Tiểu luận Triết học Chủ đề Tự do và tất yếu - GVHD - TS. Bùi Văn Dũng.

Học viên thực hiện: Nguyển Hải Thnh Lớp Triết 1 CH17 Chuyên ngành PPGD Vật lý.
1
Bi luận về triết học.
Chủ đề: tự do v tất yếu.
Giáo viên dạy: ts. Bùi văn dũng.
Học viên thực hiện: nguyển hảI thnh - Lớp triết 1 - ch17 - ppgd vật lý.

tự do v Tất yếu.
T do khụng phi l thut ng xa l, cng khụng phi mt phỏt hin bi nú gn
lin vi con ngi nh mt cụng c tn ti, sng v phỏt trin. Tuy nhiờn, i
vi con ngi, t do vn phn no bớ n. Riờng bn thõn tụi i vi phm trự t do
tht s, ang rt m h, v cha nhn thc trn vn v nú, cng cha bit khai thỏc v
s dng nú nh mt cụng ngh phỏt trin. Nhng gỡ tụi vit sau õy, cú th, khi c
ri, bn s khen tụi vit hay, nhng cng cú th, c xong bn li cho rng rt d,
chng qua ch l s sao chộp n thun trong thi i bựng n thụng tin. Cú th lm
ch, t do ngụn lun m. Cng nh tụi, luụn cho rng C. Mỏc v Lờnin khụng th
bng tụi c, núi th mi ngi ng ci, bi vỡ tụi bit C. Mỏc v Lờnin thỡ quỏ
v i , cũn tụi thỡ li quỏ tm thng. Chớnh vỡ th, du bit rng thi k Khai sỏng
ó ỏnh du mt bc ngot khụng ch trong lch s trit hc m cũn trong nhn thc
ca con ngi. Cỏc hc gi ca thi k y khụng phi nhng ngi u tiờn bn v t
do nhng h l nhng ngi cú cụng rt ln trong vic xõy dng nhng nhn thc mi
v t do v thc tnh nhõn loi v cỏc giỏ tr ca nú. Phng Tõy ó ún nhn nhng
úng gúp y v l nhng ngi u tiờn c nm v ngt ca t do v hng th
nhng thnh qu ca t do. Tuy nhiờn, mt s vựng kộm phỏt trin, con ngi vn
m h trc t do v dng li vic nhn thc nú nh mt cụng c tha món cỏc
ũi hi mang tớnh bn nng. T hi, õu l cn nguyờn ca hin tng ny? Phi
chng, cú mi liờn h gia tỡnh trng kộm phỏt trin vi trng thỏi thiu hoc khụng cú
t do?
Cú th hiu, phm trự "T do" dựng ch nhu cu v kh nng ca con ngi

lý tng v hin thc. Lch s tng chng kin nhng lc lng xó hi u tranh
khụng mt mi vỡ giỏ tr thiờng liờng ny, song mt khi t c mc tiờu thỡ nhng
lc lng y, gi õy tr thnh lc lng thng tr, ó tỡm mi cỏch hn ch t do ca
con ngi, hoc xuyờn tc nú. T do tr thnh c quyn, ngha l t do din ra song
song vi s ỏnh mt t do, s "tha húa" i sng cú tớnh loi ca cỏ nhõn. Cũn nh,
trong bn Tuyờn ngụn c lp khai sinh nc Vit Nam Dõn ch Cng hũa, Ch tch
H Chớ Minh ó nhn mnh rng, chớnh dõn tc ta, bng cuc u tranh bn b sut 80
nm, ó khụi phc nhng giỏ tr ca con ngi, trong ú cú t do - cỏi tng b thc dõn
Phỏp ch p nhõn danh khai húa vn minh. Cỏch mng t sn ó phn no bin khỏt
vng t do thnh hin thc t do trong quan h cụng dõn. T do ca con ngi trong
iu kin ca ch ngha t bn c th hin ch, khỏc vi cỏc thi i ó qua, con
ngi lm ch bn thõn mỡnh, nú l cỏ nhõn t do v phng din lut phỏp. Tuy
nhiờn, nghch lý ca t do t sn li gn vi vic tt c u tr nờn t do - s t do
mang tớnh hỡnh thc, bi nú cú c t do bỏn sc lao ng v s mt t do ngay trong
i ng nhng ngi cú "chuyờn mụn t do". E.Phrụm cho rng, ch ngha t bn ó
hỡnh thnh nờn mt kiu tớnh cỏch cỏ nhõn - "tớnh cỏch th trng". Nhng con ngi
t do y phi thng xuyờn i mt vi nhng thỏch thc mang tớnh sng cũn do kinh
t th trng vi cỏc lut chi ca nú ỏp t. ễng vit: " nhng ngi mang tớnh cỏch
th trng khụng cú mc tiờu no khỏc ngoi vn ng thng xuyờn, ngoi vic hon
thnh tt c cỏc cụng vic vi cng sut cao nht, v nu ta hi h ti sao h phi vn
ng vi tc nh th, ti sao h c t c cng sut cao nht, hn h s khụng
a ra cõu tr li thc s no...". Con ngi th trng l ngi t do v vi tớnh cỏch
ú, anh ta buc phi tỡm kim phng thc ti u hin thc húa nhng kh nng
ca mỡnh. Xó hi t sn tip tc ng u vi cuc u tranh vỡ t do v bỡnh ng
ca nhng lc lng xó hi ó khỏc trc. Mõu thun gia lý tng v hin thc cú
th trin khai thnh mõu thun gia khao khỏt t do v lm dng t do.
Tiểu luận Triết học Chủ đề Tự do và tất yếu - GVHD - TS. Bùi Văn Dũng.

Học viên thực hiện: Nguyển Hải Thnh Lớp Triết 1 CH17 Chuyên ngành PPGD Vật lý.
3

s t ý thc t do ca con ngi, khỏt vng gii phúng khi tớnh tt yu xó hi - cỏi
c hiu nh l nhng trúi buc, ỏp t ca xó hi phi nhõn tớnh. " cho con ngi,
- C Mỏc vit, vi t cỏch l con ngi, tr thnh khỏch th tht s duy nht ca
mỡnh, - tr thnh nh vy con ngi phi phỏ tan trong bn thõn mỡnh tn ti hin
hu tng i ca mỡnh, sc mnh ca nhng ham mun v ca thiờn nhiờn mự quỏng.
S y nhau l hỡnh thc th nht ca t ý thc; vỡ vy nú tng ng vi s t ý thc
ó cm th mỡnh nh l cỏi hin hu trc tip, cỏi cỏ bit tru tng". Cn thy rng,
s sp ca th gii c i bi nhng mõu thun bờn trong v s tn cụng ca cỏc
sc tc "man di" t bờn ngoi mt phn liờn quan n vn t do, c trong t tng
ln trong hin thc. Ch chim hu nụ l trong quỏ trỡnh tn ti v phỏt trin ca nú
ó tc b thiờn chc lm ngi ca 3/4 dõn s, bin h thnh nụ l, thnh "cụng c
Tiểu luận Triết học Chủ đề Tự do và tất yếu - GVHD - TS. Bùi Văn Dũng.

Học viên thực hiện: Nguyển Hải Thnh Lớp Triết 1 CH17 Chuyên ngành PPGD Vật lý.
4
bit núi" v i x vi h nh hng húa cú th trao i gia cỏc ch nụ. Cựng vi ú,
quan nim v "cụng dõn" v "nụ l" cng c xem xột t gúc ngi t do v ngi
khụng t do. Nụ l ng ngha vi th gii ng vt cú tinh thn. iu ny gii thớch vỡ
sao s ra i v ph bin nhanh chúng ca Kitụ giỏo vo u Cụng nguyờn c xem
nh s gii thoỏt tinh thn, nh li cnh tnh v cỏi cht khú cú th trỏnh khi ca ch
chim hu nụ l. S ra i ca Kitụ giỏo l mt hin tng cỏch mng trong sinh
hot tụn giỏo; nú l tụn giỏo ca ngi nghốo, ca qun chỳng b ỏp bc, l s tuyờn
truyn cho li sng bỡnh ng, dõn ch, khụng phõn bit giu nghốo, sang hốn, nam n.
Quỏ trỡnh hp phỏp húa Kitụ giỏo din ra song song vi quỏ trỡnh thay th quan h xó
hi ch nụ - nụ l bng quan h xó hi i dn vo qu o ca xó hi phong kin cui
th k IV - u th k V. Sau khi tr thnh quc giỏo, Kitụ giỏo ũi quyn c tụn
trong sinh hot tinh thn, tr thnh mt vng quc vi quyn uy ti thng. i din
tiờu biu cho trit hc Kitụ giỏo l ễguýtxtanh thi k Giỏo ph v Tụmỏt acanh
trong trit hc kinh vin. Theo thuyt Sỏng th, con ngi l hỡnh nh ca Thiờn chỳa,
nờn t do cng l mún qu m Thiờn chỳa ban cho con ngi, t do tinh thn c coi

mnh kớch thớch to ln cho s phỏt trin lc lng sn xut xó hi v s hỡnh thnh nn
dõn ch chớnh tr. Chớnh thi Cn i vi th gii quan khoa hc duy lý ó to ra
nhng iu kin cho s gii phúng tinh thn v s hin thc húa mi kh nng ca con
ngi, cho quỏ trỡnh con ngi thõm nhp vo cừi bớ him ca t nhiờn. Cỏc hỡnh thc
to dng cuc sng mi da trờn c s hp lý, khoa hc em n con ngi s thun
li v tin nghi m cỏc thi i trc thm chớ cha dỏm ngh n. Hn na, s m
rng vụ iu kin cỏc gii hn ca t do cỏ nhõn cũn mang n cho tng cỏ nhõn kh
nng cm nhn v con ngi vi t cỏch ch th th gii, ngi sỏng to duy nht s
phn mỡnh. Mt khỏc, sau khi gii thoỏt khi nhng quan h li thi, cht hp, mang
tớnh phng hi, con ngi cng ng thi t tin hn trong vic xỏc nh v trớ ca
mỡnh gia cng ng v khng nh ý ngha ca tn ti. Thay i quan nim Trung c
v con ngi nh hỡnh nh ca Thiờn chỳa, cỏc nh t tng thi Cn i t con
ngi vo v trớ trung tõm, bin nú thnh con ngi t ch, t quy nh v y tham
vng chinh phc th gii. Nhng, v tr vn quỏ mờnh mụng, h hng trc nhng
nhu cu con ngi, nờn mi bc tin ti t do, con ngi li phi t mỡnh trong tớnh
tt yu, trong s nhn thc quy lut. ú l cỏi giỏ phi tr cho t do? Hn na, bt
chp nhng thnh qu ỏng ngc nhiờn trong vic chinh phc t nhiờn v m rng
phm vi thc hin nhng kh nng, con ngi vn cha hc c cỏch iu chnh th
gii m mỡnh to ra. Cú v nh l lựng, song ch ngha cỏ nhõn - cỏi tin c bn ca
s khng nh tớnh t ch ca tng cỏ th li cha ng c nhng yu t nụ dch con
ngi. Ci ngun bin thỏi ny nm khuynh hng lun gii con ngi t gúc
quyt nh lun vt cht v thc dng - v li. Theo cỏch tip cn ny, t do con ngi
cng c hiu trc ht nh l s t do la chn phng thc v ngun khai thỏc
phng tin tn ti, t do mua v bỏn. Trong xó hi Phng Tõy cụng nghip hin nay,
mi quan h gia ngi lm cụng v ngi ch mang tớnh cht cụng c v thc dng.
Ngi s hu t bn s dng ngi lm thuờ nh bt k cụng c no, nh mỏy múc.
V phn mỡnh, ngi lm thuờ cng s dng ngi ch s hu nhm t c mc
ớch kinh t thc dng, h khụng quan tõm n iu gỡ khỏc ngoi tớnh li ớch tng h
ny. Khụng ch quan h thun tỳy kinh t m c nhiu quan h khỏc gia ngi vi
ngi cng cú nhng hỡnh thc biu hin tng t. Bỏn sc lao ng ca mỡnh, con