Y Học TP. Hồ Chí Minh * Tập 8 * Phụ bản của Số 1 * 2004 Tổng quan

VAI TRÒ CỦA CHỤP ĐIỆN TOÁN CẮT LỚP
TRONG TAI MŨI HỌNG VÀ PHẪU THUẬT ĐẦU CỔ
Nguyễn Trọng Minh*, Lê Văn Phước**, Phạm Ngọc Hoa**, Phạm Thanh Sơn*,
Trần Minh Trường*
ĐẠI CƯƠNG
Chẩn đoán X quang là những phương pháp
dùng tia X (tia Rơngen) để chiếu vào cơ thể người
với mục đích cuối cùng là nhằm chẩn đoán bệnh,
tia X có khả năng đâm xuyên vật chất nhưng và tia
X cũng bò hấp thụ bởi vật chất mà nó mới đi qua đó
chính là những đặc tính của tia X (tính đâm xuyên
và sự hập thụ), dựa trên sự khác biệt này mà
người ta mới ứng dụng tia X trong chẩn đoán. Sự
hấp thụ đối của tia X với phần mềm với những
nguyên tử nhẹ như H, C, O... khác với sự hấp thụ
trong phần cứng như xương với các phân tử
phospho, can-xi... và ngay trong các mô thì sự hấp
thụ cũng khác nhau như các tổ chức có chứa hơi
(phổi,dạ dày, ruột..) với các tổ chức chứa nước
(bàng quang,tim,thận..), chính sự hấp thụ khác
nhau này mà hình ảnh x quang có những chỗ đậm
nhạt khác nhau trên phim ảnh.
LỊCH SỬ
Năm 1971 A.M Cormack (Mỹ) và G.M Hounsfield
(Anh) là những người đầu tiên phát minh ra máy
chụp cắt lớp điện toán (C T scans), phát minh của hai
nhà khoa học trên là vô cùng quan trọng, nó được coi
như một bước tiến dài của nhân loại trong công cuộc
chẩn đoán bệnh, phát minh này cũng được sánh

Chuyên đề Tai Mũi Họng
0
Tổng quan
Y Học TP. Hồ Chí Minh * Tập 8 * Phụ bản của Số 1 * 2004

mặt phẳng cắt thực hiện một loạt các phép đo. Khi
chuyển động kép kết thúc, bộ nhớ đã ghi nhận
được một số lớn những số đo tương ứng với những
góc khác nhau trong mặt phẳng quét. Tổng hợp
những số đo đó và nhờ máy vi tính sử lý các số liệu
đó chúng ta có kết quả bằng số, các số đó được
biến thành hình ảnh và hiện trên màn hình.

Hình 2 : Máy C.T quy ước (conventinal CT) Máy C.T
xoắn ốc (spiral C.T)

Hình 3 :Máy C.T một lớp cắt với một đầu dò Máy C.T
đa lớp cắt nhiều đầu dò Hình 4 :Thời gian quét của C.T đơn là 1giây /vòng
C.T đa lớp cắt là1giây /8 vòng
CHỈ ĐỊNH CHỤP C.T
MSCT là tiến bộ lớn nhất hiện nay của kỹ thuật
C.T cũng như trong chẩn đoán hình ảnh, MSCT có
nhiều ứng dụng hơn hẳn C.T thông thường.Chỉ
đònh của MSCT bao gồm tất cả những chỉ đònh của
CT thường với kết quả tốt hơn nhiều, cộng thêm
một số lónh vực khác được áp dụng như trong tim
mạch, mạch máu, tái tạo hình ảnh 3 chiều...

trường hợp có miếng kim loại chẳng hạn.
CHỈ ĐỊNH CHỤP C.T
Các bệnh lý của hốc mũi và xoang
cần tái tạo
Viêm xoang được chỉ đònh tương tự như
trong C.T thường
Chấn thương xoang, đặc biệt trong trường
hợp nghi có liên quan đến mắt, thần kinh và
mạch máu Hình 5 : Chấn thương xoang kèm vỡ xương bờ trên
nhãn cầu (gần lỗ thò giác)
Khối u mạch máu vùng đầu cổ
C.T đa lớp cắt đặc biệt hữu dụng trong tái tạo
hình ảnh về các khối u,dò tật mạch máu vùng đầu
mặt cổ. (Chụp thẳng) (Chụp nghiêng- mũi tên)
Hình 6. Tắc động mạch cảnh trong
Chuyên đề Tai Mũi Họng
2
Tổng quan
Y Học TP. Hồ Chí Minh * Tập 8 * Phụ bản của Số 1 * 2004
surgery-Otolaryngology, p82-87,1996
3. HUỲNH KHẮC CƯỜNG : Bệnh lý chảy máu mũi, “
CD-ROM cập nhật Tai Mũi Họng 2002- Bộ môn
TMH-ĐH y-dược TP-HCM.
4. Ortiz JM.: “ Management pitfalls in the use of
embolization for the treatment of severe epistaxis”
Ear, Nose & Throat Journal, March,2000
5. KỸ THUẬT X QUANG “ Kỹ thuật chụp x quang
xương“, ĐHYK Hà nội,tr 38-103
6. LÊ HỮU LINH, PHAN THANH HẢI : “Vai trò của
chụp cắt lớp điện toán xoắn ốc trong chẩn đoán và
đánh giá tình trạng hẹp khí quản : “Báo cáo nhân
12 trường hợp”,Y học TPHCM, Tập 7, Phụ san của
số 1, 2003
Hình 10 : Hẹp khí quản do chấn thương
7. LÊ VĂN PHƯỚC : Đại cương & ứng dụng lâm sàng
của C.T đa lớp cắt –báo cáo tại buổi giao ban BV
Chợ Rẫy
KẾT LUẬN
8. ROMAGNOLI M. & all : “Indication to Selective
Arterial Embolization in the treatment of Severe
Epistaxis”- Acta Otorhinolaryngology Ital (5), 2000,
p 330-335
Việc sử dụng máy chụp cắt lớp vi tính như một
công cụ để chẩn đoán những bệnh lý trong tai mũi
họng là vô cùng quan trong trong lâm sàng, chính vì
vậy việc việc ra đời của máy C.T đa lớp cắt đã và đang
giúp rất nhiều cho các nhà lâm sàng nói riêng và các
bác só tai mũi họng nói riêng để đánh giá chính xác
hơn các vò trí tổn thương vì những hình ảnh của C.T

Chuyên đề Tai Mũi Họng
4