Fulbright Economics Teaching Program Case Study Financial Reform and Economic Development

Xuân Thành
1
MiniCase
Cải cách tài chính và phát triển kinh tế

Cộng hòa HappyReform
Cộng hòa HappyReform là một quốc gia đang phát triển với mức thu nhập bình quân
đầu người 400 USD.
Từ khi dành được độc lập, HappyReform đã lựa chọn con đường phát triển kinh
tế theo hướng thị trường. Tuy nhiên, với nền tảng công nghiệp yếu kém, khu vực kinh
tế tư nhân trong nước nhỏ bé và khu vực nước ngoài kiểm soát nhiều hoạt động sản
xuất công nghiệp chế biến và khai thác quy mô lớn, nên ngay từ đầu nhà nước luôn
đóng một vai trò quan trọng và can thiệp mạnh mẽ vào hoạt hoạt động kinh tế. Đường
lối phát triển kinh tế được dựa vào chiến lược hướng nội với sự thành lập nhiều doanh
nghiệp sản xuất hàng thay thế nhập khẩu và được bảo hộ bởi hàng rào thuế quan và
hạn ngạch. Hầu như toàn bộ hệ thống tài chính là do chính phủ kiểm soát và đóng vài
trò là nơi huy động vốn và định hướng hoạt động đầu tư của nhà nước. Nhưng người
dân HappyReform thấy rõ rằng nền kinh tế của mình ngày càng trì trệ và tụt hậu so
với các nước láng giềng.
Chính phủ mới được thành lập và bắt tay triển khai một chương trình cải cách
kinh tế sâu rộng. Trách nhiệm này được đặt lên vai của Bộ trưởng Bộ Phát triển Kinh
tế. Trong vòng hơn một năm qua, các nhóm cố vấn kinh tế của Bộ trưởng đã thiết kế
một loạt các chương trình cải cách từ ổn định kinh tế vĩ mô, tự do hóa thương mại, đa
dạng hóa cơ cấu sở hữu của các doanh nghiệp nhà nước, phát triển kinh tế tư nhân, cải
cách hệ thống tài chính, cùng với nhiều cải cách khác về xã hội, xóa đói giảm
nghèo,… Mọi việc gần như được hoàn tất với tỷ lệ nhất trí cao, ngoại trừ vấn đề cải
cách hệ thống tài chính. Hai nhóm cố vấn đưa ra hai đề xuất khác nhau.

Nhóm cố vấn 1

kinh tế phát triển đến một mức độ nào đó thì mới xuất hiện nhu cầu cần một hệ thống
tài chính phức tạp, nên không nên cải cách tài chính một cách mạnh mẽ và ngay lập
tức.
Tự do hóa tài chính trong lúc nền kinh tế còn nhiều yếu kém và giảm sự can thiệp
của nhà nước vào hệ thống tài chính trong khi khu vực kinh tế tư nhân còn nhỏ bé sẽ
không có tác dụng. Các thị trường và tổ chức tài chính không đủ vững mạnh để có thể
tự mình huy động và phân bổ vốn một cách hiệu quả. Hơn thế nữa, dứt khoát phải có
sự chỉ đạo về đầu tư của nhà nước do trong rất nhiều dự án đầu tư lợi nhuận tư nhân
không đồng nghĩa với lợi nhuận xã hội và ngoại tác xuất hiện. Cải cách tài chính trong
điều kiện này còn có thể làm tăng khả năng xảy ra khủng hoảng tài chính khi các ngân
hàng tăng lãi suất và cho các dự án rủi ro cao vay vốn.
Do vậy, nhóm cố vấn 2 đề xuất rằng chính phủ nên tập trung ổn định kinh tế vĩ
mô bằng cách chính ngân sách và tiền tệ thận trọng, đẩy mạnh cải cách chính sách
thương mại, xây dựng mạng lưới an sinh xã hội và không nên cải cách hệ thống tài
chính ngay trong lúc này. Khi các cải cách khác phát huy tác dụng và nền kinh tế tăng
trưởng nhanh và vững chắc hơn thì mới là lúc cải cách hệ thống tài chính.

Bộ trưởng Bộ Phát triển Kinh tế của HappyReform nên chọn đề xuất của nhóm cố vấn
nào?
Fulbright Economics Teaching Program Case Study Financial Reform and Economic Development

Xuân Thành
3
Số liệu kinh tế/tài chính cơ bản của HappyReform trong vòng 6 năm qua
Tỷ lệ % Y-5 Y-4 Y-3 Y-2 Y-1 Y0 Năm hiện tại
Tăng trưởng GDP
4,7 5,1 5,8 8,7 8,1 8,8
Tăng trưởng dân số
2,4 1,9 1,9 1,8 1,7 1,7
Lạm phát

100
120
140
160
180
Y(-6)-12
Y(-5)-4
Y(-5)-8
Y(-5)-12
Y(-4)-4
Y(-4)-8
Y(-4)-12
Y(-3)-4
Y(-3)-8
Y(-3)-12
Y(-2)-4
Y(-2)-8
Y(-2)-12
Y(-1)-4
Y(-1)-8
Y(-1)-12
Y(0)-4
Y(0)-8
Y(0)-12
Lãi suất tiền gửi (3 tháng)
Trần lãi suất cho vay
Lãi suất cho vay ngắn hạn