trắc nghiệm để học sinh tự rèn luyện
2. Học sinh:
- Xem lại các kiến thức đã học về dao động tắt dần, cộng hưởng, tổng hợp dao động.
- Chuẩn bị các bài tập sách giáo khoa, sách bài tập
III. TIẾN TRÌNH BÀI DẠY:
Hoạt động 1. ( 10 phút) Ổn định, kiểm tra
HOẠT ĐỘNG CỦA GV HOẠT ĐỘNG CỦA HS
- Ổn định, kiểm tra sĩ số
- Kiểm tra:
+ Điều kiện cộng hưởng?
+ Dao động tắt dần?
+ Phương pháp biểu diễn dao động điều hoà bằng một
véctơ quay?
+ Phương pháp tổng hợp 2 dao động điều hoà cùng
phương cùng tần số
- Báo học sinh vắng
- Trả bài.

3.T ổng hợp dao động
x =Acos(ωt+ϕ)
- Biên độ:
A
2
= A
2
2
+ A
1
2
+2A
1
A
2
cos(ϕ
2
– ϕ
1
)
- Pha ban đầu:
1 1 2 2
1 1 2 2
A sin A sin
tg
A cos A cos
ϕ + ϕ
ϕ =
ϕ + ϕ
* Phương pháp hình chiếu

Giáo án vật lý lớp 12CB


HOẠT ĐỘNG CỦA GV HOẠT ĐỘNG CỦA HS NỘI DUNG
* Cho học sinh đọc suy nghĩ chọn
đáp án
-Chọn đáp án đúng, giải thích Bài 5 trang 21: D
Bài 6 trang 21: B
Bài 4 trang 25: D
Bài 5 trang 25: B
Bài 4.1 A
Bài 4.2 B
Bài 4.3 C
Bài 5.1 B
Bài 5.2 C
Bài 5.3 D
Hoạt động 4:( 10 phút) Bài tập Tự luận
HOẠT ĐỘNG CỦA GV HOẠT ĐỘNG CỦA HS NỘI DUNG
- Tính A, tính ϕ để có phương trình
tổng hợp
- Vẽ giản đồ Frenen để tổng hợp 2
dao động? Nhận xét phương pháp?
- Cho học sinh sử dụng phương
pháp hình chiếu để tổng hợp. Nhận
xét kết quả?
- Từ các phương pháp nhận xét ưu
nhược điểm để có cách vận dụng
phù hợp
A
2

A
2
= A
2
2
+ A
1
2
+2A
1
A
2
cos(ϕ
2
– ϕ
1
)
⇒ A = 2,3 cm
- Pha ban đầu:
1 1 2 2
1 1 2 2
A sin A sin
tg
A cos A cos
ϕ + ϕ
ϕ =
ϕ + ϕ
⇒ ϕ = 0,73π
→ x = 2,3cos(5πt + 0,73 π)cm
Bài 5.4

ϕ + ϕ
⇒ ϕ = π/2
→ x =
2 3
cos (10πt + π/2)cm
Bài 5.5
x =Acos(ωt+ϕ)
- Biên độ:
A
2
= A
2
2
+ A
1
2
+2A
1
A
2
cos(ϕ
2
– ϕ
1
)
⇒ A = 8,5cm
- Pha ban đầu:
1 1 2 2
1 1 2 2
A sin A sin