NHÛÄNG ÀIÏÌU K TH CA KHOA HỔC
1

MC LC Nïëu nhû khưng cố ma sất ...............................................................................2
Sẫn xët bùng khư tûâ than nhû thïë nâo?..........................................................4
Khưng khố àïí trúã thânh nhâ lûåc sơ ca Jules Verne..........................................5
Nûúác àấ bỗng tay...........................................................................................8
Vò sao cấ sưëng dûúái bùng thûúâng t têåp àïën cấc lưỵ thng?................................9
Vò sao chẩch lẩi nhẫ bổt?..............................................................................11
Vò sao rìi bay cố tiïëng nhûng bûúám lẩi khưng?...........................................13
Vò sao sëi kïu rốc rấch?..............................................................................14
Tẩi sao phông quan trùỉc thiïn vùn thûúâng cố mấi trôn?..................................15
Trấi bom dûa hêëu.........................................................................................17
Àưång vêåt sệ àûúåc hën luån thay vò bõ ếp tham gia thđ nghiïåm.....................18
Chng ta ëng nhû thïë nâo? .........................................................................20
Vộ sơ sumo nhể cên sûã dng nhiïìu ngốn àôn hún ..........................................21
Vò sao cêy trïn ni thêëp hún cêy úã àưìng bùçng?..............................................23
“Hưìn ma” ca Hoâng hêåu Anh àậ n nghó...................................................25
“Bống ma” hay giố la?...............................................................................26
Sûå thêåt vïì nhûäng bống ma............................................................................27
Tẩi sao ngổn lûãa khưng tûå tùỉt?......................................................................29
NHÛÄNG ÀIÏÌU K TH CA KHOA HỔC

mưåt bâi hổc c thïí àïí cng cưë lông tin ca mònh vâo têìm quan trổng àùåc biïåt
NHÛÄNG ÀIÏÌU K TH CA KHOA HỔC
3

ca ma sất. Ài trïn àûúâng phưë cố bùng ph hay trïn àûúâng àêët thõt sau khi trúâi
mûa, ta cẫm thêëy mònh thêåt bêët lûåc vâ lc nâo cng nhû mën ngậ...
Tuy nhiïn, trong k thåt ngûúâi ta cố thïí lúåi dng sûå ma sất rêët bế àïí
phc v nhûäng viïåc cố đch. Chùèng hẩn nhûäng chiïëc xe trûúåt trïn mùåt bùng, hay
nhûäng con àûúâng bùng dng àïí vêån chuín gưỵ tûâ chưỵ khai thấc àïën chưỵ àùåt
àûúâng sùỉt, hóåc àïën nhûäng bïën sưng àïí thẫ bê. Trïn nhûäng àûúâng “ray” bùng
trún nhùén, hai con ngûåa àậ kếo nưíi 70 têën gưỵ.

NHÛÄNG ÀIÏÌU K TH CA KHOA HỔC
4
SẪN XËT BÙNG KHƯ TÛÂ THAN NHÛ THÏË
NÂO?

Tẩi cấc lô cưng nhiïåp, ngûúâi ta lâm sẩch khối than, rưìi dng kiïìm ht

Bẩn cố nhúá nhâ àẩi lûåc sơ Matiphu trong truån ca Jules Verne, vâ
trûúâng húåp lẩ lng khi châng ta dng hai cấnh tay khưíng lưì giûä àûúåc cẫ mưåt
chiïëc tâu thy khưng lao xëng dûúái? Vêåy mâ àiïìu àố lẩi chùèng phẫi quấ thêìn
k, ngay cẫ mưåt cêåu bế cng cố thïí lâm àûúåc àiïìu àố...
Àêy lâ àoẩn tiïíu thuët mư tẫ k cưng trïn: "Con tâu Torabocolo àậ àûúåc
mang ra khỗi cấi tr àúä hai bïn vâ àang àûúåc chín bõ hẩ thy. Chó cêìn thấo
dêy cấp cưåt tâu ra lâ nố bùỉt àêìu trûúåt xëng dûúái. Àậ cố 6 ngûúâi tô mô àïën xem.
Àng lc êëy, ngûúâi ta thêëy xët hiïån mưåt chiïëc du thuìn àang chẩy men theo
àoẩn búâ như ra vâ tiïën vïì phđa mổi ngûúâi. Chiïëc du thuìn nây mën vâo bïën
vâ nhû vêåy båc lông phẫi ài ngang qua xûúãng àống tâu lâ núi àang chín bõ
hẩ thy chiïëc Torabocolo. Khi thêëy chiïëc du thuìn ra hiïåu, lêåp tûác ngûúâi ta
àònh ngay viïåc hẩ thy con tâu àïí trấnh nhûäng tai nẩn bêët ngúâ. Cho con thuìn
ài vâo sưng àâo rưìi hậy tiïëp tc cưng viïåc cng chùèng sao. Bùçng khưng mưåt bïn
nùçm chùỉn ngang, mưåt bïn thò lao nhanh túái, nhêët àõnh thïë nâo cng xư vâo
nhau, vâ thuìn chùỉc sệ bõ àùỉm.
...Bưỵng cố tiïëng kïu thêët thanh; tâu Torabocolo àậ chuín mònh vâ bùỉt
àêìu lao xëng àng lc con thuìn ài ngang qua, cẫ hai sùỉp xư vâo nhau.
Chùèng côn thúâi gian vâ cng khưng côn khẫ nùng nâo ngùn àûúåc sûå va chẩm êëy
nûäa rưìi. Chiïëc Torabocolo trûúåt rêët nhanh xëng dûúái theo àûúâng dưëc… Mưåt lân
khối trùỉng bưëc ra do cổ sất mẩnh, àang cån lẩi úã phđa trûúác mi tâu, côn phđa
lấi ca nố àậ chẩm túái nûúác.
NHÛÄNG ÀIÏÌU K TH CA KHOA HỔC
6

Bưỵng mưåt ngûúâi xët hiïån. Anh ta chp lêëy chiïëc dêy neo båc úã trûúác
mi tâu ghò xëng àêët vâ cưë giûä chùåt nố. Àoẩn anh ta nhanh nhển qën nố vâo
mưåt cấi ưëng sùỉt àậ àống chùåt xëng àêët vâ dng hïët sûác mẩnh giûä chùåt dêy
trong gêìn 10 giêy. Cëi cng, chiïëc dêy neo bõ àûát tung. Nhûng 10 giêy nây
cng àậ à: Chiïëc Torabocolo khi xëng hùèn túái nûúác chó húi chẩm nhể phẫi
chiïëc du thuìn vâ lûúát lïn phđa trûúác"

vêåy khưng phẫi toân bưå con tâu mâ chó cố 1/10 trổng lûúång ca nố tấc dng lïn
NHÛÄNG ÀIÏÌU K TH CA KHOA HỔC
7

dêy, nghơa lâ chó cố 50.000 N tấc dng lïn dêy mâ thưi. Tiïëp tc giẫ sûã nïëu k =
1/3. Gốc ±• xấc àõnh àûúåc ngay, nïëu cho rùçng Matiphu qën cẫ thẫy 3 vông
quanh trc, ±• sệ bùçng 6 •.
Thay cấc giấ trõ nây vâo cưng thûác Euler, ta àûúåc phûúng trònh:
50.000 = f . 2,726•.1/3
Tûâ àố tđnh ra: f = 93 N
Thïë lâ, àïí hoân thânh cấi k cưng tuåt vúâi àố, ngûúâi “khưíng lưì” chó cêìn
kếo dêy bùçng mưåt lûåc gêìn 100 N thưi.
Bẩn àûâng nghơ rùçng con sưë 100 N chó lâ con sưë l thuët, chûá thûåc tïë thò
cêìn phẫi dng mưåt lûåc lúán hún thïë nhiïìu. Song ngûúåc lẩi, cố khi kïët quẫ tđnh
àûúåc úã àêy côn quấ lúán nûäa cú àêëy: Khi ta dng dêy gai vâ trc gưỵ thò hïå sưë ma
sất sệ rêët lúán, nghơa lâ sûác ngûúâi bỗ ra chùèng àấng lâ bao. Giấ nhû cố mưåt cấi
dêy thêåt chùỉc chùỉn, cố thïí chõu àûúåc sûác kếo ca mưåt con tâu, thò lc bêëy giúâ
ngay mưåt cêåu bế ëu àëi, nïëu qën àưå 3, 4 vông dêy vâo trc thò côn thïí lâm
àûúåc nhûäng viïåc tuåt vúâi hún cẫ nhâ àẩi lûåc sơ ca Jules Verne.

NHÛÄNG ÀIÏÌU K TH CA KHOA HỔC
8

NÛÚÁC ÀẤ BỖNG TAY

Nối chung nûúác úã cấc ao hưì sưng ngôi cố thïí tûå cung cêëp ưxy à àïí cấ thúã.
Khi nûúác múái àống bùng, lûúång oxy hoâ tan côn nhiïìu, cấ dưìn xëng àấy
hưì sưëng úã têìng nûúác êëm ấp, lc nây chng hoẩt àưång rêët đt, quấ trònh thay àưíi tïë
bâo diïỵn ra chêåm hùèn lẩi. Nhûng lúáp bùng mưỵi ngây mưåt dây, ưxy trong khưng
khđ rêët khố hoâ tan vâo nûúác. Mùåt khấc, hâm lûúång oxy trong nûúác giẫm dêìn do
bõ cấc loâi tiïu th vâ do quấ trònh phên hu cấc chêët hûäu cú úã àấy hưì. Àưìng
thúâi, hâm lûúång carbonic trong nûúác tùng dêìn, nïëu vûúåt quấ giúái hẩn sệ khiïën
cấ khưng sưëng àûúåc.
Hiïån tûúång thiïëu oxy xët hiïån trûúác tiïn úã têìng nûúác sêu, vâ lan dêìn lïn
cấc têìng trïn. Do khố thúã úã têìng àấy hưì, cấ phẫi ngoi lïn cao. Nhûng lûúång oxy
ngây câng giẫm khiïën cấ hư hêëp rêët khố khùn, búãi vêåy chng thûúâng têåp trung úã
xung quanh nhûäng lưỵ thng ca lúáp bùng àïí thúã, thêåm chđ cố con côn nhẫy lïn
miïång hưë.
Mưåt ngun nhên khấc ca hiïån tûúång nây lâ vò cấ rêët thđch ấnh sấng.
Têìng nûúác sêu úã dûúái lúáp bùng thûúâng tưëi múâ, trong khi úã dûúái nhûäng lưỵ thng
thûúâng cố nhiïìu ấnh sấng mùåt trúâi chiïëu xëng.
NHÛÄNG ÀIÏÌU K TH CA KHOA HỔC
10

Àïí bưí sung ưxy cho hưì ni cấ, úã cấc nûúác hân àúái, vïì ma rết ngûúâi ta
phẫi àc thng nhiïìu lưỵ úã lúáp bùng trïn hưì, nhúâ thïë àân cấ sệ an toân sưëng àïën
ma xn.
NHÛÄNG ÀIÏÌU K TH CA KHOA HỔC
11