Trồng, chăm sóc và thu hoạch tre kinh doanh măng

Cây tre nói chung và cây tre lấy măng nói riêng đều là một loài cây
trồng rừng ở nhiều nơi trên đất nước ta. Trong các quy mô hộ gia đình, cây
tre lại càng có ý nghĩa đặc biệt. Ngoài ý nghĩa về bảo vệ đất, nó có ý nghĩa
kinh tế rất lớn so với nhiều loại cây lâm nghiệp và công nghiệp khác.
- Loài tre với hệ thống thân ngầm đan chen nhau dày đặc và lan rộng trong
đất nên có tác dụng hạn chế dòng chảy, chống xói mòn đất trong mùa mưa, chắn
sóng bảo vệ đê chống sạt lở.
- Măng tre làm thực phẩm ở dạng tươi sống hoặc qua chế biến với kỹ thuật
khác nhau đều có giá trị thương phẩm rất cao cả ở thị trường trong nước cũng như
xuất khẩu. Bởi, ngoài hương vị đặc trưng, nó còn có thành phần dinh dưỡng phong
phú. Ở 100g măng khô phân tích thấy có tới 5,62g các loại acid amin. Ðặc biệt
măng tre Lục Trúc có vị ngọt dịu, không cần ngâm nước cũng có thể luộc, sào ăn
ngay, là thực phẩm thượng hạng cho ăn tươi.
- Thân tre có thể dùng làm nhà cửa, nông cụ, làm giấy, sản xuất các mặt
hàng thủ công mỹ nghệ, dụng cụ thể dục thể thao, nhạc cụ, bàn ghế, tủ giường từ
thô sơ đến cao cấp và các đồ gia dụng khác.
- Trồng tre Tàu hay tre Lục Trúc mau cho thu hoạch. Sau khi trồng một
năm đã bắt đầu thu hoạch măng và cây làm giống. Sau ba năm, thu hoạch măng ổn
định với năng suất từ 6-30 tấn/ha (tùy thuộc vào việc đầu tư chăm sóc).
- Do hàng năm tre, trúc sinh sản vô tính theo cấp số, nên trong bụi tre có
nhiều thế hệ tuổi cây. Nếu được chăm sóc tốt và đúng kỹ thuật thì năm nào người
trồng cũng được thu hoạch cả măng, thân và giống mà không phải trồng lại trong
một chu kỳ lâu dài rất nhiều năm.
Ở Việt Nam hiện có một số giống tre chủ yếu nhập từ Trung Quốc và Ðài
Loan: Tre tầu, tre lục trúc, tre mạnh tông, tre điền trúc, tre mao trúc, luồng Thanh
Hoá. Ở Lâm Ðồng, ngoài giống tre Mạnh tông đã có từ trước, Trung tâm khuyến
nông tỉnh trong năm 2001 đã tiến hành trồng thử nghiệm các giống tre tầu, tre
mạnh tông; luồng Thanh Hóa tại Bảo Lộc, Ðạ Huoai, Ðạ Tẻh (Lâm trường Ðạ Tẻh
có trồng 20ha luồng Thanh Hóa), Cát Tiên.

- Trồng bằng hom gốc,
- Trồng bằng thân ngầm,
- Trồng bằng hom cành,
- Trồng bằng đoạn thân khí sinh (hom thân),
- Trồng bằng hạt.
Nên chọn những bụi (khóm) tre phát triển tốt, không sâu bệnh, chưa ra hoa
để lấy giống. Có thể trồng bằng giống gốc (hom gốc, thân mềm) hoặc bằng giống
hom cành (qua thử nghiệm trồng ở Phân viện nghiên cứu khoa học Lâm nghiệp
Nam Bộ và đã được trồng tại Nông trường Phú Thành - Bình Phước), nhìn chung
mỗi phương thức trồng có những ưu nhược điểm khác nhau nhưng về năng suất
không sai khác nhau là mấy kể từ năm thứ ba trở đi. Tuy nhiên việc nhân giống tre
bằng hom cành cần có sự chuẩn bị trước ít nhất là 3 tháng ươm, cây mới đủ tiêu
chuẩn và khả năng sống cao khi đem ra trồng rừng.
1. Hom gốc
Nhiều nơi trồng tre Tàu bằng hom gốc. Hom bao gồm một phần thân khí
sinh (thân tre) có 3 lóng dài 80-100cm, có đường kính từ 6cm trở lên, mang một
thân ngầm 8-10 tháng tuổi được cắt tách từ cây mẹ đem ươm. Vườn ươm nên có
địa hình tương đối bằng phẳng và thoát nước. Ðất phải cày bừa kỹ sau đó rạch
hàng và bón lót phân chuồng hoai từ 2-3kg/m2. Các hom nên đặt nghiêng 45o so
với mặt đất theo cự ly 0,8m x 0,8m, lấp đất kín phần thân ngầm và nén chặt.
Lóng trên cùng của hom gốc được đổ đầy nước và dùng cỏ tranh hoặc rơm
rạ che bọc xung quanh, tưới giữ ẩm đều cho hom. Vườn ươm nên che phủ 60%
ánh sáng, sau 2-4 tuần lễ, hom tre sẽ ra rễ và chồi, lúc đó nên dỡ bỏ dần dàn che,
tiếp tục nuôi hom 2,5-3 tháng tuổi, khi hom ra rễ và có cành lá phát triển, lúc đó
hãy bứng đem trồng.
2. Thân ngầm
Loại này khác với hom gốc ở chỗ không có đoạn thân khí sinh mà chỉ có
đoạn thân ngầm đã khai thác lấy măng trong mùa mưa năm trước, khi thân ngầm
được 8-10 tháng tuổi, chọn và cắt tách khỏi cây mẹ đem ươm cũng từ 2,5-3 tháng
tuổi, bứng đem trồng. Chú ý bứng đến đâu đem trồng đến đó.