1
bảo hiểm y tế tự nguyện - thách thức ở phía trớc

Hoàng Kiến Thiết
Ban Bảo hiểm x hội tự nguyện
Bảo hiểm x hội Việt Nam

Chính sách bảo hiểm y tế (BHYT) triển khai ở Việt Nam đ đợc hơn 10 năm. Đến nay,
có trên 13,5 triệu ngời, chiếm 17% dân số cả nớc tham gia BHYT. Các loại hình BHYT
đang áp dụng là bắt buộc, tự nguyện và u đi của Nhà nớc. Nh vậy, vẫn còn một bộ
phận lớn dân c, chủ yếu là ở nông thôn và ngời lao động tự do ở thành phố cha tham
gia BHYT. Yêu cầu nhanh chóng phát triển và mở rộng BHYT cho các tầng lớp dân c
theo nguyên tắc tự nguyện trong giai đoạn hiện tại, đợc coi là nhiệm vụ quan trọng của
sự nghiệp chăm sóc và bảo vệ sức khoẻ nhân dân ở Việt Nam.

Thực hiện mục tiêu tiến tới BHYT toàn dân, ngày 7/8/2003 liên bộ Tài chính - Y tế đ
ban hành Thông t số 77/TTLT-BTC-BYT hớng dẫn thực hiện BHYT tự nguyện. Đây là
hành lang pháp lý quan trọng để các ngành, các cấp tổ chức thực hiện BHYT, tạo điều
kiện cho các tầng lớp dân c đợc chăm sóc sức khoẻ một cách công bằng và hiệu quả.
Tuy nhiên, từ kinh nghiệm của các nớc đi trớc và thực tiễn thí điểm BHYT tự nguyện
nhiều năm qua ở nớc ta cho thấy, việc triển khai BHYT tự nguyện là một vấn đề vô cùng
khó khăn, cần phải tiếp tục đợc nghiên cứu, trải nghiệm trong thực tiễn, cần xây dựng
các mô hình điểm khác nhau phù hợp với điều kiện kinh tế - x hội, trình độ dân trí và
thói quen của các bộ phận dân c trong x hội. Thấy gì qua mô hình thí điểm BHYT tự nguyện
tại Sóc Sơn- Hà Nội ?
15.000đ/năm. Mức phí đợc xác định trên cơ sở khảo sát thực tế tại địa bàn thí điểm
về chi phí y tế bình quân của ngời dân đ sử dụng trong một năm.

- Quyền lợi của ngời tham gia BHYT tự nguyện: Đợc chăm sóc sức khoẻ, khám chữa
bệnh thông thờng tại Trạm y tế x, Trung tâm y tế huyện, các bệnh viện của thành
phố và trung ơng, chi phí KCB do quỹ BHYT chi trả cho các đơn vị cung cấp dịch vụ
y tế. Ngoài ra, ngời tham gia BHYT tử vong vì bất kỳ lý do gì, quỹ BHYT trợ cấp
250.000đ/trờng hợp.
Quỹ BHYT chi trả tối đa đến 8 triệu đồng/năm trong một số trờng hợp cụ thể sau: Chạy
thận nhân tạo chu kỳ; dùng thuốc chống thải ghép sau ghép thận, mổ tim, điều trị ung th
bằng hoá chất.
Quỹ BHYT không chi trả trong các truờng hợp: loại bệnh, loại thuốc đợc Nhà nớc đài
thọ trong quá trình điều trị, các dịch vụ thẩm mỹ, kế hoạch hoá gia đình, vi phạm pháp
luật.

3. Cách thức tổ chức:

- Cơ quan BHXH cử cán bộ, phối hợp với cán bộ Trạm y tế x chuyển Phiếu đăng ký
tham gia BHYT đến từng hộ gia đình, sau đó thu lại Phiếu, hẹn ngày trở lại thu tiền,
lập danh sách và nộp tiền về quỹ BHXH.
- Cơ quan BHXH ký hợp đồng và thanh toán chi phí KCB với cơ sở cung cấp dịch vụ y
tế trên địa bàn theo hớng dẫn của Bộ Y tế, cụ thể: 50% quỹ KCB BHYT dành cho
ngoại trú, trong đó có cả chi phí tại y tế cơ sở, 50% dành cho nội trú và trợ cấp tử
vong.

- Khi ngời có thẻ BHYT cần sự chăm sóc về y tế, họ có thể đến Trạm y tế x hoặc
Trung tâm y tế huyện thuộc địa bàn c trú, xuất trình thẻ BHYT và một giấy tờ tuỳ
thân có ảnh để KCB, trờng hợp bệnh nặng vợt quá khả năng chuyên môn, họ đợc
chuyển lên tuyến trên để điều trị; nếu cấp cứu ngời có thẻ BHYT có thể vào bất kỳ
cơ sở KCB nào của nhà nớc, chậm nhất trong 48 giờ phải xuất trình thẻ BHYT;


5. Đánh giá của khách hàng:

Sau 9 tháng KCB theo chế độ BHYT, cơ quan BHXH đ tiến hành việc khảo sát đối với 2
nhóm đối tợng: nhóm tham gia BHYT tự nguyện và nhóm cha tham gia trên địa bàn
huyện Sóc Sơn. Với việc chọn ngẫu nhiên mỗi nhóm 900 ngời, kết quả phỏng vấn cho
thấy:

- Nhóm đang tham gia BHYT:

+ Số lần ốm trong tháng 10/2002: 1 lần 603 ngời; 2- 3 lần 237 ngời; trên 4 lần
53 ngời.
+ Số lần đến Trạm y tế x: 729 lợt ngời.
+ Thái độ của cán bộ Trạm y tế x: Tốt 693 ngời; không tốt 15 ngời.
+ Về mức đóng: mức hiện tại phù hợp 870 ngời; vẫn hơi cao 30 ngời.
+ Sự hiểu biết về BHYT qua tuyên truyền: hiểu 873 ngời; cha 27 ngời.
+ Sẽ tiếp tục tham gia khi thẻ BHYT hết hạn sử dụng: có 873 ngời (97%), không
27 ngời (3%).

- Nhóm cha tham gia BHYT:

+ Có biết việc triển khai BHYT tại địa bàn: có 845 (94%); không 35; không trả lời
20.

4
+ Bị ốm trong tháng 10/2002 KCB tại đâu: tự chữa 389 lợt; thầy thuốc t 317
lợt; Trạm y tế x 295 lợt; bệnh viện 88 lợt.
+ Có dự định tham gia BHYT không: có 690 (77%); không 89 (10%); không trả
lời 121 (13%).


- Chất lợng dịch vụ y tế và tinh thần thái độ phục vụ của nhân viên y tế vẫn là trở ngại
lớn đối với ngời dân khi quyết định tham gia BHYT. BHYT tự nguyện theo hớng dẫn của liên Bộ
Tài chính- Y tế có gì mới ? Từ những mô hình thí điểm BHYT tự nguyện trong thời gian qua, bên cạnh những bài học
thành công và cha thành công, liên Bộ Tài chính- Y tế đ ban hành Thông t số 77, ngày
7/8/2003 hớng dẫn thực hiện BHYT tự nguyện. Đây là điều kiện pháp lý quan trọng để
có thể triển khai, mở rộng BHYT đến đông đảo các tầng lớp dân c trong x hội.

5
Việc triển khai BHYT tự nguyện trong giai đoạn hiện tại có những thuận lợi cơ bản, đó là
toàn bộ ngời nghèo trên địa bàn cả nớc (khoảng 14,5 triệu ngời) đ đợc Chính phủ
cấp kinh phí riêng để chăm sóc sức khoẻ. Nh vậy, điều băn khoăn của những ngời tổ
chức thực hiện chính sách đ đợc tháo bỏ một phần, tuy nhiên vẫn còn một bộ phận lớn
dân c có mức sống trung bình và cận nghèo cần thiết đợc chăm sóc sức khoẻ, trong
điều kiện hiện tại nhiều ngời vẫn cha thể tự đóng mức phí đủ đáp ứng dịch vụ y tế theo
quy định. Mặt khác, khả năng đồng thời tổ chức BHYT tự nguyện trên diện rộng cũng
không đơn giản, bởi đòi hỏi các điều kiện về nhân lực, tài chính Thông t số 77 đ
hớng dẫn nhiều vấn đề sát với thực tế, tuy nhiên trong khuôn khổ bài viết này, xin phép
không đề cập, chỉ xin nêu 1 số dự kiến triển khai trong những năm tới.

1. Năm 2004, mỗi huyện chọn một x để làm điểm, từ x điểm cố gắng triển khai
thành công đúng với mô hình BHYT cộng đồng, sau đó sẽ nhân rộng sang các x
khác, phấn đấu mỗi năm việc triển khai thực hiện theo cấp số nhân. Các x đợc
chọn thực hiện điểm cần thoả mn một số tiêu thức sau:
- Điều kiện kinh tế - x hội: ngời dân có mức sống (vật chất, tinh thần) loại khá so