Tai Biến Mạch Máu Não
Bác sĩ Nguyễn văn Đích
Tai biến Mạch Máu Não (TBMN) là biến chứng xảy ra đốt ngột khi sự tưới máu não bị
giảm. Não hay óc là trung tâm của ý thức, giúp ta nhận biết, suy nghĩ và hành động. Não
cần được nuôi sống để làm việc. Não được nuôi dưỡng nhờ 4 mạch máu hợp thành vòng
đai ở đáy não. Khi sự cung cấp máu bị cản trở, phần não do mạch máu tương ứng nuôi
dưỡng bị hủy họai gây ra tai biến mạch não. Tình trạng xảy ra đột ngột có thể gây tử
vong hay tàn phế như bị liệt nửa người.
Hỏi: Bà con thường nói “trúng gió” vậy trúng gió có phải là tai biến mạch não không?
Đáp: Trúng gió là một từ mà dân gian dùng để chỉ những tình trạng nguy kịch kèm theo
bất tỉnh. Trúng gió có thể bao gồm TBMN và ngất xỉu do cơn đau tim cấp. Chữ trúng gió
rộng và mơ hồ, ngụ ý “trúng gió độc” khiến cho bất tỉnh, điều đó không đúng. Có những
chữ hay tin tưởng mà dân chúng tin và quen dùng từ ngàn năm khi chưa có khoa học như
“trúng gió” cho rằng bệnh tật do yếu tố bên ngoài khiến cho người không may thì bị bệnh
giống như bị sét đánh, trong khi bệnh tật ở trong cơ thể và ta có thể phát hiện, điều trị và
phòng ngừa được.Ta cần dùng chữ đúng và suy nghĩ theo khoa học.

Hỏi: Vậy làm sao biết là bi TBMN?
Đáp: Đặc tính của TBMN là xảy ra đột ngột: bênh nhân đột nhiên bất tỉnh, té quỵ xuống,
có khi không bất tỉnh nhưng đột ngột liệt nửa người, méo miệng, không nói đựợc hoặc
nói ngọng; có khi bị tê nửa người hoặc không nhìn được một bên hoặc một phần; hoặc
đột ngột mất thăng bằng, lảo đảo đi không vững hoặc nhức đầu dữ dội, ói mửa hoặc co
giật. Bệnh tiến triển có thể nặng dần gây tử vong, một số bị liệt với nhiều mức độ khác
nhau, một số có thể phục hồi gần hoàn toàn. Những người đã bị TBMN dù đã hồi phục
vẫn dễ bị tái phát và khi bị tái phát thì có thể bị nặng hơn trước.
Hỏi: Tại sao bị TBMN?
Đáp: Như những chữ TBMN cho thấy, đó là tai nạn ở não do bệnh của mạch máu. Mạch
máu nuôi dưỡng não bị nghẹt hoặc bị vỡ khiến cho não bị hư họai. Trong xơ vữa động
mạch, chất cholesterol đọng vào thành mạch máu làm hẹp lòng động mạch, dần dần làm
tắc động mạch, máu không lưu thông được. Có trường hợp một mảng xơ vữa tróc khỏi
thành mạch, theo dòng máu làm tắc một động mạch oở dưới dòng, cũng có trường hợp

- không hút thuốc lá; không uống rượu, hoặc uống rượu vừa phải;
- không dùng các chất ma túy như cocaine;
- năng vận động, tập luyện.

Hỏi: Có cách nào ngừa TBMN?
Đáp: Có nghiên cứu chứng tỏ rằng aspirine giảm tỉ lệ TBMN và đau tim ở những người
cao áp huyết.
Hỏi: Uống aspirine có sợ bị đau bao tử không?
Đáp: Aspirine liều nhỏ 81 mg/ngày theo thống kê có lợi hơn có hại. Có thể có một số ít
người bị biến chứng chảy máu ở bao tử hoặc ở não nhưng số người tránh được TBMN và
đau tim nhiều hơn nên nhìn chung mà nói những người bị cao áp huyết uống aspirine có
lợi hơn là không uống. Ta dùng aspirine đúng đối tượng, không dùng aspirine nếu bị loét
bao tử, suy gan, suy thận, bị các bệnh chảy máu, đang dùng thuốc chống đông hoặc bị dị
ứng với aspirine. Nên tham khảo với bác sĩ gia đình về việc dùng aspirine để ngừa bệnh
tim mạch cho phù hợp với từng trường hợp.
Hỏi: Có thể làm gì để giúp những người đã bị TBMN?
Đáp: TBMN làm cho 20% bệnh nhân bị chết, một số nhỏ có thể phục hồi gần hoàn toàn,
phần lớn bị liệt trở thành gánh nặng cho gia đình và xã hội. Sau điều trị nội khoa cần làm
vật lý trị liệu sớm để giúp bệnh nhân phục hồi lại các khả năng sinh họat như tập nói cho
những người không nói được, tập đi, tập cách dùng gậy hoặc xe lăn, tập cách mặc quần
áo ...để bệnh nhân có thể sống độc lập
Hỏi: Có thể nào biết trước TBMN?
Đáp: Không thể biết trước được ai sẽ bị TBMN. Có những trường hợp gọi là “Cơn
thoáng thiếu máu não”: bệnh nhân có triệu chứng giống TBMN nhưng rất nhẹ thường chỉ
kéo dài 5-10 phút rồi tự chấm dứt thí dụ bỗng nhiên bị lẫn lộn, nói không rõ hoặc nghe
không hiểu, yếu nhẹ hoặc tê nửa người hoặc một chi, không nhìn thấy hoàn toàn hay một
nửa thị trường. Một số người bị cơn thoáng thiếu máu não có thể sẽ bị TBMN nhất là
trong 48 giờ do đó cơn thoáng thiếu máu não có thể là dấu báo hiệu của TBMN.
Hỏi: Vậy phải làm gì nếu bị cơn thoáng thiếu máu não?
Đáp: Thoáng thiếu máu não cũng là trường hợp khẩn cấp. Nếu mới bị, cần đi cấp cứu.