Báo cáo lý thuyết chuyên đề
dạy tích hợp, lồng ghép giáo dục sử dụng năng lợng tiết
kiệm, hiệu quả cho học sinh tiểu học trong môn khoa học
Môn: Khoa học
Ngời báo cáo: Trơng Thị Oanh
Ngày báo cáo: 22 / 10 / 2010
Giáo viên tổ: 4 - 5
Trờng Tiểu học Hồng Quang
A. Đặt vấn đề.
1. Cơ sở lý luận:
Năng lợng là: dạng vật chất có khả năng sinh công bao gồm nguồn năng lợng sơ
cấp: than, dầu, khí đốt và nguồn năng lợng thứ cấp là nhiệt năng, điện năng đợc sinh ra
trong quá trình chuyển hoá năng lợng.
Sử dụng năng lợng tiết kiệm và hiệu quả là: sử dụng năng lợng một cách hợp
lý, nhằm giảm mức tiêu thụ năng lợng, giảm chi phí năng lợng cho hoạt động của các
phơng tiện, thiết bị sử dụng năng lợng mà vẫn đảm bảo nhu cầu năng lợng cần thiết cho
các quá trình sản xuất, dịch vụ và sinh hoạt.
Ngày nay, việc khai thác, sử dụng hợp lí các nguồn năng lợng đang trở thành một
vấn đề hết sức cấp bách mang tính toàn cầu. Sở dĩ nh vậy là do nhân loại đang đứng tr-
ớc hàng loạt nguy cơ mà nguyên nhân của nó chính là vấn đề khai thác, sử dụng năng l-
ợng: những nguồn năng lợng truyền thống (năng lợng hoá thạch) đang ngày càng cạn
kiệt, nạn ô nhiễm môi trờng và sự nóng lên của trái đất do chất thải trong quá trình sử
dụng năng lợng ngày một cao.
Nhận thức đợc tầm quan trọng của vấn đề năng lợng đối với sự phát triển bền
vững, các quốc gia đã xây dựng cho mình một chơng trình phát triển năng lợng mà
trọng tâm là hớng đến nguồn năng lợng sạch và sử dụng năng lợng một cách tiết kiệm
và hiệu quả.
Sử dụng năng lợng tiết kiệm và hiệu quả đã đợc nhà nớc ta quan tâm từ
sớm. Ngày 03/9/2003, Chính phủ đã ban hành Nghị định số 102/2003/NĐ-CP về sử
dụng năng lợng tiết kiệm và hiệu quả. Triển khai Nghị định số 102/2003/NĐ-CP, ngày
14/4/2006, Thủ tớng Chính phủ đã ban hành Quyết định số 79/2006/QĐ-TTg phê duyệt

biết tuyên truyền cho ngời thân và những ngời xung quanh cùng sử dụng năng lợng tiết
kiệm và hiệu quả. Tuy nhiên, không phải giáo viên nào cũng dạy tốt việc tích hợp giáo
dục sử dụng năng lợng tiết kiệm và hiệu quả trong các môn học một cách hấp dẫn, thiết
thực, lôi cuốn học sinh trong giờ học và cùng tích cực tham gia sử dụng năng lợng tiết
kiệm và hiệu quả. Xuất phát từ lí do đó, tổ 4-5 chúng tôi tiến hành làm chuyên đề về
Dạy tích hợp, lồng ghép giáo dục sử dụng năng lợng tiết kiệm, hiệu quả cho học
sinh tiểu học trong môn Khoa học giúp đem đến cho giáo viên bậc tiểu học hiểu rõ
hơn về năng lợng, các phơng pháp giảng dạy để dạy tích hợp, lồng ghép tốt việc giáo
dục sử dụng năng lợng tiết kiệm, hiệu quả cho học sinh của mình.
B. Giải quyết vấn đề.
Trong trờng Tiểu học, việc giáo dục sử dụng năng lợng tiết kiệm, hiệu quả đợc
dạy tích hợp qua nhiều môn học từ lớp 1 đến lớp 5 nh Tiếng Việt, Đạo đức, Tự nhiên và
Xã hội, Khoa học, Lịch sử và Địa lí (phần Địa lí), Thủ công - Kĩ thuật và Hoạt động
Giáo dục ngoài giờ lên lớp. Trong chuyên đề này, tôi chỉ đề cập đến việc giáo dục sử
dụng tiết kiệm năng lợng và hiệu quả trong môn Khoa học.
1. Mục tiêu của giáo dục sử dụng năng lợng tiết kiệm và hiệu quả cho học sinh tiểu
học trong môn Khoa học.
Để dạy học tích hợp, lồng ghép nội dung giáo dục sử dụng năng lợng tiết kiệm và
hiệu quả, mỗi giáo viên cần nắm đợc mục tiêu chung của việc giáo dục sử dụng năng l-
ợng tiết hiệm và hiệu quả trong trờng Tiểu học và trong môn Khoa học, đó là:
* Giúp cho HS có những kiến thức cơ bản ban đầu về:
- Năng lợng và năng lợng sạch.
- Các nguồn năng lợng nh mặt trời, gió, điện, nớc, dầu mỏ, than đá, khí đốt và vai
trò của chúng đối với sản xuất và đời sống hàng ngày.
- Thực trạng sử dụng năng lợng của con ngời.
- Thực trạng nguồn năng lợng của nớc ta.
- Xác định trách nhiệm của học sinh trong việc sử dụng năng lợng tiết kiệm và
hiệu quả ở nhà, ở trờng và địa phơng.
2
- Hình thành và phát triển tình cảm yêu quý, gần gũi, thân thiện với thiên nhiên

3. Hình thức và phơng pháp dạy tích hợp, lồng ghép giáo dục sử dụng năng lợng
tiết kiệm và hiệu quả trong môn Khoa học.
3.1. Hình thức:
Tích hợp, lồng ghép giáo dục tiết kiệm năng lợng vào môn Khoa học cũng nh các
môn học khác, đều có 3 mức độ: mức độ toàn phần, mức độ bộ phận và mức độ liên hệ.
a. Mức độ toàn phần: Khi mục tiêu, nội dung của bài phù hợp hoàn toàn với mục tiêu,
nội dung của giáo dục tiết kiệm năng lợng.
b. Mức độ bộ phận: Khi chỉ có một bộ phận bài học có mục tiêu, nội dung phù hợp với
giáo dục tiết kiệm năng lợng.
c. Mức độ liên hệ: Khi mục tiêu, nội dung của bài có điều kiện liên hệ một cách lôgic
với nội dung giáo dục tiết kiệm năng lợng.
Nh vậy, việc nắm đợc mục tiêu của mỗi bài học là rất quan trọng, nó giúp GV
xác định đợc mức độ tích hợp, lồng ghép; đồng thời đa ra nội dung tích hợp riêng cho
từng bài và giáo dục HS theo mục tiêu của bài.
Nội dung và mức độ tích hợp, lồng ghép giáo dục sử dụng năng lợng
tiết kiệm và hiệu quả trong từng bài học môn khoa học lớp 4, 5.
3
Lớp 4
Bài Nội dung tích hợp, lồng ghép
Mức độ
tích hợp,
lồng ghép
Bài 24:Nớc
cần cho sự
sống
HS biết đợc nớc cần cho sự sống của con ngời, động vật,
thực vật nh thế nào. Từ đó hình thành ý thức tiết kiệm nớc.
Liên hệ
Bài 28: Bảo
vệ nguồn n-

con ngời có sử dụng năng lợng mặt trời.
Toàn
phần
42-43: Sử dụng
năng lợng chất
đốt
- Công dụng của một số loại chất đốt.
- Sử dụng an toàn và tiết kiệm các loại chất đốt.
Ton
phn
44. Sử dụng năng
lợng gió và năng
lơng nớc chảy.
- Tác dụng của năng lợng gió và năng lợng nớc chảy
trong tự nhiên.
- Những thành tựu trong việc khai thác để sử dụng năng
lợng gió, năng lợng nớc chảy.
Ton
phn
45. Sử dụng
năng lợng điện
- Dòng điện mang năng lợng.
- Một số đồ dùng, máy móc sử dụng điện. Liờn h
48. An toàn và
tránh lãng phí
khi sử dụng điện
- Một số biện pháp phòng tránh bị điện giật; tránh gây
hỏng đồ điện; đề phòng điện quá mạnh gây chập, cháy.
- Các biện pháp tiết kiệm điện.
Liờn h

- Tác hại của ô nhiễm không khí và nớc.
Liờn h
68. Một số biện
pháp bảo vệ môi
trờng
- Một số biện pháp bảo vệ môi trờng B phn
2.2. Phơng pháp
Một số phơng pháp dạy học có thể tích hợp giáo dục sử dụng năng lợng tiết kiệm
và hiệu quả trong môn Khoa học là:
a. Phơng pháp tham quan, điều tra thực tế:
GV có thể cho học sinh tham gia hoạt động tham quan, khảo sát thực tế sử dụng
năng lợng tiết kiệm và hiệu quả trong phạm vi các em có thể tiếp cận với sự chỉ dẫn của
giáo viên. Nó giúp học sinh kiểm nghiệm đợc các kiến thức đã học ở trên lớp, đồng thời
mở rộng tầm hiểu biết thực tế và phát tiển kĩ năng quan sát, phân tích, rèn luyện hành vi
sử dụng năng lợng tiết kiệm và hiệu quả.
b. Phơng pháp thí nghiệm:
Giúp cho việc tái tạo lại những hiện tợng đã xảy ra trong cuộc sống hàng ngày,
đơn giản hoá các quá trình cho học sinh quan sát, dễ tiếp thu.
c. Phơng pháp khai thác kinh nghiệm thực tế để giáo dục.
Nên khai thác những hiện tợng sử dụng năng lợng tiết kiệm và cha tiết kiệm gần
gũi với học sinh, giúp các em thấy đợc những hành vi cần phê phán hay ủng hộ.
d. Phơng pháp hoạt động thực tiễn kết hợp với kĩ năng sống:
Giáo dục sử dụng năng lợng tiết kiệm và hiệu quả ở cấp tiểu học cần đạt tới đích
là để học sinh ở cấp học này có đợc những hành động dù rất nhỏ nhng cụ thể, thiết thực
góp phần sử dụng tiết kiệm năng lợng ở nơi các em đang sống, từ ở nhà, tới trờng và
rộng ra làng bản, xã.
e. Phơng pháp nêu gơng:
GV thờng xuyên nhận xét việc thực hiện sử dụng năng lợng tiết kiệm qua hành vi
cụ thể của các học sinh trong lớp và nhận xét, đánh giá, nêu những tấm gơng tốt ngay
trong lớp, trong trờng ...