CUỘC VẬN ĐỘNG LỚN VỀ ĐẠO ĐỨC
Hà Đăng
(Cập nhật: 3/4/2007)
“Học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh” là một cuộc vận động lớn về đạo đức.
Sau hơn hai tháng phát động, cuộc vận động đã được sự hưởng ứng rộng rãi trong Đảng và trong
nhân dân, trong các ngành và các cấp.
Để hiểu thật rõ và làm thật tốt cuộc vận động, chúng ta thử cùng nhau phân tích một số điểm như
sau: Thế nào là tư tưởng Hồ Chí Minh về đạo đức? Thế nào là tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh?
Thế nào là học tập và làm theo? Và ý nghĩa cuộc vận động này là ở đâu?
Tư tưởng Hồ Chí Minh về đạo đức
Như mọi người chúng ta đều biết, chủ nghĩa Mác – Lê-nin và tư tưởng Hồ Chí Minh là nền tảng tư
tưởng và kim chỉ nam cho hành động của Đảng và của cách mạng Việt Nam. Tư tưởng Hồ Chí
Minh, như Đại hội IX của Đảng chỉ rõ, “là một hệ thống quan điểm sâu sắc về những vấn đề cơ
bản của cách mạng Việt Nam, là kết quả của sự vận dụng và phát triển sáng tạo chủ nghĩa Mác –
Lê-nin vào điều kiện cụ thể của nước ta, kế thừa và phát triển các giá trị truyền thống tốt đẹp của
dân tộc, tiếp thu tinh hoa văn hóa nhân loại”. Nói một cách khác, tư tưởng Hồ Chí Minh chính là
học thuyết về cách mạng Việt Nam. Nhờ học tập và làm theo tư tưởng Hồ Chí Minh mà cách mạng
Việt Nam đã liên tiếp giành được những thắng lợi to lớn, trước đây cũng như trong sự nghiệp đổi
mới, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc ngày nay.
Nội dung tư tưởng Hồ Chí Minh rất rộng, tập trung vào những tư tưởng chính như: tư tưởng về
giải phóng dân tộc, giải phóng giai cấp, giải phóng con người; về độc lập dân tộc gắn liền với chủ
nghĩa xã hội, kết hợp sức mạnh dân tộc với sức mạnh thời đại; về sức mạnh của nhân dân, của
khối đại đoàn kết dân tộc; về quyền làm chủ của nhân dân, xây dựng Nhà nước thật sự của dân,
do dân, vì dân; về quốc phòng toàn dân, xây dựng lực lượng vũ trang nhân dân; về phát triển kinh
tế, văn hóa, không ngừng nâng cao đời sống vật chất và tinh thần của nhân dân; về đạo đức cách
mạng, cần, kiệm, liêm, chính, chí công vô tư; về chăm lo bồi dưỡng thế hệ cách mạng cho đời sau;
về xây dựng Đảng trong sạch, vững mạnh, cán bộ đảng viên vừa là người lãnh đạo vừa là người
đầy tớ thật trung thành của nhân dân,…
Như vậy tư tưởng Hồ Chí Minh về đạo đức, trước hết là đạo đức cách mạng, là một bộ phận quan
trọng trong tư tưởng Hồ Chí Minh nói chung. Bác nói: “Cách mạng là phá cái cũ, đổi ra cái mới,
phá cái xấu đổi ra cái tốt” (Đường Kách mệnh, 1927). Người cách mạng không chỉ cần có tư

đánh máy công văn, cả những văn kiện quan trọng, bác dùng lại bì thư cũ, giấy viết đã dùng còn
trắng một mặt. Bác dặn cán bộ, chiến sĩ phải “luôn luôn tôn trọng, giữ gìn của công và của dân;
không xâm phạm một đồng xu, hạt thóc của Nhà nước, của nhân dân. Phải “trong sạch, không
tham lam”. “Không tham địa vị, không tham tiền tài, không tham sung sướng. Không ham người
tâng bốc mình”. “Chỉ có một thứ ham là ham học, ham làm, ham tiến bộ”. Thì đó. Bác là một tấm
gương soi trong suốt. “Tôi chỉ có một sự ham muốn, ham muốn tột bậc là làm sao cho nước ta
được hoàn toàn độc lập, dân ta được hoàn toàn tự do, đồng bào ai cũng có cơm ăn áo mặc, ai
cũng được học hành”.
Về tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh, đồng chí Phạm Văn Đồng lúc sinh thời đã từng viết: “Hồ Chí
Minh vừa là một nhà đạo đức học vừa là biểu tượng toàn vẹn của đạo đức cách mạng. Hồ Chí
Minh là hình ảnh sống của một lãnh tụ nhân dân, được nhân dân tin yêu và coi như ngọn cờ của
toàn dân tộc, nhưng rất gần gũi với nhân dân, không tự cho phép mình đứng trên nhân dân và đòi
hỏi cho mình bất cứ một ngoại lệ nào có tính đặc quyền, đặc lợi. Ở Người tỏa ra hào quang của
một cuộc đời cao thượng, một tâm hồn trong sáng xưa nay hiếm”.
Học tập và làm theo
“Học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh” vừa là chủ đề vừa là nội dung của cuộc
vận động. Học tập và làm theo là một quá trình đồng thời diễn ra chứ không phải là hai giai đoạn
nối tiếp nhau của một quá trình, không phải học tập trước sau đó mới làm theo.
Học tập là để hiểu thật rõ, thật đúng những gì Bác Hồ đã nói và đã làm về đạo đức, cũng là để noi
gương Bác mà thực hành trong cuộc sống. Làm theo là noi gương Bác nhưng phải nắm vững tinh
thần cơ bản những lời dạy của Bác về đạo đức để vận dụng trong hoàn cảnh cụ thể, không phải
làm y như những gì Bác Hồ đã làm. Chuyện kể rằng: Trong một số chuyến đi thăm nước bạn, tuy
ở cương vị Chủ tịch nước, Bác vẫn mang đôi dép cao su thường dùng hằng ngày. Cán bộ cùng đi
muốn làm theo Bác. Bác nói: Bác có thể đi dép cao su được nhưng các chú thì không thể và không
nên làm như Bác. Trên thực tế, trong các chuyến đi ấy, cán bộ cùng đi đều mang giày tây. Riêng
việc Bác mang dép cao su đã được dư luận các nước đặc biệt ca ngợi, coi đó như một biểu thị tốt
đẹp về đức tính giản dị của một lãnh tụ nhân dân tầm cỡ lớn.
Rất nhiều điều Bác nói về đạo đức đã qua hàng bốn, năm mươi năm hay lâu hơn nữa nhưng nay
vẫn còn nóng hổi tính thời sự. Bác nói về những trường hợp cụ thể, cho những đối tượng cụ thể
song ai nghe cũng cảm nhận đó là lời dạy cho mình. Nhìn lại và nhớ tới từng cử chỉ, từng hành

liên hệ học tập và làm theo đạo đức Hồ Chí Minh trong giai đoạn hiện nay. Trên cơ sở đó, đề ra
những tiêu chuẩn đạo đức cụ thể để phấn đấu, rèn luyện thường xuyên. Từ năm 2008 trở đi, hằng
năm cuộc vận động được sơ kết vào dịp 19-5 và đến đầu năm 2011 sẽ được tổng kết.
Ý nghĩa sâu xa của cuộc vận động là ở chỗ, xét cho cùng, đạo đức là cái quý nhất, là linh hồn của
một con người, một xã hội, một chế độ và một nền văn minh. Đạo đức cách mạng là tiền đề tiên
quyết, là giá trị thuộc về nhân cách mỗi con người, là sức mạnh để người cách mạng thực hiện lý
tưởng, mục tiêu của mình.