KINH TẾ HỌC VI MÔ

BÀI GIẢNG 5

NHỮNG ỨNG DỤNG CỦA PHÂN TÍCH ĐỘ THỎA DỤNG

Trợ cấp so với Trợ giá
Tác Giả: Dennis McCornac, Ðặng Văn Thanh, Trần Hoàng Thị, Nguyễn Quý Tâm, Trần Thị Hiếu
Hạnh, FETP, Fulbright Economics Teaching Program

Ta thường thấy cuộc tranh luận về chính sách công khi chính phủ muốn
khuyến khích việc tiêu dùng một món hàng là nên cho hẳn người ta
khoản trợ cấp (bằng đô la hoặc bằng những cơ chế như tem phiếu lương
thực) hay là nên trợ giá món hàng đó.

Ví dụ, chính phủ có thể hạ giá món hàng cho người tiêu dùng bằng cách
bồi hoàn cho họ (trực tiếp hoặc gián tiếp) một phần giá mua. Như vậy
món hàng $2, người tiêu dùng có thể chỉ tốn $1, nếu như chính phủ
quyết định trợ giá món hàng 50%. Vậy nếu một người xài 50 đơn vị,
chính phủ chi ra $50. Một khả năng khác là đơn giản đưa cho người đó
$50. Trong trường hợp nào thì chi phí đối với chính phủ cũng như nhau.

Điều ta muốn xác định là tác động đối với người tiêu dùng; hành vi của
họ sẽ thay đổi như thế nào theo từng loại chương trình.

Điều đầu tiên ta phải mô tả là chi phí của một chương trình trợ giá. Hãy
xem xét ví dụ đơn giản sau đây.

Giả sử một người có thu nhập I = $3 và P
X
= $1. Như vậy người này


Trên đồ thị ta có thể dễ dàng biểu diễn điều này bởi vì đó chỉ là sự dịch
chuyển đường giới hạn ngân sách ban đầu ra ngoài $1 – người này sẽ
trả giá một đô la nhưng giờ đây có $4 thu nhập.

Điều này có thể mô tả như sau:

Lượng hàng hoá X
Như bạn có thể thấy trên đồ thị chi phí của hai chương trình là như
nhau –trợ giá của chương trình đơn vị là $1 (như hình vẽ) và chi phí của
chương trình chuyển giao là $1. Chương trình sau dịch chuyển đường
giới hạn ngân sách ban đầu (3,3) ra ngoài, tới đường giới hạn ngân
sách mới (4,4).

Như ta dự kiến, người này tiêu dùng ít X hơn bởi vì cô ta phải trả giá
cao hơn (một đô la thay vì 50 xu) nhưng lưu ý rằng cô ta ở trên đường
đẳng dụng cao hơn.

Như vậy có sự đánh đổi. Nếu muốn làm cho người ta càng sung sướng
càng tốt thì chỉ việc chuyển tiền thẳng cho họ. Nếu ta quan tâm hơn
đến việc họ tiêu dùng hàng X thì thực hiện chương trình trợ giá đơn vị.

Tất nhiên, điều này có ý nghĩa về mặt chính sách công. Người tiêu dùng
thường quan tâm nhiều hơn đến việc chuyển tiền thẳng (an sinh xã hội
hay giảm thuế); nhưng người sản xuất lại quan tâm nhiều hơn đến trợ
giá đơn vị.


Như vậy, có thể vẽ đồ thị có hình dáng như sau:Khi tiền lương đi từ W1 tới W2, người này tăng số lượng cung lao động
từ L1 tới L2. Tuy nhiên, cuối cùng người này giảm số lượng lao động
muốn làm, ngay cả ở mức lương W3 cao hơn nhiều, cô này cũng chỉ làm
như ở mức L2.

Ta có thể giải thích hành vi này như thế nào?
Ta có thể giải thích bằng cách xem xét đồ thị
lao động/ nghỉ ngơi?

Đồ thị Lao động – Nghỉ ngơi

Ta có thể dùng phân tích đường đẳng dụng để
xem xét quyết định cung lao động. Ta bắt đầu
bằng cách thừa nhận chúng ta có thể làm hai
điều với thời giờ của mình: làm việc hoặc nghỉ
ngơi. Ta có thể đặt những điều này trong bất cứ
khoảng thời gian nào chúng ta muốn, giả sử
một tuần.

Về lý thuyết ta có thể xài 168 giờ nghỉ ngơi
trong một tuần (24 giờ một ngày trong 7 ngày).
Hay ta có thể làm việc cùng số thời gian đó –
giả sử ta có thể được trả $10 một giờ. Thu nhập
tối đa ta có thể kiếm được trong một tuần là
bao nhiêu? $1.680.

Độ dốc đường ngân sách của ta là bao nhiêu?