Hoạt động tiền tệ, ngân hàng trong thời kỳ Cách mạng giải phóng Miền
Nam, thống nhất Tổ quốc
Ngay sau khi Mỹ hất cẳng Pháp để xâm chiếm nước ta, công việc đầu tiên của Cách mạng là
cùng với việc chuyển quân tập kết, ta tiến hành ngay việc ”thu hồi tiền Việt Nam rút lui trận địa
tiền tệ miền Nam Việt Nam” thu đổi giấy bạc của ta phát hành ở Nam bộ và tiền tín phiếu phát
hành ở liên khu V (Trung bộ), nhằm mục đích bảo vệ tài sản của nhân dân, bảo vệ giá trị tiền ta,
giữ vững lòng tin của nhân dân đối với chính quyền cách mạng. Trong giai đoạn này “thời kỳ
chiến tranh đơn phương và chiến tranh đặc biệt 1955 – 1964”, công tác tiền tệ ngoài việc thanh
lý tài sản của Nhà nước và thu hồi tín phiếu, còn phải làm tốt công việc quản lý thị trường tiền
tệ và vật giá khá phức tạp trong tình hình mới. Trong những tháng ngắn ngủi trước khi rút đi,
chính quyền cách mạng còn phải lo giúp đỡ nhân dân phục hồi sản xuất và đảm bảo sinh hoạt
bình thường ở những vùng bị địch càn quét và vùng bị thiên tai, tín dụng ngân hàng trong
những ngày cuối thời gian tập kết chuyển quân vẫn phải xuất vốn cho nông dân và ngư dân vay
để có lương ăn và mua lúa giống, trâu bò cày, lưới đánh cá, đặc biệt là để phục hồi ruộng bỏ
hoang hóa trong vành đai trắng. Việc làm này có tác dụng chính trị và kinh tế rất tốt, đã để lại
trong lòng nhân dân tình cảm sâu sắc đối với chính quyền cách mạng. Chính sách rút lui trận
địa tiền tệ đã có tác dụng để lại trong lòng nhân dân miền Nam những ấn tượng khá sâu sắc về
thời kỳ 9 năm ròng sống dưới chính quyền cách mạng. Đây đúng là một yếu tố vô cùng quan
trọng, động viên tinh thần đấu tranh bất khuất bền bỉ sau này trong sự nghiệp chống Mỹ cứu
nước, thống nhất Tổ quốc.
Để có tiền chi tiêu trong giai đoạn này, ta phải sử dụng tiền Ngụy và các loại tiền khác kể cả
tiền Đô la Mỹ. Các tổ chức hối đoái, quản lý tiền đã được thành lập ở các khu, tỉnh cũng như
cấp miền, đã áp dụng nhiều hình thức linh hoạt kể cả phương pháp đổi chuyển khoản giữa các
ngân hàng. Ưu điểm lớn của chúng ta trên mặt trận tài chính, tiền tệ trong giai đoạn này là mỗi
địa phương đã biết rút kinh nghiệm của thời kỳ kháng chiến chống Pháp, tự động tổ chức lạc
quyên ngay từ đầu để phục vụ kịp thời yêu cầu xây dựng lực lượng vũ trang để tiến hành cuộc
chiến tranh cách mạng.
Năm 1965, Trung ương cục miền Nam đã ra Nghị quyết XI (tháng 3) và Nghị quyết XII (tháng
12) nhằm ủng cố và tăng cường được Ban kinh tài các cấp từ miền đến tỉnh, huyện. Nhiều
chính sách mới được ban hành và được thi hành nghiêm túc, nhờ đó công tác kinh tế, tài chính,
ngân hàng đã góp phần hỗ trợ ba mũi đấu tranh chính trị, quân sự và binh vận giành thắng lợi

của công tác này. Trong một hoàn cảnh hết sức khó khăn nhưng chính quyền cách mạng không
bao giờ sao lãng một nhiệm vụ quan trọng là tổ chức sản xuất, xây dựng kinh tế, tìm cách cải
thiện đời sống cho nhân dân.
Cuối năm 1974 và sang 1975 chuẩn bị lần thứ ba cho phát hành tiền, ta đã vận chuyển từ miền
Bắc vào miền Nam, nhưng đến tháng 9/ 1975 sau hơn 4 tháng hoàn toàn giải phóng miền Nam
chúng ta mới thực hiện được chủ trương đã có từ 10 năm trước, phát hành tiền cách mạng
thay cho tiền Ngụy.
Sự nghiệp cách mạng ở miền Nam là vô cùng vĩ đại, trong sự nghiệp chung đó, có sự đóng góp
không nhỏ của ngành Ngân hàng. Những kết quả đạt được đều phải đổi bằng mồ hôi, thậm chí
bằng xương máu của nhiều chiến sĩ ngân tín. Những chiến công thầm lặng đã khắc họa thêm
cho bức tranh anh hùng của quân và dân cả nước trong cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước
giành thắng lợi vang dội và lâu dài mãi tới mai sau.
(Ths.Ngô Quang Lương - Văn phòng NHNN)